Ποιος είναι το παρελθόν....

Του Τάσου Τσακίρογλου, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...    

«Θα τους αφήσουμε να μας γυρίσουν στο παρελθόν;». Με αυτό το ερώτημα διανθίζει όλες τις προεκλογικές του ομιλίες ο Αντώνης Σαμαράς, ταυτίζοντας τους πολιτικούς του αντιπάλους, δηλαδή τον ΣΥΡΙΖΑ, με την οπισθοδρόμηση και το παρελθόν. «Ο αγώνας της μνήμης ενάντια στη λήθη είναι ο αγώνας του ανθρώπου ενάντια στην εξουσία» θα απαντούσε ο Μίλαν Κούντερα, γνωρίζοντας από πρώτο χέρι την οργουελιανή μέθοδο του New Speak, της Νέας Ομιλίας.
Μιας εκφοράς του λόγου που αδειάζει τις λέξεις από το περιεχόμενό τους και τούς προσδίδει ένα νέο, συνήθως το ακριβώς αντίθετο. Ειρήνη σημαίνει διαρκής πόλεμος, ελευθερία σημαίνει σκλαβιά και εθελοδουλεία. Εδώ έχουμε στην κυριολεξία την τακτική του λύκου που μασκαρεύεται σε πρόβατο για να ξεγελάσει το κοπάδι. Γιατί, ποιος στ’ αλήθεια είναι το παρελθόν;
Αν κάτι ορίζει Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ είναι τα στοιχεία μιας αντι-νεωτερικής πολιτικής με κεντρικούς άξονες τον παλαιοκομματισμό, τον πελατειασμό, τη φαυλοκρατία, τη ρουσφετολογία και τον αμοραλισμό. Η εικόνα παρακμής που παρουσιάζει σήμερα η ελληνική κοινωνία έχει σε τεράστιο βαθμό φιλοτεχνηθεί από τον παραδοσιακό δικομματισμό, ο οποίος αιωρείτο μεταξύ του ΠΑΣΟΚικού λαϊκισμού και της αυταρχικής Δεξιάς. Και τούμπαλιν.
Σήμερα η Ελλάδα μοιάζει να τρώει τις σάρκες της, βουτηγμένη στο χρέος και στην απόγνωση και να εκδικείται τον εαυτό της με την ανάδυση των νεοναζιστών από τα λαγούμια της ιστορίας. Στην ουσία μοιάζει με τον ουροβόρο όφι, ο οποίος δαγκώνει την ουρά του, νομίζοντας ότι έτσι εκδηλώνει τη δύναμή του. Μ’ αυτό το φίδι φλερτάρει ο υπερσυντηρητικός πρωθυπουργός και το ακροδεξιό επιτελείο του, επαναφέροντας στην επιφάνεια έννοιες όπως το δίκαιο του αίματος, η ράτσα και η φυλή, ενώ αναβιώνει και το πρότυπο μιας χριστιανικής ψευδοευλάβειας πάνω στην παράδοση του χουντικού ελληνοχριστιανικού ιδεώδους.
Είναι ο ίδιος που με τις αποφάσεις της κυβέρνησής του ισοπεδώνει τα τελευταία υπολείμματα του κολοβού κοινωνικού κράτους που οικοδομήθηκε μεταπολεμικά στην Ελλάδα και υποθηκεύει τις ζωές των μελλοντικών γενεών μέσω μιας οικονομίας αέναου χρέους.

Δημοκρατία και αγορές...

Του Τάσου Τσακίρογλου, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Στην πόλη-κράτος της Αθήνας είχε συνειδητά θεσμοθετηθεί ο χωροταξικός διαχωρισμός ανάμεσα στην Εκκλησία του Δήμου και στην Αγορά, επιλογή που σηματοδοτούσε το διαφορετικό νόημα που απέδιδαν οι Αθηναίοι στους δύο θεσμούς. Η μεν πρώτη εξέφραζε την ουσία της συμμετοχικής δημοκρατίας, ενώ η δεύτερη ανταποκρινόταν στις λειτουργίες της καθημερινότητας και αποτελούσε το οικονομικό κέντρο της πόλης.

Η Αγορά βρίσκεται στους βορειοδυτικούς πρόποδες της Ακρόπολης, ενώ η Εκκλησία του Δήμου συνεδρίαζε αρχικά στον λόφο της Πνύκας και στη συνέχεια στο θέατρο του Διονύσου. Φυσικά όλες οι σημαντικές και καθοριστικές για την πόλη αποφάσεις λαμβάνονταν στην Εκκλησία του Δήμου, στην οποία συμμετείχαν όλοι οι Αθηναίοι πολίτες. Εδώ οριστικοποιούνταν και εγκρίνονταν όλοι οι νόμοι και αποφασιζόταν εάν η Αθήνα θα προχωρήσει σε πόλεμο ή θα συνάψει ειρήνη.
Φαινόμενα πελατειασμού υπήρχαν και στην αρχαιότητα, τόσο στην Ελλάδα όσο και στη Ρώμη. Είναι γνωστό ότι για την καταπολέμησή του οι Αθηναίοι, για παράδειγμα, είχαν θεσμοθετήσει την αμειβόμενη συμμετοχή σε δημόσιους θεσμούς, όπως τα δικαστήρια, ενώ τον ίδιο στόχο απεξάρτησης από τους τοπικούς πάτρωνες είχε και ο χωρισμός των πολιτών σε Δήμους, στους οποίους αναμείχθηκαν υποχρεωτικά οι διάφορες φυλές.
Προς τι αυτή η ιστορική αναδρομή; Η αλήθεια είναι ότι οι μελαγχολικές σκέψεις μου γεννήθηκαν εν αναμονή της αυτοκράτειρας Μέρκελ, η οποία φθάνει στην Αθήνα για να επιθεωρήσει την επαρχία της.
Τις τελευταίες δεκαετίες δεν ζούμε απλώς τη διαστρέβλωση του νοήματος της δημοκρατίας, αλλά την πλήρη ανατροπή και αντικατάστασή της από ένα υβρίδιο ολιγαρχικής πλουτοκρατίας.

Ξύλινοι άνθρωποι...

Του Τάσου Τσακίρογλου, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...
«Η μεγάλη μάζα των ανθρώπων υπηρετούν το κράτος, κυρίως όμως όχι σαν όντα ανθρώπινα, μα με το σώμα τους, σαν μηχανές». Αυτό συμπέραινε το 1849 ο εμβληματικός Αμερικανός στοχαστής Χένρι Ντέιβιντ Θόρο στην πραγματεία του «Αντίσταση στην πολιτική εξουσία».
Θέλοντας μάλιστα να υπερτονίσει την πολιτική αλλοτρίωση που ήδη από εκείνη την εποχή χαρακτήριζε τη (μη) συμμετοχή στα κοινά, έγραφε: «Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν έχουν περιθώριο για ελεύθερη άσκηση της κρίσης και του αισθήματος της ηθικής, μα βάζουν τους εαυτούς τους στο ίδιο επίπεδο με το χώμα, τα ξύλα και τις πέτρες. Και ξύλινοι άνθρωποι ίσως και να μπορούν να φτιαχτούν που θα υπηρετούν εξίσου καλά τον ίδιο σκοπό».
Ξύλινοι άνθρωποι, δηλαδή ξόανα, με ξύλινη γλώσσα, που δεν (θέλουν να) ξέρουν τι είναι αυτό που συμβαίνει γύρω τους, τι είναι αυτό που τελικά τούς συμβαίνει. Αυτή είναι ίσως η χειρότερη εκδοχή μιας μισο-συνειδητής πολιτικής αλλοτρίωσης, αφού, βαθιά μέσα μας, σχεδόν όλοι γνωρίζουμε ότι τα πράγματα πρέπει να αλλάξουν ριζικά. Αφού σχεδόν όλοι ξέρουμε ότι τίποτα δεν είναι όπως πριν. Η τομή των τελευταίων πέντε χρόνων μεταμόρφωσε τις ζωές, τις πραγματικότητες, τα δεδομένα, την ίδια την ύπαρξή μας. Μια ύπαρξη που, για τους πολλούς, φτωχαίνει όλο και περισσότερο, με εκχωρήσεις κομματιών του εαυτού, τα οποία αντιστοιχούν συμβολικά στις λεγόμενες «εκχωρήσεις κυριαρχίας» σε επίπεδο χώρας. Και εκχώρηση «κυριαρχίας του εαυτού» σημαίνει λιγότερο άνθρωποι, λιγότερο πλούσιοι σε κοινωνικές σχέσεις και, κατά συνέπεια, ακρωτηριασμένες υπάρξεις.

