Πώς η τραπεζική κρίση μετατράπηκε σε δημοσιονομική...

Του Στάθη Στασινού απο την Αυγη...

Τα πρώτα σημάδια της κρίσης ήταν φυσικά στις ΗΠΑ, με την κρίση των τραπεζών και τα διάφορα καζινοεργαλεία στις αρχές του 2007. Τότε, βεβαίως, κανείς δεν μιλούσε γι' αυτά και η Ελλάδα βρισκόταν σε εποχές φούσκας και “ασφαλών” δομημένων ομολόγων. Φτάσαμε στον χειμώνα του 2008 με τη χρεωκοπία της Bear Sterns, μίας από τις πέντε μεγαλύτερες επενδυτικές τράπεζες των ΗΠΑ. Στην Ελλάδα πάλι δεν μάθαμε τίποτε, διότι οι τράπεζες συνέχιζαν να δανείζουν σαν μεθυσμένοι ναύτες, στην ουσία συνέχιζαν να πληθωρίζουν διάφορες αξίες, κάτι που με διάφορα ταχυδακτυλουργικά τα ονομάζαμε ανάπτυξη.
Χρειάστηκε να φτάσουμε στον περίφημο Σεπτέμβριο του 2008, τότε δηλαδή που μέσα σε μία εβδομάδα εξαφανίστηκαν από τον χάρτη άλλες δύο από τις μεγαλύτερες επενδυτικές τράπεζες των ΗΠΑ (η Lehman Brothers και η Merill Lynch) και η διατραπεζική αγορά πάγωσε μια για πάντα. Στην Ελλάδα βεβαίως επέμεναν πως δεν υπάρχει πρόβλημα. Η κυβέρνηση του "καταλληλότερου" απάντησε στην κρίση με το περίφημο πακέτο των 28 δισ., που οι ελληνικές τράπεζες “δεν είχαν ανάγκη” (αλλά ευχαρίστως βούτηξαν τα λεφτά).
Μετά ήρθε ο ΓΑΠ, που από την αρχή μάς έλεγε ότι είδε την κρίση ως ευκαιρία, δεν εξήγησε πως ήθελε να την αλλάξει παρέα με τον Ντομινίκ του ΔΝΤ, με τον οποίο τα είχαν μιλήσει και συμφωνήσει, όπως άλλωστε μας διαβεβαίωσαν και ο Ντομινίκ και ο Ραντανπλάν Σαχινίδης.
Κάπως έτσι ξεκίνησε το σενάριο της κατασκευής μιας οικονομικής κρίσης των κρατών που βόλευε παγκοσμίως όλες τις τράπεζες που ήταν στο επίκεντρο του κοινωνικής κατακραυγής για περισσότερο από έναν χρόνο. Καθώς τα κράτη εγγυώντο για όλα τα σαπάκια των τραπεζών, το ρίσκο από τις τραπεζικές απάτες μεταφέρθηκε στους κρατικούς προϋπολογισμούς. Οι Αμερικανοί παρακαλούσαν για μια ευκαιρία. Στην αρχή προσπάθησαν με τους Ελβετούς, αλλά οι τυρέμποροι δεν τσίμπησαν. Τσίμπησε όμως η γερμανική κυβέρνηση, που έβλεπε την κρίση ως εργαλείο για “να βάλει λίγη τάξη”. Και τσίμπησε, όπως είπαμε, και η ελληνική κυβέρνηση.
Κάπως έτσι ξεχάστηκε πολύ γρήγορα πως αυτή ήταν τραπεζική κρίση και, βοηθούσης της πολιτικής της ΕΚΤ, μετατράπηκε σε δημοσιονομική κρίση. Με λίγα λόγια, η Βρετανία δεν είναι λιγότερο χρεωκοπημένη από την Ισπανία, όμως στη Βρετανία, κάθε φορά που η κυβέρνηση δεν μπορούσε να πουλήσει ομόλογα, έβαζε την κεντρική τράπεζα και τα αγόραζε, βάσει της λογικής πως καμία χώρα δεν κηρύττει στάση σε χρέος που ήταν εκπεφρασμένο στο νόμισμά της. Το ίδιο ίσχυε και για τις ΗΠΑ.
