Περί δομών και εστιών...

του Αριστειδη Μπαλτα, απο την Αυγη...

Σύμφωνα με το Σύνταγμα, ο πρωθυπουργός είναι πρόεδρος του υπουργικού συμβουλίου, του οποίου τα μέλη διορίζει ο ίδιος. Πρωθυπουργός και υπουργικό συμβούλιο αναλαμβάνουν -και απολαμβάνουν- την πολιτική ευθύνη διοίκησης της χώρας.

Ο πρωθυπουργός διαθέτει θεσμοθετημένο πολιτικό γραφείο με διευθυντή και μέλη που επίσης διορίζει ο ίδιος. Το γραφείο αυτό υποτίθεται πως απαρτίζεται από εξειδικευμένους συμβούλους χωρίς πολιτική ευθύνη. Έργο τους είναι να παρέχουν γνώσεις, πληροφορίες, εκτιμήσεις κ.λπ. στον τομέα της αρμοδιότητάς τους προκειμένου ο πρωθυπουργός να ασκεί μετά λόγου γνώσεως τον κεντρικό του ρόλο. Η δομή της λεγόμενης κεντρικής πολιτικής εξουσίας είναι περίπου αυτή.
Η ανάγκη να παταχθεί η παραδοσιακή συντεχνία των αυτόνομων κομματαρχών ώθησε τα κόμματα που παρήγαγαν μέχρι σήμερα πρωθυπουργούς να θεσπίσουν καταστατικό, όργανα, θητείες κ.λπ. Όμως, κατά γενικό κανόνα, αυτά μένουν νεκρό γράμμα. Τα πάντα εξαρτώνται από τον (όχι ακόμα την) Αρχηγό που έχει εκλέξει, δίκην δημοψηφίσματος, ένα απροσδιόριστο πλήθος "μελών" και "φίλων" παρέχοντάς του εν λευκώ εξουσιοδότηση να πράττει κατά το δοκούν. Για το συμφέρον της "παράταξης" και το καλό της χώρας.
Ο Αρχηγός ενός τέτοιου κόμματος δεν διαθέτει θεσμοθετημένο πολιτικό γραφείο. Τον ρόλο αναπληρώνει ένα άμορφο και αδιαφανές "περιβάλλον". Εκεί ο Αρχηγός εντάσσει προσωρινούς ή μόνιμους ευνοούμενους των οποίων την ταυτότητα, τη διάρκεια συμμετοχής, τον βαθμό επιρροής κ.λπ. μπορούν να ανακαλύψουν μόνο διεισδυτικοί δημοσιογράφοι. Όποιος επιλέγεται αισθάνεται τον αυτοθαυμασμό του να διογκώνεται ενώ όποιος αποβάλλεται υφίσταται ισχυρό ναρκισσιστικό πλήγμα.
Ρόλος του "περιβάλλοντος" είναι να προστατεύει τον Αρχηγό, να διαχέει τις επιθυμίες του, να μετρά την πίστη των στελεχών, να συμβουλεύει για τα περαιτέρω. Και βεβαίως να μεσολαβεί γνωριμίες, αιτήματα, όρους στήριξης, μορφές δοσοληψίας κ.λπ. ώστε μόνος ο Αρχηγός να αποτιμά τα ρεάλια και να τα διαχειρίζεται κατά βούληση. Πάντα για το συμφέρον της "παράταξης" και το καλό της χώρας. Η δομή είναι πλαδαρή γιατί μόνον έτσι εδραιώνεται η αρχηγική υπερβατικότητα.

Ο καλοπροαιρετισμός....

Του Αριστείδη Μπαλτά, απο το Alter Thess...

Καλοπροαιρετισμός είναι μια ενδιαφέρουσα πολιτική ιδεολογία που αναδύθηκε από τα εδάφη μας. Εμφορούνται από καλοπροαιρετισμό όσοι κατόρθωσαν (γιατί περί κατορθώματος πρόκειται) να αναγάγουν την καλή τους προαίρεση σε αποκλειστική πολιτική αρετή, τη μόνη που θεωρούν ότι ανταποκρίνεται στους καιρούς.

