Stiegler Bernard, μετ. Χαρης Λογοθετης, monde diplomatique.gr...
Ο κόσμος περιμένει πολλά από την Ευρώπη. Τουλάχιστον αυτή την εντύπωση δίνουν διάφορα πρόσφατα βιβλία [1].
Οι εκκλήσεις για μια « άλλη Ευρώπη », που διατυπώνονται από τα
κοινωνικά κινήματα στη Γηραιά Ήπειρο, υποδηλώνουν, και αυτές, την ίδια
προσδοκία. Η Ευρώπη δεν θα οικοδομηθεί παρά μόνο εάν βρει τον τρόπο να
ανταποκριθεί σε αυτή την προσδοκία. Σε τι ακριβώς συνίσταται, όμως, μια
τέτοια προσδοκία ;
Ο κόσμος δεν περιμένει καλές προθέσεις : περιμένει η
Ευρώπη να διαμορφώσει ένα νέο βιομηχανικό μοντέλο, το οποίο θα θέσει
τέρμα στη διαδικασία γενικευμένης απώλειας ταυτότητας που υποσκάπτει τις δυτικές κοινωνίες. Ο Ζιλμπέρ Σιμοντόν αποκαλούσε ψυχοκοινωνική συγκρότηση ταυτότητας
τη διαδικασία κατά την οποία ένα συλλογικό υποκείμενο γίνεται αυτό που
είναι μέσω της ψυχικής συγκρότησης ταυτότητας των συστατικών του. Η
διαδικασία αποτελεί μια δυναμική στην οποία η ψυχική συγκρότηση
ταυτότητας εμπεριέχει στοιχεία της κοινωνικής συγκρότησης ταυτότητας,
συμβάλλοντας στη συγκρότηση αυτή. Η πραγματική οικοδόμηση της Ευρώπης θα
έπρεπε να πυροδοτήσει μια νέα διαδικασία ψυχικής και συλλογικής συγκρότησης ταυτότητας των πολιτών της, ενισχύοντας τη σύγκλιση ήδη υπαρκτών διαδικασιών συγκρότησης ταυτότητας : των ευρωπαϊκών εθνών.
Όμως, η βιομηχανική ψυχική και συλλογική συγκρότηση
ταυτότητας, που προέκυψε από το σύγχρονο καπιταλισμό, διανύει μια κρίση
χωρίς προηγούμενο. Υποφέρει από βαριά και επικίνδυνη ασθένεια : την έλλειψη εκπλήρωσης,
δηλαδή το σφετερισμό και τη χωρίς όρια εκμετάλλευση της ενέργειας της
λίμπιντο των παραγωγών και των καταναλωτών. Γιατί, από τη στιγμή που η
ενέργεια της λίμπιντο ατόμων και ομάδων διοχετεύεται σε πολύ μεγάλο
βαθμό προς τα αντικείμενα της κατανάλωσης, όλα τα υπόλοιπα αντικείμενα
της λίμπιντο, και, ιδιαίτερα, τα αντικείμενα που επιτρέπουν τη
δημιουργία πολιτισμού απογυμνώνονται και απειλούνται σοβαρά.
Κάτι τέτοιο ισχύει για την οικογένεια, την εκπαίδευση
-και, επομένως, για το σχολείο και τις γνώσεις στο σύνολό τους-, ισχύει,
όμως, και για την πολιτική, για το ίδιο το δίκαιο, για όλες τις ευγενείς δραστηριότητες του πνεύματος, καρπούς αυτού που οι Γερμανοί ονόμαζαν Bildung [2].
