Ο υπεύθυνος δωσιλογισμός και ο «ανεύθυνος» πρύτανης Πελεγρίνης...

ΤΟΥ ΚΙΜΩΝΑ ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΥ*, απο την Αυγη...
Ενώ οι συνυπεύθυνοι υπουργοί κ. Αρβανιτόπουλος και Μητσοτάκης έχουν αναλάβει, τοις τρόικας ρήμασι πειθόμενοι, να στείλουν στον κάδο της ανεργίας τους διοικητικούς υπαλλήλους των πανεπιστημίων, ο «ανεύθυνος» πρύτανης του Καποδιστριακού Πελεγρίνης παίζει θέατρο στο Παρίσι. Αυτή είναι η είδηση όπως έχει παραχθεί από την αγία οικογένεια των Μνημονίων και αναπαράγεται από όλες τις ζώνες του τηλεοπτικού λυκόφωτος. Από τη μια πλευρά οι νοικοκυραίοι του δωσιλογισμού και από την άλλη ένας άνθρωπος που αποφάσισε να μην εξανδραποδιστεί πειθαρχώντας στα κελεύσματα διάλυσης του δημόσιου πανεπιστημίου. Ο πρύτανης Θεοδόσης Πελεγρίνης, ως γνωστόν, αρνείται να συνεργήσει στην απόλυση εκατοντάδων διοικητικών υπαλλήλων του ιδρύματος, αρνείται δηλαδή να προσυπογράψει τον φυσικό θάνατο του πανεπιστημίου. Για τούτο εγκαλείται και διασύρεται από το βαθιά άμουσο πολιτικό προσωπικό που έχει αναλάβει ως υπεργολαβία των δανειστών να εγκαθιδρύσει το εργασιακό καθεστώς της απόλυτης βαρβαρότητας.
Ένας άνθρωπος που «θεατρίζεται» είναι ένας επικίνδυνος άνθρωπος. Ένας άνθρωπος που αντλεί την παιδεία του από τα μεσημερινάδικα της τηλεόρασης είναι ένας κανονικός άνθρωπος. Τόσο κανονικός, που δεν μπορεί να ανεχθεί ένας κοτζάμ πρύτανης να παίζει θέατρο τη στιγμή που μία σοβαρή κυβέρνηση έχει αναλάβει το θεάρεστο έργο κατεδάφισης της χώρας.
«Μετεβλήθη εντός μου ο ρυθμός του κόσμου», έγραψε ο Βιζυηνός. Στον δικό μας κόσμο, αυτόν που θα υπερασπιζόμαστε μέχρι την τελευταία ικμάδα ψυχής και σώματος, το θέατρο είναι το πρώτο και έσχατο σχολειό. Αυτό που μπορεί να διασαλεύσει ακόμα τη ναρκωμένη σκέψη, να παρακινήσει με την ευγένειά του στην ευγένεια όσους αρνούνται να παραδοθούν στην επιβαλλόμενη αφασική βαρβαρότητα. Αυτές είναι οι δικές μας σταθερές στις κατευθυνόμενες μεταβολές του κόσμου, οι δικές μας αξίες. Οι λοχίες της τρόικας ποιες αξίες υπερασπίζονται;
* Ο Κίμων Ρηγόπουλος είναι ηθοποιός-συγγραφέας

Πάλη των γενεών ή πάλη των τάξεων;

Κίμων Ρηγόπουλος, απο την Αυγη...

