Περί δομών και εστιών...

του Αριστειδη Μπαλτα, απο την Αυγη...

Σύμφωνα με το Σύνταγμα, ο πρωθυπουργός είναι πρόεδρος του υπουργικού συμβουλίου, του οποίου τα μέλη διορίζει ο ίδιος. Πρωθυπουργός και υπουργικό συμβούλιο αναλαμβάνουν -και απολαμβάνουν- την πολιτική ευθύνη διοίκησης της χώρας.

Ο πρωθυπουργός διαθέτει θεσμοθετημένο πολιτικό γραφείο με διευθυντή και μέλη που επίσης διορίζει ο ίδιος. Το γραφείο αυτό υποτίθεται πως απαρτίζεται από εξειδικευμένους συμβούλους χωρίς πολιτική ευθύνη. Έργο τους είναι να παρέχουν γνώσεις, πληροφορίες, εκτιμήσεις κ.λπ. στον τομέα της αρμοδιότητάς τους προκειμένου ο πρωθυπουργός να ασκεί μετά λόγου γνώσεως τον κεντρικό του ρόλο. Η δομή της λεγόμενης κεντρικής πολιτικής εξουσίας είναι περίπου αυτή.
Η ανάγκη να παταχθεί η παραδοσιακή συντεχνία των αυτόνομων κομματαρχών ώθησε τα κόμματα που παρήγαγαν μέχρι σήμερα πρωθυπουργούς να θεσπίσουν καταστατικό, όργανα, θητείες κ.λπ. Όμως, κατά γενικό κανόνα, αυτά μένουν νεκρό γράμμα. Τα πάντα εξαρτώνται από τον (όχι ακόμα την) Αρχηγό που έχει εκλέξει, δίκην δημοψηφίσματος, ένα απροσδιόριστο πλήθος "μελών" και "φίλων" παρέχοντάς του εν λευκώ εξουσιοδότηση να πράττει κατά το δοκούν. Για το συμφέρον της "παράταξης" και το καλό της χώρας.
Ο Αρχηγός ενός τέτοιου κόμματος δεν διαθέτει θεσμοθετημένο πολιτικό γραφείο. Τον ρόλο αναπληρώνει ένα άμορφο και αδιαφανές "περιβάλλον". Εκεί ο Αρχηγός εντάσσει προσωρινούς ή μόνιμους ευνοούμενους των οποίων την ταυτότητα, τη διάρκεια συμμετοχής, τον βαθμό επιρροής κ.λπ. μπορούν να ανακαλύψουν μόνο διεισδυτικοί δημοσιογράφοι. Όποιος επιλέγεται αισθάνεται τον αυτοθαυμασμό του να διογκώνεται ενώ όποιος αποβάλλεται υφίσταται ισχυρό ναρκισσιστικό πλήγμα.
Ρόλος του "περιβάλλοντος" είναι να προστατεύει τον Αρχηγό, να διαχέει τις επιθυμίες του, να μετρά την πίστη των στελεχών, να συμβουλεύει για τα περαιτέρω. Και βεβαίως να μεσολαβεί γνωριμίες, αιτήματα, όρους στήριξης, μορφές δοσοληψίας κ.λπ. ώστε μόνος ο Αρχηγός να αποτιμά τα ρεάλια και να τα διαχειρίζεται κατά βούληση. Πάντα για το συμφέρον της "παράταξης" και το καλό της χώρας. Η δομή είναι πλαδαρή γιατί μόνον έτσι εδραιώνεται η αρχηγική υπερβατικότητα.

Το έδαφος της Αριστεράς...

του Νικου Σκοπλακη, απο την Αυγη...

Κάθε αριστερό κόμμα που υποτιμά τις πολιτικές και πολιτισμικές προϋποθέσεις της ηγεμονίας είναι καταδικασμένο να ενσωματωθεί, μαζί με τις έκθετες κοινωνικές-ταξικές συμμαχίες του, στον «κεντρώο» δημόσιο χώρο,
ακόμα κι αν αυταπατάται ότι με μια λειτουργιστική θεώρηση αυτού του χώρου και με τη συγκινησιακή επίκληση των κοινωνικών δεινών θα επιταχύνει την εδραίωση της αριστερής διακυβέρνησης. Γνωρίζουμε πόσες διαστρωματώσεις ιδεολογικής και κατασταλτικής εξουσίας, κατανεμημένης με τους ρόλους, τους όρους και τις επικοινωνιακές λειτουργίες των εθνικών του αυτονόητων, συνέχουν ως μορφή και περιεχόμενο τον δημόσιο χώρο του συγκεκριμένου «Κέντρου». Το αριστερό κόμμα που παραμελεί τον δημόσιο χώρο της Αριστεράς για να εγγράψει στον «κεντρώο» δημόσιο χώρο εκλογικίστικους πειραματισμούς με ιδεολογικά ψιμύθια ένδοξων αναμνήσεων δεν οξύνει τις αντιφάσεις τού εν λόγω χώρου, αλλά παγιδεύεται από αυτές, συρρικνώνοντας τον πολιτικό ορίζοντα της Αριστεράς σε ετεροκαθοριζόμενη αμηχανία, ανίκανη να επιδράσει αποτελεσματικά στην οικονομική δομή, τις κοινωνικές σχέσεις, την πολιτική κατάσταση.
Ο ιδεολογικός και συμβολικός κόσμος του «κεντρώου» δημόσιου χώρου ενδέχεται να διηθεί σύμφυτες αντιλήψεις, ακόμα και αντιφατικά ή υπόρρητα, στο αριστερό κόμμα. Για παράδειγμα, προδιαθέσεις για εξειδικευμένους ρόλους, οι οποίοι πραγματώνουν άτυπα, αλλά ουσιαστικά, διάφορες μορφές εξαναγκασμού, οιονεί θεμελιωμένες σε ανέκδοτες μορφές συγκεντρωτισμού. Κι εδώ, γίνονται χρήσιμες οι πολυτέλειες της «κεντρώας» πολεμικής. Μπορεί κάποιος να υπερασπίζεται τον αντιδιαλεκτικό δογματισμό του πρακτικισμού, τις διαχειριστικές τεχνικές του προσωποπαγούς, τον ανέξοδο και αλαζονικό διδακτισμό που κλείνει πολιτικές συζητήσεις ουσίας προτού αρχίσουν, αλλά να αποκαλεί «σταλινικούς» αυτούς που δεν του αρέσουν. Μπορεί κάποιος άλλος να ασπάζεται την αναπαραγωγή της εξαρτημένης αφωνίας που ανάγει τη χρησιμοθηρία σε ιδεολογία, αλλά να χαρακτηρίζει «μοχθηρούς» εκείνους που δεν βλέπουν το μέλλον στην ακρισία ή στην ανέμελη λήθη.

Η ψυχή τής Αριστεράς...

Του ΚΩΣΤΑ ΒΕΡΓΟΠΟΥΛΟΥ, απο την Ελευθεροτυπια...

Παρά την πρωτοφανή κρίση στην Ευρώπη, οι οιωνοί για την απεμπλοκή από αυτήν δεν είναι ορατοί και ο αναμενόμενος ρόλος τής εκτός Ελλάδος ευρωπαϊκής Αριστεράς ακόμη λιγότερο. Με τις πρόσφατες ευρωεκλογές, πιστοποιήθηκε όχι μόνον καταλυτική αδυναμία της να παίξει πρωταγωνιστικό ρολο στις εξελίξεις, αλλά και πρόβλημα απλής βιωσιμότητός της.

Στις πλείστες ευρωπαϊκές χώρες, η λαϊκή ετυμηγορία κινήθηκε προς τα δεξιά, παρά προς τα αριστερά.

Στον ευρωπαϊκό Βορρά, ενισχύθηκαν αντιευρωπαϊκές και ακροδεξιές επιλογές, που θυμίζουν τη μοιραία δεκαετία του 1930. Παρ' ότι η σύγκριση ανάμεσα στις δύο εποχές θα ήταν παράτολμη, κάποια στοιχεία παραμένουν κοινά. Σε αμφότερες, υπάρχει αδυναμία ή δυσπιστία της Αριστεράς να ανοιχθεί στην κοινωνία και να συγκροτήσει ευρύτερο μέτωπο πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων ενάντια στο σημερινό κίνδυνο κοινωνικής αποδόμησης.
Σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή Αριστερά, η ελληνική παραμένει σήμερα στο κέντρο της κρίσης, με προοπτικές που την καθιστούν πόλο αναφοράς για ολόκληρη την ήπειρο. Ισως η επιτυχία της οφείλεται στο ότι ο λόγος της δεν είναι μόνον «ταξικός», αλλά επίσης δημοκρατικός και πατριωτικός. Δεν απευθύνεται σε μόνο ένα τμήμα της κοινωνίας, αλλά στη μεγάλη πλειονότητά της, δεν περιορίζεται στην καταγγελία της οικονομικής ανισότητος και αδικίας, εγείρει επίσης ζητήματα ανθρώπινης αξιοπρέπειας, δημοκρατίας και σωτηρίας της χώρας. Το αυτό συμβαίνει με το ισπανικό Podemos, που πρωτοεμφανίστηκε στις τελευταίες εκλογές, προερχόμενο από πλατείες και «αγανακτισμένους».
Ωστόσο, οι εκκλήσεις για δημοκρατικές συμμαχίες, παρά τις επιτυχίες τους, αμφισβητούνται σήμερα από τους ίδιους τους κόλπους της Αριστεράς. Διατυπώνεται η ανησυχία ότι οι συμμαχίες με «αυτομολούντες» από άλλους πολιτικούς χώρους αλλοιώνουν την ταυτότητά της.
Ωστόσο, πώς αλλιώς θα μπορούσε η Αριστερά να φθάσει στην τελική νίκη, εάν όχι μέσω μετατόπισης του εκλογικού σώματος; Πώς αλλιώς αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί, εάν όχι με συμμαχίες, σε δημοκρατική βάση και ισοτιμία, με δυνάμεις προερχόμενες από άλλους χώρους; Γιατί άραγε να θεωρείται αυτονόητο ότι η Αριστερά «χάνει την ψυχή της», όταν συνεργάζεται με άλλους χώρους; Στην πρόσφατη ιστορία, οσάκις η Αριστερά περιορίστηκε στην απλή διαφύλαξη των «ιερών και οσίων» της, μπορεί να έσωσε την ψυχή της, αλλά οδηγήθηκε στην απομόνωση και στην αποτυχία. Αντίθετα, οσάκις ανοίχθηκε σε ευρύτερα δημοκρατικά και πατριωτικά μέτωπα, έγραψε ιστορία όχι μόνον για τον εαυτό της, αλλά και για το σύνολο της κοινωνίας.