Τα χαρακτηριστικά του καλοπροαιρετισμού αναδίδουν την εσάνς της γαλλικής belle âme. Της ωραίας ψυχής που δεν μολύνεται από κοινωνικές διαιρέσεις, πολιτικές αντιπαραθέσεις και πεζά επίδικα. Όπου το ωραίο ενδύεται τις αποχρώσεις του απαλού ροζ.
Ο καλοπροαιρετιστής (ο γλωσσοδέτης καραδοκεί: ας με συγχωρέσουν οι καλοπροαιρετίστριες) είναι άνθρωπος ήπιος. Χωρίς σφοδρούς έρωτες, μεγάλα πάθη, εσωτερικές εντάσεις ή εμμονές. Επιμελείται το σώμα του, αλλά, παραδόξως, όχι τον νου του: η εκγύμναση του νου φαίνεται πως ολοκληρώνεται με την καλή προαίρεση. Ντύνεται απλά, προτιμώντας το ποιοτικό επώνυμο ρούχο. Τον γοητεύει η φύση, απελπίζεται με την υποβάθμιση του περιβάλλοντος, καταπολεμά το κάπνισμα, θα ήθελε να κάνει ποδήλατο συχνότερα. Υποστηρίζει τα ατομικά δικαιώματα, τον μετρημένο φεμινισμό, την ελευθερία επιλογής ερωτικού συντρόφου, την καλή κουζίνα και βεβαίως την τέχνη. Ενδιαφέρεται για τους ανήμπορους, λυπάται τους άστεγους, χαϊδεύει τα αδέσποτα, αλλά δυστυχώς οι λαθρομετανάστες έχουν γίνει υπερβολικά πολλοί.
Τα μελήματα του υλικού βίου δεν τον απασχολούν ιδιαίτερα. Ένα επαρκές εισόδημα, ένα καλό σπίτι, ένα εξοχικό, ένα αξιοπρεπές αυτοκίνητο και πιθανόν ένα ευκατάστατο οικογενειακό περιβάλλον του επιτρέπουν να διευρύνει ορίζοντες. Υπό τις αγαθότερες των προθέσεων.
Ο καλοπροαιρετιστής απεχθάνεται τον λαϊκισμό, τη βία (από όπου κι αν προέρχεται), τις πολιτικές συγκρούσεις. Ειλικρινά δεν καταλαβαίνει πού αποσκοπούν. Ένα δεν είναι το εθνικό συμφέρον και το κοινό καλό; Γιατί τα κόμματα δεν κάθονται να τα βρούνε; Δεν μπορεί να πρυτανεύσει επιτέλους η καλή προαίρεση; Κι εφόσον πρυτανεύσει, δεν είναι όλα τα υπόλοιπα τελικά βαρετές λεπτομέρειες; Αρμοδιότητας μόνο τεχνοκρατών;

Η παρένθεση ΠΑΣΟΚ...

του Αριστειδη Μπαλτα, απο την Αυγη...

Η κατανόηση του παρόντος απαιτεί σύνθετες αναδρομές στο παρελθόν. Χρειάζεται να ανασύρουμε νήματα που συνδέουν το σήμερα με περασμένα σταυροδρόμια, νήματα που υφαίνονται συχνά με τρόπους αόρατους σε πρώτη ματιά.

Ο "εκσυγχρονισμός" απεχθάνεται τέτοιες αναδρομές. Αποστρέφεται την ιστορία γιατί θέλει να φιλοτεχνήσει την εικόνα του παρθενογέννητου που ιδρύει μόνος το ηλιόλουστο μέλλον. Από τα παρελθόντα και τα τρέχοντα, ο "εκσυγχρονισμός" ανασύρει μόνον ό,τι μπορεί να στιγματίσει ως "κατάλοιπο" που ο ίδιος γεννήθηκε για να ξεπεράσει. Ο "εκσυγχρονισμός" μισεί το παρελθόν.