Η κατακερματισμένη συνείδηση εντυπωσιάζεται κατ' αρχήν από τα φαινόμενα της ζωής της που δεν ορίζει, μέχρι να κουραστεί να εντυπωσιάζεται και να αδιαφορήσει. Η ζωή σέρνεται σαν μια παρείσακτη ξένη. Οι εντυπώσεις, φρενιασμένες και ακατέργαστες, δεν αποτελούν υλικό ερμηνείας του κόσμου που μας συνθλίβει για να τον αλλάξουμε. Η έλλειψη κριτηρίων τις καθιστά ένα βαρετό φιλμ με προδιαγεγραμμένο τέλος. Γερασμένα νήπια συνθηκολογούν με την άποψη του «τέλους της ιστορίας» Αμαχητί την υπογράφουν οι δηλωσίες του αργού θανάτου τους. Η αφήγηση τότε εκπίπτει σε παραμιλητό. Μετά σε μοναχικό θρήνο. Και μετά... τίποτα. Ο βοριάς που τ' αρνάκια παγώνει. Ενώ ο λύκος αμνηστεύεται. Το νήμα χάνεται και προκειμένου να μπεις στον κόπο να το ξαναβρείς, λες «δε βαριέσαι». Γιατί ο επιβεβλημένος κανόνας, ο κανόνας της άρχουσας τάξης, επιβάλλεται στα θύματά του ως νόμος της φύσης. Και η ιστορία ως φυσική ιστορία.
Το «τέλος της ιστορίας», επομένως, κωδικοποιείται ιδεολογικά ως αδυναμία του ανθρώπου να τα βάλει με τη φύση. Εφόσον κινδυνεύουμε να καταντήσουμε αφύσικοι, ας βολευτούμε με τη μοίρα μας. Τι πιο φυσικό! Ας βολευτούμε με τον προσωπικό ανερμάτιστο παγανισμό μας ή με την αργκό των ομονοούντων στο τίποτα. Όχι ο καθείς και τα όπλα του, αλλά ο καθείς και οι προλήψεις του, λοιπόν. Πού να αναμασάμε τώρα παλιές ιστορίες περί τάξεων και ταξικού πολέμου; Ο εχθρός είναι δίπλα μας και όχι απέναντι. Το είπε και η τηλεόραση. Δεν είναι ο καπιταλισμός που μας συντρίβει αλλά η γενιά του Πολυτεχνείου. Η πατροκτονία στην πιο αντιδραστική και συμφέρουσα για την εξουσία εκδοχή της.
Η πρώτη ύλη για το χρυσαυγίτικο ιδεολόγημα. Εκεί που χρειάζεται σκέψη για να εξηγήσεις την πρωτόγνωρη βαρβαρότητα που υφίστασαι, ο μανιχαϊσμός της ηλίθιας εξίσωσης και ισοπέδωσης κάνει μια χαρά τη δουλίτσα του. Πρέπει εγώ δηλαδή να απολογούμαι για τον Ανδρουλάκη και τους ομοίους του; Χρειάζομαι πιστοποιητικό και υπεύθυνη δήλωση περί μη εμπλοκής μου στο μεταπολιτευτικό πλιάτσικο; Πιστοποιητικό περί του ότι δεν είμαι ελέφαντας για να το επιδείξω στη νέα γενιά των ελεφάντων, που τους χαρακτηρίζει η ψυχική και διανοητική ελεφαντίαση;
Γνωρίζω ότι κάθε επαγωγή προϋποθέτει αναπόφευκτα την γενίκευση. Όμως κάθε γενίκευση που δεν στρατεύεται στο κηνύγι μαγισσών απαιτεί κρίση. Όταν εξαφανίζονται τα κριτήρια, τα χρώματα και οι αποχρώσεις, η ιστορία των ανθρώπων καταντά η μαύρη βίβλος των χειρότερων εξ αυτών. Το κακό είναι ο κανόνας των απαίδευτων στην εποχή της βαθιάς κρίσης. Μια μυθολογία μαύρη χωρίς έξοδο και επιστροφή στην ιστορία. Και αφού είναι όλοι ίδιοι, εφόσον ποτέ δεν υπήρξαν οι αγωνιστές του καλού και η ιδεολογία δεν είναι παρά η προσχηματική σκευή των ανά πάσα στιγμή έτοιμων προς εξαγορά... τι μένει; Ένας γρίφος για πρωτόγονους λύτες: η φαιά δύναμη. Δεν έχει σκέψη εδώ, δεν έχει έλεος. Η λύπη, άλλωστε, είναι των αδυνάμων η αισχρά προσευχή. Κανιβαλισμός αρχιτεκτονικά σχεδιασμένος. Αντί για τις έννοιες ευφημισμοί, που κουδουνίζουν στα αυτιά των ηλιθίων. Χάντρες για ιθαγενείς, με τις οποίες οι εξαθλιωμένοι περιούσιοι της συμφοράς χτυπάνε μέχρι θανάτου τους αλλόχρωμους.
Φταίνε οι άλλοι, όχι της αντίπερα όχθης αλλά αυτοί που μουλιάζουν τα βρωμοπόδαρά τους στη δική μας όχθη. Και με τους άλλους απέναντι; Πού να τρέχουμε τώρα απέναντι; Κάτι σκιές προστατευμένες από την ανάλγητη βλακεία μας. Αλλά εμείς δεν είμαστε τίποτα βλάκες! Βολευόμαστε και με τους δικούς μας. Θα πιούμε το αίμα τους. Πρώτα των κωλόμαυρων που ανακατεύουν σαν παλαβοί τους κάδους των σκουπιδιών. Μετά έχουν σειρά οι μαλάκες οι αριστεροί που όλο στη γκρίνια είναι, μετά θα ξεπαστρέψουμε τη γενιά του Πολυτεχνείου, κάποιους από το Δημόσιο, μερικές ξεφωνισμένες αδελφάρες... και μετά; Μετά βλέπουμε. Ο καλός ο μύλος όλα τα αλέθει. Έχει ο θεός. Αλλά από κάπου πρέπει ν'αρχίσουμε. Το μεγάλο αφεντικό ζητάει αίμα κι εμείς ποτέ δεν του χαλάσαμε χατίρι.