Οι θερινές αγωνίες της Αριστεράς...

του Παντελη Μπουκαλα, απο την Καθημερινη...

Συνήθως οι εσωκομματικές εργασίες, άγονες τελετές όπως είναι, αποσπούν το ελάχιστο ενδιαφέρον που αποσπά και η σύγκληση του υπουργικού συμβουλίου· ίσως γι’ αυτό οι υπουργοί συνέρχονται όλο και πιο αραιά υπό τον πρωθυπουργό, για ν’ ακούσουν εθιμικές παραινέσεις.
Μολαταύτα το πολιτικό ενδιαφέρον των τελευταίων ημερών, στο επίπεδο της ειδησεογραφικής κάλυψης και του δημοσιογραφικού σχολιασμού, μονοπώλησαν όσα έγιναν στην Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και στο αντίστοιχο όργανο της ΔΗΜΑΡ.

Το ενδιαφέρον δεν οφείλεται στη φαινομενικά υποτονική πολιτική παραγωγή λίγο πριν εξαντληθεί ο πρώτος καλοκαιρινός μήνας, όταν ακόμα και οι φρέσκοι υπουργοί αγχώνονται με το πού θα παραθερίσουν ινκόγκνιτο. Οσα συμβαίνουν εντός των δύο κομμάτων της Αριστεράς δεν αφορούν αποκλειστικά τον μικροχώρο τους, όπως συνέβαινε ελάχιστα χρόνια πριν. Συνδέονται με την ισχυρή πιθανότητα κυβερνητικής αλλαγής στις επόμενες εκλογές, τους πολιτικούς όρους και το ιδεολογικό περιεχόμενό της, καθώς και με τις συμμαχίες που θα (ή δεν θα) οδηγήσουν σ’ αυτήν.

Διαφορετικό το μέγεθος των δύο κομμάτων, διαφορετικό και το εκλογικό αποτέλεσμα που έχει να διαχειριστεί κάθε ηγεσία. Κοινό τους γνώρισμα, η ύπαρξη ισχυρών μειοψηφικών τάσεων, που συναρτάται και με τη διαφορετική πολιτική κουλτούρα που ασπάστηκε από ένα σημείο και έπειτα η μη δογματική Αριστερά: την αναγνώριση του δικαιώματος των στελεχών να υπερασπίζουν δημοσίως, δηλαδή πολιτικά, τη διαφορετική γνώμη τους, όσο κι αν ενοχλούν τα ηγετικά κλιμάκια· και μάλιστα χωρίς να φοβούνται ότι θα προπηλακιστούν με την εκτόξευση όλων εκείνων των εις -στής απαξιωτικών χαρακτηρισμών, στην κατασκευή των οποίων ήταν ανέκαθεν ευρηματικοί οι μηχανισμοί, που έδιναν θρησκευτική αξία στο Δόγμα (ρεφορμιστής, ρεβιζιονιστής, οπορτουνιστής κ.ο.κ.). Για το δικαίωμα αυτό, λιγοστοί φωτισμένοι αριστεροί είχαν το κουράγιο να πολεμήσουν ακόμα και στις βαριές μέρες της εξορίας τους σε ξερονήσια. Και ένας από τους κύριους λόγους που το ΚΚΕ δεν θέλει καμία σχέση με τον «ρεφορμιστικό», «οπορτουνιστικό» κ.ο.κ. ΣΥΡΙΖΑ είναι ο φόβος της ηγεσίας του πως η (ωραία ωστόσο) ασθένεια της εσωκομματικής δημοκρατίας είναι μεταδοτική.

Από πότε μιλάμε για Αριστερά (και αριστερούς) στην Ελλάδα;

του Νίκου Σαραντάκου, απο το Red Note Book...

Σε ένα ιστολόγιο που υποτίθεται πως αντιπροσωπεύει ό,τι καλύτερο έχουν να παρουσιάσουν οι φίλοι του ΚΚΕ από πλευράς θεωρητικών επεξεργασιών, διατυπώθηκε πρόσφατα η καινοφανής άποψη ότι η έννοια και η λέξη «Αριστερά» στην Ελλάδα υπάρχει από το 1951 μόνο, όταν ιδρύθηκε η ΕΔΑ, ότι στα ντοκουμέντα του ΚΚΕ της περιόδου 1922-1949 δεν χρησιμοποιείται ο όρος αριστερά,

ότι ο Ριζοσπάστης της εποχής δεν μιλούσε για αριστερά και αριστερούς.

Αυτή η θέση χρησιμοποιείται στη συνέχεια για να διαχωρίσει το ΚΚΕ από την Αριστερά και να φορτώσει όλα τα στραβά κουλούρια του αριστερού κινήματος στην «ηττημένη από γεννησιμιού της» Αριστερά.

Το σημερινό ΚΚΕ και άλλες φορές έχει διαχωρίσει τον εαυτό του από την Αριστερά, και μάλιστα με τον επισημότερο δυνατό τρόπο, με δήλωση της Αλέκας Παπαρήγα («Εμείς δεν είμαστε Αριστερά. Είμαστε Κομμουνιστικό Κόμμα»). Και είναι βέβαια κατανοητό να προσπαθούν κάποιοι να τεκμηριώσουν την αντιενωτική (και θαρραλέα, θα έλεγε κανείς, με έναν τρόπο τουλάχιστο) πολιτική του σημερινού ΚΚΕ, αλλά δεν είναι θεμιτό να επιχειρείται να ξαναγραφτεί η ιστορία.

Αναδιφώντας τις σελίδες του Ριζοσπάστη, που ευτυχώς υπάρχουν ονλάιν στον ιστότοπο της Εθνικής Βιβλιοθήκης, βρίσκει κανείς πάμπολλες αναφορές σε αριστερούς και αριστερά, σαν ένα υπερσύνολο που περιλαμβάνει και τους κομμουνιστές. Μερικά πρόχειρα παραδείγματα:

* Στη δεκαετία του 1920 οι κομμουνιστές δάσκαλοι συμμετείχαν στην Αριστερή Παράταξη. Υπάρχει και σχετικό βιβλίο, έκδοση Σύγχρονης Εποχής, «Η Αριστερή Παράταξη των Δασκάλων στον μεσοπόλεμο».

* Μετά το 1930 και τη διάλυση της Φοιτητικής Συντροφιάς, οι φοιτητές που ανήκαν στην ΟΚΝΕ δραστηριοποιούνταν μέσα από την ενιαιομετωπική Αριστερή Παράταξη. Για παράδειγμα, στον Ριζοσπάστη της 31.3.1934 διαβάζουμε για «Νέα νίκη της Αριστερής Παράταξης στο πανεπιστήμιο … στη διοίκηση βγήκαν 5 αριστεροί φοιτητές και 4 ανεξάρτητοι». Λίγο αργότερα, στις 17 Απριλίου 1934, οι Αριστεροί Σπουδαστές Πολυτεχνείου παίρνουν μέρος στο Πανελλαδικό Αντιφασιστικό Συνέδριο.
* Σε ρεπορτάζ για καπνεργατική απεργία, ο Ριζοσπάστης στις 18.6.1928 γράφει ότι «Αριστεροί και συντηρητικοί αγωνίζονται σκληρά μα αποφασιστικά». Ολοφάνερα, στους αριστερούς περιλαμβάνει και τους κομμουνιστές καπνεργάτες.

Υπάρχει σήμερα κάποιο Κέντρο;

του Τακη Κατσιμαρδου, απο το Εθνος...

Η πρωτοφανής για τα μεταδικτατορικά δεδομένα παρατεταμένη πολιτική ρευστότητα, σε συνδυασμό με την αξεπέραστη καθολική κρίση, εκτός των άλλων, θέτει στην ημερήσια διάταξη ορισμένα «δομικά» ερωτήματα. Οι απαντήσεις δεν είναι (ακόμη;) δεδομένες. Αλλά το γεγονός ότι τίθενται εκ των πραγμάτων είναι ένα πρώτο σημαντικό βήμα για την κατανόηση όσων συμβαίνουν γύρω μας.

