Το αμάρτημα του παρελθόντος...

Ενα ακομα εξαιρετικο αρθρο του κ. Νικου Ξυδακη, απο το Βλεμμα...
Ειδήσεις στο αυτοκίνητο. Ουκρανία, Ρωσία, Ευρώπη, ΗΠΑ, μνήμες Ψυχρού Πολέμου μηδέποτε εξαφανισθέντος, μνήμες σχεδίων Βίσμαρκ και δογμάτων γεωπολιτικής στην Ευρασία. Το παρελθόν αναδύεται στο παρόν μεταμορφωμένο. Ειδήσεις από την Ελλάδα: η τρόικα σαν μέρα της μαρμότας, μικροκινήσεις ενόψει ευρωεκλογών, και μια κουβέντα με τεράστιο συμβολικό βάρος από νεόκοπο πολιτικό ηγέτη: «Δεν έχουμε το αμάρτημα του παρελθόντος…». Εδώ ας σταθώ.


Πιθανόν να ήθελε να πει «δεν κουβαλάμε αμαρτίες του παρελθόντος», δηλαδή, είμαστε καθαροί, άσπιλοι. Αυτό που έχει βαρύνουσα σημασία όμως είναι η κυριολεξία της σόλοικης διατύπωσης: Το αμάρτημα του παρελθόντος. Δηλαδή: Το παρελθόν ως αμάρτημα. Γλώσσα λανθάνουσα τ’ αληθή λέγει.
Για τον συγκεκριμένο λόγο, πολιτικό δια του απολιτικού, συμπεριληπτικό των πάντων δια της ασάφειας, είναι κομβικής σημασίας η καταδίκη του παρελθόντος και η υπόσχεση του μέλλοντος: καταδικάζεις τον ζόφο και τον πόνο, τις αποτυχίες των άλλων, και οικειοποιείσαι τη λύτρωση και το φως του άδηλου μέλλοντος. Κανείς δεν νοσταλγεί το καταδικασμένο παρελθόν, όλοι λαχταρούν το λαμπρό μέλλον. Win-win.

Υπόθεση Μιχαήλ Λιάπη: το τέλος της νοσταλγίας...

του Αριστειδη Μπαλτα, απο την Αυγη...

Ως γνωστόν, ο κ. Μιχαήλ Λιάπης, τέως υπουργός σε κυβερνήσεις του πρώτου εξαδέλφου του, συνελήφθη να οδηγεί ιδιόκτητο ογκώδες τζιπ με πλαστές πινακίδες. Οι νόμιμες είχαν αποσυρθεί επειδή ο κ. Λιάπης δεν ήθελε (κοινώς δεν γούσταρε) να πληρώσει το κόστος που συνεπάγεται η νόμιμη κυκλοφορία του αυτοκινήτου του.
Αφήνω στην άκρη την υπουργική θητεία του κ. Λιάπη, τα λαμπρά επιτεύγματα και τις μνήμες της, τις συγγενικές και άλλες σχέσεις του, τις ικανότητες, την ψυχολογική σκευή και τα γνωρίσματα του χαρακτήρα του. Αφήνω στην άκρη τον τόπο και τον χρόνο του επεισοδίου, το είδος του παραπτώματος, το γιατί οι αστυνομικές αρχές έπραξαν όπως έπραξαν, τις μορφές και το εύρος που πήρε η συναφής δημοσιότητα, τις επιπτώσεις του επεισοδίου για τον ίδιο. Μένω σε μόνο μια διάσταση του όλου συμβάντος.
Ο κ. Λιάπης ήθελε να χαρεί ξανά το αυτοκίνητό του. Όπως το χαιρόταν τις ηλιόλουστες μέρες που επιθεωρούσε αετίσια τα κτήματά του ροβολώντας στα κακοτράχαλα καλντερίμια του Κολωνακίου. Δηλαδή ο κ. Λιάπης, ως άνθρωπος, νοστάλγησε. Περίπου όπως νοσταλγούμε όλοι μας. Κι αν εμείς νοσταλγούμε τις μέρες που είχαμε δουλειά και μπορούσαμε να ζεστάνουμε τα σπίτια μας, τις μέρες όπου μισθοί και συντάξεις ήταν σχεδόν αξιοπρεπείς και περιμέναμε και δώρο, τις μέρες όπου φαινόταν ότι μπορούμε να πληρώσουμε τους φόρους και να αποπληρώσουμε το δάνειο, εκείνος νοσταλγεί το κάτι περισσότερο και το κάτι άλλο. Οι διαφορές είναι τεράστιες, αλλά το συναίσθημα ίδιο. Ανθρώπινο, πολύ ανθρώπινο, όπως θα έλεγε και ο Νίτσε.
Νοσταλγία λοιπόν. Για τις ωραίες μέρες που πέρασαν. Κι αν η πράξη του κ. Λιάπη συνιστά το άτσαλο ξέσπασμα μιας αφόρητης εσωτερικής πίεσης, μια πράξη εκδραμάτισης (acting out) της νοσταλγίας του, κατά την ορολογία των ειδικών του ψυχισμού, η σύλληψή του υπογραμμίζει με παγερή σαφήνεια ότι οι παλιές μέρες πέρασαν ανεπιστρεπτί.