Τι θέλεις να γίνεις όταν θα μεγαλώσεις;

TV Χωρίς Σύνορα... 
Του Κίμωνα Ρηγόπουλου

Αυτή ήταν ίσως η πιο ενοχλητική ερώτηση για ένα παιδί, γιατί μου υπενθύμιζε βίαια ότι δεν είχα το δικαίωμα να παίζω μέχρι τα βαθειά γεράματα. Το παιχνίδι, κι αυτό έπρεπε να το πάρω απόφαση, ήταν μια εποχική κατάσταση. Το θέρος που ζούσα θα το ακολουθούσε ως νόμος αδήριτος ένας χειμώνας δριμύς, ο οποίος ήταν και η ζωή καθαυτή.

Σ’ αυτή την ανήθικη ερώτηση των ενηλίκων, που συμπύκνωνε μια χαιρέκακη νοσταλγία για τον απολεσθέντα παράδεισό τους, η μόνη ειλικρινής απάντηση που μου ερχόταν να τους πω ήταν: να συνεχίζω να παίζω. Ήξερα βέβαια πως αυτό δεν θα μπορούσε να συμβεί, αλλά ήμουν τόσο σίγουρος πως μόνο αυτό ήθελα!

Εξ άλλου, στη χαιρεκακία των μεγάλων ένα παιδί πάντοτε επιστρατεύει και τη δική του χαιρεκακία. Αφού δεν μπορούσα να «παγώσω» τον χρόνο, προσπαθούσα  λαίμαργα να τον τρυγήσω και να τον αφήσω τουλάχιστον ανιδιοτελώς «αναξιοποίητο».

Θυμάμαι με πόση αναιδή αυτοπεποίθηση απαντούσαν κάποια παιδιά: στρατηγός, τραπεζίτης, πρωθυπουργός. Και κανείς, μα κανείς, δεν ήθελε να γίνει φούρναρης.  Και πόση αλαζονική επιβεβαίωση εισέπρατταν οι γονείς τους με τις σχεδόν υπαγορευμένες απαντήσεις των βλαστών τους. Τα γονεϊκά απωθημένα ποτέ δεν αποτελούν το κατάλληλο λίπασμα για το βασιλικό περιβόλι των παιδιών. Κομμένες παιδικές κεφαλές, λοβοτομημένες, τοις κείνων επιθυμίαις ψυχαναγκαστικώς πειθόμενοι.