Ανάμεσα στα άλλα ερωτήματα που προβάλλουν είναι το αν σήμερα ισχύουν οι κλασικές διαχωριστικές κομματικές, πολιτικές και ιδεολογικές γραμμές. Αν βρίσκονται, επιπλέον, σε ισχύ και οι επιμέρους τομές τους με βάση τις οποίες συνηθίσαμε να προσλαμβάνουμε το πολιτικό σύστημα.
Αλλιώς διατυπωμένο το ίδιο και για την οικονομία της στήλης θα μπορούσε να πάρει τη μορφή: Αν σχηματικά τη Δεξιά σήμερα συναπαρτίζουν οι φορείς και οι δυνάμεις που εκφράζουν και υλοποιούν τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές λιτότητας και την Αριστερά όσοι διακηρύσσουν την ανατροπή τους, υπάρχει, στη βάση αυτής της διχοτόμησης, κάποιο Κέντρο;
Ακόμη παραπέρα: Μήπως από την οπτική αυτή έχουν δευτερεύουσα αξία ή δεν έχουν αξία παραδοσιακές οριοθετήσεις όπως Κεντροαριστερά και Κεντροδεξιά; Μήπως απλώς για μια νεοφανή πραγματικότητα χρησιμοποιούνται άχρηστα εργαλεία του παρελθόντος;
Με μια πρώτη ματιά στην Ελλάδα-πειραματόζωο δεν φαίνεται να έχει εφαρμογή πια η κλασική θεωρία της πολιτικής τυπολογίας σύμφωνα με την οποία υπάρχει ένα Κέντρο, μια ενδιάμεση μετακινούμενη κρίσιμη μάζα πολιτών. Αυτή που άλλοτε μετατοπίζεται προς τα δεξιά και άλλοτε προς τα αριστερά. Επομένως, όποιος μετακινείται προς εκεί συγκροτεί και τις πλειοψηφίες;

2010-2014: Τα «κεκτημενα»…που θα ανατραπουν!

του Γιαννη Μηλιου...

Μια σειρά προοδευτικών (καίτοι όχι ριζοσπαστών) οικονομολόγων, μεταξύ των οποίων οι Αμερικανοί νομπελίστες Robert Solow, Joseph Stiglitz και Paul Krugman, αλλά και διάσημος πλέον Γάλλος Paul Piketty, τις προτάσεις του οποίου για τη φορολογία υποστηρίζει με θέρμη ο γηραιός Solow, υποστηρίζουν την τελευταία διετία ότι το πρόβλημα του σύγχρονου δυτικού καπιταλισμού είναι η άνιση κατανομή του εισοδήματος.
«Ο σύγχρονος καπιταλισμός είναι μια άνιση κοινωνία, και όπως όλα δείχνουν θα ενισχυθεί η δυναμική που κάνει τους πλούσιους πλουσιότερους» γράφει ο Solow (“Thomas Piketty is right”),[2] ενώ ο Stiglitz υποστηρίζει ότι η ανάπτυξη είναι πλέον συμβατή με την επιδείνωση των όρων ζωής της κοινωνικής πλειοψηφίας: «Παρότι αυξανόταν το ΑΕΠ, οι περισσότεροι πολίτες έβλεπαν το βιοτικό τους επίπεδο να διαβρώνεται [...] Το οικονομικό μας σύστημα αποτυγχάνει για τους περισσότερους Αμερικανούς [...] πληρώνουμε ένα ψηλό τίμημα για την ανισότητα της κοινωνίας μας – ένα οικονομικό σύστημα που είναι λιγότερο σταθερό [...], με λιγότερη ανάπτυξη και με μια δημοκρατία σε διακινδύνευση» (The Price of Inequality, New York, 2012).
Αν όλα αυτά ισχύουν για τους Αμερικανούς ή τους Γάλλους, ισχύουν στο πολλαπλάσιο για τους Έλληνες, δηλαδή για την πλειοψηφία όσων ζουν σε αυτή τη χώρα. Τα «Μνημόνια», δηλαδή οι πολιτικές λιτότητας που τέθηκαν σε εφαρμογή από τις ελληνικές κυβερνήσεις από το 2010, αποτελούν στην ουσία τους ένα μακρόπνοο και «ριζικό πρόγραμμα» συγκέντρωσης εξουσίας, πλούτου και εισοδήματος στα χέρια μιας μικρής ολιγαρχίας, ένα «πρόγραμμα» ταχύτατης διεύρυνσης και θεσμικής θωράκισης των κοινωνικών ανισοτήτων. Το «πρόγραμμα» αυτό, για την κοινωνική πλειοψηφία σημαίνει:

• Απώλεια δικαιωμάτων και ικανότητας διαπραγμάτευσης, δηλαδή απώλεια κοινωνικής ισχύος, καθώς καταργούνται οι συλλογικές διαπραγματεύσεις και σειρά θεσμών κοινωνικής προστασίας oργιάζει ανεξέλεγκτα η μαύρη αγορά εργασίας, η αυθαίρετη αθέτηση εργοδοτικών υποχρεώσεων, ακόμα και σύγχρονες μορφές δουλεμπορίου (βλ. Ta Νέa,17/72014).

Πεισιθάνατη Αριστερά...

Του ΚΩΣΤΑ ΒΕΡΓΟΠΟΥΛΟΥ, απο την Ελευθεροτυπια...

Συγκλονίζεται η Γαλλία από απεργιακά κινήματα, με επικεφαλής τους σιδηροδρομικούς και εργαζομένους στο χώρο του θεάματος. Ωστόσο, η σοσιαλιστική κυβέρνηση δεν βρίσκει άλλο τρόπο να αντιμετωπίσει τη λαϊκή δυσαρέσκεια, παρά διακινώντας η ίδια το ενδεχόμενο του δικού της θανάτου.

Ο νεόφυτος πρωθυπουργός Μανουέλ Βαλς και ο έμπειρος γενικός γραμματεύς του Σοσιαλιστικού Κόμματος Ζαν-Κριστόφ Καμπαδελίς αξιώνουν να σταματήσουν οι απεργίες και κάθε κριτική από αυξανόμενη μερίδα των σοσιαλιστών βουλευτών, με το υποβολιμαίο επιχείρημα ότι η συνέχισή τους οδηγεί την Αριστερά στο θάνατο. Παράδοξο επιχείρημα, αφού τόσο οι απεργίες όσο και η κριτική σκέψη θα έπρεπε να ενισχύουν την Αριστερά, όχι να την αποτελειώνουν.
Ο πρώτος εξ αυτών επικαλείται τη θλιβερή επίδοση της γαλλικής Αριστεράς στις ευρωεκλογές, που ήταν η χαμηλότερη στην ιστορία της, με συνέπεια να σύρεται σήμερα στα πρόθυρα του θανάτου. Το αξιοθρήνητο αποτέλεσμα είναι αναμφισβήτητο, ωστόσο η χρήση του παραπειστική. Η σοσιαλιστική κυβέρνηση δεν βρίσκει καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης των κοινωνικών κινημάτων και των ανοιχτά διαφωνούντων βουλευτών της, που σήμερα την απειλούν, παρά με τη δική της ανταπειλή ότι δήθεν θα αυτοκτονήσει. Ομως, για να αυτοκτονήσει κάποιος, πρέπει βρίσκεται στη ζωή. Οι νεκροί στερούνται του δικαιώματος να αυτοκτονούν.
Με τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών επιβεβαιώθηκε ο «κλινικός θάνατος» όχι μόνον της κυβερνητικής Αριστεράς, αλλά επίσης και όχι λιγότερο της αριστερότερης συνιστώσας, του Αριστερού Μετώπου, υπό το ΚΚΓ και τον Μελανσόν. Τουλάχιστον ο τελευταίος και ο σοβαρότερος καταφεύγει σήμερα στην αφωνία και την κατάθλιψη. Παράδοξο είναι ότι ενώ τα κοινωνικά κινήματα αναβιώνουν, ενώ ριζοσπαστικοποιείται η κοινωνική δυσαρέσκεια, η Αριστερά υπό όλες τις εκδοχές της δεν ενισχύεται, αλλά φθίνει· αντίθετα, το ακροδεξιό Μέτωπο της Λεπέν εμφανίζεται ως πρώτος αποδέκτης της κοινωνικής δυσφορίας και της αντισυστημικής ζήτησης. Ομως αυτό δεν αποτελεί γαλλική ιδιομορφία, αλλά επεκτείνεται σε ολόκληρη την Ευρώπη, με μοναδική εξαίρεση τη χώρα μας.

Ο Τσίπρας και η αριστερά...

του Άρη Δαβαράκη, ToPortal...

Ακούω και διαβάζω τα διάφορα που γράφονται και λέγονται για τις (πολύ χρήσιμες κατά τη γνώμη μου) ζυμώσεις και συζητήσεις που γίνονται μέσα στον ΣΥΡΙΖΑ, καθώς το κόμμα αυτό, κάθε μέρα που περνάει, πλησιάζει όλο και πιο πολύ στη στιγμή που θα κυβερνήσει –ή θα «συγκυβερνήσει». Βέβαια, όσοι με ξέρετε από τα «δημόσια» γραπτά μου σε περιοδικά και εφημερίδες σαράντα χρόνια τώρα, ή από ραδιοφωνικές εκπομπές με ζωντανό σχολιασμό, ξέρετε ότι δεν «ανήκω στην αριστερά». Αντίθετα. Εκτός από την «πρώτη μου φορά» που ψήφισα τον Λεωνίδα Κύρκο (το 1974), στην υπόλοιπη ζωή μου ψήφιζα την Νέα Δημοκρατία. Δεν είχα βέβαια καμία απολύτως σχέση  με τα «κομματικά» της ούτε και πολλές γνωριμίες με τα στελέχη και τους πολιτευτές της. Έχοντας όμως ταυτίσει (βιωματικά δυστυχώς γιατί τράβηξα πολλά απ’ αυτό το σκυλολόϊ) το ΠΑΣΟΚ με τον «Αυριανισμό» και τον Κουρή  που εξέδιδε το 1988 την φυλλάδα του με το πρόσωπο του Μάνου Χατζιδάκι απλωμένο σε ολόκληρη την πρώτη σελίδα και μοναδικό τεράστιο τίτλο το άρθρο «Ο» και τη λέξη «ΠΟΥΣΤΗΣ» - ήταν τιμή μου και καμάρι μου να ψηφίζω τον μεγάλο εχθρό αυτής της χυδαιότητας, το αντίπαλον δέος - που (νόμιζα) πως ήταν η Ν.Δ.