Μόνο μπροστά. Πριν μας προλάβει ο θάνατος..

του Θάνου Ανδρίτσου, απο τη Λεσχη...

Δεν έχω να προσθέσω κάτι σημαντικό για τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα. Διάβασα πάρα πολλά που εκφράζουν τις σκέψεις μου πολύ καλύτερα από ότι θα το έκανα εγώ. Θέλω να καταθέσω τρία συγκεκριμένα σημεία.

1.    Ο αμείλικτος ρεαλισμός του παρελθόντος και του παρόντος μας.

Διάβασα κάπου ότι το Killah P σήμαινε δολοφόνος του παρελθόντος. Επέλεξε αυτό το όνομα για δικούς του λόγους, ωστόσο δεν υπήρχε ποτέ άλλη στιγμή που να καταλαβαίναμε τόσο έντονα τη δολοφονική αμεσότητα του παρελθόντος και την απίστευτη σκληρότητα του παρόντος. Μέρα με τη μέρα, ακόμα και όταν κάνουμε πως δε βλέπουμε και δεν ακούμε, επαληθεύονται στιγμές, γεγονότα και σκοτεινά σενάρια από το παρελθόν. Φαίνεται προφανές, το έχουμε διαβάσει σε εκατομμύρια αναλύσεις, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι καθόλου απλό και καθόλου εύκολα παραδεκτό: Δεν υπάρχει τίποτα που να είναι ολοκληρωτικά στο παρελθόν. Δεν υπάρχει καμία θετική εξέλιξη στην ανθρωπότητα που να γινόταν ούτως ή άλλως, χωρίς την ταξική πάλη, χωρίς τον αγώνα, την οργάνωση και την αυτοθυσία. Η εργατική τάξη θα έμενε σε τρώγλες, μέσα στη βρωμιά και τις επιδημίες, δε θα είχε ρούχα να φορέσει και ρεύμα για να ζεσταθεί, θα υπήρχαν δούλοι και αφέντες, αν το προλεταριάτο δεν οργανωνόταν, αν δε γινόταν η Κομμούνα, η Οκτωβριανή Επανάσταση, οι εργατικοί αγώνες σε όλο τον κόσμο. Το ξέρουμε πλέον πολύ καλά, γιατί αυτά αρχίζουν όλο και περισσότερο να συνθέτουν την καθημερινότητα τεράστιων κομματιών της ανθρωπότητας, ακόμα και στις πλουσιότερες χώρες. Και όταν καμιά φορά σκεφτόμαστε πώς χάσαμε ή τι κάναμε λάθος στις επαναστάσεις του παρελθόντος, ας σκεφτούμε πώς θα ήταν ο κόσμος χωρίς αυτές. Το παρόν της κρίσης, μας δείχνει λίγη από την απάντηση. Και ο φασισμός καθόλου παράταιρος δεν είναι με τα σαλόνια των πολυεθνικών, καθόλου ξεπερασμένος από την ψηφιακή εποχή, καθόλου νεκρός από την παγκοσμιοποιημένη οικονομία. Αν δεν είναι κυρίαρχος, είναι από το αίμα που έχει χυθεί από το 40 μέχρι σήμερα, είναι από τους ταξικούς αγώνες δεκαετιών. Και πάλι, το αμείλικτο παρόν μας κάνει να τον δούμε καθαρά, να τον καταλάβουμε στο πετσί μας.