Το δικό μας fin de siècle...

Του Τάσου Τσακίρογλου, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Γενικευμένο κλίμα παρακμής, εμπεδωμένο αίσθημα απελπισίας, σκοτεινός πεσιμισμός, φαινόμενα κοινωνικού εκφυλισμού, ατομικός κυνισμός, κατάθλιψη. Ολα τα συμπτώματα ενός κανονικού fin de siècle είναι εδώ. Οχι με την έννοια του «τέλους του αιώνα» (turn of the century στ’ αγγλικά), αλλά του τέλους μιας ολόκληρης εποχής και της έναρξης μιας νέας.

Η ελληνική κοινωνία εδώ και μια πενταετία βιώνει τη δική της αίσθηση décadence, αφού σταδιακά εκπίπτουν ή υποβαθμίζονται όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που την κατέτασσαν στα σύγχρονα κράτη: καθολική παιδεία, Εθνικό Σύστημα Υγείας, προνοιακά συστήματα, Κοινωνικό Συμβόλαιο, σχετικά αξιοπρεπές επίπεδο ζωής. Ηδη στις συζητήσεις που γίνονται στο εξωτερικό και μας αφορούν ακούγεται όλο και συχνότερα ο όρος «αποτυχημένο κράτος» (failed state), με την έννοια του κράτους το οποίο έχει αποτύχει σε ορισμένες από τις βασικές λειτουργίες, αρμοδιότητες και ευθύνες της εθνικής του κυριαρχίας. Βάσει της διεθνούς πρακτικής, «η κεντρική κυβέρνηση ενός τέτοιου κράτους είναι εξαιρετικά αδύναμη και μη αποτελεσματική. Πρακτικά, ασκεί ελάχιστο έλεγχο στην επικράτειά της, δεν είναι σε θέση να παράσχει αποτελεσματικές δημόσιες υπηρεσίες, η διαφθορά και η εγκληματικότητα έχουν εξαπλωθεί, η οικονομία καταρρέει, ενώ ο πληθυσμός αναγκάζεται σε μη ηθελημένη μετανάστευση». Παρ’ ότι η Ελλάδα δεν πληροί το σύνολο αυτών των προϋποθέσεων, όλοι αναγνωρίζουν πλευρές μιας τέτοιας κατάστασης στην καθημερινότητά τους.

Η ΔΕΗ και η νύχτα...

Του Τάσου Τσακίρογλου, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Το σοκ που βιώνουμε τις τελευταίες μέρες με τις ειδήσεις για τη διακοπή ηλεκτροδότησης χιλιάδων νοικοκυριών και τους θανάτους που έχουν προκληθεί από την αγωνιώδη προσπάθεια των ανθρώπων να ζεσταθούν μέσα στον χειμώνα έχει, πέραν του προφανούς, και ένα συμβολικό περιεχόμενο.
Η «κυβέρνηση των αριθμών», υπό την καθοδήγηση της τρόικας, βυθίζει σε πολλαπλό σκοτάδι τη χώρα και τους κατοίκους της. Μια βαθιά, παγωμένη και σκοτεινή νύχτα απλώνεται πάνω από την Ελλάδα, σκορπίζοντας φόβο, απελπισία και τρομακτικούς εφιάλτες.

Η ΔΕΗ, κατ’ εντολήν της κυβέρνησης, προχώρησε σε χιλιάδες διακοπές ηλεκτροδότησης και αύξησε το ρεύμα μόνο τον τελευταίο χρόνο κατά 18%, ενώ η προοπτική ιδιωτικοποίησής της κάνει τον καθένα να αντιληφθεί τι έπεται. Ποιος ιδιώτης θα δεχτεί να χρηματοδοτεί Κοινωνικά Οικιακά Τιμολόγια ή θα δώσει δωρεάν ρεύμα σε φτωχούς πολίτες; Μιλώντας προ μηνών με ευρωβουλευτή από την Πορτογαλία, μου έλεγε ότι μόνο στη Λισαβόνα η ιδιωτικοποιημένη εταιρεία ύδρευσης κάνει περί τις δέκα χιλιάδες διακοπές νερού τον μήνα. Αυτό είναι ένα πραγματικό επίτευγμα των νεοφιλελεύθερων και αγοραίων κυβερνήσεων της ηπείρου: έφεραν τον Τρίτο Κόσμο στην Ευρώπη. Ανθρωποι χωρίς ρεύμα, χωρίς νερό, χωρίς περίθαλψη, χωρίς φαγητό, χωρίς στέγη. Ανθρώπινες σκιές που κυκλοφορούν μέσα στο σκοτάδι της «δημοσιονομικής προσαρμογής».

Η μεγάλη απάτη της λιτότητας...

Του Ρίτσαρντ Γουλφ,απο την Εφημεριδα των συντακτων...

Το παρακάτω άρθρο του Αμερικανού μαρξιστή οικονομολόγου δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Γκάρντιαν» στις 4 Νοεμβρίου και η «Εφημερίδα των Συντακτών» το αναδημοσιεύει με την άδεια του συγγραφέα:
Οι κεντροδεξιές κυβερνήσεις στη Βρετανία και στη Γερμανία το κάνουν. Το ίδιο κάνουν και οι κεντροαριστερές κυβερνήσεις στη Γαλλία και στην Ιταλία. Το κάνουν, επίσης, ο Ομπάμα και οι Ρεπουμπλικανοί. Ολοι τους επιβάλλουν «προγράμματα λιτότητας» στις οικονομίες τους ως αναγκαίο μέτρο για να βγουν από την κρίση που τους έπληξε από το 2007. Οι πολιτικοί και οι οικονομολόγοι επιβάλλουν τώρα τη λιτότητα περισσότερο ως γιατροί, καθώς τα «επιθέματα σιναπόσπορου» έχουν κολλήσει για τα καλά στο δέρμα του ασθενούς.

Οι πολιτικές της λιτότητας παίρνουν ως δεδομένο ότι τα κύρια οικονομικά προβλήματα σήμερα είναι τα ελλείμματα των προϋπολογισμών, τα οποία αυξάνουν τα εθνικά χρέη. Οι πολιτικές αυτές επιλύουν τα παραπάνω προβλήματα με την περικοπή των κρατικών δαπανών και, δευτερευόντως, με περιορισμένες αυξήσεις φόρων. Με τη μείωση των δαπανών και την ταυτόχρονη αύξηση των εσόδων, όντως ελαττώνονται τα ελλείμματα και η ανάγκη για νέο δανεισμό.

Οι κοσμοπολίτες και οι μαυρογιαλούροι...

Του Τάσου Τσακί­ρογλου, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Παρότι καταβλήθηκε προσπάθεια στις εκδηλώσεις που διοργανώθηκαν στην Αθήνα με «επίτιμο καλεσμένο» τον πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου να δοθεί «άρωμα Ευρώπης» και κοσμοπολιτισμού, καθώς φιλοξενήθηκαν στο Μέγαρο Μουσικής και στην Παλιά Βουλή, τελικά η όλη επιχείρηση μάλλον άφησε μια πικρή επίγευση βαλκανικού επαρχιωτισμού.

