Να ξανασκεφτούμε πάνω στις «σταθερές» του εργατικού κινήματος...

του Αλεκου Καλυβη, απο τα Ενθεματα...

Istvάn Dési Hußer, «Διαδήλωση», 1928

Το εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα βρίσκεται σε μια από τις πιο δύσκολες στιγμές του. Μετά από τέσσερα χρόνια Mνημονίου
έχει δεχτεί μια στρατηγικού χαρακτήρα ήττα, βρίσκεται χωρίς διαπραγματευτική δύναμη και βιώνει μια μεγάλη κρίση. Η εργατική τάξη έχασε σε ελάχιστο χρόνο θεμελιώδεις κατακτήσεις, ενώ αυξήθηκε θεαματικά ο βαθμός εκμετάλλευσής της. Για να κερδίσει το μέλλον, πρέπει να διαμορφώσει μια νέα στρατηγική ενότητας και αγώνα, πατώντας γερά στις αξίες του εργατικού κινήματος, να αποβάλλει τις παθογένειες που υπονόμευσαν την δράση των συνδικάτων. Η προσπάθεια δημιουργίας της νέας παράταξης του ριζοσπαστικού-ταξικού συνδικαλισμού είναι μια εξαιρετικά θετική εξέλιξη και αποτελεί την ουσιαστική προϋπόθεση για την ανασύνταξη του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος. Σε αυτό το πλαίσιο θεωρώ χρήσιμη την  κατάθεση μερικών σκέψεων για τη φυσιογνωμία και την ταυτότητά της.

Ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος των συνδικάτων; Τα συνδικάτα είναι όργανα οικονομικής πάλης των εργαζομένων και ευρύτερα της ταξικής πάλης τους.

Για το εναλλακτικό πρόγραμμα της αριστεράς ...

Η Αυγή online...