Το Άγιο Παρελθόν...

Διογενης ο Σκυλος...

Η ψυχολογική αντίδραση ενός ανθρώπου απέναντι σε μια απώλεια ή μια μεγάλη αναγκαία αλλαγή, είναι να στρέψει το βλέμμα του στο παρελθόν. Το παρελθόν τότε φαντάζει ειδυλλιακό, χωρίς σκοτούρες και βάσανα. Οι σκέψεις αποφεύγουν να στραφούν στο μέλλον που φανερώνεται δυσοίωνο και σκοτεινό, αφού υπάρχει ένα παρελθόν φιλικό και οικείο.   Ξεχνάει τότε τους αγώνες και τα βάσανα του παρελθόντος και θυμάται με νοσταλγία μόνο τις ευτυχισμένες στιγμές. Η αδυναμία του να οραματιστεί το μέλλον, τον κάνει να αναπολεί ασυνείδητα την εποχή που ήταν παιδί ανέμελο, καλομαθημένο και ανεύθυνο. Παιδί για το οποίο την αποκλειστική ευθύνη έφεραν μόνο οι γονείς του.
Οι κοινωνίες, επίσης, όταν σοκάρονται, στρέφουν το βλέμμα τους στο παρελθόν, κι αυτό φαίνεται στο γεγονός ότι οραματίζονται ένα μέλλον ύποπτα όμοιο με ένα κοντινό ή μακρινό παρελθόν.
Οι κοινωνίες στρέφονται σε ένα παρελθόν όπου οι άνθρωποι σε αρμονία με τη φύση, καλλιεργούσαν την εύφορη γη, έχτιζαν, τραγουδώντας δημοτικά τραγούδια, τα σπίτια τους, είχαν τα ζώα τους, και ζούσαν ροδαλοί και χαρωποί μια φυσική ζωή χωρίς έγνοιες, ενώ κάθε βράδυ μαζεύονταν όλοι γύρω από το τζάκι, λέγοντας ιστορίες και ανέκδοτα, ενώ η γιαγιά έπλεκε και έλεγε παραμύθια στα παιδιά.
Βέβαια σε αυτές τις γλυκανάλατες ιδανικές ονειροπολήσεις δεν χωράει η παιδική θνησιμότητα, οι μανάδες που πέθαιναν στη γέννα, οι θάνατοι από το χτικιό, από παιδικές αρρώστιες, από φίδια, από έντομα, από μολυσμένα τραύματα, ή απλώς από ακατάλληλο νερό. Δεν χωράει αυτή η αφήγηση τις βεντέτες ανάμεσα στις οικογένειες, την παρθενία, τους γάμους δεκατριάχρονων κοριτσιών με τον γαιοκτήμονα του διπλανού χωριού, την παραχώρηση της μικρής κόρης σε πλούσια οικογένεια ως παραδουλεύτρα, τη σκληρή αγροτική και κτηνοτροφική δουλειά που έκαναν τα παιδιά από τα δώδεκά τους χρόνια, το ξύλο ως μοναδική εκπαιδευτική διαδικασία, την αδιαπραγμάτευτη εξουσία του πατέρα, του δασκάλου, του χωροφύλακα, και του παπά. Δεν χωράει τη θρησκοληψία, τα φαντάσματα και τους εξορκισμούς, το μεταφυσικό φόβο, την αγραμματοσύνη, την αμορφωσιά, και την ανοησία.   
Ή στρέφονται σε ένα παρελθόν πιο μακρινό που περιέχει Παρθενώνες και Πλάτωνες, ένα παρελθόν όπου καθημερινά Ευριπίδηδες και Αισχύλοι ανεβάζουν νυχθημερόν Οιδίποδα Τύραννο και Προμηθέα Δεσμώτη, ένα παρελθόν όπου οι Περσικοί πόλεμοι είναι πάντοτε νικηφόροι, ένα παρελθόν με μόνιμη πανίσχυρη Αθηναϊκή Συμμαχία, με το Σωκράτη αθάνατο και τον Αριστοτέλη παντογνώστη, ένα παρελθόν που καθημερινά γεννάει αποκλειστικά Φειδίες, Ευκλείδηδες και Αρχιμήδηδες, Πυθαγόρες και Περικλήδες.
