Σωτήρης Κοσκολέτος, Φάνης Παπαγεωργίου, Red NoteBook...
Συμπληρώνονται σαράντα χρόνια από την ανατροπή της κυβέρνησης Αλιέντε από τις στρατιωτικές δυνάμεις του Πινοτσέτ και το θάνατο του αριστερού προέδρου της Χιλής που έπεσε υπερασπιζόμενος τη δημοκρατία. Σε αυτά τα σαράντα χρόνια, έχουν ειπωθεί πολλά για τον Αλιέντε, τη Λαϊκή Ενότητα και το ειρηνικό εγχείρημά της. Άρθρα στον τύπο, επιστημονικές δημοσιεύσεις, μυθιστορήματα, ποίηση, ντοκιμαντέρ, ταινίες μυθοπλασίας. Από τη μία πλευρά η ευγενική φυσιογνωμία του Αλιέντε, η τεράστια σε μέγεθος, διάρκεια και παλμό λαϊκή κινητοποίηση, η γοητεία του δημοκρατικού δρόμου προς τον σοσιαλισμό. Από την άλλη πλευρά ο βρώμικος ρόλος της αμερικάνικης εξωτερικής πολιτικής, το «νίπτω τας χείρας» των χωρών του υπαρκτού, η αστική τάξη, οι φορτηγατζήδες, τα τανκς. Η διερώτηση για την πηγή προέλευσης της δύναμης, τα όπλα και ο λαός, ο λαός στα όπλα.
Μεταξύ της εξιδανίκευσης και του αναθέματος για την εμμονή στην ταύτιση μεταξύ του δημοκρατικού και του ειρηνικού δρόμου προς το σοσιαλισμό δεν έχει υπάρξει πολύς χώρος –ίσως πλην επιστημονικών δημοσιεύσεων- για μια μη συναισθηματικά φορτισμένη επαναπροσέγγιση των χρόνων διακυβέρνησης της Λαϊκής Ενότητας. Προκειμένου να γίνει κάτι τέτοιο θα πρέπει να εξεταστεί το τι πέτυχε η Λαϊκή Ενότητα, με ποιο τρόπο και μέχρι ποιου σημείου, ή αλλιώς να διασχίσουμε το χρόνο μεταξύ του 1969 και του 1973 φωτίζοντας περισσότερο τη διαδρομή καθαυτή.
Η Λαϊκή Ενότητα ιδρύεται το 1969 από το Κομμουνιστικό Κόμμα, το Σοσιαλιστικό Κόμμα, τους Σοσιαλδημοκράτες, το Ριζοσπαστικό Κόμμα, το Κίνημα Ενιαίας Λαϊκής Δράσης (αποχωρήσαντες από τους Χριστιανοδημοκράτες) και τη μικρότερη αριστερή δύναμη της Ανεξάρτητης Λαϊκής Δράσης. Στις εκλογές του 1970, η Λαϊκή Ενότητα θα αποσπάσει το 36,3% των ψήφων, κατακτώντας την πρώτη θέση στο Κογκρέσο. Ωστόσο, παρότι πλειοψηφία, θα δυσκολευτεί αρχικά να αποσπάσει τη συναίνεση άλλων πολιτικών δυνάμεων προκειμένου να σχηματίσει κυβέρνηση, κάτι που θα καταστεί εφικτό μόνο μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος και τη δολοφονία του στρατηγού Σνάιντερ, όποτε οι Χριστιανοδημοκράτες υπό το φόβο του κινδύνου εκφασισμού, θα δώσουν ψήφο εμπιστοσύνης στη Λαϊκή Ενότητα. Η τελευταία αμέσως μετά, θα ξεκινήσει να ξεδιπλώνει το πρόγραμμά της, υλοποιώντας τις άμεσες προεκλογικές της δεσμεύσεις (τα 40 πρώτα μέτρα), τα οποία θα οδηγούσαν σε αισθητή βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των εργαζόμενων και των χαμηλότερων εισοδηματικών στρωμάτων. Οφείλουμε να ξεκαθαρίσουμε ότι η πολιτική της Λαϊκής Ενότητας υπήρξε εξαρχής ταξικά μεροληπτική, όπως δείχνουν και οι μεταρρυθμίσεις που θα εξετάσουμε συνοπτικά στη συνέχεια.
Μεταξύ της εξιδανίκευσης και του αναθέματος για την εμμονή στην ταύτιση μεταξύ του δημοκρατικού και του ειρηνικού δρόμου προς το σοσιαλισμό δεν έχει υπάρξει πολύς χώρος –ίσως πλην επιστημονικών δημοσιεύσεων- για μια μη συναισθηματικά φορτισμένη επαναπροσέγγιση των χρόνων διακυβέρνησης της Λαϊκής Ενότητας. Προκειμένου να γίνει κάτι τέτοιο θα πρέπει να εξεταστεί το τι πέτυχε η Λαϊκή Ενότητα, με ποιο τρόπο και μέχρι ποιου σημείου, ή αλλιώς να διασχίσουμε το χρόνο μεταξύ του 1969 και του 1973 φωτίζοντας περισσότερο τη διαδρομή καθαυτή.
Η Λαϊκή Ενότητα ιδρύεται το 1969 από το Κομμουνιστικό Κόμμα, το Σοσιαλιστικό Κόμμα, τους Σοσιαλδημοκράτες, το Ριζοσπαστικό Κόμμα, το Κίνημα Ενιαίας Λαϊκής Δράσης (αποχωρήσαντες από τους Χριστιανοδημοκράτες) και τη μικρότερη αριστερή δύναμη της Ανεξάρτητης Λαϊκής Δράσης. Στις εκλογές του 1970, η Λαϊκή Ενότητα θα αποσπάσει το 36,3% των ψήφων, κατακτώντας την πρώτη θέση στο Κογκρέσο. Ωστόσο, παρότι πλειοψηφία, θα δυσκολευτεί αρχικά να αποσπάσει τη συναίνεση άλλων πολιτικών δυνάμεων προκειμένου να σχηματίσει κυβέρνηση, κάτι που θα καταστεί εφικτό μόνο μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος και τη δολοφονία του στρατηγού Σνάιντερ, όποτε οι Χριστιανοδημοκράτες υπό το φόβο του κινδύνου εκφασισμού, θα δώσουν ψήφο εμπιστοσύνης στη Λαϊκή Ενότητα. Η τελευταία αμέσως μετά, θα ξεκινήσει να ξεδιπλώνει το πρόγραμμά της, υλοποιώντας τις άμεσες προεκλογικές της δεσμεύσεις (τα 40 πρώτα μέτρα), τα οποία θα οδηγούσαν σε αισθητή βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των εργαζόμενων και των χαμηλότερων εισοδηματικών στρωμάτων. Οφείλουμε να ξεκαθαρίσουμε ότι η πολιτική της Λαϊκής Ενότητας υπήρξε εξαρχής ταξικά μεροληπτική, όπως δείχνουν και οι μεταρρυθμίσεις που θα εξετάσουμε συνοπτικά στη συνέχεια.