ΤΟΥ ΑΛΕΚΟΥ ΚΑΛΥΒΗ
Ο απλός κόσμος ρωτάει απευθυνόμενος στην αριστερά: Εσείς τι θα κάνατε αν ήσασταν στην κυβέρνηση; Η αριστερή διακυβέρνηση προϋποθέτει, φυσικά, τη διασφάλιση ορισμένων όρων όπως είναι: ένα ισχυρό ταξικό και λαϊκό κίνημα, η αλλαγή πολιτικών συσχετισμών, η ενότητα της αριστεράς. Όμως ας θεωρήσουμε ότι -για λόγους «πολιτικής αδείας»- έχουν εκπληρωθεί αυτοί οι όροι για να επιχειρήσουμε να απαντήσουμε στο επί του πρακτέου, ερώτημα.
Μια κυβέρνηση της αριστεράς, λοιπόν, θα έπρεπε να έχει σκεφτεί προτού υλοποιήσει το εναλλακτικό της σχέδιο σε ποια κοινωνική συμμαχία θα βασιστεί, ποιες είναι οι προτεραιότητες, ποια είναι τα κριτήρια και οι στόχοι για μια άλλου τύπου οικονομική και ανάπτυξη, πώς θα δημιουργήσει ένα καλύτερο εσωτερικό και διεθνές περιβάλλον για την υλοποίηση του σχεδίου της. Και επειδή σε κάθε σχέδιο πρέπει να εξασφαλίζεις τα μέσα και τους πόρους, θα έπρεπε να είχε προβλέψει κάποιες απαντήσεις και σε αυτά .
Όσον αφορά τις κοινωνικές συμμαχίες, η κοινωνική βάση στήριξης και εκπροσώπησης της αριστερής διακυβέρνησης θα ήταν τα θύματα του μνημονίου και του νεοφιλελευθερισμού, δηλαδή η εργατική τάξη, η νεολαία, τα μεσαία στρώματα της πόλης και του χωριού, το επιστημονικό δυναμικό, οι άνθρωποι των γραμμάτων και του πολιτισμού. Οι προτεραιότητες θα ήταν το να βγει όρθιος ο εργαζόμενος κόσμος από την κρίση και να ενεργοποιηθεί η οικονομική δραστηριότητα στη βάση μιας προοδευτικής και παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας για να αυξηθεί η απασχόληση και όχι η αποπληρωμή των τοκογλύφων δανειστών. Τα κριτήρια και οι στόχοι θα ήταν η κάλυψη των κοινωνικών αναγκών μέσα από την αναδιανομή εισοδήματος, την ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, την ουσιώδη αναβάθμιση της παιδείας και της υγείας, η δημιουργία ενός σταθερού μέλλοντος για τη νέα γενιά, η ευημερία των πολλών και όχι το κέρδος του κεφαλαίου. Το εσωτερικό περιβάλλον θα βελτιωνόταν με την ανασυγκρότηση της οικονομίας, την ακύρωση των μνημονίων και την αποκατάσταση ενός κλίματος αισιοδοξίας για τη δυνατότητα μεγάλων αλλαγών που θα αντικαθιστούσε τα σημερινά αδιέξοδα και τη μαζική κατάθλιψη.
Το ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον θα επιχειρείτο να αλλάξει με την άρνηση των συμφωνιών για τη μετατροπή της Ευρωζώνης σε μια περιοχή γερμανικής επικυριαρχίας, με τη δημιουργία συμμαχιών για την ανατροπή της Ευρωζώνης για μια εκ βάθρων αλλαγή της Ε.Ε., με μια πλουραλιστική προσέγγιση στις διεθνείς οικονομικές συναλλαγές και στις πηγές δανεισμού. Σχετικά με τα μέσα για την υλοποίηση της νέας οικονομικής πολιτικής θα προχωρούσαν: η ριζική δημοκρατική αναμόρφωση του κρατικού μηχανισμού, η εθνικοποίηση - κοινωνικοποίηση των τραπεζών και των επιχειρήσεων στρατηγικής σημασίας και κοινής ωφέλειας, η ένταξη στο οικονομικό σύστημα φορέων εθνικού, τομεακού, περιφερειακού και κλαδικού σχεδιασμού, η εισαγωγή νέων μορφών συνεταιριστικής επιχειρηματικότητας και η ενίσχυση του κοινωνικού τομέα ο οποίος πρέπει να λειτουργεί εκτός αγοράς, η απελευθέρωση και ενίσχυση του ρόλου των συνδικάτων και κινημάτων, η εισαγωγή μορφών εργατικού και κοινωνικού ελέγχου και συστημάτων εργατικής αυτοδιαχείρισης και ένα νέο σύστημα πολιτικής εκπροσώπησης, διοίκησης και αυτοδιοίκησης με εισαγωγή μορφών άμεσης δημοκρατίας.