Βλέποντας, πολλά χρόνια αργότερα, τον Βαγγέλη Βενιζέλο να αγορεύει ασθμαίνων σε μια κατάληψη στο Χημείο του ΑΠΘ ως εκπρόσωπος της Ένωσης κέντρου- νέες δυνάμεις, μου έκανε εντύπωση η πολύλογη κενολογία του. Ένα είδος εφηβικής προπέτειας χαρακτήριζε τον φέρελπι Βενιζέλο, εξαιρετικά γειωμένη όμως από την στοχοπροσήλωση σε μια καριέρα που απέκλειε τα βαρομετρικά χαμηλά. Εύκολα σου έδινε την εντύπωση του ανθρώπου, που στην επάρατη ερώτηση των μεγάλων είχε εγκαίρως απαντήσει: εγώ θα γίνω πρωθυπουργός όταν θα μεγαλώσω.
Ένα σταθερό φαίνεσθαι, με επίμονες πρόβες στον καθρέφτη του σαλονιού καταχτημένο, και ένα ασταθές είναι.

Ο «νεαρότερος καθηγητής συνταγματικού δικαίου», ο «άνθρωπος που στάθηκε πιστός σύμβουλος του Αντρέα στη δικαστική του περιπέτεια», ήταν μερικοί τίτλοι που συνόδευαν τον Βενιζέλο όταν διεκδικούσε την αρχηγία του ΠΑΣΟΚ με αντίπαλό του τον αποτρόπαιο βλάκα. Ένα αντίπαλο δέος, που είχε κι αυτό απαντήσει εγκαίρως, με σπαστά ελληνικά και ξύλινα αγγλικά, στη σχετική ερώτηση της μαμάς και του ντάντη: θα γίνω president mother, don’t worry.

Αυτά λοιπόν τα παιδιά, που ήξεραν από μικρά τι θα γίνουν όταν θα μεγαλώσουν, μαζί με τους Αντωνάκηδες, Παπαδημοπαπούλιες, Καρατζαφυρεράκηδες, Μπακογιαννομητσοτάκηδες και λοιπές μνημονιακές δυνάμεις, συνυπέγραψαν την καταδίκη μιας χώρας για να συνδεθούν έτσι με την παιδική τους υπόσχεση στο υπερήφανο σόι τους. Απόλυτα και ανατριχιαστικά συνεπείς οι πολλά υποσχόμενοι. Άλλωστε, δεν ήταν υποχρεωμένοι να απαντήσουν και ποια χώρα φιλοδοξούν να κυβερνήσουν. Μεγάλοι και μικροί σ’αυτές τις αγίες οικογένειες αποφεύγουν τις θλιβερές λεπτομέρειες. Οι Κρέοντες θα κυβερνήσουν οπωσδήποτε και οι ανεδαφικοί Αίμονες θα μένουν με την απορία: μα καλά, δεν το βλέπουν ότι θα κυβερνήσουν μιαν έρημη χώρα;

Αυτά τα  μέλη της παράφωνης παιδικής χορωδίας έγιναν οι εντολοδόχοι της καταδίκης ενός ολόκληρου λαού στην εξαθλίωση. Η τρόικα και το ΔΝΤ βρήκαν, σαν έτοιμους από καιρό, τους ανθρώπους τους. Άνθρωποι αυστηρώς ακατάλληλοι για τους συμπολίτες τους και αυστηρώς κατάλληλοι για τους εντολείς τους.

Ο καπιταλισμός ξέρει ποιους χρειάζεται και για πόσο τους χρειάζεται.

Εμείς ξέρουμε; Ξέρουμε τι μας γίνεται για να καταστρώσουμε και αυτό που θα γίνει; Οφείλουμε να ξέρουμε και, κυρίως, οφείλουμε να αισθανόμαστε και να συναισθανόμαστε. Είναι πια και θέμα ψυχικού σθένους να επωμισθούμε την οριστική ανατροπή τους. Το άγος πρέπει να ξεπλυθεί κι εμείς θα βάλουμε την μπουγάδα, όχι ο γείτονας.