Το ΠΑΣΟΚ εμφανίστηκε ως ανατέλλων ήλιος. Άθροισε Άρη Βελουχιώτη και Ελευθέριο Βενιζέλο, μη προνομιούχους εφοπλιστές και μη προνομιούχος αγρότες, το "συνδικάτο" του ΝΑΤΟ με το "συνδικάτο" της ΕΟΚ και τα δύο με το "κατεστημένο" εν γένει και κάλεσε άπαντες, προνομιούχους και μη, να αυτοοργανωθούν προκειμένου να αθροιστούν υπό τη φωνή του Αρχηγού. Ο οποίος, αφού έταξε την Ελλάδα στους Έλληνες, κήρυξε τον Σοσιαλισμό στις 18 (Οκτωβρίου 1981).
Αλλά ολόκληρη η περίοδος 1936-1974 ήταν της Αριστεράς. Αυτή εστίαζε τον τρόμο των κρατούντων. Άρα κλειδί της όλης επιχείρησης ΠΑΣΟΚ ήταν το να επιβληθεί στην Αριστερά ο χαρακτηρισμός "παραδοσιακή" και στον αμήχανο λαό που προσέρρεε εκείνος του "εαμογενούς". Σαράντα χρόνια βαριάς ιστορίας συρρικνώνονταν έτσι σε ό,τι βόλευε: σεβάσμιο απολίθωμα που αναφέρεται μόνον όσο δείχνει τι το παρθενογέννητο ΠΑΣΟΚ υπάρχει για να υπερβεί. Κι αυτό ξεπέρασε αμέριμνα την ιστορία απλώς πηδώντας από πάνω της. Χωρίς να συμμερίζεται ίχνος από τον πόνο και την αξιοπρέπεια που την έδενε, χωρίς να υποψιάζεται το πόσα θα μπορούσε να είχε μάθει από ένα ακατάλυτο ήθος και μια κοσμοθεώρηση που ακόμη κατορθώνει να το αρθρώνει. Του αρκούσε η τυπική αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης για να κλείσει λογαριασμούς με ένα παρελθόν που μολαταύτα αρνιόταν να βυθιστεί στη λήθη.
Πολλοί ανταποκρίθηκαν αδιαφορώντας για το τίμημα. Νεότεροι προσέτρεξαν με ανιδιοτελή ενθουσιασμό. Γιατί όντως ήθελαν να αλλάξουν ριζικά τα πράγματα και πίστευαν -αφού έτσι τους έμαθαν- ότι ο δρόμος του ΠΑΣΟΚ είναι ο μόνος αποτελεσματικός. Που οδηγεί τον λαό στην εξουσία. Δηλαδή το ΠΑΣΟΚ στη κυβέρνηση.
Η συνέχεια είναι γνωστή. Το ΠΑΣΟΚ έγινε κράτος και οι ιδέες του μέσο για να εξυπηρετούνται συμφέροντα μεγάλα και μικρά. Δηλαδή για να αναπαράγεται το καθεστώς. Ο ήλιος του έχει δύσει, αλλά λίγοι από εκείνους που κάποτε τον σήκωσαν πάνω από την Ελλάδα και σήμερα του κρύβονται μπορούν ακόμη κάτι να μοιράζουν. Όσο και όπως τους παίρνει.
Οι λόγοι εκτίναξης του ΣΥΡΙΖΑ είναι πολλοί. Ίσως κυριότερος είναι ο βαθύς ιστορικός. Οι πολίτες θέλουν να εμπιστευτούν μια αριστερή δύναμη που δεν εκμαυλίστηκε αλλά προτείνει ξανά, κριτικά, τη φλόγα. Γιατί έτσι ξαναβρίσκουν τη μεγάλη διαψευσμένη ελπίδα του ιστορικού βάθους. Διστακτικά, γιατί φοβούνται νέες διαψεύσεις. Κατανοώντας ωστόσο ότι στην κλίμακα της ιστορίας το ΠΑΣΟΚ αποτέλεσε παρένθεση. Που έχει ήδη κλείσει. Ίσως αναπόφευκτη για το μεσοδιάστημα, αλλά παρένθεση μολαταύτα.
Τίποτε δεν εγγυάται ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα επιτύχει. Η ιστορία δεν παρέχει εγγυήσεις για το μέλλον. Ούτε οι αγνές προθέσεις. Όμως σήμερα ίσως αχνοφαίνεται πως τα όνειρα μπορεί να λάβουν εκδίκηση. Τα όνειρα. Όχι οι άνθρωποι.