Σε αυτό το σενάριο έτρεξαν αμέσως οι άλλοι ηθοποιοί. Το ΔΝΤ, και αυτό που αργότερα θα ονομαζόταν τρόικα, βασικά ένα φιλελεύθερο ευρωπαϊκό κατεστημένο που έψαχνε τρόπο να ξελασπώσει τις τράπεζες και τους ομολογιούχους του από το ελληνικό χρέος. Στην Ελλάδα αυτή την προσπάθεια τη μάθαμε ως Μνημόνιο 1. Τον καιρό λοιπόν που ο Μπερνάνκι της Fed ξελάσπωνε τους πλούσιους από τις κακές επενδύσεις τους με την “ανορθόδοξη” πολιτική του QE (με λίγα λόγια “τύπωσε και δώσ' τα στους πλούσιους”), ο Τρισέ της ΕΚΤ έλεγε πρακτικά στις αγορές πως ο ίδιος δεν θα παρέμβει για να σώσει τα κράτη του ευρώ. Βέβαια, ταυτόχρονα παρενέβαινε εντελώς εκτός πλαισίου προκειμένου να επιπλέουν οι τράπεζες - ζόμπι, που φυσικά συνέχισαν να είναι το κέντρο της κρίσης, παρά το γεγονός ότι τα φώτα είχαν φύγει από πάνω τους.
Κι αυτό ήταν το μήνυμα προς τον κάθε κακομοίρη να τελειώνει με το ρίσκο των χωρών του ευρώ. Κάτι που έγινε εμφανές τον Αύγουστο του 2011, όταν η Ιταλία και η Ισπανία βρέθηκαν ντε φάκτο εκτός αγορών, με επιτόκια υψηλότερα από αυτά που είχε η Ελλάδα όταν ο ΓΑΠ πήγε στο Καστελόριζο. Εκεί χρειάστηκε η παρέμβαση της ίδιας της ΕΚΤ, που ξεκίνησε κι αυτή να αγοράζει ομόλογα προκειμένου να σταματήσει η κατάρρευση. Βλέπετε, οι “αγορές” μπορεί να είναι ανεξέλεγκτες κατά την επίσημη αφήγηση, δεν είναι όμως και ηλίθιες για να παίξουν κόντρα σε μια κεντρική τράπεζα.
Όλο αυτό το σχέδιο πήρε το όνομα LTRO γύρω στο τέλος του 2011, κάτι που σήμαινε πως οποιαδήποτε τράπεζα είχε απεριόριστη πρόσβαση σε φρέσκο χρήμα. Τα δύο LRTO “τύπωσαν” περί τα 500 δισ. ευρώ φρέσκου χρήματος, τα οποία φυσικά άρχισαν να τρέχουν αλαφιασμένα προς τη Γερμανία. Αυτή τη στιγμή οι υπόλοιπες κεντρικές ευρωπαϊκές τράπεζες “χρωστάνε” στη γερμανική κεντρική τράπεζα περί τα 800 δισ. ευρώ (περίπου τα μισά από αυτά τα χρωστάει η Ισπανία). Κανείς φυσικά δεν περιμένει αυτά τα χρήματα να πληρωθούν.
Από τη γενική εικόνα, πόσο αδιάφορο ήταν το κούρεμα του ελληνικού χρέους απέναντι στο μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Ευρωζώνη. Καθώς η επίδραση του LTRO ξέφτιζε την άνοιξη του 2012 και η Ιταλο-Ισπανοί συνέχιζαν να είναι ντε φάκτο εκτός αγορών, γρήγορα η συζήτηση περί ελληνικής μοναδικότητας βρέθηκε στο περιθώριο.
Το καλοκαίρι του 2012 το πραγματικό δράμα της Ευρωζώνης ήταν με ποια χρήματα θα ξελασπώσουν τις κυπριακές, τις ιταλικές και φυσικά τις ισπανικές τράπεζες. Μόνο για τις τελευταίες, τα σίγουρα υποτιμημένα νούμερα που συζητούνται φτάνουν τα 100 δισ. Το δράμα αυτό το είδαμε από δύο στρατόπεδα. Τους Γερμανούς με τους Ολλανδούς και τους Φινλανδούς να λένε “δεν βλέπουμε τίποτα κακό στον δρόμο που πήρε η Ελλάδα” και όλους τους υπόλοιπους να λένε “Φιλαράκι, πλάκα με κάνεις;”.
Τον Ιούνιο ο κωλοτούμπας με το όνομα Μέρκελ ξεπερνάει τον Καρατζαφέρη στα ακροβατικά. Τη μια βδομάδα δηλώνει στους βουλευτές της πως η ΕΚΤ θα “τυπώσει” μόνο πάνω από το πτώμα της, και την επόμενη εβδομάδα συμφωνεί στο Eurogroup για κάτι ανάλογο. Η ΕΚΤ και ο Ντράγκι επικυρώνουν την απόφαση τον Αύγουστο και μάλιστα το αδιάφορο μπουλντόγκ της Μέρκελ, με τη θέση στο συμβούλιο της ΕΚΤ (για τον Άσμουσεν λέω), αδειάζει τον Γερμανό κεντρικό τραπεζίτη.