Όμως τα σκάνδαλα, η κρίση, τα Μνημόνια, τα μεγάλα ζόρια, οι δουλικές συμπεριφορές προς τους «δανειστές» και η απίστευτη σκληρότητα που έδειξαν οι πολιτικοί των δύο μεγάλων Α.Ε απέναντι στον κοσμάκη που αγωνίζεται για να επιβιώσει, με έκαναν να συνειδητοποιήσω με τι έχω να κάνω. Αυτόματα ένοιωσα την ανάγκη να στραφώ αλλού – και κοίταξα αριστερά μου αποφασιστικά και με μεγάλο ενδιαφέρον. Δεν μπορώ να πω πως με γοήτευσε η θέα αυτόματα γιατί η αριστερά έχει πολύ γκρίνια και πολύ γκρίζο σε κάποιες σκονισμένες γωνιές της που, από ιδιοσυγκρασία, με μελαγχολεί και με καταπλακώνει.

Ο τετραγωνισμός του κύκλου: τακτική ευελιξία και στρατηγική συνέπεια...

Του Κωνσταντίνου Τσουκαλά, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

 

Ακόμα και αν «ομιλεί», ο λαός δεν «αποφαίνεται». Η ιδέα της γενικής βούλησης δεν είναι παρά μια πλασματική κατασκευή. Με αυτή την έννοια, η «λαϊκή ετυμηγορία» δεν είναι ούτε πραγματικά συλλογική ούτε κατά κυριολεξίαν βούληση. Δεν είναι ούτε υπεύθυνη ούτε συνεπής ούτε ορθολογική ούτε αντιφατική ούτε «σοφή» ούτε εσφαλμένη! Απηχώντας συνεχώς μεταβαλλόμενες συγκυρίες αρκείται στο να εκφέρεται.
Δεν εκφράζει ούτε «κοινή» βούληση σταθερότητας ούτε «κοινή» βούληση ανατροπής. Ετσι, το κύριο «μήνυμα» των εκλογών είναι η υπέρβαση των παγιωμένων ισορροπιών: Αθροιστικά, οι δύο μεγάλες πολιτικές παρατάξεις που εναλλάσσονταν ιστορικά στην εξουσία έχασαν σχεδόν τα δύο τρίτα των ψηφοφόρων τους. Ο σταθερός μεταπολιτευτικός δικομματισμός έχει εκπνεύσει.
Κύριο αποτέλεσμα των εξελίξεων αυτών είναι η αναγκαιότητα σύμπηξης ετερόκλητων κυβερνητικών συνασπισμών ή, όπως κατά κόρον τονίζεται από τους ζηλωτές της σταθερότητας, η ανάδυση μιας «κουλτούρας» πολιτικών συνεργασιών και συνεργειών. Οι όροι λειτουργίας του πολιτικού παιγνίου αναθεωρούνται ριζικά. Αυτό όμως δεν είναι προϊόν συνειδητής, «ελεύθερης» και «ώριμης» λαϊκής επιταγής, αλλά το αποτέλεσμα ενός αδόκητου και απρόβλεπτου κατακερματισμού των πολιτικών εκπροσωπήσεων. Το κύριο χαρακτηριστικό της νέας εποχής είναι η στρατηγική αμηχανία και αβεβαιότητα όλων των παικτών.
Πράγματι, το εξουσιαστικό παίγνιο δεν διεξάγεται πλέον πάνω στη βάση των εσωτερικευμένων κανόνων, όπου οι δύο παρατάξεις συναποδέχονται τους άρρητους όρους εναλλαγής τους στην άσκηση μιας πολιτικής εξουσίας που, ακόμα και αν «χαθεί», θα ανακτηθεί και πάλι με βεβαιότητα στο προσεχές μέλλον. Οταν οι παίκτες πολλαπλασιάζονται και οι εκλογικές πελατείες αποδιαρθρώνονται, ανατρέπονται οι συμμαχίες, συντέμνονται οι χρόνοι και μετασημασιολογούνται οι πολιτικές λέξεις και τα πολιτικά νοήματα.
Σε τέτοιες μεταβατικές εποχές οι περισσότερες πολιτικοϊδεολογικές διαζεύξεις τείνουν λοιπόν να μετατοπίζονται αποφασιστικά. Μπροστά στην ανάγκη σύμπηξης ετερόκλητων και συχνά θνησιγενών συμπράξεων, όλο και περισσότεροι παίκτες τείνουν να αποστασιοποιούνται από την παραδοσιακή πρόσληψη και αυτοτοποθέτηση όλων των πολιτικών δυνάμεων κατά μήκος ενός σαφούς, εσωτερικευμένου τοπολογικού «συνεχούς» που αντιπαραθέτει τη Δεξιά με την Αριστερά. Ακόμα και οι μεγάλες πολιτικές λέξεις που άκουγαν στο όνομα σοσιαλισμός, σοσιαλδημοκρατία, εκσυγχρονισμός ή ακόμα και «συντήρηση» ή «ανατροπή» φαίνεται να χάνουν τη νοηματική και συμβολική τους αρτιότητα.

Η παρένθεση ΠΑΣΟΚ...

του Αριστειδη Μπαλτα, απο την Αυγη...

Η κατανόηση του παρόντος απαιτεί σύνθετες αναδρομές στο παρελθόν. Χρειάζεται να ανασύρουμε νήματα που συνδέουν το σήμερα με περασμένα σταυροδρόμια, νήματα που υφαίνονται συχνά με τρόπους αόρατους σε πρώτη ματιά.

Ο "εκσυγχρονισμός" απεχθάνεται τέτοιες αναδρομές. Αποστρέφεται την ιστορία γιατί θέλει να φιλοτεχνήσει την εικόνα του παρθενογέννητου που ιδρύει μόνος το ηλιόλουστο μέλλον. Από τα παρελθόντα και τα τρέχοντα, ο "εκσυγχρονισμός" ανασύρει μόνον ό,τι μπορεί να στιγματίσει ως "κατάλοιπο" που ο ίδιος γεννήθηκε για να ξεπεράσει. Ο "εκσυγχρονισμός" μισεί το παρελθόν.

Το ΠΑΣΟΚ εμφανίστηκε ως ανατέλλων ήλιος. Άθροισε Άρη Βελουχιώτη και Ελευθέριο Βενιζέλο, μη προνομιούχους εφοπλιστές και μη προνομιούχος αγρότες, το "συνδικάτο" του ΝΑΤΟ με το "συνδικάτο" της ΕΟΚ και τα δύο με το "κατεστημένο" εν γένει και κάλεσε άπαντες, προνομιούχους και μη, να αυτοοργανωθούν προκειμένου να αθροιστούν υπό τη φωνή του Αρχηγού. Ο οποίος, αφού έταξε την Ελλάδα στους Έλληνες, κήρυξε τον Σοσιαλισμό στις 18 (Οκτωβρίου 1981).
Αλλά ολόκληρη η περίοδος 1936-1974 ήταν της Αριστεράς. Αυτή εστίαζε τον τρόμο των κρατούντων. Άρα κλειδί της όλης επιχείρησης ΠΑΣΟΚ ήταν το να επιβληθεί στην Αριστερά ο χαρακτηρισμός "παραδοσιακή" και στον αμήχανο λαό που προσέρρεε εκείνος του "εαμογενούς". Σαράντα χρόνια βαριάς ιστορίας συρρικνώνονταν έτσι σε ό,τι βόλευε: σεβάσμιο απολίθωμα που αναφέρεται μόνον όσο δείχνει τι το παρθενογέννητο ΠΑΣΟΚ υπάρχει για να υπερβεί. Κι αυτό ξεπέρασε αμέριμνα την ιστορία απλώς πηδώντας από πάνω της. Χωρίς να συμμερίζεται ίχνος από τον πόνο και την αξιοπρέπεια που την έδενε, χωρίς να υποψιάζεται το πόσα θα μπορούσε να είχε μάθει από ένα ακατάλυτο ήθος και μια κοσμοθεώρηση που ακόμη κατορθώνει να το αρθρώνει. Του αρκούσε η τυπική αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης για να κλείσει λογαριασμούς με ένα παρελθόν που μολαταύτα αρνιόταν να βυθιστεί στη λήθη.
Πολλοί ανταποκρίθηκαν αδιαφορώντας για το τίμημα. Νεότεροι προσέτρεξαν με ανιδιοτελή ενθουσιασμό. Γιατί όντως ήθελαν να αλλάξουν ριζικά τα πράγματα και πίστευαν -αφού έτσι τους έμαθαν- ότι ο δρόμος του ΠΑΣΟΚ είναι ο μόνος αποτελεσματικός. Που οδηγεί τον λαό στην εξουσία. Δηλαδή το ΠΑΣΟΚ στη κυβέρνηση.
Η συνέχεια είναι γνωστή. Το ΠΑΣΟΚ έγινε κράτος και οι ιδέες του μέσο για να εξυπηρετούνται συμφέροντα μεγάλα και μικρά. Δηλαδή για να αναπαράγεται το καθεστώς. Ο ήλιος του έχει δύσει, αλλά λίγοι από εκείνους που κάποτε τον σήκωσαν πάνω από την Ελλάδα και σήμερα του κρύβονται μπορούν ακόμη κάτι να μοιράζουν. Όσο και όπως τους παίρνει.
Οι λόγοι εκτίναξης του ΣΥΡΙΖΑ είναι πολλοί. Ίσως κυριότερος είναι ο βαθύς ιστορικός. Οι πολίτες θέλουν να εμπιστευτούν μια αριστερή δύναμη που δεν εκμαυλίστηκε αλλά προτείνει ξανά, κριτικά, τη φλόγα. Γιατί έτσι ξαναβρίσκουν τη μεγάλη διαψευσμένη ελπίδα του ιστορικού βάθους. Διστακτικά, γιατί φοβούνται νέες διαψεύσεις. Κατανοώντας ωστόσο ότι στην κλίμακα της ιστορίας το ΠΑΣΟΚ αποτέλεσε παρένθεση. Που έχει ήδη κλείσει. Ίσως αναπόφευκτη για το μεσοδιάστημα, αλλά παρένθεση μολαταύτα.
Τίποτε δεν εγγυάται ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα επιτύχει. Η ιστορία δεν παρέχει εγγυήσεις για το μέλλον. Ούτε οι αγνές προθέσεις. Όμως σήμερα ίσως αχνοφαίνεται πως τα όνειρα μπορεί να λάβουν εκδίκηση. Τα όνειρα. Όχι οι άνθρωποι.

