Περι ωρων εργασιας...

του Γ. Ρουση,  από seisaxthiablog....

Η κοινή λογική λέει ότι όσο προοδεύει η ανθρωπότητα τόσο λιγότερο θα έπρεπε να εργάζονται οι άνθρωποι για να ικανοποιούν τις ανάγκες τους. Άλλωστε, από την αρχαιότητα, βλέποντας την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και πιο συγκεκριμένα των υφαντουργικών μηχανών του Ηφαίστου, ο Αριστοτέλης εκτιμούσε ότι αυτές θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην κατάργηση της δουλείας, αντικαθιστώντας τη ζωντανή εργασία των δούλων.

Πιο πρόσφατα, ουτοπικοί στοχαστές θεωρούσαν ότι στις ιδανικές τους πολιτείες θα αρκούσε να δουλεύουν οι άνθρωποι το πολύ 4-6 ώρες των ημέρα για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους, ενώ για τον Μαρξ η μείωση της εργάσιμης μέρας αποτελούσε θεμελιακή προϋπόθεση για την επίτευξη της κομμουνιστικής χειραφέτησης.
Και, πράγματι, με τους αγώνες των εργαζομένων σε όλο τον κόσμο ένα μεγάλο τμήμα της ανθρωπότητας οδηγήθηκε στην καθιέρωση του 8ωρου, της αργίας της Κυριακής και σε ορισμένες χώρες και του βδομαδιάτικου 37ωρου.
Να όμως που η λογική του καπιταλισμού είναι αντίθετη με την κοινή λογική. Έτσι η ζωώδης κατάσταση, εκείνη δηλαδή που συνδέει την ανθρώπινη δραστηριότητα με την αναγκαιότητα, αντί να ξεπερνιέται, επεκτείνεται – και αντί η ανθρωπότητα να ξεμπερδεύει με την προϊστορία και να περνάει στην πραγματική ιστορία της, φαίνεται να επιστρέφει στην κατάσταση της περιόδου της πρωταρχικής συσσώρευσης, τότε που οι άνθρωποι δούλευαν μέχρι να φθάσουν στα όρια της εξάντλησης τους.
Διά του λόγου το αληθές, πέρα από το ότι συμβαίνει γύρω μας με την παράλληλη με την ανεργία επέκταση της εργάσιμης μέρας χιλιάδες εργαζομένων, οι οποίοι πιο συχνά δεν πληρώνονται καμία υπερωρία, πέρα από τους εργαζόμενους που δουλεύουν δίχως να πληρώνονται, με την ελπίδα ότι κάποτε αυτό θα συμβεί, παραθέτω τρία περιστατικά που μου έγιναν γνωστά κατά τη διάρκεια των πασχαλινών διακοπών.

Το πρώτο έχει να κάνει με την εμπειρία κόρης φίλων, που για ένα διάστημα δούλευε ως αρχιτεκτόνισσα στην Ιαπωνία. Ωράρια εργασίας από τις 9 το πρωί μέχρι τη διέλευση του τελευταίου μέσου μαζικής μεταφοράς, δηλαδή μέχρι περίπου τα μεσάνυχτα.
Και όταν ζήτησε να φεύγει λίγο πιο νωρίς , δηλαδή κατά τις 10 το βράδυ, οι εργοδότες στραβομουτσούνιασαν.
Το δεύτερο έχει να κάνει με φίλο που δουλεύει ως στέλεχος σε μεγάλη χρηματιστηριακή εταιρεία στο Λονδίνο. Σύνηθες ωράριο εργασίας, 12 ώρες τη μέρα, το οποίο συχνά επεκτείνεται και σε αρκετά περισσότερες. Μάλιστα το δέλεαρ για να αποδέχεται αυτούς τους όρους είναι, μεταξύ άλλων, ότι έπειτα από ένα χρονικό διάστημα απασχόλησης του στην εν λόγω εταιρεία θα μπορέσει να γίνει μικρομέτοχος της.
Το τρίτο περιστατικό έχει να κάνει με μια Αρβανιτοπούλα απασχολούμενη στην Κέρκυρα. Εργασία σε εστιατόριο. Ωράριο, 13 ώρες την ημέρα: 10 το πρωί με 11 το βράδυ, με ένα μικρό διάλειμμα γύρω στις πέντε.
Κάτω από αυτές τις συνθήκες όχι μόνον το δικαίωμα στην τεμπελιά του Λαφάργκ δεν μπορεί να ασκηθεί, άλλα ούτε το ευρύτερο δικαίωμα της στοιχειώδους απόλαυσης της ζωής. Για να μη μιλήσουμε για την «πολυτέλεια» της όποιας πολιτιστικής δραστηριότητας, ή ακόμη για την ακόμη μεγαλύτερη «πολυτέλεια» μιας δραστηριότητας που ξεφεύγει από τον καταστροφικό για την ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης προσωπικότητας στενό καταμερισμό της εργασίας.
Και όμως, όλα αυτά είναι άμεσα πραγματοποιήσιμα αν φύγουν από τη μέση οι ώρες εργασίας που δαπανώνται για το κέρδος, αν υπήρχε μια σχεδιοποιημένη οικονομία, οπότε και δεν θα υπήρχαν άνεργοι και συνεπώς όσοι δούλευαν θα δούλευαν λιγότερο, αν καταργούνταν οι περιττές για την ανθρωπότητα δαπάνες, όπως οι στρατιωτικές, αν καλύπτονταν οι πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων και όχι εκείνες που διαμορφώνονται με μοναδικό σκοπό το κέρδος, αν υπήρχε εκμηχανισμός της αγροτικής παραγωγής των υπανάπτυκτων χωρών.
Αν, δηλαδή, τελειώναμε μια και καλή με τον παραλογισμό του μονοθεϊσμού του χρήματος και του κέρδους. Μήπως λοιπόν και από αυτήν την οπτική γωνία ήλθε η ώρα να σκεφτούμε ότι υπάρχει άλλος, εκτός των τειχών, δρόμος;

Δημοσιεύθηκε στην «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία» την Κυριακή 19 Μαΐου 2013

Εν μικρή γερμανική σατραπεία (2011 μ.Χ.)...

Ελευθεροτυπία...

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΡΟΥΣΗ Καθηγητή του Παντείου Πανεπιστημίου

Ηεπιμονή των δανειστών μας για σχηματισμό κυβέρνησης ευρύτερης δυνατής συνεργασίας και στήριξης είναι βέβαιο ότι αποσκοπούσε στην κάλυψη της αποδυναμωμένης από τα κάτω κοινωνικής συναίνεσης με μια από τα πάνω πολιτική συναίνεση.

Εκείνο όμως που από μια πρώτη ματιά φάνταζε ανεξήγητο ήταν η απαίτηση γραπτής δέσμευσης των αρχηγών των κομμάτων, που συμμετέχουν στην κυβέρνηση, ότι θα τηρήσουν τις συμφωνίες που έχουν συναφθεί.
Γι' αυτή την απαίτηση, η μόνη λογική ερμηνεία που θα μπορούσε να δοθεί -με δεδομένο ότι μια τέτοια δέσμευση δεν ενέχει καμιά απολύτως νομική συνέπεια, ούτε βεβαίως επηρεάζει στο ελάχιστο τις αγορές- είναι ότι αυτή αποσκοπούσε αποκλειστικά στο να σηματοδοτήσει το γεγονός ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν θα είναι πια παρά εντολοδόχος των δανειστών, στους οποίους και πρέπει αποκλειστικά να αναφέρεται.
Με άλλα λόγια, το μήνυμα αυτής της απαίτησης ήταν: Ξεχάστε τα περί τυπικής έστω λαϊκής κυριαρχίας και αναφοράς σας στον ελληνικό λαό, ξεχάστε τη σχετική σας αυτοτέλεια ως πολιτικών απέναντι στα οικονομικά συμφέροντα τα οποία εξυπηρετείτε και υποταχθείτε άνευ όρων σε αυτά.
Πρόκειται για βήμα προς τα πίσω ακόμη και από την περίοδο του ανερχόμενου καπιταλισμού στη Δύση, όπου η αριστοκρατία, αν και οικονομικά κυρίαρχη τάξη, περιφρονούσε τα καθήκοντα της γραφειοκρατίας και τα ανέθετε στην αναπτυσσόμενη αστική τάξη.
Πρόκειται για βήμα προς μια κατάσταση ανάλογη της τσαρικής Ρωσίας, στην οποία όπως παρατηρεί ο Γκράμσι υπήρχε ταύτιση του κράτους και της κοινωνίας των πολιτών, και πιο ειδικά της κυρίαρχης οικονομικά αριστοκρατίας με το κυβερνητικό προσωπικό, μια και οι τίτλοι ευγενείας αντιστοιχούσαν με τίτλους στον γραφειοκρατικό κρατικό μηχανισμό.
Το παραπάνω σκεπτικό νομίζω ότι επιβεβαιώνεται με τον καλύτερο τρόπο με το διορισμό λίγες μέρες αργότερα, από τη Μέρκελ, του Χανς Γιόαχιμ Φούχτελ ως «υφυπουργού Ελλάδας», που θα παρακολουθεί την προώθηση των χρηματοδοτούμενων από την Ε.Ε. προγραμμάτων, και από το διορισμό σε διάφορα επίπεδα επιτρόπων της τρόικας.
Η στάση αυτή των δανειστών μας οδηγεί αβίαστα στο συμπέρασμα ότι είμαστε πια μια σύγχρονη Σατραπεία του Πολυεθνικού Κεφαλαίου και μάλιστα μια Σατραπεία στην οποία εφαρμόζονται μορφές υποταγής χειρότερες ακόμη και από εκείνες που επέβαλε ο Μέγας Αλέξανδρος, ο οποίος σε πολλές από τις Σατραπείες τις οποίες και διατήρησε, άφησε τους ίδιους ντόπιους Σατράπες και δεν όρισε δικούς του όπως συνέβη εδώ με τον Παπαδήμο και τον Φούχτελ.
Στην κάθε περίπτωση είναι βέβαιο ότι οι κατακτητές μας δεν αρκούνται στην αποστολή ελεγκτών, «οφθαλμών του βασιλέως», όπως συνέβαινε στις Σατραπείες επί Δαρείου, αλλά επιδιώκουν να επιβάλουν την πλήρη κατάλυση της όποιας εθνικής κυριαρχίας της Ελλάδας.
Αυτό σημαίνει ότι και αυτή, όπως άλλωστε και οι αστικοδημοκρατικές κατακτήσεις, πρέπει να αντιμετωπιστούν από τη ριζοσπαστική αριστερά όχι βεβαίως ως αυτοσκοπός, όπως πράττουν άλλες δυνάμεις που παραμένουν εντός των καπιταλιστικών τειχών, αλλά ως οχυρά σ' έναν πόλεμο θέσεων που στοχεύει στην κοινωνική επανάσταση και την υπέρβαση της υπάρχουσας τάξης πραγμάτων.
Θυμίζω ότι με αυτήν τη συλλογιστική αντιμετώπιζε ο Πλάτωνας τη Δημοκρατία, θεωρώντας ότι, σε σχέση με όλα τα άλλα παρεκβατικά πολιτεύματα, αποτελεί την πλέον πρόσφορη βάση για να οδηγηθούμε στην Ιδανική του Πολιτεία.
Γιατί, όπως μας προτρέπει ο Καβάφης μέσα από το εντυπωσιακά επίκαιρο ποίημά του, το οποίο παραθέτω ολόκληρο, για να το απολαύσουν όσοι δεν το γνωρίζουν, το θέμα είναι να τραβούμε μπρος, και όχι να μένουμε στάσιμοι ή, ακόμα χειρότερα, να πηγαίνουμε προς τα πίσω.
Εν μεγάλη Ελληνική αποικία 200 π.Χ [i]
Οτι τα πράγματα δεν βαίνουν κατ' ευχήν στην Αποικία / δεν μέν' η ελαχίστη αμφιβολία, / και μ' όλο που οπωσούν τραβούμ' εμπρός, / ίσως, καθώς νομίζουν ουκ ολίγοι, να έφθασε ο καιρός / να φέρουμε Πολιτικό Αναμορφωτή.
Ομως το πρόσκομμα κ' η δυσκολία / είναι που κάμνουνε μια ιστορία / μεγάλη κάθε πράγμα οι Αναμορφωταί / αυτοί. (Ευτύχημα θα ήταν αν ποτέ / δεν τους χρειάζονταν κανείς.) Για κάθε τι, / για το παραμικρό ρωτούνε κ' εξετάζουν, / κ' ευθύς στον νου τους ριζικές μεταρρυθμίσεις βάζουν, / με την απαίτησι να εκτελεσθούν άνευ αναβολής.
Εχουνε και μια κλίσι στες θυσίες. / Παραιτηθείτε από την κτήσιν σας εκείνη· / η κατοχή σας είν' επισφαλής: / η τέτοιες κτήσεις ακριβώς βλάπτουν τες Αποικίες.
Παραιτηθείτε από την πρόσοδον αυτή, / κι από την άλληνα την συναφή, / κι από την τρίτη τούτην: ως συνέπεια φυσική· / είναι μεν ουσιώδεις, αλλά τι να γίνει; / σας δημιουργούν μια επιβλαβή ευθύνη.
Κι όσο στον έλεγχό τους προχωρούνε, / βρίσκουν και βρίσκουν περιττά, και να παυθούν ζητούνε· / πράγματα που όμως δύσκολα τα καταργεί κανείς.
Κι όταν, με το καλό, τελειώσουνε την εργασία, / κι ορίσαντες και περικόψαντες το παν λεπτομερώς, / απέλθουν, παίρνοντας και την δικαία μισθοδοσία, / να δούμε τι απομένει πια, μετά / τόση δεινότητα χειρουργική.-
Ισως δεν έφθασεν ακόμη ο καιρός.
Να μη βιαζόμεθα· είν' επικίνδυνον πράγμα η βία. / Τα πρόωρα μέτρα φέρνουν μεταμέλεια. / Εχει άτοπα πολλά, βεβαίως και δυστυχώς, η Αποικία. / Ομως υπάρχει τι το ανθρώπινον χωρίς ατέλεια; / Και τέλος πάντων, να, τραβούμ' εμπρός.
[i] Από τα «Ποιήματα 1897-1933», Ικαρος 1984.

Η δήθεν αριστερή ιδεολογική κυριαρχία...

Από την Ελευθεροτυπία

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΡΟΥΣΗ Καθηγητή του Παντείου Πανεπιστημίου grousis@ath.forthnet.gr

Ενα από τα μόνιμα επιχειρήματα των εκπροσώπων της Ν.Δ., αλλά και άλλων συντηρητικών πολιτικών στα τηλεοπτικά παράθυρα, είναι ότι τα επαχθή αντιλαϊκά μέτρα οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην καθυστέρηση λήψης μέτρων, η οποία ήταν απόρροια της κυριαρχίας της αριστερής ιδεολογίας.

Στο ίδιο μοτίβο έγκριτοι εκπρόσωποι και προπαγανδιστές της κυρίαρχης ιδεολογίας, όπως ο Αλέξης Παπαχελάς, κάνουν λόγο για «Αριστερά [που] επικράτησε μετά το 1974 στην κουλτούρα, την ιδεολογική ζύμωση και την καταγραφή της ιστορίας».
Εν προκειμένω συμβαίνει δυο πραγμάτων ένα. Είτε οι ιδεολόγοι, της αστικής τάξης, οι Νεοδημοκράτες και λοιπά συναφή επαγγέλματα, ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ συμπεριλαμβανομένης, συγχέουν την επικράτηση της αριστερής ιδεολογίας με τον κρατισμό και την ύπαρξη κρατικής ιδιοκτησίας, είτε θεωρούν ότι η πραγματική αριστερή ιδεολογία είναι εκείνη που κυριαρχεί στο έδαφος του καπιταλισμού.
Οσοι υποστηρίζουν την πρώτη από τις δυο αυτές εκδοχές παραβλέπουν ότι είναι ο φιλελευθερισμός και όχι η αριστερή ιδεολογία, ο οποίος από την εποχή του Λοκ ακόμη, συνδέεται άρρηκτα με τον κρατισμό. Παραβλέπουν, δηλαδή, ότι ακόμη και στην κλασική φιλελεύθερη σκέψη ο ατομικισμός όχι μόνον δεν αποκλείει αλλά αντίθετα απαιτεί την υπεροχή του κράτους έναντι του ατόμου, [i] και τούτο ακριβώς διότι η φιλελεύθερη πολιτική κοινωνία δεν είναι στην πραγματικότητα παρά «μια μετοχική εταιρεία με μετόχους του ιδιοκτήτες».[ii]
Ακόμη παραβλέπουν ότι η παρέμβαση του κράτους στην οικονομία, και πιο ειδικά η παρέμβασή του με τη μορφή της κρατικής ιδιοκτησίας, δηλαδή ο κρατικός καπιταλισμός, που χαρακτηρίζει κυρίως την περίοδο του μονοπωλιακού καπιταλισμού, κάθε άλλο παρά αριστερή πολιτική υποδηλώνει. Αν ήταν έτσι, για να μην πάμε μακριά, ο «εθνάρχης» Καραμανλής θα έπρεπε να θεωρείται αριστερός με τα κρατικά «Ξενία» και την κρατική Ολυμπιακή Αεροπορία. Αντίθετα πρόκειται για τρόπο στήριξης του κυρίαρχου ιδιωτικού κεφαλαίου και της συλλογικής εξουσίας του.
Αλλά και στην εποχή μας, ναι μεν στα πλαίσια του νεοφιλελευθερισμού, δηλαδή του σύγχρονου καπιταλισμού, η κυρίαρχη τάση στο οικονομικό επίπεδο είναι οι ιδιωτικοποιήσεις, από την άλλη όμως ο κρατικός παρεμβατισμός στην οικονομία συνεχίζει ακράδαντος και με την άμεση πια χρηματοδότηση από το κράτος του ιδιωτικού κεφαλαίου και με την κατανομή του πλούτου υπέρ του (ρύθμιση εργασιακών σχέσεων, μισθολογική, φορολογική πολιτική, επιδοτήσεις κ.λπ.). Διά του λόγου το αληθές και μόνον αν αναλογιστεί κανείς την πληρωμή από το κράτος των υπέρογκων τοκοχρεολυσίων στις τράπεζες-τοκογλύφους και τη συνεχή ενίσχυσή τους από τον κρατικό κορβανά, καταλαβαίνει πόσο αριστερός είναι ο κρατικός παρεμβατισμός στην οικονομία.
Υπάρχει όμως και μια άλλη πτυχή του κρατισμού που δόλια παραβλέπουν όσοι τον χαρακτηρίζουν ως αριστερό. Πρόκειται για την κατασταλτική παρέμβαση του κράτους.
Και από αυτήν τη σκοπιά, εκεί που έχουν φθάσει τα πράγματα, είναι σχεδόν βέβαιο ότι οι εγχώριοι πολιτικοί εκπρόσωποι της αστικής εξουσίας, για να διατηρήσουν τη θέση τους, θα είναι υποχρεωμένοι να στραφούν στον πιο άκρατο κρατισμό, και να μετατρέψουν την εν τη ουσία δικτατορία της αστικής τάξης και σε τυπική δικτατορία. Και αυτό θα συμβεί διότι η κοινωνική βάση που τους στηρίζει τείνει να εκμηδενιστεί στο βαθμό που άνεργοι, μισθωτοί, συνταξιούχοι, μικρομεσαίοι, αλλά και μερίδες του ντόπιου κεφαλαίου[iii] στρέφονται κατά των επιλογών τους. Αλλωστε αυτήν την εναντίωση από τα κάτω, δηλαδή από την κοινωνία των ιδιωτών, είναι που καλείται να καλύψει η αγωνιωδώς επιδιωκόμενη συναίνεση από τα πάνω.
Οσο για την αριστερά, οι πολιτικοί ή ιδεολογικοί εκπρόσωποι της αστικής τάξης αγνοούν, ή αποσιωπούν, το γεγονός ότι αυτή, και δη η κομμουνιστική της εκδοχή, στοχεύει στην εξάλειψη και όχι στην ενίσχυση του κράτους, στην εξαφάνιση αυτής της παρασιτικής απόφυσης που επικάθεται στο κοινωνικό σώμα. Στόχος της είναι ολόκληρη η κρατική μηχανή να οδηγηθεί «στο μουσείο των αρχαιοτήτων δίπλα στο ροδάνι και το μπρούντζινο τσεκούρι». [iv]
Ας δούμε τώρα τι συμβαίνει με τη δεύτερη εκδοχή, με βάση την οποία η πραγματική αριστερή ιδεολογία είναι εκείνη που κυριαρχούσε από το 1974 μέχρι πρόσφατα.
Εδώ πρόκειται για μια κατεξοχήν ιδεαλιστική διαστρέβλωση της πραγματικότητας, με βάση την οποία είναι δυνατόν να είναι κυρίαρχη σε μια κοινωνία η ιδεολογία όχι της τάξης που κατέχει την εξουσία, αλλά της κυριαρχούμενης τάξης και πιο συγκεκριμένα της εργατικής.
Οσοι όμως υποστηρίζουν κάτι τέτοιο, για να είναι συνεπείς θα πρέπει να δεχτούν και ότι η αστική τάξη στηριζόταν μόνον στη βία για να διατηρήσει την εξουσία της, μια και η πλειονότητα του λαού διαπνεόταν από την αριστερή ιδεολογία.
Στην πραγματικότητα, κάθε άλλο παρά συνέβη κάτι τέτοιο. Και ακόμη και σήμερα που κλονίζεται συθέμελα η αντικειμενική βάση πάνω στην οποία στηριζόταν η λαϊκή συναίνεση στο σύστημα, και που οξύνεται η ταξική πάλη, έχει μεν κλονιστεί η ιδεολογική ηγεμόνευση της κυρίαρχης τάξης, δεν έχει όμως ακόμη ανατραπεί.
Οταν οσονούπω συμβεί και αυτό, τότε αντίο Σαμψών και όλοι οι Φιλισταίοι του συστήματος.
[i] Κ. Μπ. Μακφέρσον, «Ατομικισμός και ιδιοκτησία» εκδόσεις Γνώση, σελίδα 340
[ii] στο ίδιο, σελίδα 262
[iii] Βλέπε δηλώσεις Σάλλα κατά του «κουρέματος» αλλά και βιομηχάνων κατά του άρθρου 37 και της συρρίκνωσης της αγοραστικής δύναμης των λαϊκών στρωμάτων.
[iv] Φρ. Ενγκελς, «Η καταγωγή της οικογένειας της ατομικής ιδιοχτησίας και του κράτους», Σύγχρονη Εποχή 1981, σελίδα 185

Ο βαθύς συντηρητισμός της υπουργού Παιδείας ...

Του Γιωργου Ρουση από την Ελευθεροτυπία ... 

Ενα από τα επιχειρήματα που προβάλλει με ύφος πολλών καρατίων η πανεπιστημιοκτόνος υπουργός Παιδείας υπέρ της εφαρμογής του νόμου για τα ΑΕΙ είναι ότι όποιος υποστηρίζει πως αυτός δεν πρέπει να εφαρμοστεί μετά την ψήφισή του, αμφισβητεί το Κοινοβούλιο και τελικά τη δημοκρατία.

Και πράγματι έτσι είναι. Τουλάχιστον ορισμένοι από εμάς που δηλώνουμε ότι θα αγωνιστούμε για τη μη εφαρμογή του νόμου αμφισβητούμε εκείνη τη δημοκρατία που υποστηρίζει η πανεπιστημιοκτόνος και το σινάφι της. Και την αμφισβητούμε διότι: