H Eυρώπη της… Μερκιαβέλι...

Του Ούλριχ Μπεκ*, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Η Μέρκελ, με ακραίο νεοφιλελευθερισμό στις άλλες χώρες και με σοσιαλδημοκρατική συνταγή στη χώρα της, έχει πετύχει να τη φοβούνται στην όλο και πιο γερμανική Ε.Ε. και να την αγαπούν οι συμπολίτες της.
Υπό τον καθησυχαστικό τίτλο «Εμείς οι Γερμανοί δεν επιθυμούμε μια γερμανική Ευρώπη», ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, με ένα άρθρο του σε εφημερίδα, αρνήθηκε ότι η Γερμανία επιδιώκει να έχει έναν ηγετικό πολιτικό ρόλο στην Ε.Ε. «Η ιδέα ότι οι Γερμανοί επιθυμούν να παίξουν έναν ιδιαίτερο ρόλο στην Ευρώπη αποτελεί μια παρεξήγηση», μας καθησύχασε ο Σόιμπλε. «Δεν ζητάμε από τους άλλους να γίνουν σαν εμάς. Αυτή η κατηγορία δεν έχει περισσότερο νόημα από τα εθνικά στερεότυπα που κρύβονται πίσω από τέτοιου είδους δηλώσεις».

Ομως τα γεγονότα μάς δείχνουν μια άλλη ιστορία, όπως διαπίστωσε ο πολιτικός επιστήμονας Εντγκαρ Γκραντ, διεξάγοντας μια πανευρωπαϊκή έρευνα, ο οποίος μελέτησε τη συζήτηση σχετικά με την ευρωπαϊκή κρίση σε διαφορετικά κράτη. Τα ευρήματά του κατατείνουν σε μια ξεκάθαρη διαφορά μεταξύ της Γερμανίας και των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών, περιλαμβανομένης της Βρετανίας. Ενώ σε όλες τις χώρες υπερεθνικοί πρωταγωνιστές (όπως η τρόικα) αναγνωρίζονται ως ισχυροί παίκτες σ’ εθνικό επίπεδο, αγνοούνται στη δημόσια συζήτηση εντός Γερμανίας. Αυτό σημαίνει ότι η γερμανική συζήτηση για την ευρωκρίση ήταν πρωταρχικά και κυρίως μια εθνική συζήτηση, ενώ σε όλες τις άλλες χώρες ήταν κυρίως μια ευρωπαϊκή συζήτηση. Αυτά τα εμπειρικά δεδομένα επιβεβαιώνουν καθαρά τη διάγνωσή μου για μια «γερμανική Ευρώπη».

Προεκλογική περίοδος α λα… γερμανικά

Με τις εθνικές εκλογές να διεξάγονται τον Σεπτέμβριο, ο επισκέπτης στο Βερολίνο θα περίμενε να είναι η πόλη το επίκεντρο μιας θερμής αντιπαράθεσης σχετικά με την Ευρώπη. Ομως η Γερμανία παραδόξως είναι αποκομμένη απ’ αυτά. Η γερμανική προεκλογική καμπάνια εν όψει των γενικών εκλογών της 22ας Σεπτεμβρίου έχει επικεντρωθεί στο θέμα των αμερικανικών υποκλοπών, στο αυξανόμενο κόστος της ενέργειας και στις παροχές φροντίδας των παιδιών. Αυτό είναι όλο. Η Γερμανία, το κλειδί για να λυθεί η ευρωκρίση, μοιάζει να έχει ανοσία στην πολωμένη συζήτηση σχετικά με τις εναλλακτικές λύσεις, καμία από τις οποίες δεν προσφέρεται δωρεάν.

Η πτώση δύο μύθων...

του Τακη Κατσιμαρδου, απο το Εθνος...

Πριν από 60 χρόνια ο Τόμας Μαν ξόρκιζε τους φοιτητές να μην επιδιώκουν μια «γερμανική Ευρώπη», αλλά μια «ευρωπαϊκή Γερμανία». Η προτροπή έγινε κλασική και επαναλήφθηκε αμέτρητες φορές από τότε. Πρόσφατα στο περιοδικό «Σπίγκελ» ο Αγγλος ιστορικός Τ. Γκάρτον, υπενθυ-μίζοντας τον μεγάλο Γερμανό διανοητή, παρατηρεί: «Σήμερα, όμως, βιώνουμε μια παραλλαγή, που μόνο λίγοι είχαν προβλέψει. Μια ευρωπαϊκή Γερμανία σε μια γερμανική Ευρώπη». Η υπενθύμιση, μαζί με την προσθήκη, ανήκουν στον Ούρλιχ Μπεκ. Τον «πρύτανη» της γερμανικής κοινωνιο-λογίας, όπως αποκαλείται διεθνώς. Περιέχεται στο πιο πρόσφατο βιβλίο του, που είδε το φως πριν από λίγες μέρες με τον τίτλο «Η γερμανική Ευρώπη και οι στρατηγικές εξουσίες της κρίσης».
Κυκλοφορώντας σχεδόν ταυτόχρονα στα ελληνικά, γερμανικά και άλλες γλώσσες ο Γερμανός στοχαστής παρεμβαίνει στα τεκταινόμενα και σπάει στεγανά και ταμπού, όπως σημειώνει η μεταφράστριά του (καθηγήτρια Νέδα Κανελλοπούλου Μαλούχου): «Ακόμη και οι πιο σκεπτικι-στές, ως προ τον ρόλο της Γερμανίας στη σημερινή Ευρώπη, οφείλουν να σκεφτούν ξανά και ξανά... Είναι πλέον προφανές ότι κάτι πολύ βαθύτερο από όσα γενικώς συζητούνται γύρω από τα αίτια, αλλά και τα ενδεχόμενα αποτελέσματα της τρέχουσας κρίσης συμβαίνει στη γερμανική, την ελληνική ή τις άλλες κοινωνίες...». Δύο είναι τα καίρια συμπεράσματα του Μπεκ, καταρρίπτοντας ισάριθμους μύθους. Προορισμένα ίσως να γίνουν κοινοί τόποι στο άμεσο μέλλον: η γερμανική ηγεμονία στην Ευρώπη προκύπτει τούτη τη φορά από μια μακιαβελική τακτική. Η Γερμανία (Μέρκελ) αναβάλλει συστηματικά κάθε ριζική λύση της κρίσης στην Ευρωζώνη, διογκώνοντας έτσι την εξάρτηση και την υποταγή όλων των άλλων χωρών, που υστερούν σε οικονομική δύναμη. Η αναβλητικότητα, λοιπόν, είτε οι καθυστερήσεις δεν είναι προϊόν ανικανότητας ή αδυναμίας.
Η ανάδειξη του Βερολίνου σε κυρίαρχο της Ευρωζώνης δεν γίνεται ερήμην της ΕΕ και των θεσμών της. Η ευρωπαϊκή ιδέα του δικαίου, των αξιών, της ελευθερίας και της δημοκρατίας απονομιμοποιείται «από τα πάνω». Γι΄ αυτό προϋπόθεση για την επιβίωσή της είναι μια νομιμοποίηση «από τα κάτω». Μέσα από τη δημιουργία ενός «ευρωπαϊκού κοινωνικού συμβολαίου» των Ευρωπαίων πολιτών. Πώς έγινε γερμανική η Ευρώπη; Τι συνέπειες έχει αυτό; Τίνος το μέλλον απειλείται και τι επιφυλάσσει; Στα ερωτήματα αυτά επιχειρεί να απαντήσει ο Μπεκ μέσα σε 150 σελίδες, τροφοδοτώντας σκέψεις ευρωπαϊκής αυτογνωσίας, που εξηγούν μερικά από τα ανεξήγητα της τρέχουσας κρίσης...
Σημείωση: Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη με τον (μάλλον ατυχή) κύριο τίτλο «Από τον Μακιαβέλλι στη Μερκιαβέλλι».