Το ιερό...

του Αριστειδη Μπαλτα, απο την Αυγη...

Ιερό είναι κάτι που μας υπερβαίνει. Κάτι που υποδεικνύει τα όρια της ανθρώπινης κατάστασης. Γι' αυτό το ιερό αντιστέκεται στην έλλογη πραγμάτευση και απωθεί την κριτική αντιμετώπιση.

Το ιερό δεν εμφανίζεται συχνά, όσο κι αν αρθρώνει κρίσιμες στιγμές μας. Αλλά όταν προβάλλει, το ιερό αξιώνει οικουμενικό σεβασμό. Βαθιά μέσα μας αισθανόμαστε πως η ιεροσυλία είναι αφόρητη.

Τα μεγάλα έργα της λογοτεχνίας διδάσκουν πως ακόμη και όσοι αγωνιούν απέναντί του και αποζητούν τρόπους να το υπερβούν έλκονται από το ιερό με μια μορφή έρωτα. Για να πεισθούμε αρκεί να διαβάσουμε Ντοστογιέφσκι.

Το αίσθημα του ιερού είναι καθολικό. Γιατί είναι άμεσα συναρτημένο με τη μοίρα της τελευτής: ο άνθρωπος είναι το μόνο ζώο που έχει επίγνωση του αναπόδραστου θανάτου του. Όλοι οι πολιτισμοί δομούνται γύρω από αυτό το αναπόδραστο. Η οργή του Αχιλλέα ουσιαστικά απευθύνεται ακριβώς εκεί. Γι' αυτό η Ιλιάδα συνιστά το ιδρυτικό έπος ολόκληρου του Δυτικού, λεγόμενου, Πολιτισμού.
Η διαχείριση του ιερού είναι σύμφυτη με τη συγκρότηση των κοινωνιών. Η μορφοποίησή του επαφίεται στις οργανωμένες θρησκείες που υποβάλλουν τον σεβασμό του σε ιεραρχικές κλίμακες και σε κανόνες που τελικά αποβλέπουν στην υποταγή. Τελετουργίες που επαναλαμβάνονται περιοδικά και οργανώνονται με κάθε λεπτομέρεια συντηρούν το αίσθημα του ιερού ενόσω συμβάλλουν αποφασιστικά στην εμπέδωση αυτών των κανόνων.
Καμιά πολιτική εξουσία δεν εδραιώνεται αν δεν κατορθώσει να διαχειριστεί αποτελεσματικά το ιερό. Ελέω Θεού μοναρχίες, απαραβίαστα πρόσωπα, εγκλήματα καθοσιώσεως, διαμάχες πρωτοκαθεδρίας, ποικίλες εντάσεις στις σχέσεις εκκλησίας και κράτους αναδεικνύουν τα σχετικά επίδικα ανάλογα με τις εποχές, τους πολιτισμούς και τις πολιτικές συγκυρίες.
Ανθρώπινες κατασκευές ορθώνονται και κοινόχρηστοι χώροι περιφράσσονται ως μνημεία του ιερού. Όμως μόνο λίγα ανθρώπινα έργα κατορθώνουν να κερδίσουν οικουμενικό σεβασμό. Πολλά χάνονται ή καταστρέφονται. Άλλα περιφρονούνται. Κάποιες φορές δικαίως.

Ευρώπη: ανεβάζοντας τον πήχη ψηλότερα...

Μπαλτάς Αριστείδης, απο την Αυγη...

 

Σύντροφοι, compagni, compañeros, camarades, Kameraden, comrades, τοβάριτς,... Ο Άγγελος Ελεφάντης το έχει πει εδώ και χρόνια: στη δίνη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, η Ευρώπη της Αριστεράς και των λαϊκών αγώνων είχε ήδη ενοποιηθεί. Ενάντια στον ναζισμό και στον φασισμό. Για ειρήνη και δημοκρατία παντού και για ευημερία όλων. Είχε ενοποιηθεί αποσκοπώντας σε μια Ευρώπη όπου ο δρόμος του σοσιαλισμού θα είχε ανοίξει για κάθε ευρωπαϊκή χώρα χωριστά και για όλες μαζί.

