Μπάλα, χρήμα και άποψη...

Crubellier Balthazar, μεταφραση Χαρης Λογοθέτης, απο monde diplomatique...

Μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου, η ομαλοποίηση της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης αφορά και το ποδόσφαιρο. Οι μεγάλοι σύλλογοι, δομημένοι για πολύ καιρό διαφορετικά απ’ ό,τι στη Δύση, έγιναν η ευχάριστη ασχολία ολιγαρχών που απέκτησαν τις περιουσίες τους με αμφιλεγόμενο τρόπο. Το μόνο που ξεχωρίζει είναι ορισμένοι γραφικοί νεόπλουτοι πρόεδροι.

Οι περισσότεροι ποδοσφαιρικοί σύλλογοι της Δυτικής Ευρώπης έχουν συγκροτήσει την ταυτότητά τους γύρω από γεωγραφικούς, πολιτιστικούς ή και πολιτικούς άξονες. Έτσι, η Μαρσέιγ, στη Γαλλία, ή η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, στο Ηνωμένο Βασίλειο, ξεχωρίζουν από τον ανταγωνισμό τους με τις ομάδες της πρωτεύουσας. Στην Ισπανία, η Αθλέτικο Μπιλμπάο είναι γνωστή για τη χρήση παικτών αποκλειστικά βασκικής « εθνικότητας ». Στην Ανατολική Ευρώπη, αντίθετα, οι κυριότεροι ποδοσφαιρικοί σύλλογοι προέρχονται από ενώσεις που συνδέονταν με ισχυρές κρατικές υπηρεσίες ή με επαγγέλματα τα οποία καθορίζουν και το όνομά τους. Ακόμη και σήμερα, οι διάφορες ΤΣΣΚΑ (CSKA- αρχικά του « Κεντρικού Αθλητικού Συλλόγου του Στρατού »), Λοκομοτίβ (ομάδες των σιδηροδρομικών) ή Ντιναμό (σύλλογος του υπουργείου Εσωτερικών) αφθονούν. Βέβαια, υπάρχουν και τοπικές παραλλαγές : η Στεάουα Βουκουρεστίου (Ρουμανία) ή η Ντούκλα Πράγας (Δημοκρατία της Τσεχίας) προέρχονται από στρατιωτικές υπηρεσίες, χωρίς να έχουν πάρει τις συνηθισμένες ονομασίες, κάτι που ισχύει και για τη Χόνβεντ Βουδαπέστης (Ουγγαρία). Στη Γιουγκοσλαβία, η Παρτιζάν Βελιγραδίου είχε για πολύ καιρό δεσμούς με την αστυνομία. Και στην Πολωνία, η Λεχ Πόζναν -με το προσωνύμιο Kolejorz : « σιδηροδρομικοί »- είχε μακρόχρονους δεσμούς με την κρατική εταιρεία σιδηροδρόμων.

Οι ιδιαιτερότητες αυτές αμβλύνθηκαν κατά τη δεκαετία του 1990, με την αξιοσημείωτη εξαίρεση της ΤΣΣΚΑ Μόσχας, στην οποία το υπουργείο Άμυνας παραμένει σημαντικός μέτοχος. Για τους άλλους συλλόγους, πρόκειται απλώς για « ταμπέλες », στις οποίες οι οπαδοί μοιάζουν πολύ πιστοί, όπως δείχνει η ατυχής και, τελικά, αποτυχημένη απόπειρα του εθνικιστή προέδρου της Κροατίας, Φράνιο Τούτζμαν, να μετονομάσει, το 1993, την Ντιναμό Ζάγκρεμπ σε « Κροάσια Ζάγκρεμπ ».

Το ανατολικό τμήμα της Ευρώπης προσχώρησε με ζήλο στους κανόνες του σύγχρονου ποδοσφαίρου, σε σημείο που η εικόνα του μοιάζει με μια παραμορφωμένη αντανάκλαση των δυτικών παθογενειών : οι ατζέντηδες των ποδοσφαιριστών αποφασίζουν για τα πάντα, οι μεταγραφές πραγματοποιούνται χωρίς πραγματική αθλητική λογική, ενώ οι διαφορές ανάμεσα στους προϋπολογισμούς των ομάδων μεγαλώνουν συνεχώς.

Το Ισραήλ αποσυντονισμένο από τον πόλεμο στη Συρία...

Boms Nir , Hazani Asaf , μεταφραση Χ. Λογοθετης, απο monde diplomatique...

Εδώ και περισσότερα από τρία χρόνια, η Συρία έχει βυθιστεί σε ένα λουτρό αίματος. Το ένα τρίτο του πληθυσμού της έχει πάρει τον δρόμο της εξορίας. Οι μισές υποδομές της έχουν καταστραφεί. Το χάος στη Συρία ενισχύει τους φόβους που έχει το Ισραήλ για την ασφάλειά του. Το Τελ-Αβίβ ταλαντεύεται ανάμεσα στην εχθρότητά του προς το καθεστώς της Δαμασκού και τον φόβο να καταλάβουν την εξουσία στη Συρία ακραίες ισλαμικές ομάδες.

Από το ισραηλινό λεξιλόγιο, δεν λείπουν οι όροι για να περιγραφούν τα γεγονότα που αναστατώνουν τον αραβικό κόσμο εδώ και μερικά χρόνια. Οι όροι αυτοί αποτυπώνουν τον τρόπο που οι διάφορες πλευρές αντιλαμβάνονται τις αλλαγές. Έτσι, η « αραβική άνοιξη » των πρώτων ημερών έγινε, με το πέρασμα των μηνών, ένας επικίνδυνος « χειμώνας του ακραίου ισλαμισμού » και, κατόπιν, μπροστά στη συνεχιζόμενη αδυναμία των ηγετών του Ισραήλ να προσδιορίσουν ακόμα και τον χαρακτήρα των μετασχηματισμών, μια « μεσανατολική αναστάτωση ». Τελικά, η τάση ταλάντευσης μεταξύ αισιοδοξίας και απαισιοδοξίας μετατράπηκε σε βαθιά αμηχανία.

Το Ισραήλ, έχοντας εντυπωσιαστεί από τις αλυσιδωτές αντιδράσεις που προκάλεσε η αυτοπυρπόληση του Μοχάμεντ Μπουαζίζι στην Τυνησία, αντιμετώπισε, αρχικά, τις διαδηλώσεις « εκεί », μακριά από τα σύνορά του, σαν μια συναρπαστική κοινωνιολογική εμπειρία. Έχει πειστεί, μάλιστα, ότι αποτελεί μια εντελώς διαφορετική οντότητα, μια ξεχωριστή περίπτωση στη Μέση Ανατολή. Ο πρώην πρωθυπουργός (1999-2001) και υπουργός Άμυνας (2007-2013), Εχούντ Μπαράκ, χαρακτήριζε τη χώρα του ως « μια βίλα στη μέση της ζούγκλας ». Και, για το κατεστημένο, το « κίνημα των σκηνών » του 2011 [1], καλοκαιρινή περιπέτεια που εμπνεόταν περισσότερο από τα ευρωπαϊκά και αμερικανικά κινήματα (« αγανακτισμένοι », Occupy Wall Street), αντανακλούσε μάλλον μια κάποια κοινωνική δυσαρέσκεια παρά μια διάχυση των περιφερειακών αναταράξεων.

Στην αρχή, το Ισραήλ, επιδεικνύοντας σύνεση, προτίμησε να παραμείνει αμέτοχο στις εξελίξεις. Μολονότι η « αραβική άνοιξη » βρισκόταν τακτικά στα πρώτα θέματα των μέσων ενημέρωσης, οι αλλαγές στη Σαουδική Αραβία, στην Υεμένη και στο Μπαχρέιν αποσιωπήθηκαν εντελώς, καθώς δεν αφορούσαν άμεσα την ασφάλεια του εβραϊκού κράτους.

Θα μπορούσε να υπάρξει ευρωπαϊκός λαός;

Lordon Frédéric,  μεταφραση Χαρης Λογοθέτης, απο monde diplomatique.gr...

Για να μην προσθέσει κανείς οτιδήποτε του φαίνεται σωστό, στην ήδη τεράστια φιλολογία για το έθνος, μπορεί να προσεγγίσει το ζήτημα περισσότερο εννοιολογικά, ξεκινώντας, για παράδειγμα, από τη σαφή υπενθύμιση του Μπαρούχ Σπινόζα στη Θεολογικο-πολιτική Πραγματεία : « Η φύση δεν δημιουργεί έθνη [1] ».

Καταρχάς, διαπιστώνει κανείς ότι δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος για να ξεκόψει κατηγορηματικά από τις ουσιοκρατικές ή τις εθνοκεντρικές αντιλήψεις. Στη συνέχεια, μαθαίνει ένα μάλλον καλό νέο : όσον αφορά τα έθνη, τίποτε δεν κρατάει για πάντα, αφού, εφόσον δεν είναι η φύση, αλλά η ιστορία που τα δημιουργεί, κάτι τέτοιο σημαίνει ότι οι λαοί, όπως δημιουργούνται, έτσι μπορούν και να εξαφανιστούν, καθώς επίσης και να μετεξελιχθούν. Ειδικότερα, τίποτε δεν απαγορεύει να εξεταστεί η υπόθεση της δημιουργίας ενός λαού από ήδη υπάρχοντες λαούς -πρόκειται, μάλιστα, όπως έχει δείξει ιδιαίτερα ο Έρικ Χόμπσμπαουμ [2], για διαδικασία συνηθισμένη στην ιστορία. Επομένως, η ιδέα της συγκρότησης ενός ευρωπαϊκού λαού, μολονότι, προφανώς, δεν είναι αυτονόητη, δεν έχει και τίποτε το παράλογο στην ουσία της.

Η φύση δεν δημιουργεί έθνη, λέει ο Σπινόζα, αλλά πολύ περισσότερο δεν τα δημιουργούν τα ζήματα της νομικιστικής ορθολογικότητας, σύμφωνα με το πρότυπο της οικειοθελούς, ελεύθερης και διαφανούς ένωσης, το οποίο διαμόρφωσε τα ποικίλα σχήματα του « κοινωνικού συμβολαίου ». Και τότε, τι ; « Αφού οι άνθρωποι επηρεάζονται περισσότερο από το συναίσθημα παρά από τη λογική, συνεπάγεται ότι η πολλαπλότητα εναρμονίζεται με φυσικό τρόπο και θέλει να πορεύεται ως μια ψυχή όχι με την καθοδήγηση της λογικής, αλλά κάποιου κοινού συναισθήματος [3] ». Οι πολιτικές κοινότητες, οι εθνικές κοινότητες, είναι θεμελιωδώς κοινότητες συναισθηματικές.

Υπάρχουν, βέβαια, αρκετές παγίδες σε μια τέτοια διατύπωση. Πρώτον, πρέπει να προσέξουμε τον ενικό : το κοινό συναίσθημα που προσφέρει στην κοινότητα (τη συγκεντρωμένη πολλαπλότητα) τη συνεκτική αρχή της είναι ένα σύνθετο συναίσθημα -ή μια συναισθηματική σύνθεση. Έχει ως αντικείμενο διάφορους τρόπους : τρόπους να νιώθεις, τρόπους να σκέφτεσαι και να κρίνεις -να κρίνεις το καλό και το κακό, το κατάλληλο και το επιλήψιμο, το θεμιτό και το αθέμιτο. Άρα, το κοινό συναίσθημα έχει τη θέση μιας συλλογικής ηθικής τάξης.

Ευρωπαϊκή άμιλλα αντί για ανταγωνισμό...

Stiegler Bernard, μετ. Χαρης Λογοθετης, monde diplomatique.gr...

Ο κόσμος περιμένει πολλά από την Ευρώπη. Τουλάχιστον αυτή την εντύπωση δίνουν διάφορα πρόσφατα βιβλία [1]. Οι εκκλήσεις για μια « άλλη Ευρώπη », που διατυπώνονται από τα κοινωνικά κινήματα στη Γηραιά Ήπειρο, υποδηλώνουν, και αυτές, την ίδια προσδοκία. Η Ευρώπη δεν θα οικοδομηθεί παρά μόνο εάν βρει τον τρόπο να ανταποκριθεί σε αυτή την προσδοκία. Σε τι ακριβώς συνίσταται, όμως, μια τέτοια προσδοκία ;

Ο κόσμος δεν περιμένει καλές προθέσεις : περιμένει η Ευρώπη να διαμορφώσει ένα νέο βιομηχανικό μοντέλο, το οποίο θα θέσει τέρμα στη διαδικασία γενικευμένης απώλειας ταυτότητας που υποσκάπτει τις δυτικές κοινωνίες. Ο Ζιλμπέρ Σιμοντόν αποκαλούσε ψυχοκοινωνική συγκρότηση ταυτότητας τη διαδικασία κατά την οποία ένα συλλογικό υποκείμενο γίνεται αυτό που είναι μέσω της ψυχικής συγκρότησης ταυτότητας των συστατικών του. Η διαδικασία αποτελεί μια δυναμική στην οποία η ψυχική συγκρότηση ταυτότητας εμπεριέχει στοιχεία της κοινωνικής συγκρότησης ταυτότητας, συμβάλλοντας στη συγκρότηση αυτή. Η πραγματική οικοδόμηση της Ευρώπης θα έπρεπε να πυροδοτήσει μια νέα διαδικασία ψυχικής και συλλογικής συγκρότησης ταυτότητας των πολιτών της, ενισχύοντας τη σύγκλιση ήδη υπαρκτών διαδικασιών συγκρότησης ταυτότητας : των ευρωπαϊκών εθνών.

Όμως, η βιομηχανική ψυχική και συλλογική συγκρότηση ταυτότητας, που προέκυψε από το σύγχρονο καπιταλισμό, διανύει μια κρίση χωρίς προηγούμενο. Υποφέρει από βαριά και επικίνδυνη ασθένεια : την έλλειψη εκπλήρωσης, δηλαδή το σφετερισμό και τη χωρίς όρια εκμετάλλευση της ενέργειας της λίμπιντο των παραγωγών και των καταναλωτών. Γιατί, από τη στιγμή που η ενέργεια της λίμπιντο ατόμων και ομάδων διοχετεύεται σε πολύ μεγάλο βαθμό προς τα αντικείμενα της κατανάλωσης, όλα τα υπόλοιπα αντικείμενα της λίμπιντο, και, ιδιαίτερα, τα αντικείμενα που επιτρέπουν τη δημιουργία πολιτισμού απογυμνώνονται και απειλούνται σοβαρά.

Κάτι τέτοιο ισχύει για την οικογένεια, την εκπαίδευση -και, επομένως, για το σχολείο και τις γνώσεις στο σύνολό τους-, ισχύει, όμως, και για την πολιτική, για το ίδιο το δίκαιο, για όλες τις ευγενείς δραστηριότητες του πνεύματος, καρπούς αυτού που οι Γερμανοί ονόμαζαν Bildung [2].

Προς το τέλος του «πολέμου κατά των ναρκωτικών»...

Polet François , μεταφραση Λογοθέτης Χάρης, monde diplomatique.gr...

Εδώ και καιρό, η Ουάσινγκτον έχει επιβάλει τη δική της λύση για τη μάστιγα των ναρκωτικών : τον πόλεμο εναντίον τους, κατά προτίμηση έξω από το δικό της έδαφος. Τα τελευταία χρόνια, όμως, η σχετική συναίνεση σταδιακά αποδυναμώνεται.

« Ο πόλεμος κατά των ναρκωτικών είναι μια αποτυχία [1] ». Η έκθεση που δημοσιεύτηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2013

στην ιστοσελίδα της British Medical Journal δεν αφήνει κανένα περιθώριο για αμφιβολίες : οι απαγορευτικές πολιτικές -που έχουν συνδεθεί με το όνομα του Αμερικανού προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον, ο οποίος, στις 17 Ιουλίου 1971, είχε χαρακτηρίσει τα ναρκωτικά ως « υπ’ αριθμόν ένα δημόσιο κίνδυνο »- δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα. Μάλιστα, μεταξύ 1990 και 2010, η μέση τιμή των οπιούχων (ηρωίνη και όπιο), καθώς και της κοκαΐνης, μειώθηκε κατά 74% και 51%, αντίστοιχα, λαμβάνοντας υπόψη τον πληθωρισμό και τη μεγαλύτερη καθαρότητα των προϊόντων. Μήπως είναι καιρός να δοκιμαστεί μια άλλη μέθοδος για την αντιμετώπιση της μάστιγας των ναρκωτικών, όπως γίνεται ήδη σε ορισμένες πολιτείες των ΗΠΑ ή στην Ουρουγουάη ;

Μια καταφατική απάντηση δεν σημαίνει την υποβάθμιση του φαινομένου. Με σχεδόν 200 εκατομμύρια καταναλωτές, η αγορά των ναρκωτικών κάνει τζίρο που υπολογίζεται σε 300 δισεκατομμύρια δολάρια το χρόνο, δηλαδή σχεδόν όσο το ΑΕΠ της Δανίας. Η διαιώνιση του προβλήματος, όμως, δεν πρέπει να συσκοτίζει κάποιες βαθιές αλλαγές που έχουν συντελεστεί.

Όπως και παλαιότερα, τρεις χώρες των Άνδεων, η Βολιβία, η Κολομβία και το Περού, εξασφαλίζουν σχεδόν το σύνολο της παγκόσμιας προσφοράς κοκαΐνης. Το Αφγανιστάν παράγει σταθερά πάνω από το 80% των οπιούχων που πωλούνται παγκοσμίως. Άλλα ένα όλο και μεγαλύτερο μέρος των προϊόντων αυτών με προορισμό την Ευρώπη περνά πλέον από την αφρικανική ήπειρο, προκαλώντας σοβαρά φαινόμενα αστάθειας στις τοπικές οικονομίες και τους τοπικούς θεσμούς.