Του Μιχάλη Νικολακάκη, απο το Red NoteBook...
Κατά τον Άγγλο ιστορικό, η Ευρώπη, γεωγραφική ενότητα εντός της οποίας είχε γεννηθεί η μορφή των σύγχρονων κρατών, ενοποιούταν ιδεολογικά από την ιδέα ότι αποτελεί τον εγγυητή του κοινωνικού κράτους. Η παράδοση αυτή μπορούσε να αναπτυχθεί μόνο σε κοινωνίες που οι πολίτες είχαν ιστορικά αναπτύξει υψηλά επίπεδα σεβασμού απέναντι στο κράτος και στους δημόσιους θεσμούς, έτσι ώστε να εμπιστεύονται την ανταποδοτική σχέση μεταξύ της υψηλής φορολογίας επί των εισοδημάτων και της ικανότητας του κράτους να προσφέρει υψηλής ποιότητας κοινωνικές παροχές. Αυτό κατέστησε την Ε.Ο.Κ., μετέπειτα Ε.Ε., θελκτική στους λαούς του Μεσογειακού νότου, αρχικά, και της Ανατολικής Ευρώπης στη συνέχεια, και το ίδιο συνέχισε να συμβολίζει, ακόμα και τη δεκαετία του ’90, όταν ακόμη δεν είχαν καταστεί σαφή τα όρια της συνθήκης του Μάαστριχτ και των περιορισμών που επέβαλε στην ικανότητα των κρατών-μελών να ασκούν κοινωνική πολιτική. Ταυτόχρονα, όμως, σύμφωνα με τον Judt, η θελκτικότητα αυτή της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και η τάση της να ενσωματώνει νέες χώρες αναπόφευκτα θα οδηγούσε στην υπονόμευση του όλου εγχειρήματος. Και αυτό γιατί η ιδέα μιας ενοποιημένης οικονομικής κοινότητας δεν μπορούσε να είναι βιώσιμη παρά μόνο υπό συνθήκες σχετικής ισομερούς οικονομικής ανάπτυξης.
Το 1996 o Tony Judt, ιστορικός των ιδεών,
μαχητικός σοσιαλδημοκράτης και οριακά αντικομουνιστής, ολοκλήρωνε το
βιβλίο του, με τίτλο «Μια μεγάλη αυταπάτη; Ένα δοκίμιο για την Ευρώπη».
Αντικείμενό του αποτελούσε το μέλλον που διαγραφόταν για την Ε.Ο.Κ. μετά
την πτώση του τείχους του Βερολίνου.
Κεντρική του ιδέα, η οποία στη συνέχεια αποτέλεσε
τη βάση για το μνημειώδες έργο για την μεταπολεμική ευρωπαϊκή ιστορία
«Μετά τον Πόλεμο», ήταν ότι η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα συνεχόταν
ως πολιτικό εγχείρημα ως μια μετάβαση σε ένα ανώτερο διεθνικό επίπεδο
άσκησης της εξουσίας του κράτους πρόνοιας.
Κατά τον Άγγλο ιστορικό, η Ευρώπη, γεωγραφική ενότητα εντός της οποίας είχε γεννηθεί η μορφή των σύγχρονων κρατών, ενοποιούταν ιδεολογικά από την ιδέα ότι αποτελεί τον εγγυητή του κοινωνικού κράτους. Η παράδοση αυτή μπορούσε να αναπτυχθεί μόνο σε κοινωνίες που οι πολίτες είχαν ιστορικά αναπτύξει υψηλά επίπεδα σεβασμού απέναντι στο κράτος και στους δημόσιους θεσμούς, έτσι ώστε να εμπιστεύονται την ανταποδοτική σχέση μεταξύ της υψηλής φορολογίας επί των εισοδημάτων και της ικανότητας του κράτους να προσφέρει υψηλής ποιότητας κοινωνικές παροχές. Αυτό κατέστησε την Ε.Ο.Κ., μετέπειτα Ε.Ε., θελκτική στους λαούς του Μεσογειακού νότου, αρχικά, και της Ανατολικής Ευρώπης στη συνέχεια, και το ίδιο συνέχισε να συμβολίζει, ακόμα και τη δεκαετία του ’90, όταν ακόμη δεν είχαν καταστεί σαφή τα όρια της συνθήκης του Μάαστριχτ και των περιορισμών που επέβαλε στην ικανότητα των κρατών-μελών να ασκούν κοινωνική πολιτική. Ταυτόχρονα, όμως, σύμφωνα με τον Judt, η θελκτικότητα αυτή της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και η τάση της να ενσωματώνει νέες χώρες αναπόφευκτα θα οδηγούσε στην υπονόμευση του όλου εγχειρήματος. Και αυτό γιατί η ιδέα μιας ενοποιημένης οικονομικής κοινότητας δεν μπορούσε να είναι βιώσιμη παρά μόνο υπό συνθήκες σχετικής ισομερούς οικονομικής ανάπτυξης.
.jpg)