Η Αριστερά δεν κατόρθωσε τότε να περπατήσει αρκετά αυτόν τον δρόμο. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα το κατορθώσει ποτέ. Ξεκινώντας από σήμερα.
Γράφει η ιδρυτική διακήρυξη του ΣΥΡΙΖΑ: "Δική μας Ευρώπη είναι η Ευρώπη των λαών, η Ευρώπη των επαναστάσεων, η Ευρώπη του κοινωνικού κράτους, η Ευρώπη του σεβασμού της παιδικής ηλικίας, των ηλικιωμένων και των ανθρώπων με ειδικές ανάγκες, η Ευρώπη της επιστημονικής επανάστασης, η Ευρώπη του Διαφωτισμού και της ριζοσπαστικής κριτικής του, η Ευρώπη του φεμινισμού, της οικολογίας και του διεθνισμού, η Ευρώπη της αλληλεγγύης και της δημοκρατίας, η Ευρώπη του σοσιαλισμού. Στόχος μας είναι ο σοσιαλισμός στην Ελλάδα και στην κλίμακα της Ευρώπης".
Ο πήχης έχει ήδη ανεβεί ψηλά. Αλλά πρέπει να ανέβει ψηλότερα. Σοσιαλισμός στην κλίμακα της Ευρώπης δεν νοείται, αν ο πολιτισμός που τη συνέχει δεν μάθει να σέβεται τους πολιτισμούς των άλλων. Τον πολιτισμό της Κίνας, της Ινδίας, του Ισλάμ, τους ποικίλους πολιτισμούς της Αφρικής. Μεγάλη κουβέντα. Γιατί, για να μάθει η Ευρώπη να σέβεται, οφείλει πρώτα να μάθει. Και για να μάθει, για να σκάψει βαθύτερα από εκείνα που διδάσκουν τα μουσεία της και οι πολιτιστικές ανταλλαγές, οφείλει να αναγνωρίσει. Να αναγνωρίσει το αίμα που έχυσε, τον πλούτο που καταλήστεψε, την πείνα που γενίκευσε, τον όλεθρο που έσπειρε, το χάος που δημιούργησε. Για να γίνει η ίδια πλούσια και μεγάλη. Και φάρος πολιτισμού. Του δικού μας πολιτισμού.

Το αριστερόμετρο και οι μαχόμενοι εραστές του...

Του Αριστειδη Μπλαλτα, απο την Αυγη...
Το Διεθνές Γραφείο Μέτρων και Σταθμών που εδρεύει στις Σεβρ κοντά στο Παρίσι ιδρύθηκε το 1875, λίγα χρόνια μετά την Κομμούνα. Εκεί φυλάσσονται τα πρότυπα που βαθμονομούν τα μέτρα και σταθμά που χρησιμοποιούμε κατά τις καθημερινές συναλλαγές μας -αλλά και στα επιστημονικά πειράματα- προκειμένου να εξασφαλίζεται η παγκόσμια ομοιομορφία των μετρήσεων. Για να πατάσσεται αμείλικτα όποιος κλέβει στο ζύγι.