Ελληνικό ακροδεξιό σύμπτωμα: Γιατί είναι τόσο ακραίο;

του Δημήτρη Χριστόπουλου, απο τα Ενθεματα...

 Γιατί η ελληνική Ακροδεξιά συγκαταλέγεται, μαζί με την ουγγρική, στις πιο ακραίες στην Ευρώπη; Γιατί στην Ελλάδα έχουμε ναζισμό, και όχι φασισμό ή άλλες εκδοχές δεξιού εξτρεμισμού; Ας αποφύγουμε τον πειρασμό της προσφυγής σε ουσιοκρατικές θεωρήσεις ή ιδεοληπτικές δοξασίες, που αναπαράγουν οικεία στερεότυπα στον ευρωπαϊκό Bορά σχετικά με τα Βαλκάνια,
και δη την Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια. Μια ψύχραιμη έρευνα δείχνει ότι στην Ελλάδα συντείνουν όλοι οι ικανοί και αναγκαίοι παράγοντες για αυτή την πιθανή θλιβερή πρωτιά. Επιχειρώ μια ταξινόμηση, προσπαθώντας να διακρίνω τις ριζωμένες αιτίες από τις θρυαλλίδες.

Γιατί η ακροδεξιά; Το ιστορικό βάθος

Πρώτον, επειδή υπάρχει το ιστορικό βάθος, η κληρονομιά του 20ού αιώνα με την οποία οι δεσμοί δεν διερρήχθησαν. Και η κληρονομία αυτή δεν είναι μόνο η μη τιμωρία των δωσιλόγων και συνεργατών –και αλλού δεν τιμωρήθηκαν–, κάτι πολύ βαρύτερο: ότι αυτοί υπήρξαν οι πυλώνες αντιμετώπισης του «εσωτερικού εχθρού» και στη συνέχεια οι στυλοβάτες του κράτους, από τον Δεκέμβρη του 1944 μέχρι τη θεσμική κορύφωση της συνταγματικής εκτροπής στη δικτατορία. Αυτοί έκαναν τη βρώμικη δουλειά για να «ανήκομεν στη Δύση». Σήμερα, σαράντα χρόνια μετά την πτώση της χούντας, οι αυτολογοκριτικοί μηχανισμοί του χώρου αυτού –η ντροπή δηλαδή του να δηλώνεις χουντικός– αδυνατίζουν. Ο χρόνος περνάει. Τα ποσοστά της Χρυσής Αυγής στα παραδοσιακά «μαύρα» εκλογικά άνδρα της χώρας το αποδεικνύουν. Περιοχές, που, παρεμπιπτόντως, δεν έχουν κανένα πρόβλημα με το μεταναστευτικό… Η δικτατορία «έκανε τη ζημιά» της στην παράδοση της ακροδεξιάς στην Ελλάδα καθώς την απονομιμοποίησε, αλλά σιγά σιγά η παράδοση αυτή ξαναβρίσκει την ορμή της και έναν νέο βηματισμό.

Δεύτερον,έχουμε την διείσδυση του χυλού που αποτελεί τη μαγιά της άκρας δεξιάς ιδεολογίας σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του ελληνικού πολιτικού φάσματος. Ο εθνικισμός, ο ρατσισμός και ο σεξισμός δεν αποτελούν μονοπώλιο της Χρυσής Αυγής — όπως και αλλού βέβαια. Στην Ελλάδα όμως, ο «μακεδονικός αγώνας» της δεκαετίας του 1990 οδήγησε στην ανάδυση ενός επιθετικού εθνικιστικού λόγου, ο οποίος διαχύθηκε στο σύνολο του πολιτικού φάσματος, της Αριστεράς μη εξαιρουμένης, πρωτοστατούσης φυσικά της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Δεν είναι τυχαίο ότι σε αυτό το περιβάλλον, η Χρυσή Αυγή κάνει τα πρώτα της βήματα της βρεφικής της ηλικίας. Είναι η στιγμή που ο παλαιάς κοπής αυτοθυματοποιημένος ελληνικός εθνικισμός συνάντησε το όνειρο της «ισχυρής Ελλάδας»: μιας βαλκανικής καπιταλιστικής μητρόπολης που «διεισδύει οικονομικά» (σύμφωνα με μια δημοφιλή λέξη της δεκαετίας) στα εσωτερικά των αδυνάμων γειτόνων. Η βαλκανική –κυρίως αλβανική– αποδημία προς την Ελλάδα στις δεκαετία εκείνη εντείνει τη μισαλλοδοξία και τον ιδιωτικά τηλεκατευθυνόμενο ρατσισμό. Συζητάμε σήμερα για τον ρατσισμό εναντίον Πακιστανών και λοιπών, σαν να ξεχνάμε τι συνέβαινε με τους Αλβανούς πριν 20 χρόνια…

Γιατί σήμερα; Οι θρυαλλίδες

Πρώτον, θρυαλλίδα αποτελούν η ένταση των μεταναστευτικών ροών, η εκπομπή επισήμως μισαλλόδοξου λόγου αλλά και πρακτικής (βλ. Ξένιος Δίας) από το κράτος, και η παταγώδης πολιτειακή αποτυχία να διαχειριστεί θεσμικά τις ροές αυτές, μια αποτυχία στην οποία κατεξοχήν «πάτησε» ο λόγος της Χρυσής Αυγής, κυρίως στα δύσκολα διαμερίσματα του Δήμου Αθηναίων το 2010. Το μεταναστευτικό, υπό την έννοια αυτή, αποτελεί το σημείο στο οποίο εφάπτεται η ελληνικής κοπής Άκρα Δεξιά με τα υπόλοιπα ομοειδή κόμματα ευρωπαϊκών κρατών που είναι μεταναστευτικοί προορισμοί. Εδώ όμως θέλει μια προσοχή: ο αντιμεταναστευτικός λόγος είναι η πρόσοψη του ακροδεξιού μορφώματος, το οποίο τρέφεται και ανασαίνει από την ιδέα της εκάστοτε «απειλής» και του κινδύνου. Σήμερα είναι οι μετανάστες, χθες οι κομμουνιστές κλπ. Αν δεν απειλείται από κάτι, δεν μπορεί να ζήσει. Ιστορικά, έτσι επινοεί τις απειλές του, πατώντας στα κοινωνικά αδιέξοδα των ανθρώπων.

Δεύτερον, η όξυνση των βιοτικών αδιεξόδων στον καιρό της κρίσης οδηγεί στη διόγκωση του ακροδεξιού όγκου. Όχι όμως ευθέως και μονοσήμαντα, όπως συχνά νομίζουμε στην Αριστερά: η Άκρα Δεξιά ανθεί σε χώρες που δεν βιώνουν την ένταση της κρίσης (π.χ. Βρετανία, Δανία, Αυστρία), ενώ αντίστροφα δεν λέει να βγει από το περιθώριο σε χώρες με χρόνια υψηλή ανεργία, όπως η Ισπανία. Η οικονομική κρίση φυσικά και μεγεθύνει την Άκρα Δεξιά: αυτό το διδάσκει κατεξοχήν η γερμανική εμπειρία του Μεσοπολέμου και όχι μόνο. Αν κάτι δείχνει επίσης η σημερινή διαχείριση της κρίσης είναι ότι η ίδια η ιδέα της δημοκρατίας συνολικά απαξιώνεται από την νεοφιλελεύθερη επίθεση στην κοινωνία. Αυτό συμβαίνει κυρίως όπου υπάρχει το ιστορικό και ιδεολογικό υπέδαφος για το οποίο έγινε λόγος στην αρχή. Σε αυτές τις συνθήκες, πρέπει να σκεφτούμε πολύ σοβαρά ότι η όποια υπέρβαση της κρίσης, δεν σηματοδοτεί μηχανικά και την οπισθοχώρηση της Άκρας Δεξιάς. Όπως η Δεξιά αφελώς νομίζει ότι η Αριστερά στην Ελλάδα είναι, ευθύγραμμα και μόνον, γέννημα της κρίσης, έτσι και εμείς αφελώς νομίζουμε ότι η Άκρα Δεξιά θα φύγει μαζί της. Ασφαλώς η κρίση, και η νεοφιλελεύθερη διαχείριση της τρέφει την Άκρα Δεξιά, αλλά τα πράγματα είναι πιο σύνθετα.