Σημείωση: Αυτό το κείμενο αποτελεί όρκο μνήμης και τιμής για όλους εκείνους που έδεσαν κόμπο την απόγνωση και έφυγαν. Για τις πολιτικές δολοφονίες του μνημονίου μιλώ, αν με εννοείτε.

Λαός και έθνος, ως φαντάσματα...

βλέμμα...

Το οδυνηρό συμβάν της χρεοκοπίας ξυπνά φαντάσματα· ενθυμήσεις καταχωνιασμένες, στερεότυπα κατοχικών γονιών και μικρασιάτων παππούδων, φθαρμένα διαβάσματα που δεν έβρισκαν αντίκρισμα στην πραγματικότητα του προσφάτου παρελθόντος, πόνους εξορκισμένους και εξόριστους από την ευδαίμονα Ισχυρή Ελλάδα του ευρώ. Ξύπνησαν και δυο φαντάσματα, που ενώ στοίχειωσαν την γένεση του κρατιδίου, ακόμη και πριν από τον Ξεσηκωμό, εντούτοις τα τελευταία χρόνια φύραναν, αποδομήθηκαν, μεταστοιχειώθηκαν: ο λαός και το έθνος.

Προλαβαίνω: ας μην ταυτίσουμε επιπόλαια τον λαό με τον λαϊκισμό, και το έθνος με την εθνοκαπηλία. Ας τα δούμε στις πολλαπλές τους εκδιπλώσεις μες στην ιστορική διάρκεια, όπως μάλιστα φανερώνονται ιδρυτικά στην ευρωπαϊκή νεωτερικότητα, από την αυγή του Διαφωτισμού ώς το μεσουράνημα του Ρομαντισμού. Κι ας συνυπολογίσουμε ότι η ανάδυση του νεότερου ελληνισμού τροφοδοτείται από αυτά τα μέγιστα κινήματα και σε μεγάλο βαθμό τα εκφράζει κιόλας, σχεδόν ιδανικά. Ρομαντική είναι η σύλληψη της έννοιας λαός, ρομαντική είναι η αποκρυστάλλωση του έθνους, από τον Χέρντερ και τον Γκέτε έως τον Σίλλερ και τον Φίχτε· ρομαντική είναι η ουσία της σολωμικής ποίησης και η ενιαία ιστορική αφήγηση του ελληνικού λαού από τον Σπυρίδωνα Ζαμπέλιο και τον Κ. Παπαρρηγόπουλο, ρομαντική η φύτρα του Παλαμά και του Σικελιανού, και του Σεφέρη και του Ελύτη. Ακόμη και ο νεοκλασικισμός στην Ελλάδα ρομαντικά βιώθηκε. Κι η ελληνική εθνογένεση πορεύεται χέρι χέρι με τη γερμανική εθνογένεση.

Υπό μία έννοια λοιπόν, η χρεοκοπία του 2012 και η συνοδός διεθνής επιτήρηση θυμίζει τη χρεοκοπία του 1893, που κατέστη αφορμή για βαθείς ιδεολογικούς και πολιτικούς μετασχηματισμούς, εκφραζόμενους πολύτροπα από διαφορετικές προσωπικότητες όπως ο Παλαμάς, ο Δραγούμης και ο Βενιζέλος. Αναδιατύπωσαν, ανατροφοδότησαν την αφήγηση του λαού και του έθνους, έτσι ώστε λαός και έθνος να ανορθωθούν και να επανεκκινήσουν προς την ιστορική τους μοίρα.

Πώς συζητούνται σήμερα αυτά τα θεμελιώδη, ο λαός και το έθνος; Μάλλον: Πώς βιώνονται; Πώς συμβάλλουν στην αυτοαναγνώριση και στην αίσθηση του συνανήκειν; Ολα εν συγχύσει ― η γρήγορη απάντηση. Για πολλούς λόγους, που δεν μπορούμε να αναπτύξουμε εδώ· μόνο ας υπαινιχθούμε πρόχειρα μια υβριδική κουλτούρα κοσμοπολιτισμού, ναρκισσισμού, υποτέλειας και ψυχικής μειονεξίας, συνδαυλιζόμενη από ιδιοτελή ραγιαδισμό, μεταπρατικά συμφέροντα και εθελοδουλία.

Κατά τα λοιπά, η ιστορία. Πάντα παρούσα, διδακτική ή είρων. Ιστορία των ιδεών. Από τον ρομαντικό 19ο αιώνα των πτωχεύσεων, της πελατοκρατίας και των διχασμών, ας θυμηθούμε τις ιδρυτικές ρομαντικές ιδέες περί λαού και έθνους, τόσο δραματικά επίκαιρες, τόσο φρέσκα αποκρινόμενες σε σημερινούς βολοδαρμούς.

Πρώτα ο Σπυρίδων Ζαμπέλιος, εισηγητής του πνεύματος του λαού παρ’ ημίν, ο υποστηρίξας ότι θεμέλια της καθόλου υπάρξεως είναι η γυνή και ο λαός. Το 1857 ήδη διαπιστώνει ότι οι λογιώτατοι απεχθάνονται τη λέξη λαός:

«Παρά μικρόν η λέξις Λαός ήλθε ν’ αποβληθή εκ της Ελληνικής συνηθείας. Επικρατέστεραι δε παρά τοις συγγραφεύσι του Βυζαντινού μεσαιώνος διέμειναν αι φράσεις Όχλος, Συρφετός, Όμιλος αγυρτώδης, Λύμα, το Χυδαίον, και έτεραι του αυτού είδους, άς άλλως τε ο λογιώτατος ουδέποτε μετεχειρίσατο μη κεκαρυκευμένας, εις επίδειξιν μισοδημίας, επιθέτοις υβριστικοίς και περιφρονητικοίς. Και όμως ο λογιώτατος ούτος ωνομάζετο χριστιανός. Εις εκατόν και πεντήκοντα δύο περιστάσεις αυτή και μόνη η Καινή Διαθήκη προσφωνεί απεριφράστως και επικαλείται του Λαού το όνομα!»

Υστερα ο φλογερός Ανδρέας Ρηγόπουλος, ο συνομιλητής του Βίκτωρος Ουγώ, του Ματσίνι και του Γκαριμπάλντι, λέει στη Βουλή, δέκα χρόνια πριν από την πτώχευση:

«Κλαίω εφ’ υμάς και επί τα τέκνα σας, ω στρατιωτικοί, οίτινες θα σύρετε τα ξίφη σας όχι πλέον υπέρ του Ελληνισμού, διότι αυτός δεν θα υπάρχει αλλ’ υπέρ των συμφερόντων των ξένων· κλαίω εφ’ υμάς και επί τα τέκνα σας, ω ναυτικοί, διότι θα χρησιμοποιήσητε την θαλασσινήν υμών ικανότητα υπέρ των ξένων ισχυρών, και θ’αποτελήτε τα πληρώματα των πλοίων των ως εις τον καιρόν των Βενετών· κλαίω επί σε, ω Ελληνικέ λαέ, διότι θα έλθη ημέρα καθ’ ην αι νέαι γενεαί δεν θα έχουν κανέν ιδανικόν, διότι ο Ελληνισμός εξέλιπε και καμμία έμπνευσις δεν θα υπάρχη ούτε εις την φιλολογίαν ούτε εις την πολιτικήν· κλαίω εφ’ υμάς ω γεωργοί, ω βιομήχανοι, ω έμποροι, διότι θα σας επιβάλλουν βαρείς δασμούς εις τα προϊόντα σας, διότι θα σας στέλλουν τα ιδικά των μηχανήματα και θα σας τα πωλούν ακριβά, διότι θα γίνετε μεσίται και όχι έμποροι, έως ου καταντήσει ο ελληνικός λαός είλως εργαζόμενος υπέρ των ξένων».