Αναφορικά με τους πόρους, αυτοί θα προέκυπταν από τη δραστική μείωση των στρατιωτικών δαπανών, τη διεκδίκηση των γερμανικών αποζημιώσεων, τη ριζοσπαστική φορολογική μεταρρύθμιση με βάρος στη φορολόγηση του κεφαλαίου, της μεγάλης ακίνητης περιουσίας, της χρηματιστηριακής δραστηριότητας και της φοροδιαφυγής. Και μόνο η κάλυψη της διαφοράς αποτελεσματικότητας του φορολογικού συστήματος σε σχέση με τα ευρωπαϊκά δεδομένα θα απέφερε ένα 5% του ΑΕΠ, που ισοδυναμεί με 11 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ 6 δισ. κάθε χρόνο θα εξοικονομούσε και η πάταξη της εισφοροδιαφυγής. Η επιχειρηματική δραστηριότητα των αναμορφωμένων δημοσίων επιχειρήσεων, η υπέρ της απασχόλησης και της παραγωγικής δραστηριότητας αξιοποίηση των κοινοτικών πόρων καθώς και η αξιοποίηση με όρους ανάπτυξης της εσωτερικής αποταμίευσης θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν ένα νέο ξεκίνημα της ελληνικής οικονομίας, η οποία θα ανατροφοδοτούσε με τη σειρά της την κοινωνία με νέους πόρους.
Φυσικά όλα τα παραπάνω, που πολύ συμπυκνωμένα παρουσιάζονται και χρήζουν εξειδίκευσης, δεν αρκούν διότι πλήθος ζητήματα θα προκύψουν άμεσα. Για παράδειγμα, επειδή δεν έχει κανείς το μαγικό ραβδάκι και δεν μπορεί να υποσχεθεί μια εύκολη έξοδο από την κρίση, θα πρέπει να προσδιοριστεί και μια σταδιακή εφαρμογή μέτρων αποκατάστασης από τα πλήγματα των μνημονίων. Στην περίπτωση αυτή μια αριστερή κυβέρνηση θα ξεκινούσε από τις πιο ευάλωτες κατηγορίες, όπως είναι οι άνεργοι, οι άστεγοι και οι κοινωνικά αποκλεισμένοι, οι χαμηλοσυνταξιούχοι, οι οικογένειες χωρίς εισόδημα, ταυτόχρονα με ένα σύντομο χρονοδιάγραμμα πλήρους αποκατάστασης και φυσικά βελτίωσης του εισοδήματος των εργαζομένων. Όμως στα ζητήματα που έχουν σχέση με τις συμβάσεις, τις εργασιακές σχέσεις, τα ασφαλιστικά και συλλογικά δικαιώματα, με την πάταξη της ακρίβειας, με την απρόσκοπτη και αναβαθμισμένη λειτουργία της υγειονομικής περίθαλψης και του εκπαιδευτικού συστήματος, με την υπερχρέωση των νοικοκυριών, η παρέμβαση θα ήταν άμεση και ριζική.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, πάντως, με όσα έχουν προηγηθεί στη χώρα μας είναι αυτό που έχει σχέση με το δημόσιο χρέος και τους καταναγκασμούς της Ευρωζώνης. Αυτούς τους κόμπους κανείς δεν μπορεί να τους αγνοήσει. Το χρέος δεν μπορεί και δεν πρέπει να αποπληρωθεί. Η στάση πληρωμών -ειδικά σήμερα που έχει τεθεί όχι το αν, αλλά το είδος της χρεωκοπίας- με πρωτοβουλία της χώρας, είναι αυτή που μπορεί να εξασφαλίσει ότι η ρύθμιση του χρέους θα είναι σε