Τρίτον, έχουμε μια βαθύτατη ηθική ανυποληψία των ελληνικών πολιτικών ελίτ που εύλογα χρεώνονται στα μάτια του ελληνικού λαού την ευθύνη η Ελλάδα έφτασε εδώ που έφτασε. Και αυτή η ανυποληψία τροφοδοτεί τη Χ.Α. σε δύο επίπεδα: Πρώτον, αφεαυτής, καθώς σαρώνει όλο το πολιτικό πεδίο, αφήνοντας αλώβητους μόνο τους ακροδεξιούς «τιμωρούς». Δεύτερον, επειδή το κυνήγι των σκανδάλων και την πομπώδη ανάδειξη της σαπίλας του ελληνικού αστισμού τα οικειοποιείται μια χαρά η Ακροδεξιά που ανέκαθεν στοχεύει στην εξάρθρωση της «εκφυλισμένης» κυβερνώσας ελίτ, βρίσκοντας άφθονη πρώτη ύλη στα κακώς κείμενά της. Η συμμετοχή του ακροδεξιού ΛΑΟΣ στην κυβέρνηση «τεχνοκρατών» του Νοεμβρίου 2011 –η ολοκληρωτική «καθεστωτοποίησή» του δηλαδή– άνοιξε τον δρόμο για την εκλογική εκτίναξη της Χ.Α. στις εκλογές του 2012, καθώς νομιμοποίησε την παρθενική εμφάνιση ενός ακροδεξιού κόμματος στο κυβερνητικό μπλοκ εξουσίας, γεγονός καινοφανές για τα ελληνικά πολιτικά χρονικά μετά τη χούντα.

***

Η Αριστερά, μέσα σε όλα, πρέπει να σκέφτεται αυτοτελώς το ζήτημα της αντιμετώπισης της Άκρας Δεξιάς. Να μην το απωθεί, να μην το διαχειρίζεται με όρους τακτικής ή υπαγωγής στο δίλλημα «Μνημόνιο-Αντιμνημόνιο». Να μην υποτάσσεται στον θεσμικό κομφορμισμό, αλλά και ταυτόχρονα να μην απαξιώνει το κράτος δικαίου. Σήμερα, σε μια συγκυρία πολιτικής εδραίωσης της Αριστεράς και απίσχνανσης του δεξιού κυβερνητισμού, ένα διόλου ασήμαντο κομμάτι της ιστορικής Δεξιάς θέλγεται από την ιδέα των ακροδεξιών ενέσεων για να αντεπεξέλθει στις δυσκολίες του. Ο διαρκής κίνδυνος εκφασισμού του τμήματος αυτού δεν πρέπει να εκπλήσσει όσους ξέρουν στοιχειωδώς την ευρωπαϊκή –και δη την ελληνική– ιστορία του 20ού αιώνα. Η ολίσθηση αυτή είναι απειλή για τη Δημοκρατία. Είναι απειλή για τη δυνατότητά μας να διαφωνούμε συντεταγμένα για το μέλλον αυτού του τόπου. Σήμερα, η Αριστερά έχει το –ιστορικά οικείο σε αυτήν, βέβαια– πρόσθετο φορτίο υπεράσπισης της Δημοκρατίας.

Ο Δημήτρης Χριστόπουλος διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου και είναι αντιπρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Το κείμενο βασίζεται σε διάλεξη στη σειρά «Exploring narratives on the Greek crisis», που πραγματοποιήθηκε στο Ολλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών, στις 12.6.2014.

ελευθερες πατριδες, σοσιαλιστικες...

Πεταλουδα...

Αν προέρχεσαι ή είσαι μέλος κομμουνιστικής οργάνωσης, αν είσαι αριστερή ή αριστερός τότε βάση της ουσιαστικής αλλά και της γραφειοκρατικής ερμηνείας του κομμουνιστικού μανιφέστου είμαστε άθεοι.Ως άθεοι όμως που συγκροτούμε το κόμμα της αριστεράς δεν αντιμετωπίζουμε εχθρικά τους χριστιανούς, κάνουμε την κριτική μας και προσπαθούμε να αναδείξουμε τα κοινά δόγματα, όπως την αγάπη, για να κάνουμε πολιτική.

Η αγάπη του πλησίον μας-που δεν είναι ο Μπόμπολας- γεννάει την αλληλεγγύη και τον αντιρατσισμό. Δεν λέμε : δεν υπάρχει χριστιανισμός πάρα μόνο εργατική τάξη και αστοί. 
Αυτό γίνεται γιατί μας ενδιαφέρει να αλλάξουμε τον κόσμο και όχι να τον ερμηνεύσουμε και αδιάφορα να κινηθούμε κάνοντας αόριστα εχθρούς και αντιπάλους.

Η εργατική τάξη δεν είναι κάτι ενιαίο, δεν είναι δίχως επιρροές, χωρίς χειραγώγηση και προκαταλήψεις. Εξάλλου όπως λέει ο Λούκατς (‘Ιστορία και ταξική συνείδηση’) η εργατική τάξη γίνεται τάξη όταν πάει να καταργηθεί, δηλαδή μόνο στην επανάσταση. Και αυτό δεν σημαίνει ότι πριν είχε ταξική συνείδηση. Συνείδηση είναι- προκύπτει από την οργάνωση της αισθητής ενεστώσας εμπειρίας (Γ.Χειμωνάς)και αυτό σημαίνει ότι η επανάσταση αλλάζει τον άνθρωπο και διαμορφώνει συνείδηση. Αν η συμμετοχή της εργατικής τάξης, του λαού κρίνονταν από την προηγούμενη στάση ζωής τότε δεν θα γίνονταν τίποτε.

Με τον ίδιο τρόπο η πατρίδα έχει την ύλη της και ο τρόπος διαχείρισης της δηλώνει συγκεκριμένες πρακτικές που εκτός από χειραγώγηση και δημαγωγία, συμβάλει και στην στρατηγική. Πατρίδα έγινε-είναι-γίνεται εξυπηρετώντας σκοπούς. Αλλά δεν έρχεται από το πουθενά. Έχει όρια, έχει σημεία, κατασκεύασε νομοθεσία, όρισε το δίκαιο και μέσα σε όλα έχει και την επικράτεια του.Η πολιτική του συγκρότηση είναι το κράτος. Πατρίδα τα βουνά, οι λίμνες, η γη, ο φυσικός και ζωικός πλούτος, το νερό, οι δρόμοι…και ανθρώπους γηγενείς και μη, σε ταξικό ανταγωνισμό. Η πατρίδα είναι μια κοινωνική κατασκευή και ως τέτοια θα την κρίνουμε και είναι μια πραγματικότητα που έχει ιστορία, την δική της ιστορία και παράγει αισθήματα και πολιτική.

Ο Ιανός της κρίσης, το Κέντρο και ο ΣΥΡΙΖΑ,

του Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου, απο το Red NoteBook...

 

Ας ακούσουμε το δικηγόρο του διαβόλου: Η επιβίωση του Κέντρου στις ευρωεκλογές, όπως προκύπτει από το άθροισμα ΠΑΣΟΚ, Ποταμιού και ΔΗΜΑΡ, σε συνδυασμό με τις καλές επιδόσεις τους σε δήμους και περιφέρειες,

θέτει ένα ερώτημα προς όσους υποστηρίζουμε το προφανές: ότι μια εν εξελίξει ταξική αναμέτρηση μέσα στην κρίση συρρικνώνει δραματικά τον πάλαι ποτέ μεσαίο χώρο: Μήπως τελικά βιαστήκαμε να αποχαιρετίσουμε τους κεντρώους; Και κυρίως: μήπως, αντί πανηγυρισμών για το τέλος του Κέντρου, θα έπρεπε να συζητήσουμε κάποιου τύπου σύγκλιση ή άνοιγμα του ΣΥΡΙΖΑ προς την μεριά τους, που να «διορθώνει» κάπως την (όποια) ταξική «μονομέρεια»;

Ας το δούμε από πιο κοντά.
Η κρίση ως δημιουργία: για αυτούς
Αναλύσαμε εξαντλητικά όλα αυτά τα χρόνια τις καταστροφικές συνέπειες του Μνημονίου, που έτσι κι αλλιώς βιώνονταν συντριπτικά. Κάπως έτσι, όμως, προσέξαμε μάλλον λιγότερο τη «δημιουργική» πλευρά της κρίσης, εξαιτίας της οποίας θα ήταν λάθος να μιλάμε μόνο για τις αποτυχίες των αντιπάλων μας. Έτσι, ενώ πήραμε (όσοι το πήραμε) σοβαρά ότι «η κρίση είναι ευκαιρία», ενώ δηλαδή διαγνώσαμε σωστά ότι δεν θα χάσουν όλοι μέσα σ” αυτήν, σταθήκαμε λιγότερο στην τεκμηρίωση αυτής της θέσης. Στην κρίση λοιπόν, πράγματι, δεν έχασαν και δεν χάνουν όλοι. Καταρχάς το διεθνοποιημένο κεφάλαιο, με ναυαρχίδα τον τουρισμό, εμφανίζει σημάδια ανάταξης. Μεσαία στρώματα, και δη αυτά που συνδέονται μαζί του, επωφελούνται επίσης, το δε καταναλωτικό κλίμα είναι σήμερα καλύτερο απ’όσο ποτέ την τελευταία τετραετία (βλ. Οικονομικό Βαρόμετρο Public Issue, Μάιος 2014).

Το ερώτημα είναι ποια Αριστερά;

Του Ευτύχη Μπιτσάκη*, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Και τώρα, τι; Αλλά η Αριστερά δεν είναι ακόμα πρώτη δύναμη. Οταν γίνει, θα τεθεί το ερώτημα. Ομως: Ποια Αριστερά; Κατά την ηγεσία του ΚΚΕ, Αριστερά είναι μόνο το ΚΚΕ. Για κάθε σοβαρό πολίτη, αντίθετα, Αριστερά είναι, παρά τις διαφορές τους, διαφορές κουλτούρας, τακτικής, στρατηγικής, ακόμα και διαφορές κοσμοθεωρητικών αντιλήψεων, όλες οι οργανώσεις οι οποίες θέτουν ως στρατηγικό στόχο τον σοσιαλισμό.
Δηλαδή, το ΚΚΕ, ο ΣΥΡΙΖΑ και οι οργανώσεις της λεγόμενης «εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς». (Αλήθεια, αν οι οργανώσεις της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς υπερβούν τις καταγωγικές αγκυλώσεις τους, αυτοδιαλυθούν και ενωθούν, με πιθανότητα τότε να μπουν στη Βουλή και να πάνε και στην Ευρωβουλή, αν λοιπόν μπουν κ.λπ., τότε τι θα γίνει το «έξω».)
Αριστερά, πρώτη δύναμη. Αλλά αν η ηγεσία του ΚΚΕ επιμείνει να θεωρεί τον ΣΥΡΙΖΑ πρώτο εχθρό και αν η «εξωκοινοβουλευτική» Αριστερά επιμείνει στην άρνησή της, τότε το ερώτημα αφορά μόνο το πολύ πιθανό πρώτη δύναμη να είναι ο ΣΥΡΙΖΑ.
Και τότε: Κυβέρνηση «με κορμό» τον ΣΥΡΙΖΑ. Απέναντι: Κεφάλαιο, τράπεζες, Ε.Ε., ιδεολογικοί και κατασταλτικοί μηχανισμοί του κράτους, νεοναζί. Μαζί μ’ αυτούς και το ΚΚΕ;
Θα αντέξει τότε ο ΣΥΡΙΖΑ; Προετοιμάζεται ιδεολογικά, πολιτικά και οργανωτικά για να αντιμετωπίσει δεξιούς και αριστερούς εχθρούς; Δηλαδή ετοιμάζεται για κυβέρνηση και για δύναμη εξουσίας; Δεν ξέρω τα εσωτερικά του ΣΥΡΙΖΑ. Φοβάμαι όμως ότι δεν έχει συνειδητοποιήσει σε βάθος την ιστορική ευθύνη την οποία αναλαμβάνει σε μια τέτοια περίπτωση. Φοβάμαι ότι κατέχεται από μια νεανική αισιοδοξία.
Ομως: Μη βιαζόμαστε! Το νέο καθεστώς της νέας, ολοκληρωτικής υποτέλειας στηρίζεται ακόμα σε μεγάλο μέρος της κοινωνίας. Και προπαντός: Εχει και θα αξιοποιήσει εφεδρείες ώστε και με δεύτερο κόμμα τη Ν.Δ. (ή άλλο δεξιό σχήμα) να σχηματίσει μια πολυκέφαλη Λερναία Υδρα. Αυτό έγινε πρόσφατα, παλαιότερα και προπαντός στην περίοδο του Εμφυλίου.
Ας περιοριστούμε λοιπόν στο μισό αρχικό ερώτημα. (Ας θυμηθούμε το «Τι να κάνουμε» του Λένιν.)
Αρχίζουμε από ένα δεδομένο. Οτι δεν υπάρχει ελληνική κυβέρνηση. Οτι η τρόικα, μέσω των εθελόδουλων, εκποιεί τα πάντα. Οτι αν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση, θα καταλήξει σε μια νέα μορφή γενοκτονίας, βιολογική και πολιτισμική. Συνεπώς: Τι να κάνουμε;

Αγαπητοί συμπολίτες, μην κλαίτε για τους πλούσιους!

Στέλιος Ελληνιάδης, απο τον Δρομο της Αριστερας...

Στη μεταπολεμική Ευρώπη, τόσο η κοινωνική Αριστερά όσο και η χριστιανική Δεξιά, από κοινού και η κάθε μία με τον τρόπο της, υποσχέθηκαν στους Ευρωπαίους πολίτες ένα κράτος δικαίου, ίσων ευκαιριών, ποιότητας ζωής, ασφάλειας, ειρήνης και ελευθερίας. Με αντιπροσώπευση και συμμετοχή στη διακυβέρνηση και με εξομάλυνση των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Πολλοί παράγοντες συνέβαλαν στο να εκπληρωθούν -εν μέρει αλλά σε σημαντικό βαθμό- οι περισσότερες από τις υποσχέσεις αυτές, δημιουργώντας μια νέα ευρωπαϊκή αναγέννηση μετά από μια μεγάλη περίοδο με αυταρχικά καθεστώτα και καταστροφικούς πολέμους. Η αποικιοκρατία έπνεε τα λοίσθια και στην Αμερική καταργούνταν τα τελευταία θεσμικά δεσμά της δουλείας. Σ’ αυτές τις συνθήκες, οι πολίτες στη Δύση σταδιακά παραδόθηκαν και ενσωματώθηκαν άνευ όρων στη νέα πρωτόγνωρη για τον καπιταλισμό «άνοιξη».

Η Ευρώπη είχε ανοικοδομήσει με αξιοθαύμαστο τρόπο τις πόλεις της, οι ανέσεις για τους εργαζόμενους είχαν πολλαπλασιαστεί, οι δρόμοι είχαν γεμίσει νέας τεχνολογίας αυτοκίνητα, η πρόσβαση στο σχολείο και το νοσοκομείο ήταν δωρεάν, διακοπές έκαναν όλοι και η ψυχαγωγία δεν ήταν πλέον προνόμιο των ολίγων. Οι αναφορές των μαρξιστών σε μισθωτούς δούλους, στην κλοπή της υπεραξίας και σε εργατικά κάτεργα, ακούγονταν όλο και πιο αναχρονιστικές, σε αναντιστοιχία με την πραγματικότητα. Στο σύνθημα «Είμαστε όλοι μεσαία τάξη» θα μπορούσε να συνοψιστεί το μεταπολεμικό κοινωνικό επίτευγμα. Ακόμα κι εκείνοι που βρίσκονταν στις παρυφές της νέας πραγματικότητας, άνεργοι, ημιάνεργοι ή χαμηλόμισθοι, αισθάνονταν μέρος του όλου, πολύ κοντά στους τακτοποιημένους συμπολίτες τους, με εξασφαλισμένα τα στοιχειώδη από το κράτος και ελπίδα για δική τους αναβάθμιση. Η κατάρρευση και απομυθοποίηση του σοσιαλιστικού μπλοκ εξάλειψε ή αποδυνάμωσε κάθε αμφιβολία που εμφιλοχωρούσε για την αξία και τη μακροζωία του καπιταλισμού.

Το φάντασμα της αριστερής κυβέρνησης...

Του ΣΤΑΘΗ ΚΟΥΒΕΛΑΚΗ*, απο την Ελευθεροτυπια...

Το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών επιβεβαίωσε αυτό που είναι ήδη αντιληπτό εδώ και δύο χρόνια: το φάντασμα που πλανιέται σήμερα πάνω από την Ευρώπη είναι αυτό της ανόδου της Αριστεράς στη διακυβέρνηση της χώρας-πειραματόζωου, εκεί όπου ξεκίνησε προ τετραετίας και εφαρμόστηκε με πρωτοφανή αγριότητα η μνημονιακή εκδοχή του νεοφιλελεύθερου «δόγματος του σοκ».

Για να καταλάβουμε την ιστορική σημασία του γεγονότος, ας ανατρέξουμε σύντομα στα δύο μεταπολεμικά προηγούμενα αριστερού κόμματος που κατέκτησε ή πλησίασε πρωτοκαθεδρία εντός κοινοβουλευτικού συστήματος.
Η πρώτη περίπτωση είναι αυτή του Κ.Κ. Γαλλίας κατά την πρώτη δεκαετία μετά την Απελευθέρωση (1945-1956), όταν ήταν η πρώτη πολιτική δύναμη της χώρας και του Κοινοβουλίου, με ποσοστά που κυμαίνονταν μεταξύ 26 και 28%.
Η δεύτερη είναι η Ιταλία της δεκαετίας του 1970, όταν, στις εκλογές του 1976, το ιταλικό Κ.Κ. εκτινάχτηκε από το 27 στο 34%, στη δεύτερη θέση με διαφορά 4 μονάδων από τη Χριστιανοδημοκρατία και με σχετικά ανοιχτό ακόμη το ενδεχόμενο συμμαχίας με τους σοσιαλιστές (που κυμαίνονταν στο 10%).
Τόσο στη Γαλλία όσο και στην Ιταλία είχαμε συνθήκες αμιγούς κοινοβουλευτισμού και αναλογικό εκλογικό σύστημα. Και στις δύο περιπτώσεις το σύστημα αναδιατάχθηκε ραγδαία, με σκοπό να παρεμποδίσει την άνοδο της Αριστεράς στην εξουσία. Και το πέτυχε, αν και με διαφοροποιημένες στρατηγικές.
Στη Γαλλία αντιμετώπισε με βίαιη καταστολή τις ημι-εξεγερσιακού τύπου απεργίες που εξαπέλυσαν το 1947 το Κ.Κ. και τα προσκείμενα σ'αυτό συνδικάτα. Και κυρίως δημιούργησε μια «υγειονομική ζώνη» γύρω από τους κομμουνιστές, που τους απομόνωσε από κάθε δυνατό σύμμαχο, χωρίς να διστάσει να στείλει, τον Μάιο του 1952, στη φυλακή ακόμη και την ηγεσία του κόμματος. Αυτά δεν στάθηκαν όμως αρκετά, και χρειάστηκε η καθεστωτική ανατροπή του 1958, όταν ο στρατός επέβαλε τη «λύση Ντε Γκολ» στην παραπαίουσα λόγω των αποικιακών πολέμων Τέταρτη Δημοκρατία, και έβαλε τη Γαλλία στην τροχιά της «προεδρικής μοναρχίας» στην οποία παραμένει ώς τις μέρες μας.

Ο βασιλιάς, οι αγγελιοφόροι και τα μηνύματα...

Αλεξάνδρα Πολιτάκη, απο το Αριστερο Blog...

"Τους ρώτησαν αν θέλουν να γίνουν βασιλιάδες ή αγγελιοφόροι των βασιλιάδων. Σαν τα παιδιά διάλεξαν όλοι το δεύτερο. Έτσι υπάρχουν μόνο αγγελιοφόροι που τρέχουν γύρω γύρω στον κόσμο και φωνάζουν ο ένας στον άλλον - αφού δεν υπάρχουν βασιλιάδες - ακατανόητα μηνύματα. Θα ήθελαν να δώσουν ένα τέλος σε αυτήν την άθλια ζωή, αλλά δεν τολμούν να πατήσουν τον όρκο τους."

Φ. Κάφκα

 

Έχω βαρεθεί τις τελευταίες μέρες μετά τις εκλογές να διαβάζω μηνύματα αγγελιοφόρων.

“Σοφές κεφαλές” της γνώσης, της (επαγγελματικής) ιδιότητας, δημοσιογράφοι, πολιτικοί, ειδικοί παντός είδους της Αριστεράς, μοιράζουν απλόχερα μέσα από δημοσιεύματα "μυαλωμένες συμβουλές" και "λογικά επιχειρήματα", πως να είναι κανείς συγκρατημένος, μετριοπαθής και μυαλωμένος μπροστά σε μία σημαντικής σημασίας νίκη. 

Να χαρεί βέβαια, αλλά με μέτρο, με σωφροσύνη, με σύνεση για το εύθραυστο που κερδήθηκε και αγωνία για το άγνωστο επιδιωκόμενο. Να χαρεί λίγο, γιατί θέλει προσοχή! Θέλει σύνεση! Δεν θέλει ενθουσιασμούς, χαρές και πανηγύρια! Να χαρεί λίγο, γιατί λίγο και επισφαλές είναι και αυτό που κερδήθηκε! Να χαρεί, αλλά με δυο σειρές αναφορά στη νίκη κι ένα τεράστιο κατεβατό στους επερχόμενους κινδύνους και δυσκολίες που πρέπει να αντιμετωπισθούν και να κατανικηθούν! Κι είναι πραγματικά απογοητευτικό που με τον τρόπο αυτόν δεν κάνουν τίποτα άλλο, από το να ακολουθούν το κυρίαρχο νεοφιλελεύθερο μοντέλο λόγου και να αναπαραγάγουν τον φόβο, την αγωνία, την ανησυχία, για το δύσκολο κοντινό και μακρινό μέλλον.

 

Η Chantal Mouffe μιλάει για το "πάθος στην πολιτική" και συνδέει με έναν τρόπο την αναγκαία ύπαρξή του στην προσπάθεια αλλαγής του πολιτικού λόγου της Αριστεράς.  "Η φράση αναφέρεται σε όλα όσα σχετίζονται με τη συναισθηματική διάσταση που κινητοποιείται στην πολιτική.

ΖΕΙ Η ΑΡΙΣΤΕΡΑ;

Καρτεσιος...

Θεωρώ πολύ θετική εξέλιξη τη δήλωση – πρόβλεψη του Τάκη Μπαλτάκου: «Δεν θα τα καταφέρουν όμως, όπως δεν τα κατάφερε το ΕΑΜ ΤΟ 1945. Θα έχουμε νέα “Συμφωνία της Βάρκιζας”. Πάλι θα παραδώσουν τα όπλα». Η δήλωση του κυρίου Τάκη καταργεί κάθε άλλοθι περί «παραπλανημένων»,
αλλά κυρίως περιγράφει με τον καλύτερο τρόπο το περιεχόμενο των εγκεφάλων που έχει επιλέξει ο Σαμαράς ως συμβούλους, φίλους, «στενό κύκλο».
Είμαι βέβαιος ότι οι διάφοροι Φαήλοι και Χρύσανθοι ανέκραξαν «πες τα ρε Τάκη!» μόλις έμαθαν το περιεχόμενο της συνέντευξης του Τάκη στο «ΒΗΜΑ». Μάλλον και ο Αντώνης Σαμαράς θα ήπιε ένα ποτήρι βερμούτ στην υγειά της ειλικρίνειας του Τάκη.
Ο Μπαλτάκος είχε βρει αρκετούς υποστηρικτές μετά την αποκάλυψη της συνομιλίας του με τον Κασιδιάρη. Υποστηρικτές που εκτός από τον Τάκη, στηρίζουν τη ΝΔ του Σαμαρά και την ψήφισαν στις ευρωεκλογές. Κανείς δε δικαιούται να χαρίζει σε αυτούς τους ανθρώπους το άλλοθι του παραπλανημένου.
Για αυτούς τους ανθρώπους ο Εμφύλιος δεν τελείωσε ποτέ. Για αυτούς τους ανθρώπους ο πόλεμος είναι διαρκής. Αυτοί οι άνθρωποι όταν αναφέρονται σε αριστερή ηγεμονία εννοούν ότι όσο υπάρχει έστω κι ένας ζωντανός αριστερός που δουλεύει, ζει και σκέφτεται, η νίκη του Εμφυλίου δεν έχει ολοκληρωθεί.
Αυτοί οι άνθρωποι κυβερνούν μία χώρα στην οποία οι αριστεροί δεν έχουν χώρο και θέση. Γι’ αυτούς, υπάρχουν οι Έλληνες και οι αριστεροί. Και η «πολιτική σταθερότητα» που οραματίζονται, πρεσβεύουν και επιδιώκουν, είναι προφανές ότι θέλει την Αριστερά παραδομένη και εξόριστη.

Αναμένοντας το τέλος της αναμονής (Θυμάσαι τις πλατείες;)

Του Θωμα Τσαλαπατη...

 

 Και έτσι μένουμε εδώ, μετεκλογικοί, μετέωροι ανάμεσα σε χαρές και φόβους ντόπιους ή ευρωπαίους, θωρακισμένοι στην αδράνεια που έπεται της έντασης, αναμένοντας το τέλος της αναμονής. 

 

Μένουμε εδώ, παρακολουθώντας άλλο ένα κεφάλαιο του ιστορικού μετασχηματισμού που έφερε η κρίση, κοιτάζοντας ταυτόχρονα προς τον ευρωπαϊκό Βορρά, το δικό μας ακυρωμένο ενδεχόμενο, την επικράτηση μιας ξενοφοβικής δεξιάς, με τον σημερινό της ευρωσκεπτικισμό να μεταφράζεται σε αυριανό ρατσισμό και μεθαυριανή μισαλλοδοξία . Γιατί η επικράτηση της αριστεράς σε μία χώρα δεν αποτελεί απλά ένα παράδοξο του χάρτη. Προσφέρει μια εναλλακτική εκδοχή απέναντι στις διάφορες μισαλλόδοξες πρωτιές, τοποθετεί την κρίση και τις επιπτώσεις της στο κέντρο της ευρωπαϊκής κατάστασης και περιγράφει το πώς μια χώρα -με το ιδικό βάρος που της προσφέρει η πρωτιά στην κρίση - μπορεί να ανταλλάξει τον ρόλο του θύματος με αυτόν του διεκδικητή.

 

Ο ακροδεξιός ευρωσκεπτικισμός, μοιάζει να μην είναι φρούτο της Μεσογείου. Ακόμα και ο σκεπτικισμός του Γκρίλο διαφέρει κατά πολύ από τον αντίστοιχο π.χ. του Φάρατζ, αφού δεν έχει ξενοφοβικά χαρακτηριστικά ενώ σε μια σειρά κοινωνικών διεκδικήσεων (π.χ. γάμοι ομοφυλοφίλων, οικολογικά θέματα κ.α.) η πολιτική του κινήματος είναι μάλλον αριστερόστροφη. Αυτό που παρατηρείται στις χώρες του νότου είναι μια κίνηση στον χώρο της αριστεράς. Στην Πορτογαλία, με την κυβερνητική συμμαχία να μειώνει κατά πολύ τα ποσοστά της, τα κόμματα της αριστεράς κατάφεραν ένα συνολικό 17%. Στην Ιταλία οι συνθήκες είναι σαφώς πιο σύνθετες. Ο προεκλογικός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι, άφθαρτος και γεμάτος υποσχέσεις κέρδισε ένα 40,8%. Το 4% της αριστεράς, αν και φαινομενικά πολύ μικρό, αποτελεί επιτυχία. Όχι μονάχα γιατί κατάφερε να εκλέξει τρεις ευρωβουλευτές, αλλά γιατί για την Ιταλική αριστερά με τις παλινωδίες, την κρίση ταυτότητας και τις διασπάσεις να διαδέχονται η μία την άλλη από το 1991 μέχρι σήμερα, η ύπαρξη της είναι από μόνη της επιτυχία.