Ο Μάρτιν Σουλτς, υποψήφιος των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών για την προεδρία της Κομισιόν και μέλος του γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, προσάρμοσε πλήρως την εμφάνισή του στο πνεύμα του εγχώριου μαυρογιαλουρισμού, δίνοντας υποσχέσεις για επίσπευση στις διαδικασίες εκταμίευσης των κονδυλίων από τα διαρθρωτικά ταμεία και το περιφερειακό ταμείο για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων. Παράλληλα, «πούλησε» επικοινωνιακά την απόφαση να εμφανιστεί η τρόικα ενώπιον της Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων της Ευρωβουλής ως ένα σπουδαίο επίτευγμα «λογοδοσίας», θυμίζοντας τις «καλύτερες στιγμές» του Γιώργου Παπανδρέου. Αλλωστε, το (σοσιαλδημοκρατικό) αίμα νερό δεν γίνεται. Και το καλύτερο; Υιοθετώντας τις παρόλες της δικομματικής ότι βρισκόμαστε στο τέλος των μνημονίων, είδε επενδυτικό «φως». «Σήμερα στο ελληνικό Χρηματιστήριο βλέπουμε ότι, ίσως, για πρώτη φορά καταγράφεται μια ανοδική τάση», είπε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «οι επενδυτές αρχίζουν να ξαναδείχνουν εμπιστοσύνη στην ελληνική οικονομία».

Οι Φρανκενστάιν της Σοσιαλδημοκρατίας...

Του Τάσου Τσακίρογλου, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Εκείνο που πρέπει κάποιος να πιστώσει στους επίδοξους διασώστες της Σοσιαλδημοκρατίας είναι η ακάματη επιμονή τους να δίνουν το φιλί της ζωής στον Τρίτο Δρόμο προς το Πουθενά, προσδοκώντας σε ανάσταση νεκρών. Η τελευταία προσπάθεια, από την Κίνηση των «58», έρχεται να προστεθεί σε πλείστες όσες προηγούμενες, οι οποίες με διάφορα ονόματα και παραλλαγές, αλλά με την ίδια «μαγιά» ανθρώπων, αποβλέπουν ουσιαστικά στην αναβίωση ενός «νεοφιλελευθερισμού με ανθρώπινο πρόσωπο», πολιτική επιλογή που λειτούργησε παντού στον κόσμο ως Κολυμβήθρα του Σιλωάμ για τις πλέον ταξικές, ανάλγητες και καταστροφικές πολιτικές.

Οσο για τους πολιτικούς εκπροσώπους αυτού του Τρίτου Δρόμου ανάμεσα «στη Δεξιά και στην νεοκομμουνιστική και εθνολαϊκιστική Αριστερά»; Πολλοί απ’ αυτούς υπήρξαν για χρόνια υπουργοί, στελέχη και οργανικοί διανοούμενοι ενός καθεστωτικού «εκσυγχρονισμού», στα καθ’ ημάς του Σημιτικού, ο οποίος στα μισά του δρόμου συναντήθηκε με τους απανταχού (νεο)φιλελεύθερους, στων οποίων τις πολιτικές προκαταλήψεις και ιδεοληψίες προσαρμόστηκε.

Οι σημερινές πολιτικές των μνημονίων είναι λογική και πολιτική απόρροια ενός είδους «μεταρρυθμισμού», τον οποίο, για συγκεκριμένους ιστορικούς λόγους, δεν μπόρεσαν να εφαρμόσουν οι εκσυγχρονιστές. Εξ ου και η ανακούφιση που εξέφραζαν για μεγάλο χρονικό διάστημα ορισμένοι εξ αυτών όταν η τρόικα ανέλαβε «να βάλει τάξη» και να «νοικοκυρέψει» την Οικονομία. «Αφού δεν μπορέσαμε εμείς, ας το κάνουν τουλάχιστον αυτοί που μπορούν» ήταν ο πυρήνας αυτής της συλλογιστικής. Η προσχώρηση των Λοβέρδου-Χρυσοχοΐδη στη θρησκεία των μνημονίων είναι χαρακτηριστική αυτής της στάσης.

Η σύντομη οδός της Ιστορίας...

Του Τάσου Τσακίρογλου, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Η συζήτηση σχετικά με τις αιτίες που οδηγούν ή οδήγησαν εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες να ψηφίσουν τη Χρυσή Αυγή έχει φουντώσει και ως εκ τούτου καλό είναι να βάλουμε σ’ αυτήν, ακόμα ορισμένες παραμέτρους.
Κατά πρώτον, ο Φασισμός (και το δίδυμο αδελφάκι του ο Ναζισμός) αποτελούν σε ιστορική κλίμακα αυτό που στο ατομικό πεδίο ονομάζουμε «λογική της ήσσονος προσπάθειας», η οποία ταιριάζει σε μια κοινωνία μαζών, κατά κύριο λόγο πολιτικά αλλοτριωμένων, και κυρίως ανταποκρίνεται στη διαρκή ανυπομονησία των μικροαστών. Τι σημαίνει αυτό; Οτι αποτελούν μια προσπάθεια «να κόψουμε δρόμο» (να κάνουμε μια συντόμευση/shortcut) στην Ιστορία. Αντί της ορθολογικής επίλυσης των κοινωνικών προβλημάτων μέσω μελέτης και οργανωμένης δράσης (μεταρρυθμίσεων ή επαναστάσεων), τα οποία είναι χρονοβόρα και απαιτούν συνειδητή προσπάθεια, πριμοδοτούμε τη βίαιη εξάλειψη αυτών των προβλημάτων, τη «διαγραφή» τους. Είναι τότε που κυριαρχεί ο ανορθολογισμός: αίμα, τιμή, έδαφος, έθνος, συνωμοσίες κ.ο.κ.

Πώς γίνεται η «διαγραφή»; Εάν για παράδειγμα βιώνουμε την παρακμή της δημοκρατίας, ο σύντομος δρόμος για να αποφύγουμε τη δύσκολη προσπάθεια ανανέωσής της είναι η κατάργησή της. Σπαράσσεται η κοινωνία από τις εσωτερικές της αντιθέσεις; Τις καταργούμε μια και έξω! Πώς; Με πραξικόπημα. Εξ ου και το χρυσαυγίτικο «θα μπούμε στη Βουλή με τα τανκς».

Απώτερος στόχος του Φασισμού πάντα είναι η εξάλειψη των αντιθέσεων, το τέλος των επίπονων και συγκρουσιακών ερωτήσεων, η επιβολή της μοναδικής σκέψης και η απαγόρευση κάθε αμφισβήτησης, δηλαδή ο Ολοκληρωτισμός: η ομοιομορφία και η σιωπή του νεκροταφείου. Πώς επιτυγχάνεται αυτό; Οταν οι πολίτες βρεθούν κάποια στιγμή κάτω από τις παγωμένες φτερούγες του Φόβου.

Ο δικός μας φασισμός...

Του Τάσου Τσακίρογλου, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Βουλευτές της Χρυσής Αυγής βρίσκονται στα κελιά (τουλάχιστον προσωρινά) και η κυβέρνηση θριαμβολογεί με τα γνωστά φληναφήματα περί «αποτελεσματικού κράτους» και «δημοκρατίας που ξέρει να αμύνεται». Κατά βάθος, όμως, όλοι γνωρίζουν ότι και η υπόθεση αυτή είναι ακόμα μία φούσκα, απ’ αυτές που βλέπουμε εδώ και πολλά χρόνια να σκάνε κατά καιρούς μπροστά στα μούτρα μας.
Η ιδιαιτερότητά της συνίσταται στο ότι μας δίνει μια μοναδική ευκαιρία να κοιταχτούμε στον καθρέφτη και να κάνουμε την αυτοκριτική μας ως κοινωνία, μάθημα στο οποίο συστηματικά μένουμε μετεξεταστέοι.

Οι φασιστικές πρακτικές της Χρυσής Αυγής δεν είναι μόνο «οι δικές τους πρακτικές». Δηλαδή η πολιτική συμπεριφορά ορισμένων αμετανόητων, ανιστόρητων και φανατικών ναζιστών. Δεν είναι καν η συμπεριφορά ενός περιθωριακού τμήματος της κοινωνίας που θέλει να την εκδικηθεί καταστρέφοντάς την. Δυστυχώς είναι κάτι πολύ περισσότερο. Και δεν εννοώ μόνο τους πολιτικούς συνοδοιπόρους της, όπως διάφορα χουντικά «σταγονίδια», ορισμένα βασιλικά υπολείμματα ή τον εσμό των εθνικοπαραφρόνων που δεν σταματούν εδώ και δεκαετίες να συνωμοσιολογούν και να ερμηνεύουν την ιστορία ως ένα σενάριο που εξελίσσεται στη βάση μυστικών σχεδίων που έχουν φτιαχτεί από τους «Εβραιομασόνους», τους Νεφελίμ και τους Ελοχίμ.

Αυτούς μπορούμε ως κοινωνία να τους αντέξουμε. Το πρόβλημα είναι, και τώρα έχουμε την ευκαιρία να το αναγνωρίσουμε, ότι το σκουλήκι υπήρχε ΜΕΣΑ στο μήλο. Τι εννοώ;

«Πολιτικός πολιτισμός» και βαρβαρότητα

Του Τάσου Τσακίρογλου, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

 Τα χρόνια της σημιτικής κυριαρχίας και στη συνέχεια της καραμανλικής διακυβέρνησης η έννοια του «πολιτικού πολιτισμού» έπαιξε τον ρόλο ενός άξονα για τον δήθεν εκσυγχρονισμό και τη δήθεν εξημέρωση των πολιτικών ηθών. Η έννοια αυτή έγινε η λυδία λίθος και το κριτήριο για τη μετάβαση σε μια δήθεν μετανεωτερικότητα,στην οποία οι συγκρούσεις (ταξικές, πολιτικές, επικοινωνιακές κ.λπ.) θεωρούνταν χαρακτηριστικό καθυστέρησης και πρωτογονισμού.

Στην πραγματικότητα η έννοια του «πολιτικού πολιτισμού» αποτελούσε και αποτελεί ένα στοιχείο της μετα-δημοκρατικής πολιτικής κατάστασης, στο επίκεντρο της οποίας βρίσκεται και ο περίφημος «μεσαίος χώρος», ο οποίος αποτέλεσε το πολιτικό Ιερό Δισκοπότηρο τόσο για τις συντηρητικές όσο και για τις σοσιαλδημοκρατικές κυβερνήσεις. Αυτός ο νεφελώδης «μεσαίος χώρος», το πολιτικό Κέντρο, ουσιαστικά υπονοούσε ότι οι κοινωνικές συγκρούσεις που παράγονται από τα αντιτιθέμενα συμφέροντα διαφορετικών κοινωνικών στρωμάτων έχουν πλέον (ή οφείλουν να έχουν) εκλείψει. Στο πλαίσιο μιας καταναλωτικής κοινωνίας (αυθεντικής ή δάνειας), όλοι μπορούν να έχουν πρόσβαση στα υλικά αγαθά και στα κοινωνικά ωφελήματα και, ως εκ τούτου, εκλείπουν οι αντικειμενικοί λόγοι έκφρασης συγκρουσιακών λογικών.

Τι σχέση έχουν όλα αυτά με τη σημερινή άγρια κατάσταση; Πώς η Ελλάδα μετατράπηκε «ξαφνικά», μέσα σε λίγα χρόνια, από παράδεισος του πολιτικού πολιτισμού και της ανεκτικής λογικής του live and let live (ζήσε και άσε να ζήσουν) στην κόλαση του νεοναζισμού και της βαρβαρότητας που αυτός εκπροσωπεί;

Στην ουσία η στρέβλωση και η απόκρυψη των κοινωνικών συγκρούσεων και των αντιτιθέμενων ταξικών λογικών για περισσότερα από δέκα χρόνια, αλλά και η κυριαρχία του απολιτικού δόγματος της «υπέρβασης των διαχωριστικών γραμμών» αλλοίωσαν το ταξικό και πολιτικό κριτήριο μιας μεγάλης μάζας πολιτών, οι οποίοι επιχείρησαν να βρουν διαφορετικές «εξόδους διαφυγής» και έκφρασης της κοινωνικής τους διαμαρτυρίας. Κάποιοι κατευθύνθηκαν προς την Αριστερά και κατέστησαν τον ΣΥΡΙΖΑ κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Κάποιοι εξάντλησαν τα όριά τους μέσω της θολής οργής των «αγανακτισμένων» και κάποιοι άλλοι βρήκαν έκφραση μέσω της ναζιστικής δημαγωγίας, της «αρρενωπής στράτευσης» και του πολιτικού ρεβανσισμού.

Αλλωστε ο δρόμος είχε στρωθεί επί περισσότερο από μία δεκαετία. Η διαδρομή που οδήγησε στο α-πολιτικό «όλοι ίδιοι είναι» πέρασε από τους σταθμούς του «τέλους των ιδεολογιών», της «άρσης των διαχωριστικών γραμμών» και της «κυριαρχίας του μεσαίου χώρου». Δηλαδή εννοιών που έχουν ως κοινωνικό αντίκρισμα μια «πολιτική σούπα» που γέννησε ιδεολογική σύγχυση και πολιτικό αποπροσανατολισμό. Ο φασισμός απευθύνεται ακριβώς σ’ αυτόν τον «χυλό» που συντίθεται από άτομα διαφόρων κοινωνικών τάξεων, ιδεολογιών και πολιτικών τοποθετήσεων και με τα οποία είτε επανδρώνει τα «τάγματα εφόδου» είτε τα χρησιμοποιεί ως κοινωνική οπισθοφυλακή και εφεδρεία.

Η Αριστερά οφείλει έστω και καθυστερημένα να εκπονήσει και να προτείνει ένα σχέδιο συγκρότησης ενιαίου μετώπου από τα κάτω κατά των ναζιστικών ορδών για την υπεράσπιση του δημοκρατικού κεκτημένου. Αυτό απαιτεί και τη σύναψη συμμαχιών με όλα εκείνα τα στρώματα που πιθανώς δεν ταυτίζονται μαζί της, αλλά βλέπουν ως απειλή την άνοδο του φασισμού. Οι λογικές ολιγωρίας με το αιτιολογικό ότι αυτό που ζούμε σήμερα είναι το φάντασμα της δημοκρατίας και η δημοκρατία του νεοφιλελευθερισμού, απλώς ενισχύουν το ιδεολογικό επιχείρημα των ναζιστών ότι οι ίδιοι είναι η Νέμεση του συστήματος και ο Αγγελος Εκδικητής των αμαρτιών του καπιταλισμού. Είναι αυτό που θέλουμε;

Η κυβερνώσα Δεξιά που… δεν κυβέρνησε...

Του Τάσου Τσακίρογλου, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...
Γράφαμε προ ημερών ότι ο μύθος της «ιδεολογικής ηγεμονίας της Αριστεράς στη μεταπολίτευση» βοηθά τη σημερινή ρεβανσιστική Δεξιά να αποενοχοποιηθεί και να αυτοκαθαρθεί από τα πολιτικά και οικονομικά της ανομήματα. Εσχάτως, αυτός ο βολικός μύθος επιχειρείται να συμπληρωθεί από έναν δεύτερο, εξίσου προκλητικό για όσους διαθέτουν έστω ψήγματα ιστορικής μνήμης. Ποιος είναι αυτός;

Οτι «στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης δεν κυβέρνησε ποτέ η (πραγματική) Δεξιά!». Αυτό, τουλάχιστον, διατείνεται σε άρθρο του στο φιλοσαμαρικό antinews.gr o Κ. Ιατρίδης, δίνοντας συνέχεια σε ανάλογες αναλύσεις του ιστοτόπου το τελευταίο διάστημα. Προς επίρρωση του ισχυρισμού ακολουθείται μια επιχειρηματολογία σ΄ επίπεδο σοφιστικής: «Μπορείς να είσαι δεξιός εάν είσαι χριστιανός ή μουσουλμάνος, στρέιτ ή γκέι, ΟΣΦΠ ή Παναθηναϊκός, υπέρ ή κατά των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, εάν υπηρέτησες στο Ναυτικό ή στην Αεροπορία, εάν πιστεύεις στην αναθεώρηση του Συντάγματος ή όχι, εάν είσαι υπέρ ή κατά του καθεστώτος Ασαντ…». Αλλά; «Δεν μπορείς όμως να είσαι ΔΕΞΙΟΣ εάν ΔΕΝ είσαι ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ». «Καλώς τα παιδιά!» όπως είπε και στέλεχος της Αριστεράς!

Ομως τι εστί και πού ευδοκιμεί το είδος της χλωρίδας που ορίζεται ως «φιλελεύθερο»; Για να είσαι δεξιός, μας λέει το άρθρο, πρέπει «να πιστεύεις στην ελεύθερη αγορά, στην ελευθερία του ατόμου, στην αξιοκρατία, στην ισονομία, στην ευγενή άμιλλα, στη μείωση της φορολογίας και στον περιορισμό του κράτους σε ρυθμιστικό ρόλο και τίποτα περισσότερο».

H Eυρώπη της… Μερκιαβέλι...

Του Ούλριχ Μπεκ*, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Η Μέρκελ, με ακραίο νεοφιλελευθερισμό στις άλλες χώρες και με σοσιαλδημοκρατική συνταγή στη χώρα της, έχει πετύχει να τη φοβούνται στην όλο και πιο γερμανική Ε.Ε. και να την αγαπούν οι συμπολίτες της.
Υπό τον καθησυχαστικό τίτλο «Εμείς οι Γερμανοί δεν επιθυμούμε μια γερμανική Ευρώπη», ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, με ένα άρθρο του σε εφημερίδα, αρνήθηκε ότι η Γερμανία επιδιώκει να έχει έναν ηγετικό πολιτικό ρόλο στην Ε.Ε. «Η ιδέα ότι οι Γερμανοί επιθυμούν να παίξουν έναν ιδιαίτερο ρόλο στην Ευρώπη αποτελεί μια παρεξήγηση», μας καθησύχασε ο Σόιμπλε. «Δεν ζητάμε από τους άλλους να γίνουν σαν εμάς. Αυτή η κατηγορία δεν έχει περισσότερο νόημα από τα εθνικά στερεότυπα που κρύβονται πίσω από τέτοιου είδους δηλώσεις».

Ομως τα γεγονότα μάς δείχνουν μια άλλη ιστορία, όπως διαπίστωσε ο πολιτικός επιστήμονας Εντγκαρ Γκραντ, διεξάγοντας μια πανευρωπαϊκή έρευνα, ο οποίος μελέτησε τη συζήτηση σχετικά με την ευρωπαϊκή κρίση σε διαφορετικά κράτη. Τα ευρήματά του κατατείνουν σε μια ξεκάθαρη διαφορά μεταξύ της Γερμανίας και των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών, περιλαμβανομένης της Βρετανίας. Ενώ σε όλες τις χώρες υπερεθνικοί πρωταγωνιστές (όπως η τρόικα) αναγνωρίζονται ως ισχυροί παίκτες σ’ εθνικό επίπεδο, αγνοούνται στη δημόσια συζήτηση εντός Γερμανίας. Αυτό σημαίνει ότι η γερμανική συζήτηση για την ευρωκρίση ήταν πρωταρχικά και κυρίως μια εθνική συζήτηση, ενώ σε όλες τις άλλες χώρες ήταν κυρίως μια ευρωπαϊκή συζήτηση. Αυτά τα εμπειρικά δεδομένα επιβεβαιώνουν καθαρά τη διάγνωσή μου για μια «γερμανική Ευρώπη».

Προεκλογική περίοδος α λα… γερμανικά

Με τις εθνικές εκλογές να διεξάγονται τον Σεπτέμβριο, ο επισκέπτης στο Βερολίνο θα περίμενε να είναι η πόλη το επίκεντρο μιας θερμής αντιπαράθεσης σχετικά με την Ευρώπη. Ομως η Γερμανία παραδόξως είναι αποκομμένη απ’ αυτά. Η γερμανική προεκλογική καμπάνια εν όψει των γενικών εκλογών της 22ας Σεπτεμβρίου έχει επικεντρωθεί στο θέμα των αμερικανικών υποκλοπών, στο αυξανόμενο κόστος της ενέργειας και στις παροχές φροντίδας των παιδιών. Αυτό είναι όλο. Η Γερμανία, το κλειδί για να λυθεί η ευρωκρίση, μοιάζει να έχει ανοσία στην πολωμένη συζήτηση σχετικά με τις εναλλακτικές λύσεις, καμία από τις οποίες δεν προσφέρεται δωρεάν.

Θύματα ενός παιχνιδιού με σημαδεμένη τράπουλα...

Του Τάσου Τσακίρογλου, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Η λάβα και το μάγμα των αλλαγών και της μετάλλαξης του καπιταλισμού, που κυοφορήθηκαν για περισσότερα από τριάντα χρόνια στο εσωτερικό του, ξεχειλίζουν πλέον και σκεπάζουν τις ανθρώπινες ζωές, πριν τις εγκλωβίσουν οριστικά όπως τις «παγωμένες» μορφές των θυμάτων της Πομπηίας. Ρευστοί καιροί.
Η καθημερινότητα των νέων κανόνων του παιχνιδιού διαμορφώνει ελαστικές ζωές με εναλλασσόμενους και διαδοχικούς ρόλους, οι οποίοι απαιτούν εγρήγορση, κινητικότητα, διαθεσιμότητα, νομαδικότητα, προσαρμοστικές ιδιότητες και, τελικά, μια «ρευστή συνείδηση». Εάν ραγίσει το κέλυφος της ζωής, τότε εκτίθεται σε άμεσο κίνδυνο ο ευαίσθητος πυρήνας της δυνατότητας για ορθολογική σκέψη. Η ραγδαία αποσάθρωση των σταθερών της ζωής (οικογένεια, ασφάλεια, εργασία, τόπος διαμονής, διαμορφωμένες προσδοκίες) οδηγεί σε «ρευστές σχέσεις», οι οποίες καθορίζονται από την επιβιωτική ανάγκη και όχι από επιλογή. Ρευστή ανθρώπινη κατάσταση.

Οι άνθρωποι αναγκαστικά γίνονται θεατές στο «ροντέο» της ζωής τους, στο οποίο η μόνη άγνωστη παράμετρος δεν είναι το «εάν», αλλά το «πότε» θα πέσεις από την πλάτη του «αφηνιασμένου καπιταλισμού». Σ’ αυτό το τσίρκο του κοινωνικού δαρβινισμού ο νικητής τα παίρνει όλα (winner takes it all), ενώ οι πολλοί απλώς γίνονται θύματα ενός παιχνιδιού με σημαδεμένη τράπουλα. Δεδομένου ότι η ελευθερία και η αυτονομία του καθενός προϋποθέτουν ορισμένες «σταθερές» στο κοινωνικό και το ατομικό πεδίο, η γενικευμένη ρευστότητα είναι προϋπόθεση και οδηγεί αναπόδραστα στην υποταγή, τον ετεροκαθορισμό και την ένταση της εκμετάλλευσης.

Ολη η Ελλάδα ένα καρτέλ...

Του Τάσου Τσακίρογλου, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Θυμάστε εκείνη την περίφημη υπόθεση επί κυβέρνησης Καραμανλή με το «καρτέλ του γάλακτος», το οποίο συνδέθηκε με την «υπόθεση των κουμπάρων»; Αφορούσε τις «εναρμονισμένες πρακτικές» γαλακτοβιομηχανιών, οι οποίες λυμαίνονταν την αγορά και λεηλατούσαν το εισόδημα των καταναλωτών, αλλά και τον εκβιασμό που επιχείρησαν να ασκήσουν μέλη της Επιτροπής Ανταγωνισμού σε μία από τις γαλακτοβιομηχανίες αυτές, προκειμένου να αποφύγει η τελευταία ένα τσουχτερό πρόστιμο. Ηταν τότε στο μακρινό 2005, όταν άνοιξε για λίγο το καπάκι του οχετού που κυλά κάτω από την «ελεύθερη αγορά του ανταγωνισμού» και η δυσοσμία κατέκλυσε την ελληνική κοινωνία, κάτι που πυροδότησε την τότε έντονη σκανδαλολογία, αλλά και τα φληναφήματα του τότε πρωθυπουργού περί «μηδενικής ανοχής στη διαφθορά».

Από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι και η Επιτροπή Ανταγωνισμού (υπό διάφορους υπουργούς Ανάπτυξης) ασχολήθηκε με «εναρμονισμένες πρακτικές» σε διάφορους κλάδους: τρόφιμα, ποτά, καύσιμα, τράπεζες κ.λπ. Αποτέλεσμα; Τα τελευταία στοιχεία τόσο της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής όσο και της αντίστοιχης ευρωπαϊκής (Eurostat) επιβεβαιώνουν ένα πράγμα: ότι βασικό δομικό πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας είναι πως αποτελεί μία από τις πλέον «καρτελοποιημένες» αγορές της Ευρώπης, με λίγα ολιγοπώλια ανά κλάδο να επιβάλλουν εξωφρενικές τιμές και να ξεζουμίζουν στην κυριολεξία τούς καταναλωτές. Σε μια περίοδο που οι μισθοί και οι συντάξεις έχουν καταβαραθρωθεί και η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων έχει γυρίσει δεκαετίες πίσω, οι τιμές των βασικών προϊόντων (άλευρα, ζυμαρικά, αναψυκτικά, κρέας, σαπούνια, ηλεκτρική ενέργεια, καύσιμα) παραμένουν στα ύψη ή αυξάνονται.

Η ύβρις και η κάθαρσις...

Του Τάσου Τσακίρογλου, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Σε μια απελπισμένη και συμβολική προσπάθεια να δείξει ότι στον βάλτο της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής κρίσης υπάρχει ελπίδα ανάκαμψης και ότι το ιδεολόγημα του success story δεν αποτελεί μόνο επικοινωνιακό προϊόν για λαϊκή κατανάλωση, ο Αντώνης Σαμαράς υιοθέτησε στο συνέδριο της Ν.Δ το σλόγκαν «Νέα Ελλάδα».
 
Φυσικά αυτό το «Νέα Ελλάδα», εάν αναγνωστεί από την ανάποδη, έχει πραγματικό περιεχόμενο, καθώς οι αστικές πολιτικές της τελευταίας δεκαπενταετίας όντως δημιούργησαν μιαν άλλη Ελλάδα. Οχι όμως με το πρόσημο «Νέα», αλλά με το «Γηραιά». Μια Ελλάδα που, παρότι ανταποκρίνεται στο μεταδημοκρατικό μοντέλο πολιτικής αλλοτρίωσης των πολιτών, αποξένωσης των κομμάτων από τους ψηφοφόρους τους, με κυρίαρχο τον ρόλο των επιχειρήσεων και των πάσης φύσεως λόμπι, στην ουσία εκπροσωπεί έναν κόσμο παλιό, τουλάχιστον όσο ο καπιταλισμός στις πλέον πρωτόγονες μορφές του. Τότε που οι ανάγκες της πρωταρχικής συσσώρευσης του κεφαλαίου επέβαλαν μια κοινωνική οργάνωση γυμνής ταξικής κυριαρχίας και καθολικής οικονομικής εκμετάλλευσης.

Από τον σημιτικό μύθο της «Ισχυρής Ελλάδας», ο οποίος χρησιμοποιήθηκε για τη μόνη αναδιανομή που έγινε στην οκταετία του πρώην «εκσυγχρονιστή» πρωθυπουργού, αυτή της δημιουργίας των νέων τζακιών της διαπλοκής, μέχρι τον σημερινό μύθο της «Νέας Ελλάδας» και των δήθεν «διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων» του υπερσυντηρητικού πρωθυπουργού της Δεξιάς, κύλησε πολύ νερό. Κατά παράδοξο τρόπο όμως, αντί αυτό το ποτάμι να μας οδηγήσει (σύμφωνα με τα υπεσχημένα) στα καθαρά νερά των εκβολών στη θάλασσα και στον ανοιχτό ορίζοντα, μας οδήγησε (με μια ανάποδη πορεία) στις πηγές του πιο βρόμικου, στυγνού και αδίστακτου καπιταλισμού.

Μια κατάσταση όπου το δόγμα «λιγότερο κράτος» αποτελεί το πέπλο που σκεπάζει τη σταθερή και αυξανόμενη παράδοση των υπηρεσιών και των αγαθών αυτού του κράτους στα επιχειρηματικά συμφέροντα μέσω των απευθείας ιδιωτικοποιήσεων ή των κατ’ ευφημισμόν Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), όπου οι ιδιώτες απλώς εκμεταλλεύονται την τεχνογνωσία και την υποδομή του Δημοσίου για να παράξουν ιδιωτικό κέρδος.

Η λαϊκή πλειοψηφία έχει ανάγκη σήμερα όχι μόνο την «αρνητική μορφή κινητοποίησης» (διαμαρτυρίες, πορείες, καταγγελίες κ.λπ.), αλλά κυρίως τη «θετική συμμετοχή» των πολιτών, με τη διαμόρφωση συλλογικών αιτημάτων, ταυτοτήτων και διαδικασιών που θα οδηγούν σταδιακά σε νέες μορφές αυτοσυνείδησης και αυτονομίας. Που θα αμφισβητούν σε όλο και περισσότερα πεδία της καθημερινής ζωής τα μυθεύματα, τις αξίες, τα πρότυπα και τις ιεραρχικές δομές μιας κοινωνικής και πολιτικής οργάνωσης που παράγει (για να παραφράσουμε τον Μαρξ) απ’ όλους τους πόρους της την αλλοτρίωση και την υποταγή.

Η «Νέα Ελλάδα» των κυρίων Σαμαρά και Βενιζέλου είναι μια ιστορική ύβρις. Μια προσπάθεια των ίδιων των υβριστών να εμφανιστούν ως ο από μηχανής Θεός που θα λυτρώσει την κοινωνία και θα μας βγάλει από το αδιέξοδο. Ομως το μόνο που διαθέτουν από τον αριστοτελικό ορισμό της τραγωδίας είναι το «δι’ ελέου και φόβου», με τα οποία επιχειρούν να αποτρέψουν με κάθε τρόπο «την των τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν».

Ο θρυμματισμένος καθρέφτης...

Του Τάσου Τσακίρογλου, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

 «Το παιδί πηγαίνει στο σχολείο για να έρθει σ’ επαφή με τη σοφία της εποχής του» έγραφε ο Φερνάντο Σαβατέρ στην ανοιχτή επιστολή που είχε απευθύνει το 1996 στη Συντηρητική υπουργό Παιδείας της Ισπανίας, προσθέτοντας ότι «πρέπει να δείξουμε στα παιδιά όλη την πολυπλοκότητα του κόσμου (…)καθώς η ουσία της εκπαίδευσης είναι η διατήρηση και μεταβίβαση του διανοητικού έρωτα για καθετί το ανθρώπινο».
Ομορφα λόγια ενός φιλοσόφου, θα μου πείτε, ίσως χαμογελώντας. Ομως τις σκέψεις αυτές τις έκανα με αφορμή τα τελευταία γεγονότα στην Παιδεία και τις εν εξελίξει Πανελλήνιες Εξετάσεις, αυτό το άγος για τα παιδιά και τελικά για την κοινωνία.


Οι εκάστοτε συζητήσεις και αντιπαραθέσεις για το συγκεκριμένο αντικείμενο σχεδόν πάντα αφορούν το πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας, σημαντικότατο αναμφίβολα, καθώς αφορά νόμους, χρηματοδοτήσεις, κανονισμούς και ωρολόγια προγράμματα, αλλά χωρίς ποτέ να εμβαθύνουν στο δια ταύτα. Ποιο είναι αυτό; Μα το ίδιο το περιεχόμενο της γνώσης και ο τρόπος κατάκτησής της.

Μιας γνώσης σήμερα αποσπασματικής και κατακερματισμένης σε θραύσματα ενός καθρέφτη που δεν θα δείξει ποτέ την πραγματική και ολοκληρωμένη εικόνα του κόσμου μέσα στον οποίο ζούμε. Που μας διαπαιδαγωγεί σε έναν τρόπο προσέγγισης των πραγμάτων μέσω στιγμιοτύπων, τα οποία, όμως, δεν μπορούμε να τοποθετήσουμε στη σωστή θέση για να φτιάξουμε τη μεγάλη εικόνα του παζλ. Αυτή την εικόνα που προϋποθέτει αναλυτική και συνθετική σκέψη και, πάνω απ’ όλα, την ικανότητα να θέτουμε ερωτήματα.

Γιατί; Μα διότι το σχολείο καλλιεργεί αυτό που ο μεγάλος παιδαγωγός Πάουλο Φρέιρε ονόμαζε «κουλτούρα της σιωπής», η οποία είναι προϊόν είτε απλής μαθησιακής άγνοιας, είτε αποτέλεσμα ενός απανθρωποποιημένου κόσμου, στον οποίο οι άνθρωποι δεν έχουν συνείδηση των ιστορικών δυνάμεων και της δικής τους θέσης και έτσι είναι ανίκανοι να γίνουν ενεργοί μέσα στην Ιστορία, με αποτέλεσμα απλά να την υφίστανται.

Αυτή η κουλτούρα ενισχύεται δραστικά τα τελευταία χρόνια από την τηλεόραση και τη λεγόμενη «επικοινωνία», καθώς η γνώση σε στιγμιότυπα ταιριάζει γάντι με το τηλεοπτικό ζάπινγκ. Από θέμα σε θέμα, από πρόβλημα σε πρόβλημα, πάντα στην επιφάνεια, χωρίς να εμβαθύνουμε, χωρίς ν’ ανακαλύπτουμε τους εσωτερικούς δεσμούς των πραγμάτων. «Η επικοινωνία είναι το όπλο μαζικής καταστροφής που επέτρεψε, σε συνδυασμό με την ανεπάρκεια του σχολείου, την έλευση της κοινωνίας του θεάματος και την πανωλεθρία της λογικής» λέει χαρακτηριστικά η δημοσιογράφος Νατάσα Πολονί στο βιβλίο της «Τα χαμένα παιδιά μας» (εκδ. Πόλις). Και φυσικά πρέπει να προστεθεί και ο τρόπος που οι νέοι χρησιμοποιούν το Ιντερνετ, ο οποίος «φορμάρει» τον εγκέφαλο σ’ αντίστοιχες πνευματικές δομές ζάπινγκ και προάγει τη λογική της ελάσσονος προσπάθειας.

Χωρίς να γινόμαστε τεχνοφοβικοί ή απαισιόδοξοι, θα πρέπει απαραιτήτως να εντάξουμε αυτούς τους προβληματισμούς στη συζήτηση για την Παιδεία και την Εκπαίδευση. Οπως εύστοχα έλεγε ο Γάλλος πρωθυπουργός, Εντουάρ Εριό, «κουλτούρα είναι αυτό που μένει όταν ξεχάσουμε τα πάντα [που μάθαμε στο σχολείο]». Ομως μάθαμε πράγματι;

Eνα μέλλον δίχως αύριο...

Του Τάσου Τσακίρογλου, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

 Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών στην Κύπρο δείχνουν με τον πιο ανάγλυφο τρόπο ότι ο νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός, ο οποίος πηδαλιουχείται από την επιδίωξη του μέγιστου κέρδους με κάθε κόστος και τίμημα εκ μέρους των πλουτοκρατών, λειτουργεί σαν μια «σήραγγα του χρόνου» που οδηγεί με ραγδαίους ρυθμούς την κοινωνία στο παρελθόν.
Τα φιλελεύθερα καθεστώτα, τα οποία εκφυλίστηκαν σταδιακά σε νεοφιλελεύθερες κοινοβουλευτικές δεσποτείες, συνήθιζαν να ομνύουν στην ελευθερία του ατόμου, στην ισότητα και στην πρόοδο. Οι εξαγγελίες αυτές έχουν μετατραπεί σήμερα στο ακριβώς αντίθετό τους, αφού οι πολίτες βιώνουν το υπαρξιακό καθεστώς από το οποίο πίστευαν ότι απελευθερώθηκαν εδώ και τουλάχιστον έναν αιώνα. Φτώχεια, μαζική ανεργία, κοινωνική εξαθλίωση, ισοπέδωση του κοινωνικού κράτους, ανασφάλεια για το μέλλον, ατέλειωτες ώρες εργασίας έναντι συμβολικού μισθού. Και επιπλέον: η ακόρεστη δίψα για κέρδος και επέκταση του κυρίαρχου χρηματοπιστωτικού τομέα οδηγεί στην άλωση (με κατάσχεση καταθέσεων) ακόμα και του ιερού αδύτου του καπιταλισμού: της ιδιωτικής ιδιοκτησίας.
Πάνω στη φρενιτιώδη προσπάθεια να «σαρώσει» όλες τις κοινωνικές κατακτήσεις το καθεστώς της «οικονομίας της αγοράς» ξεχνά να φορέσει τη μάσκα και να μεταμφιεστεί με τον τρόπο που το έκανε μέχρι σήμερα. Υιοθετεί σε έσχατο βαθμό τον «κεντρικό σχεδιασμό» για τον οποίο κατηγορούσε τους αντιπάλους της και κυρίως τον σοσιαλισμό. Το «λιγότερο κράτος» έχει γίνει «κράτος παντού». Μοιράζει, αναθέτει, παρεμβαίνει, διορίζει, απολύει, καταργεί, εξαγοράζει και διοικεί, εισδύοντας σε όλες τις πτυχές της κοινωνικής και οικονομικής ζωής, λειτουργώντας ως ένα «οικονομικό πανοπτικό». Οσο για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες του ατόμου; Αυτά, σε καιρό ειρήνης, αποτελούν ξεκάθαρα πλέον το ανάλογο των «παράπλευρων απωλειών» που εφηύρε σε καιρό πολέμου ο στρατιωτικός νεοφιλελευθερισμός.
«Χάρη στη γενναιοδωρία της θριαμβεύουσας επιστήμης και της τεχνολογίας και χάρη σε μια σώρευση πλούτου που κάποτε ήταν σχεδόν ασύλληπτη, η αίσθηση παντοδυναμίας των ανθρώπων είναι ακριβώς εκείνη που τους εμποδίζει να κοιτούν με την αναγκαία διαύγεια την άλλη όψη του νομίσματος, με άλλα λόγια το γεγονός ότι οι λανθασμένοι τρόποι χρήσης της επιστήμης, της τεχνολογίας και των υλικών πόρων ευτελίζουν τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων και υποδαυλίζουν ανισορροπίες στον φυσικό κόσμο». Με τον τρόπο αυτό, ο Ιταλός πολιτικός φιλόσοφος, Μάσιμο Σαλβαντόρι, περιγράφει στο βιβλίο του «Η ιδέα της προόδου» (εκδ. Σαββάλας) τα αδιέξοδα που δημιουργούν οι σημερινές κυρίαρχες ελίτ του πλούτου. Δηλαδή ζούμε σε παροξυσμό την αντίθεση που περιγράφει ο Μαρξ στο «Κεφάλαιο»: αυτήν ανάμεσα στον όλο και περισσότερο κοινωνικό χαρακτήρα της παραγωγής (αγαθών, ιδεών, πληροφορίας) από τη μια μεριά και στον ατομικό τρόπο ιδιοποίησης των αποτελεσμάτων της, από την άλλη. 
Ο φαύλος κύκλος μπορεί να σπάσει εάν οι πολίτες βγουν από τη στάση παθητικής αναμονής, καθώς η πορεία των πραγμάτων απαιτεί επιλογές εδώ και τώρα. Και η μη επιλογή αναμφίβολα αποτελεί επιλογή: τη χειρότερη!

Εμείς και οι απέναντι...

Του Τάσου Τσακίρογλου, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

«Το αποδυναμωμένο υποκείμενο είναι μια μορφή που έχει χωριστεί απ” ό,τι μπορεί να κάνει. Οπως λέει ο Ζιλ Ντελέζ, “une force separee de ce qu” elle peut”». Με τα λόγια αυτά οι Μάικλ Χαρντ και Τόνι Νέγκρι περιγράφουν αυτό που πολύ νωρίτερα είχε διαγνώσει η Χάνα Αρεντ: τη γενικευμένη μείωση των δυνατοτήτων της ανθρώπινης δράσης ως συνέπεια μιας μακράς περιόδου αποξένωσης εξαιτίας των αντιπροσωπευτικών θεσμών.

Η λογική της ανάθεσης στα κόμματα και στους επαγγελματίες πολιτικούς, η περιχαράκωση σε έναν κακώς εννοούμενο ιδιωτικό χώρο (ο οποίος έγινε ταυτόχρονα χρυσό κλουβί και καταφύγιο), η προσκόλληση στο κυνήγι του ατομικού συμφέροντος και η εξάρτηση από τις αναθυμιάσεις της τηλεοπτικής οθόνης δημιούργησαν έναν παθητικό ανθρωπολογικό τύπο, προϊόν σχεδόν κοινωνικού υπνωτισμού. Σήμερα στα χαρακτηριστικά αυτά έρχονται να προστεθούν η ανασφάλεια, ο γενικευμένος φόβος και (για την πλειονότητα) το σοκ της κοινωνικής έκπτωσης.
Οι περισσότεροι εξ ημών αντιλαμβανόμαστε την κατάρρευση του πολιτικού συστήματος έτσι όπως το ξέραμε, αφού έχουμε γίνει μάρτυρες όλων των παθογενειών που γέννησε, συντήρησε και γιγάντωσε και θύματα των οποίων είμαστε και εμείς. Οι συνέπειες όμως της σημερινής κρίσης λειτουργούν παραλυτικά για τις όποιες δυνατότητες ανάληψης πρωτοβουλιών, αλλά και ευθυνών που θα έπρεπε να αναλάβουμε. Τα πράγματα βρίσκονται σ” εκείνο το κομβικό σημείο όπου, εάν κυριαρχήσει ο φόβος μπροστά στο άγνωστο («ο φόβος μπροστά στην ελευθερία», κατά Εριχ Φρομ), θα αντιμετωπίσουμε άμεσα τον κίνδυνο μιας συντηρητικής αναδίπλωσης, με πολιτική της έκφραση τον ακροδεξιό λαϊκισμό. Τα πρώτα βήματα έχουν γίνει ήδη.
Αυτό που ορισμένοι κοινωνιολόγοι περιγράφουν ως κοινωνικό παράδοξο είναι κάτι παραπάνω από ορατό: η σιωπή των θυμάτων. Αντίθετα, αυτό που βλέπουμε είναι ένας βερμπαλιστικός παροξυσμός από την πλευρά των θυτών, οι οποίοι επιχειρούν με κάθε τρόπο να πείσουν ότι η μόνη δυνατή εναλλακτική είναι μία: εάν βγούμε από τον μονόδρομο, τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα.
Ωστόσο, οι σημερινές συνθήκες της κοινωνικής εκπτώχευσης και η μονόδρομη κοινωνική κινητικότητα προς τα κάτω δημιουργούν μια συλλογική κοινωνική εμπειρία, έστω και τραυματική, η οποία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως εφαλτήριο συγκρότησης μιας συλλογικής άρνησης και αντίστασης. Με την προϋπόθεση βέβαια ότι η οργή και η αγανάκτηση θα μετουσιωθούν σε ενεργό δράση και δεν θα παραμείνουν σ” αυτό που οι Βρετανοί ονομάζουν quiet desperation, βουβή απελπισία. Με την προϋπόθεση ότι η επιθυμία για μια αξιοπρεπή και αυτόνομη ύπαρξη θα ξυπνήσει μέσα στους πολίτες, ύστερα από μια μακρόχρονη χειμερία νάρκη ατομικισμού και, γιατί όχι, εθελοδουλείας, η οποία οδήγησε σε εκχώρηση-απαλλοτρίωση όλων των δημιουργικών και συμμετοχικών πρωτοβουλιών των πολιτών. Με την προϋπόθεση ότι θα διεκδικήσουμε ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο όχι μόνο από τους «απέναντι», αλλά (και κυρίως) από αυτούς που βρίσκονται «στο δικό μας στρατόπεδο», αυτούς που επαγγέλλονται την υλοποίηση μιας εναλλακτικής που και εμείς στηρίζουμε.

t.tsakiroglou@efsyn.gr

Πού πήγαν οι «αγανακτισμένοι»...

Του Τάσου Τσακίρογλου, απο την εφημεριδα των Συντακτων...

Οι συζητήσεις, οι προβληματισμοί, τα ερωτήματα και η αμφισβήτηση που για κάποιους μήνες έθεσαν οι κινητοποιήσεις των «αγανακτισμένων», με όλα τα προβλήματα και τους περιορισμούς τους, άνοιξαν μια προσωρινή σχισμή στο πέπλο που σκεπάζει την πραγματικότητα. Τώρα το πέπλο αυτό μοιάζει να έχει ξαναπάρει την αρχική του θέση.

«Οι φιέστες είναι εύκολες. Το πραγματικό τεστ της αξίας τους όμως είναι το τι θα μείνει την επόμενη μέρα, πόσο θ” αλλάξει η κανονικότητα της καθημερινής μας ζωής» λέει ο Σλάβοϊ Ζίζεκ, σ” ένα άρθρο του για το Occupy Wall Street.

Τι απέμεινε λοιπόν στην Ελλάδα; Μάλλον η αμηχανία που προκαλούν οι δύσκολες ερωτήσεις. Δηλαδή όχι το τι δεν θέλουμε, αλλά το τι θέλουμε. Δηλαδή η μετάβαση από την οργή στην ελπίδα. Και η ελπίδα συνεπάγεται ένα νέο όραμα, ένα ορθολογικό εναλλακτικό σχέδιο – έστω και ουτοπικό, με την έννοια που προσέδωσε στη λέξη αυτή ο επαναστατικός ρομαντισμός: «Η ουτοπία τού σήμερα είναι η πραγματικότητα του αύριο» (Βικτόρ Ουγκό).

Συνεπάγεται την αναζήτηση της αυτονομίας κόντρα στον ετεροκαθορισμό. Διεκδίκηση της ατομικής αυτοπραγμάτωσης και κοινωνικών συνθηκών που θα την ευνοούν. Κόντρα στον «καιροσκοπισμό» του καπιταλισμού που μπορεί να επιβάλλει την εναλλαγή: σήμερα ναρκωμένος καταναλωτής (μέσω του θριάμβου της πίστωσης), αύριο πένητας μισοεργαζόμενος ή άνεργος, ανάλογα με τα οικονομικά σχέδια του διεθνούς οικονομικού διευθυντηρίου. Ομως πάντα δέσμιος, εξαρτημένος και ενεργούμενο αλλότριων δυνάμεων. Ενα α-πολιτικό ον με απαλλοτριωμένες τις δημιουργικές και συνεργατικές του δυνάμεις.

Η σημερινή αδυναμία της Αριστεράς να προτείνει ένα έτοιμο «σχέδιο διάσωσης» είναι η δική μας αδυναμία και έλλειψη βούλησης να το διεκδικήσουμε. Είναι η δική μας καταστροφική επιλογή της ανάθεσης. Χθες αναθέταμε στα κόμματα εξουσίας να διαχειριστούν εν λευκώ τις ζωές μας, έναντι ενός καταναλωτικού ή προσωπικού «αντίδωρου». Σήμερα θέλουμε ν” αναθέσουμε στην Αριστερά να μας βγάλει από το πηγάδι. Φυσικά χωρίς να ξεβολευτούμε, χωρίς να μπούμε στη βάσανο του στοχασμού και, κυρίως, χωρίς να ρισκάρουμε.

Ερωτήματα όπως ποιο κοινωνικό σύστημα είναι δυνατόν να αντικαταστήσει τον καπιταλισμό, τι είδους κόμματα θέλουμε, τι τύπου νέους ηγέτες προτιμάμε, ποια εκπαίδευση είναι η καλύτερη -και άλλα πολλά- παραμένουν μετέωρα, όπως μετέωροι και περιδεείς στέκονται οι περισσότεροι μπροστά στην κοινωνική καταστροφή που βιώνουμε. «Η ελπίδα είναι η αναζήτηση νοήματος, είναι το αντίδοτο στον φόβο. Απαιτείται μια μεγάλη διανοητική κινητοποίηση για να καταλάβουμε τι συμβαίνει γύρω μας» λέει ο καθηγητής Κοινωνικής Ψυχιατρικής, Στέλιος Στυλιανίδης. Ελπίδα, αναζήτηση νοήματος και, επιπρόσθετα, ευθύνη και διακινδύνευση απέναντι στους μηχανισμούς αλλοτρίωσης και ακύρωσης της σκέψης.