όφελος του λαού και θα δώσει μια ανάσα από τα τοκοχρεολύσια . Όσον αφορά τον μηχανισμό του ευρώ, υπάρχουν αρκετοί μέσα στην αριστερά, όπως και ο γράφων, που θεωρούν ότι μια προοδευτική και πολύ περισσότερο η σοσιαλιστική προοπτική της χώρας δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα στο σημερινό νεοφιλελεύθερο οικοδόμημα της Ευρωζώνης. Συνεπώς θα υπάρξει ή η ανατροπή του ευρωπαϊκού πλαισίου ή η αναγκαστική επιλογή της εξόδου από την Ευρωζώνη. Το πρώτο που θα ενδιέφερε, πάντως, μια κυβέρνηση της αριστεράς θα ήταν να εφαρμόσει το πρόγραμμά της, να στηρίξει το λαό χωρίς να εκβιάζεται ή να χειραγωγείται από το δόγμα: μέσα στην Ευρωζώνη με κάθε θυσία. Αν λοιπόν η στάση πληρωμών, η οποία δεν σημαίνει και αυτόματη έξοδο από το ευρώ, μπορεί να δημιουργήσει όρους ενισχυμένης διαπραγμάτευσης για τη διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους εντός Ευρωζώνης, τότε αυτό θα μπορούσε να είναι η πρώτη επιλογή. Ωστόσο μια αριστερή κυβέρνηση θα αποδραματοποιούσε το ενδεχόμενο εξόδου από το ευρώ, θα το αντιμετώπιζε ως μια ενδεχόμενη επιλογή και στην περίπτωση του αναπόφευκτου, θα προετοίμαζε και θα διαπραγματευόταν τους πιο συμφέροντες όρους εξόδου.
Θα έλεγαν κάποιοι ότι καλά είναι όλα αυτά για να είναι αληθινά και θα μας εγκαλούσε ότι το σύστημα δεν θα άφηνε μια κυβέρνηση της αριστεράς να υλοποιήσει αυτούς τους στόχους ή άλλοι θα ισχυριζόντουσαν ότι όλα τα πιο πάνω αποτελούν διαχείριση στο πλαίσιο του καπιταλισμού.
Στους πρώτους θα απαντούσαμε ότι ο κίνδυνος αυτός υπάρχει, αλλά αν δεν τολμήσεις τότε οι συνέπειες θα είναι η στρατηγική ήττα του κινήματος και η εφαρμογή ενός άγριου νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού. Ο δρόμος των μεγάλων αλλαγών θα ανοίξει αν η αριστερή κυβέρνηση στηρίζεται σε ένα ισχυρό κίνημα του λαού που θα πείθεται βήμα - βήμα για την ορθότητα των επιλογών και θα συμμετέχει ενεργά και σε συμμαχίες μέσα και έξω από τα σύνορα της Ευρώπης. Στους δεύτερους θα απαντούσαμε ότι σίγουρα μια κυβέρνηση της αριστεράς και των συμμάχων της δεν θα έθετε ως άμεσο στόχο τον σοσιαλισμό, διότι οι έκτακτες συνθήκες απαιτούν μια μεταβατική κυβέρνηση με άμεσους στόχους την κατάργηση των Μνημονίων, την ακύρωση του νεοφιλελευθερισμού, μια αντιμονοπωλιακή κυβέρνηση που οπωσδήποτε θα κινείται στο έδαφος του καπιταλισμού, αλλά ταυτόχρονα θα τον αμφισβητεί όσο θα εισάγει μεγάλες τομές και αναδιαρθρώσεις σε βάρος του κεφαλαίου και θα δημιουργεί γέφυρες με τον στόχο για τον σοσιαλισμό. Διότι ούτε ο σοσιαλισμός πραγματοποιείται με μια απλή αλλαγή κυβέρνησης, αφού απαιτείται μια συνεχής πορεία ρήξεων και συγκρούσεων, ενώ από την άλλη τον σοσιαλισμό του 21ου αιώνα πρέπει εν κινήσει να τον ανακαλύψουμε μαζί με την εργατική τάξη και τους συμμάχους της, αξιοποιώντας την αρνητική και θετική διεθνή εμπειρία. Άλλωστε, όπως θα έλεγε και ο Μαρξ, δεν προσφέρουμε έτοιμες συνταγές από την κουζίνα του μέλλοντος.

Να υπερβούμε την αντιπολίτευση από τα αριστερά ...

Η Αυγή online...

ΤΟΥ ΑΛΕΚΟΥ ΚΑΛΥΒΗ
Το τελευταίο διάστημα έγιναν θεαματικές αλλαγές στο πολιτικό σκηνικό, τις οποίες θα συζητάμε για καιρό. Η οικονομική κρίση αλλάζει πολλά δεδομένα σε διεθνές, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, οδηγεί σε έναν άγριο καπιταλισμό, τροποποιεί ριζικά τους όρους άσκησης της ταξικής και πολιτικής πάλης.
Υπάρχουν, όμως, μερικά ζητήματα που αξίζει να επισημάνουμε χωρίς να μπλέκουμε στις λεπτομέρειες των χειρισμών.
Το πρώτο είναι η επιβολή με εντυπωσιακά σκαιό τρόπο του πώς θα κινηθούν τα πράγματα στην Ελλάδα από το δίδυμο Μέρκελ-Σαρκοζί. Ως πάτρωνες, έξω από κάθε θεσμικό ρόλο που προβλέπουν οι ίδιες οι ευρωπαϊκές συνθήκες, εκβίασαν και αξίωσαν να μπει ο λαός στη γωνία και να υιοθετηθεί με κάθε τρόπο η αντιλαϊκή συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου. Αυτό αποδεικνύει τις σοβαρές δυσκολίες που συναντά οποιαδήποτε, έστω και αναιμική, διαφοροποίηση απέναντι στον σκληρό πυρήνα της πολιτικής που εκπορεύεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Καταδεικνύει επίσης τη σταδιακή μεταμόρφωση της Ευρωζώνης σε ένα βαθύτατα αντιδημοκρατικό νεοφιλελεύθερο μόρφωμα, σε μια γερμανική ζώνη με σιδερένιους νόμους που ακυρώνουν το κοινωνικό της μοντέλο και υπονομεύουν την εθνική και λαϊκή κυριαρχία.
Το δεύτερο είναι η επίδραση μιας πρότασης δημοψηφίσματος -ανεξάρτητα από τις πραγματικές σκοπιμότητες- στον διεθνή χώρο. Αφού έγινε πρώτο θέμα, δημιούργησε τόση ανησυχία σε κυβερνήσεις και αγορές. Αυτό σε αντίθεση με το προηγούμενο συμπέρασμα αποδεικνύει τον φόβο των ηγεμόνων αλλά και τη δύναμη των λαών να καθορίζουν εξελίξεις. Επιβεβαιώνει επίσης τις δυνατότητες που θα είχε μια κυβέρνηση στηριγμένη στον λαό να διαπραγματευτεί με άλλους όρους το χρέος, πολύ περισσότερο αν είχε την πρόνοια να δημιουργήσει αντίστοιχες συμμαχίες και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το τρίτο είναι ο ευτελισμός της δημοκρατίας μέσω της αγνόησης της λαϊκής επιλογής. Η συγκυβέρνηση του Μνημονίου ετοιμάζεται να ολοκληρώσει τη βρόμικη δουλειά: Να κλειδώσει από τώρα και από τα πάνω το πολιτικό πλαίσιο, να δεσμεύσει τη χώρα με αντιλαϊκές επιλογές που υπερβαίνουν τη δεκαετία και αφού γίνουν όλα αυτά να επιτρέψει στον λαό να ψηφίσει τον διαχειριστή αυτής της πολιτικής, αλλά όχι να επιλέξει την ουσία της. Μάλιστα από επίσημα χείλη ακούστηκαν τα μύρια όσα για την επικινδυνότητα της προσφυγής στις κάλπες, επιβεβαιώνοντας ότι ο άγριος καπιταλισμός στον οποίο οδηγούμαστε είναι ασύμβατος με τη δημοκρατία, ακόμη και με αυτή την κουτσουρεμένη αστική δημοκρατία. Οι κοινωνικές συναινέσεις στο πλαίσιο της αστικής δημοκρατίας τείνουν να γίνουν παρελθόν και αντικαθίστανται από ολιγαρχικές πρακτικές που χρειάζονται ακόμη περισσότερο τον αυταρχισμό, την ποδηγέτηση και την περιθωριοποίηση του λαού και της αριστεράς.
Το τέταρτο είναι ότι η πολιτική κρίση οδήγησε σε μια κατάσταση που προσομοιάζει με το απόφθεγμα του Λένιν: οι από πάνω δεν μπορούν να κυβερνήσουν όπως παλιά και οι από κάτω δεν θέλουν να κυβερνηθούν όπως παλιά. Οι μαζικότατες κινητοποιήσεις που προηγήθηκαν, τα ίδια τα μέτρα που έπληξαν αφάνταστα τον κόσμο της δουλειάς χωρίς να δημιουργούν καμία αίσθηση διεξόδου, η αδυναμία της κυβέρνησης να εξασφαλίσει συναίνεση και η, εξ αυτού του λόγου, απώλεια της εμπιστοσύνης της τρόικας προς την κυβέρνηση, οδήγησαν τελικά στην πολιτική κρίση που μετατράπηκε σε κυβερνητική κρίση.
Το σύστημα εξουσίας ρίχνει τώρα τις εφεδρείες του. Σήμερα ζούμε τις ωδίνες γέννησης ενός νέου τρόπου λειτουργίας του πολιτικού συστήματος και ανασυγκρότησης του αστικού μπλοκ εξουσίας με έναν συναινετικό δικομματισμό και περισσότερους πρόθυμους από δεξιά, πιθανόν και από αριστερά, να συνδράμουν στην μνημονιακή πλειοψηφία.
Το βασικό συμπέρασμα από όλα τα παραπάνω είναι ότι ο λαϊκός παράγοντας είναι ο πιο επίφοβος αντίπαλος για το σύστημα και πιο κρίσιμος συντελεστής αλλαγής. Το δυστύχημα είναι ότι η έξαρση των κινητοποιήσεων δεν συνταιριάστηκε με την αναγκαία πολιτική συμμαχία της αριστεράς. Αν υπήρχε αυτή η συμμαχία, μέσα σε αυτές τις συνθήκες οξύτατης πάλης, θα μπορούσε να παίξει έναν πρωταγωνιστικό ρόλο και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις μιας νέας εξουσίας ανταγωνιστικής στο αστικό μπλοκ, στα μνημόνια, στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές, στα μονοπωλιακά συμφέροντα. Ποτέ δεν είναι αργά.
Η νέα κατάσταση που δημιουργείται μετά τη συγκρότηση κυβέρνησης της ελληνικής τρόικας με τους εκβιασμούς και την τρομοκράτηση του κόσμου, δημιουργεί νέες δυσκολίες αλλά και δυνατότητες. Μια μερίδα του κόσμου θα είναι σε στάση αναμονής, θα επηρεαστεί από τη λογική ότι έτσι ίσως γλιτώσουμε τα χειρότερα. Τα προβλήματα όμως είναι αμείλικτα και θα δημιουργούν διαρκώς εστίες κοινωνικής έντασης. Από την άλλη πλευρά υπάρχουν και σημαντικές πολιτικές ευκαιρίες αφού η συγκυβέρνηση των δυνάμεων του μνημονιακού τρικομματισμού απελευθερώνει νέα ακροατήρια για την αριστερά, αρκεί αυτή να αποκτήσει την ικανότητα να μιλήσει στο μυαλό και την καρδιά τους.
Η απόπειρα μετασχηματισμού του πολιτικού συστήματος θα είναι μια μακρά πορεία, με εντάσεις και εσωτερικές συγκρούσεις ανάμεσα στις δυνάμεις του συστήματος, που μπορεί να γεννήσει και νέα σχήματα. Η νέα μεταπολίτευση που θέλουν να δημιουργήσουν θα είναι ακόμη χειρότερη για τον λαό. Η μόνη περίπτωση να υπερβούμε τη μεταπολίτευση από τα αριστερά είναι να συνεχιστεί η κοινωνική πόλωση και να μπει η αριστερά πιο δυνατά στο παιχνίδι με αξιώσεις μιας εναλλακτικής εξουσίας.