Μολονότι το αριστερόμετρο χρησιμοποιείται πλατιά, το Γραφείο των Σεβρών δεν διαθέτει το αντίστοιχο πρότυπο. Τα άπαντα του Μαρξ ή του Λένιν δεν προσφέρονται. Εκτείνονται σε πολλές σελίδες επιτρέποντας έτσι μόνον την απόσπαση τσιτάτων που πολλές φορές μάλιστα φαίνεται να κονταροχτυπιούνται. Και πρότυπο δεν νοείται, βέβαια, υπό αυτήν τη συνθήκη. ΤαΖητήματα Λενινισμού του Στάλιν καταλαμβάνουν μικρότερη έκταση και όντως είχαν κερδίσει κάποτε τον επίζηλο ρόλο. Αλλά οι τροπές της Ιστορίας δημιούργησαν νέα δεδομένα. Όχι μόνον οι τροτσκιστές νωρίς αλλά και πολλοί άλλοι αργότερα έφτασαν να βρίσκουν το πρότυπο ανεπαρκές ή παραπλανητικό. Ακόμη και το ΚΚΕ διστάζει σήμερα να το ανακηρύξει απερίφραστα ως τέτοιο. Εικάζω πως αν μια έγκυρη Διεθνής Επιτροπή, επαρκώς πλουραλιστική, επιλαμβανόταν του ζητήματος, μάλλον θα ματαιοπονούσε. Στις νέες εποχές που διάγουμε το αριστερόμετρο έχει επιφορτιστεί με λειτουργίες εντελώς άλλης τάξης.
Σήμερα το αριστερόμετρο είναι απολύτως προσαρτημένο στον εκάστοτε χρήστη του. Bαθμονομείται σύμφωνα με το πώς ο ίδιος αντιλαμβάνεται το δικό του μέγεθος (πολιτικό βάρος επί ιδεολογικό ύψος) και εφαρμόζεται με τρόπο ώστε το μέγεθος οποιουδήποτε άλλου να προκύπτει πάντα ελλειμματικό. Το αριστερόμετρο είναι πλέον ιδιωτικό και κατασκευάζεται εξαρχής ως πλήρως ασύμβατο με όλα τα υπόλοιπα.

Φρόνημα...

του Αριστειδη Μπαλτα, απο την Αυγη...
Γράφει το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο: "Ουκ επ' άρτω μόνω ζήσεται άνθρωπος, αλλ' επί παντί ρήματι εκπορευομένω διά στόματος Θεού". Ας αφήσουμε στην άκρη τα θεολογικά ζητήματα. Όπως το πού ακριβώς θέλει να παραπέμψει η ανθρωπομορφική μεταφορά ("στόμα Θεού") ή το ποια "ρήματα" όντως "εκπορεύονται" από τον Θεό, ποιο είναι το περιεχόμενό τους και πώς μπορούν οι θνητοί να τα διακρίνουν. Ας μείνουμε μόνο στον πυρήνα της ευαγγελικής ρήσης: η ανθρώπινη ζωή δεν μπορεί να αρκείται στα υλικά αγαθά. Απαιτούνται παράλληλα πράγματα του νου και του λόγου ("ρήματα"), δηλαδή πράγματα που συγκροτούν ήθος και βούληση.

Το θέμα δεν αφορά μόνον την απλή διεκπεραίωση της ζωής. Ο Σπινόζα διαπιστώνει θαυμάζοντας ότι κανένας δεν έχει κατορθώσει να αποτιμήσει το τι είναι ικανό να πραγματοποιήσει το ανθρώπινο σώμα. Το πόσα πολλά και απίστευτα μπορεί να επιτελέσει όσο κινείται με το κατάλληλο ήθος και την αντίστοιχη ισχυρή βούληση.
Ας πάμε αλλού. "Ηθικόν;" ρωτάει ο επιλοχίας. "Ηθικόν ακμαιότατον", αποκρίνεται με στεντόρεια φωνή σύσσωμος ο λόχος. Το ηθικό είναι ικανότητα του νου. Εμπλέκει ήθος και βούληση. Η φωνή είναι ικανότητα του σώματος και η δυνατή φωνή έκφραση της ισχύος του. Η ερώτηση του επιλοχία απευθύνεται ταυτόχρονα σε νου και σώμα και κάθε στρατιώτης αποκρίνεται ταυτόχρονα ως νους και σώμα. Ο επιλοχίας δεν ρωτά για να μάθει. Ρωτά για να παροτρύνει. Και ο λόχος δεν απαντά για να μεταδώσει γνώση ή πληροφορία. Απαντά για να επιτελέσει, δηλαδή για να διαπλάσει εδώ και τώρα το ηθικό του. Με τη στεντόρεια απόκριση του λόχου ο νους και το σώμα κάθε στρατιώτη χωριστά, αλλά και ο λόχος ολόκληρος, ενοποιούνται ενόσω επιτελούν το αντίστοιχο περιεχόμενο, το ακμαιότατο ηθικό.

Αιτήματα ή δεσμεύσεις;

του Αριστειδη Μπαλτα, απο την Αυγη...

Ενδέχεται η Αριστερά να αναλάβει σύντομα πλήρεις κυβερνητικές ευθύνες. Να κληθεί να πραγματοποιήσει το όνειρο που είχε αρχίσει να κάνει πράξη το ΕΑΜ τότε, στις απελευθερωμένες περιοχές της χώρας. Το όνειρο που τη στοιχειώνει ολόκληρη -είτε το ξέρουμε είτε όχι, αλλά έτσι λειτουργεί η ιστορία- από την εποχή εκείνου. Η κατάσταση είναι πρωτόγνωρη. Μόλις ελάχιστα χρόνια πριν δεν θα μπορούσαμε καν να ονειρευτούμε ότι θα βρισκόμαστε εδώ. Οπότε το ερώτημα είναι: πόσο έχουμε συνειδητοποιήσει τη νέα κατάσταση και πώς πράττουμε σήμερα; Πόσο έχουμε όντως "ωριμάσει βίαια", κατά την εύστοχη φράση του Γιάννη Δραγασάκη (και χρόνια του πολλά), και πώς η "βίαιη ωρίμανση" μπορεί να εκδηλωθεί; Γιατί μέχρι σήμερα αλλιώς είχαμε μάθει να πορευόμαστε.
Είχαμε μάθει να διατυπώνουμε αιτήματα, να τα συναρθρώνουμε και να τα ιεραρχούμε, να τα προβάλλουμε και να μαχόμαστε γι αυτά, να κερδίζουμε μερικά και να χάνουμε άλλα, να διαπραγματευόμαστε, να υποχρεωνόμαστε κάποιες φορές να συμβιβαστούμε για να ξεκινήσουμε και πάλι. Τα αιτήματα απευθύνονταν στον αντίπαλο. Ήταν εκείνος που κυριαρχούσε, εκείνος που αναγκαζόταν να υποχωρήσει ή είχε τη δύναμη να παραμείνει ανένδοτος. Όσα αιτήματα δεν ικανοποιούνταν παρέμεναν ανοιχτά. Και τα πιο πολλά εξακολουθούν να παραμένουν. Και να πολλαπλασιάζονται ραγδαία.
Αν εξαιρέσουμε κάποιους συλλογικούς φορείς και λίγους δήμους, η Αριστερά δεν έχει μάθει να κυβερνά υπό τη δική της σημαία. Δηλαδή να ικανοποιεί στην πράξη τα δικά της αιτήματα υπό τη δική της πολιτική ευθύνη. Να τα ικανοποιεί, μάλιστα, συνδυασμένα και σε συνθήκες ιδιαίτερα σκληρές. Υπό δουλείες που της είναι αδύνατον να ξεπεράσει αμέσως. Και των οποίων η υπέρβαση απαιτεί μακρόπνοο σχέδιο, πλήρως εμπεριστατωμένο.

Το Άλφα...

του Αριστειδη Μπαλτα, απο την Αυγη...
Ένα πρόσφατο κείμενο του Στρατή Μπουρνάζου, που σχολιάζει τη στέρηση ηλεκτροδότησης σε όσα νοικοκυριά δεν έχουν να πληρώσουν ("Γενηθήτω φως", "Αυγή", 15.12.2013), διατυπώνει, ισχυρίζομαι, το βάθρο και τη μεθοδολογική αφετηρία του προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ. Γράφει ο Μπουρνάζος: "Αν ξεκινάμε από αυτό, το απλό και το μεγάλο, 'κανένα σπίτι χωρίς ρεύμα', τα πάντα μπορούν να αλλάξουν. Γιατί αυτή η παραδοχή βάζει στο επίκεντρο τον άνθρωπο. Όλοι πρέπει να έχουν ρεύμα, είτε μπορούν να πληρώσουν οι ίδιοι είτε όχι. Αν ξεκινήσουμε από αυτό, μετά ανοίγει η κουβέντα ποιος θα πληρώσει (γιατί ασφαλώς κάποιος πρέπει να πληρώσει) για όσους δεν μπορούν [...] Και ας το προχωρήσουμε. