Τριαντάφυλλο στα δόντια...

Της Ευγενίας Λουπάκη, απο την Αυγη...

Ο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα δεν δολοφονήθηκε επειδή ήταν κομμουνιστής ή φλογερός αναρχικός, με αμπέχωνο και όπλο στο χέρι, διότι δεν ήταν. Δολοφονήθηκε επειδή ήταν όμορφος, πλούσιος, διάσημος (γι' αυτό εξάλλου τον μισούσε ο Νταλί), επειδή έγραφε ποιήματα, θεατρικά έργα γεμάτα λαϊκή Ισπανία και έρωτα, επειδή έπαιζε πιάνο, επειδή ζωγράφιζε, επειδή ξεχώριζε, επειδή ήταν διαφορετικός. Κι επειδή είχε αρχίδια, πολύ περισσότερο απ’ τους αφιονισμένους “άντρακλες” που τον βασάνισαν, τον εκτέλεσαν και τον έριξαν σ’ ένα κοινό τάφο, νομίζοντας ότι θα σβήσουν τη λάμψη του μέσα στην ανωνυμία.
Αρνήθηκε να φύγει στο εξωτερικό και γύρισε στην πατρίδα του, τη Γρανάδα, γνωρίζοντας τους κινδύνους. Και τον άρπαξαν αμέσως, ντόπιοι λυσσασμένοι φαλαγγίτες, που ήδη είχαν εκτελέσει τον γαμπρό του, δήμαρχο της Γρανάδας. Η “λεπτομέρεια” ότι συνελήφθη, βασανίστηκε και εκτελέστηκε μαζί μ’ έναν δάσκαλο, δεν είναι καθόλου τυχαία. Ούτε η “λεπτομέρεια” ότι πιθανότατα μέλη της ευρύτερης οικογένειάς του τον κατέδωσαν.
Ο φθόνος είναι βασική κινητήρια δύναμη των ανθρωπίνων πράξεων - από αρχαιοτάτων χρόνων. Και η άγνοια, βασική προϋπόθεση χειραγώγησης του ανθρώπου - από αρχαιοτάτων χρόνων επίσης. Ο φθόνος και η άγνοια μαζί, βασικά συστατικά του φασισμού.
Διαβάζω μακροσκελείς και ενδελεχείς αναλύσεις για την άνοδο του νεοναζισμού στη χώρα μας, με απολύτως σωστές διαπιστώσεις για την ξενοφοβία και τον ρατσιστικό λόγο, που ενσωμάτωσε το σύστημα τα τελευταία χρόνια. Για το ξέπλυμα της Ακροδεξιάς με την είσοδό της στην κυβέρνηση και τη μετατροπή της σε δύναμη “της διπλανής πόρτας” από τα τηλεοπτικά κανάλια. Διαβάζω για το έδαφος της δυστυχίας, της ανασφάλειας, της ανέχειας - βούτυρο στο ψωμί του φασισμού. Λυπάμαι όμως που ΔΕΝ διαβάζω -ίσως να μου διαφεύγουν, αλλά, αν διαφεύγουν σε μένα, μάλλον διαλανθάνουν της προσοχής πολλών- αντίστοιχες αναλύσεις για την εξαφάνιση του πολιτισμού μέσα σ’ αυτή την κρίση. Για τον ρόλο της τηλεόρασης, βασικού διαμορφωτή πολιτιστικών και αισθητικών κριτηρίων, μέσα και κυρίως πριν από την κρίση. Για τα reality, ας πούμε, που προετοίμαζαν, με την έκθεση στην κοινή χλεύη ανθρώπων μειονεκτούντων, τον νεοναζισμό που κοιτάμε τώρα σαν απόπληκτοι.
Ακούω εκπαιδευτικούς να μιλούν για την αντιμετώπιση της εισβολής της Χρυσής Αυγής στα σχολεία και να χρησιμοποιούν 100 λέξεις με το ζόρι. Λέξεις - ξόρκια, σ’ ένα σχολείο όπου το βιβλίο της Ιστορίας της Γ' Λυκείου εξωραΐζει τον Χιτλερισμό, σ’ ένα Πανεπιστήμιο που φυτοζωεί πια, έχοντας μόνο το 30% των χρημάτων που είχε πριν τρία χρόνια.
Σαράντα χρόνια κράτησε η δικτατορία του Φράνκο, αλλά ο Λόρκα δεν ξεχάστηκε. Σαράντα χρόνια τον τραγουδούσαν κρυφά στις γειτονιές της Γρανάδας και τον δόξαζαν στις λεωφόρους της Ανθρωπότητας. Γιατί καλύτερα από μας ξέρει ο εχθρός ποιον να φοβάται. Κι ένα τριαντάφυλλο στα δόντια θερίζει πιο πολύ από τα πολυβόλα.

Ανθρωποι από χρήμα...

kathimerini.gr...

του Παντελη Μπουκαλα

Είναι ένα «Απλοϊκό τραγούδι» του Λόρκα, όπως το είχε τιτλοδοτήσει ο ίδιος. «Απλοϊκό», ναι, πάντως τους τέσσερις πρώτους στίχους θα τους ζήλευε ο Μπρεχτ, και ίσως να ’χαν θέση σε κάποιο δράμα του Σαίξπηρ, λ.χ. στον «Εμπορο της Βενετίας». «Μαμά, / θα ’θελα να ’μουν από χρήμα. // Γιε μου, / θα κρύωνες πολύ»: Αυτοί είναι οι στίχοι του Ισπανού ποιητή (μεταφρασμένοι από τον Φ. Ηλιάδη), που μεμιάς ζωγραφίζουν ολόκληρο κόσμο.
Από τη μια το πιτσιρίκι, που όπως συμβαίνει με όλα τα πιτσιρίκια της υφηλίου (όχι, ψέματα, της «αναπτυγμένης» μόνο υφηλίου, γιατί σε μεγάλα τμήματά της τα παιδιά δεν προλαβαίνουν να μεγαλώσουν), ήρθε η στιγμή ν’ απαντήσει τι θέλει να γίνει όταν μεγαλώσει. Θαμπωμένο από τα ωραία ζεστά σπίτια, τα ωραία ζεστά ρούχα και τα όμορφα παιχνίδια των συνομηλίκων του, που είναι σαν κι αυτόν πλην όχι ακριβώς σαν κι αυτόν, απαντά πως θα ’θελε να είναι «από χρήμα». Κι από την άλλη η έμπειρη μάνα. Που κάτι στέρεο πρέπει ν’ αντιτάξει στο όνειρο του γιου της. Του λέει λοιπόν κάτι που θα το νιώσει αμέσως: πως αν ήταν από χρήμα, θα κρύωνε. Κι ας είχε το πιο ζεστό σπίτι του κόσμου και τα πιο ζεστά ρούχα.
Τον Λόρκα τον αγαπούν πολύ στην Ισπανία. Αν έχουν τη συνήθεια να κάνουν σύνθημα τους στίχους των ποιητών (όπως εμείς με το «Αντισταθείτε» του Μιχάλη Κατσαρού, που με τον καιρό ξεχάστηκε πως είναι δική του η προτροπή), δεν το ξέρω. Αν όμως έγραφαν με μεγάλα γράμματα στο πανό τους το «Απλοϊκό τραγούδι» του ποιητή τους, θα ’πρεπε να επινοήσουν και μια δεύτερη ανθρώπινη γλώσσα, μεταφραστική, για να το μεταγλωττίσουν έτσι που να υπάρχει κάποια πιθανότητα να το κατανοήσουν όσοι είναι «από χρήμα». Γιατί υπάρχουν τέτοιοι. Λεγεώνες ολόκληρες. Και δεν πρόκειται για τους συνήθεις, με τα εργοστάσια, τα καράβια, τα τσιφλίκια, τις καταθέσεις. Αυτοί εξακολουθούν να έρχονται από έναν κόσμο αναγνωρίσιμο, άρα στοιχειωδώς ελέγξιμο.
Πρόκειται για το νέο υβριδικό είδος που, ανθρωπομορφιστές όπως είμαστε, του αποδίδουμε ονόματα όπως «επενδυτές» ή «χρηματιστές» και παρατσούκλια όπως «γιάπηδες» για να το εντάξουμε κάπου, σε ένα σύστημα οικείων σημείων, μήπως το κατανοήσουμε. Είναι άνθρωποι από χρήμα όχι επειδή το χρήμα ρέει στις φλέβες τους αντί για αίμα. Οχι. Αλλο πράμα φαντάστηκε ο Λόρκα, άλλο θηρίο: Εναν νέου τύπου κένταυρο, δέκα φορές πιο αλλόκοτο, μισό άνθρωπο - μισό νόμισμα, που όσο χρήμα κι αν έχει για να το καίει και να ζεσταίνεται, αυτός πάντοτε θα κρυώνει· γιατί στη θέση της καρδιάς είναι το δολάριο, στη θέση του μυαλού το ευρώ, το ένα πνευμόνι γιεν, τ’ άλλο ρούβλι ή γουάν.
Υπάρχουν τέτοιοι χρηματάνθρωποι. Είκοσι από δαύτους αμείβονται με ποσά που θα έφταναν για να ζήσει μια λιμοκτονούσα αφρικανική χώρα. Και δεν προλαβαίνουν να τα χαρούν. Δεν είναι αυτός ο στόχος τους άλλωστε. Η χαρά τους δεν είναι η συσσώρευση χρήματος αλλά η καταστροφή ανθρώπων και χωρών. Και μονόπολι αν έπαιζαν, κάτι θα ’νιωθαν.

κι ενα σχολιο στο αρθρο του κ. Μπουκαλα που μου αρεσε...

Πολύ καλός. Μου θύμισες εκείνο το:
"το ψωμί που φυλάσσεις είναι το ψωμί του πεινασμένου", από κάποιο μυθιστόρημα του 19ου αιώνα, απ' αυτά που όλα τα σπίτια έχουν στα ράφια τους, μα κανείς πια δεν διαβάζει.