Μόνο που από το παρελθόν αυτό έχουν σβηστεί, όπως οι πρώην σύντροφοι από τις φωτογραφίες της Σταλινικής Ρωσίας, οι υπεράριθμοι δούλοι, έχουν διαγραφεί οι γυναίκες μέσα στα σπίτια χωρίς παράθυρα στο δρόμο, που δεν επιτρέπεται να μιλήσουν ή να συναναστραφούν με τους άντρες καλεσμένους στο σπίτι, έχουν αποκρυφτεί οι ήττες στους συνεχείς πολέμους, έχει αποσιωπηθεί η καταστροφή της Μήλου από τους Αθηναίους επειδή οι πρώτοι απλώς θέλουν να μείνουν ουδέτεροι, και δεν θέλουν να ενταχθούν στην Αθηναϊκή Συμμαχία.
Από το παρελθόν αυτό έχει εξαλειφθεί ο Εφιάλτης, η συμμαχία των Αθηναίων με τους Πέρσες εναντίων των Σπαρτιατών, η καταδίκη του Σωκράτη, και ο θεσμός του εξοστρακισμού με μόνο στόχο την εξόντωση πολιτικών αντιπάλων. Δοξάζεται το παρελθόν που γεννάει τη Δημοκρατία ως πολίτευμα, αλλά ξεχνιέται πως το ίδιο παρελθόν γεννάει και την Τυραννία ως πολίτευμα, και όχι ως εκτροπή. Υμνείται ο φιλόσοφος Πλάτωνας, παραλείποντας τις ολιγαρχικές του προτιμήσεις και το γεγονός πως θεωρεί τη Δημοκρατία το δεύτερο χειρότερο πολίτευμα, αφού αναγκαστικά οδηγεί στο χειρότερο όλων: την αναρχία.
Οραματίζονται ένα μέλλον μειωμένης ευθύνης όπου κάποιος πραγματικός ή υπερφυσικός αυστηρός πατέρας είναι παντοδύναμος και γοητευτικός και έχει τις λύσεις έτοιμες. Μια βουτιά στο παρελθόν. Μια βουτιά στο ατομικό και ταυτόχρονα στο συλλογικό ασυνείδητο, όπου μια παρόρμηση θανάτου αγκαλιάζει το Οιδιπόδειο, θαυμάζοντας τον πατέρα που θέλει να σκοτώσει. Μια βουτιά σε ένα παρελθόν σκοτεινό, με στρατόπεδα συγκέντρωσης και ευγονική, με ανώτερες φυλές και υπάνθρωπους, με πατερούληδες, αρχηγούς, και αυτοκράτορες-θεούς, ένα παρελθόν με σβάστικες, ανατέλλοντες ήλιους και σφυροδρέπανα, ένα παρελθόν με εκατομμύρια νεκρούς, οραματιζόμενοι ένα μέλλον βγαλμένο από τις πιο σκοτεινές σελίδες του παρελθόντος, με Χίτλερ, Χιροχίτο, και Στάλιν. Μόνο που στο παρελθόν που οραματίζεται κάποιος ως μέλλον, ο ίδιος δεν θα είναι ο Περικλής, ο Θουκυδίδης ή ο Πλάτωνας, αλλά ένας ακόμα δούλος, που δεν θα καταγράψει η Ιστορία ούτε καν ως ανώνυμο εξεγερμένο δούλο, αλλά θα τον παραλείψει, όπως συνήθως κάνει η Ιστορία με τους εθελόδουλους ανθρώπους.