Οι Ιταλο-Ισπανοί παίρνουν βαθιά ανάσα
Οι Αγγλο-Αμερικανοί τρίβουν τα χεράκια τους. Από τη μία προσπαθούν πια να πείσουν τους Γερμανούς, και όχι τους Έλληνες, να φύγουν από το ευρώ, και από την άλλη ο Μπέρνανκι βρίσκει ευκαιρία να ξεκινήσει έναν νέο γύρο του παιχνιδιού “τυπώστε υπέρ των πλουσίων” δηλώνοντας πως θα αγοράζει κάθε μήνα από εδώ και πέρα και για πάντα μέχρι και 80 δισ. δολάρια. Το "για πάντα", βέβαια, έχει όριο τις αμερικανικές εκλογές τον Νοέμβριο.

Ποιο είναι το πρόβλημα;
Πως και η Ισπανία και η Ιταλία βρίσκονται με την ίδια ανάσα που είχαν πάρει τον Αύγουστο, καθώς ο Ντράγκι δεν έχει προβεί σε καμία αγορά όλο αυτό το διάστημα. Κάτι που σημαίνει πως η κατάστασή τους χειροτερεύει μέρα με τη μέρα.
Το πιο αστείο στην όλη υπόθεση είναι πως ακόμα και η “ρηξικέλευθη” πρόταση για αγορά ομολόγων από την ΕΚΤ, που αποτελεί τη μεγάλη μάχη εντός των χωρών της Ευρωζώνης το τελευταίο τρίμηνο, δεν μπορεί να υποσχεθεί τίποτα παραπάνω από μια ύφεση τύπου Βρετανίας ή ΗΠΑ. Μιας ύφεσης, δηλαδή, που απλώς δεν θα έχει μονίμως το φάντασμα της κρατικής χρεωκοπίας πάνω από το κεφάλι της.

Δύσκολοι καιροί για εκδότες (αξέχαστες επιτυχίες 2011) ...

Η Αυγή online...

Του Στάθη Στασινού
Ο περισσότερος κόσμος, που δεν έχει ασχοληθεί ενδελεχώς με το μιντιακό σύστημα, αναρωτιέται για ποιο λόγο λυσσομανούν τα κανάλια και οι εφημερίδες κατά του ΣΥΡΙΖΑ. Πολύ συχνά θα τους απαντήσουν πως πρόκειται για ιδεολογική διαμάχη. Κάτι που σε γενικές γραμμές είναι αληθές, αν δεν υπήρχε ο ελέφαντας στο σαλόνι. Που δεν είναι άλλος από το γεγονός πως το μιντιακό σύστημα είναι ένας επαγγελματίας αγελαδάρης. Η αγελάδα που αρμέγει είναι φυσικά το κράτος και οι πολίτες ξεχωριστά, αλλά δεν την αρμέγει πάντα για προσωπική του χρήση. Πολύ συχνά, διάφοροι που θέλουν να αρμέξουν το κράτος ή τους πολίτες μέσω διάφορων καρτέλ στρέφονται στα μίντια για να διαμορφώσουν κλίμα και να τους κάνουν τη δουλειά. Με το αζημίωτο φυσικά.
Γι' αυτό το αζημίωτο θα σας μιλήσω με 4 μικρά πινακάκια. Θα αρχίσουμε από το περσινό αγαπημένο, που αφορά τα εταιρικά αποτελέσματα των εκδοτών για το 2010.

Όπως λέγαμε και στα δύο προηγούμενα επεισόδια (μέρος 1ο και 2ο), οι εκδοτικές επιχειρήσεις έχουν δανειστεί χρήματα που είναι αδύνατον να αποπληρώσουν και που θα έκαναν το ελληνικό κρατικό χρέος να φαίνεται μπροστά τους αθώο. Αν ένα κράτος με χρέος 120% του ΑΕΠ δεν μπορεί να δανειστεί από τις αγορές, τότε πώς τα καταφέρνουν και συνεχίζουν να λειτουργούν επιχειρήσεις που, σε αντίθεση με τα κράτη, δεν έχουν τη δυνατότητα να νομοθετούν φόρους;
Μήπως έχουν αρκετά κέρδη, που να δικαιολογούν αυτό τον υπέρογκο δανεισμό; Ούτε κατά διάνοια. Οι εκδοτικές επιχειρήσεις έχουν ζημιές που θα έκαναν το έλλειμμα του ελληνικού κράτους να φαίνεται σαν ρέστα από δίευρω. Κι όπως βλέπετε και από το πινακάκι των αποτελεσμάτων του 2011, τα πηγαίνουν ακόμα χειρότερα. Άρα πώς σκατά τα καταφέρνουν;
Η απάντηση βρίσκεται στο γεγονός πως, ενώ δεν μπορούν σαν τα κράτη να επιβάλουν φόρους, έχουν κάθε δυνατότητα να αρμέγουν τους φόρους του κράτους ή να προσφέρουν υπηρεσίες σε αυτούς που αρμέγουν τις τσέπες του κράτους και των πολιτών. Πείτε π.χ. πως είστε μια τράπεζα που έχει άμεση ανάγκη από μερικά ψιλά, ας πούμε ένα τυχαίο νούμερο 18 δισ. αλλά δεν θέλετε να βάλετε το χέρι στην τσέπη. Δεν θα ήταν καλή ιδέα να συμφωνήσετε με το μιντιακό σύστημα προκειμένου να πείσει την κοινή γνώμη για την αναγκαιότητα να δοθούν αυτά των 18 δισ. ως δωράκι, και σε αντάλλαγμα να κάνεις τα στραβά μάτια για εκείνα τα δανειάκια τα οποία δεν θα αποπληρωθούν ποτέ; Νομίζω το πιάνετε το νόημα και οι πίνακες τα λένε όλα από μόνοι τους. Κοιτάξτε πχ πως από τα 5 ανεξάρτητα κρατίδια, το παιδάκι εκείνο το οποίο θεωρήθηκε πως δεν συνεννοείται με τα άλλα παιδάκια, εξαφανίστηκε από τον χάρτη, παρ' ότι δεν βρισκόταν σε ιδιαίτερα χειρότερη θέση από τους υπόλοιπους. Μόλις το ακρωτήρι Τεγοπούλου έγινε πολύ απρόβλεπτο (λόγο του απρόβλεπτου μάνατζμεντ), τσουπ, έφυγε από τον χάρτη.

Τότε που δέναμε τα σκυλιά με τα λουκάνικα

Όμως αυτές είναι χρονιές κρίσης. Όλοι έχουν προβλήματα, γιατί όχι και οι εκδοτικές επιχειρήσεις; Οι παρακάτω 2 πίνακες δείχνουν πως, ακόμα και τις χρονιές των παχιών αγελάδων, οι εκδοτικές επιχειρήσεις κάθε άλλο παρά καλά τα πήγαιναν.

Τα μεγάλα κέρδη που θα δείτε το 2008 στο ακρωτήρι Τεγοπούλου και το βαρωνάτο του Τηλέτυπου προέρχονται από την πώληση της Χρυσής Ευκαιρίας του πρώτου (71 εκατ. ευρώ) και της Νόβα από το δεύτερο (38 εκατ. ευρώ). Αν λοιπόν, τις χρονιές που έρεε δωρεάν το χρήμα, οι διαφημίσεις πουλιόνταν σαν ζεστά ψωμάκια και τα δωράκια των κυβερνήσεων προς τους εκδότες ήταν συνεχή, οι εκδοτικές επιχειρήσεις δεν μπορούσαν να βγάλουν σοβαρά κέρδη, τότε σημαίνει πως τα κέρδη δεν είναι η πρώτη τους προτεραιότητα. Και πως για την κατάντια τους δεν ευθύνεται σε καμία περίπτωση η κρίση.

Και η γενική σταθερά του Πλανκ

Οι 4 πίνακες αφορούν και καλές χρονιές και κακές χρονιές. Γι' αυτό και τα νούμερα έχουν μεγάλες διακυμάνσεις. Όμως και στους 4 πίνακες υπάρχει μια διαχρονική σταθερά. Πιο σίγουρη και από αυτή του Πλανκ, πιο ακριβής και από το 125ο δεκαδικό στοιχείο του γνωστού π. Και αυτή τη σταθερά μπορείτε να τη βρείτε σχεδόν σε όλες τις επιχειρήσεις του δυτικού κόσμου τα τελευταία 20 χρόνια. Με ήλιο ή βροχή, με σεισμούς ή Ολυμπιακούς ένα πράγμα δεν επιτρέπεται να πέσει. Η ταχύτητα του φωτός μπορεί να αμφισβητηθεί, όχι όμως και οι αμοιβές του Δ.Σ. και των υψηλόβαθμων διευθυντικών στελεχών.

Στον Τηλέτυπο αυτή η σταθερά είναι γύρω στα 3 με 3,5 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Μόνο το 2011 είπαν να κάνουν ένα σκόντο και να πάρουν μόλις 2,7.

Στον ΔΟΛ, αφού έδωσαν ένα γερό μπαξίσι στους εαυτούς τους το 2007 (8,6 εκατ. ευρώ) για τη μεγάλη επιτυχία να έχουν 4,5 εκατ. ζημιές, το 2008 αυτό το δώρο μειώθηκε στα 3,3 εκατ. παρά το γεγονός πως κατάφεραν να αυξήσουν τις ζημιές στα 8,6 εκατ. ευρώ. Και το 2010-11 είχαν βάλει κίνητρο αποδοτικότητας. Οι αμοιβές Δ.Σ. και διευθυντών θα ήταν περίπου το 1/10 των ζημιών που θα έφερναν. Έτσι καταλαβαίνουμε πως τα στελέχη είχαν κίνητρο για ακόμα περισσότερες ζημιές).

Στο “Μπομπολιστάν” πάλι, είναι άνθρωποι με αρχές. 5 εκατ. ευρώ αμοιβές Δ.Σ. και διευθυντάδων το 2007, 5,5 εκατ. το 2008, 4,1 εκατ. το 2010 (τιμωρήθηκαν για τα 31 εκατ. ζημιά) και 3,1 εκατ. το 2011 (τιμωρήθηκαν ακόμα περισσότερο για τα 38 εκατ. ζημιά). Εντυπωσιακό είναι πως αν το Δ.Σ. και οι μεγαλοδιευθυντές δεν έπαιρναν αμοιβές το 2007, η εταιρία σχεδόν δεν θα έβγαζε ζημιές).

Στο “Τεγοπουλιστάν” τα πράγματα ήταν πιο μαζεμένα, καθώς οι αμοιβές Δ.Σ. κινούνταν πιο κοντά στα 2,5 εκατ. τον χρόνο, αλλά ακόμα και το καταστροφικό 2010, που τους οδήγησε στο κλείσιμο με “έλλειμμα” που έφτανε το 37% του ΑΕΠ τους, το Δ.Σ. δεν παρέλειψε να προσφέρει στον εαυτό του ένα καλό δωράκι 1,9 εκατ. ευρώ για τα τρέχοντα έξοδα.

Η “Καθημερινή” πάλι, πρέπει να παραδεχθούμε πως είναι το σχετικά πιο μαζεμένο από όλα τα μαγαζιά, με αμοιβές Δ.Σ. και διευθυντών σταθερά στα 0,7 εκατ. τον χρόνο. Δεν θα κέρδιζε κανένα βραβείο χρηστής διαχείρισης, καθώς δανείζεται συνεχώς σαν μεθυσμένος ναύτης, αλλά ανάμεσα στο όργιο όλων των υπολοίπων που αψηφούν τους νόμους του καπιταλισμού και της βαρύτητας, η Καθημερινή αποτελεί ένα αξιοπρεπώς χρεωκοπημένο μαγαζί, με κανά δύο πλοιαράκια με σημαία Λιβερίας, για να νιώθει και ο τραπεζίτης πως όταν όλα πάνε κατά διαόλου, τουλάχιστον θα μπορεί να φορτώσει τους υπαλλήλους του στο κατασχεμένο δεξαμενόπλοιο και να τους κάνει κρουαζιέρα στο Αιγαίο.

Την επόμενη φορά λοιπόν που κάποιος θα σας κοπιάρει μια θέση του μιντιακού συστήματος, κρατήστε αυτό το αρθράκι για να του το τρίψετε στη μούρη. Διότι εδώ δεν μιλάμε για το αν η γυναίκα του Καίσαρα φαίνεται ή είναι αθώα, αλλά για τον ίδιο τον Καίσαρα, που έχει χώσει ολόκληρη την παλάμη στο γλυκό, έχει μαγκωθεί το χέρι του στο βάζο και προσπαθεί να μας πείσει πως το να κυκλοφορείς με το χέρι σου χωμένο σ' ένα βάζο, είναι η νέα μόδα στα σαλόνια του Κολωνακίου.

Νιαρνιαρίσματα (ή η καταγωγή των ειδών) ...

Του Στάθη Στασινού απο την Αυγή ...
Συχνά πυκνά λουζόμαστε από τους επαγγελματίες γκρινιάρηδες νεο-φιλελεύθερους πως για όλα τα κακά του νεοφιλελευθερισμού που τρώμε στο κεφάλι δεν ευθύνονται οι ίδιοι, αλλά διάφορες δυνάμεις της συντήρησης του σκοταδισμού και των σοβιέτ, που δεν τους αφήνουν να φέρουν την ευτυχία στο ανθρώπινο είδος.
Την ίδια στιγμή καλούν για μια νέα κοινωνία να ανατείλει, μακριά από τις αγκυλώσεις του παρελθόντος. Πρόκειται για γκρίνια που θα ταίριαζε τέλεια σε κάποιο απομονωμένο μεσσιανικό γκρουπούσκουλο 50 ατόμων, που βλέπει τον κόσμο να μην ενστερνίζεται τη μοναδική αλήθεια που οι ίδιοι κατέχουν. Αλλά καταντά κουραστικό αυτά τα πράγματα να τα λένε οι άνθρωποι που κυβερνούν και η ιδεολογία τους αποτελεί τη μοναδική επίσημη αλήθεια τα τελευταία 40 χρόνια.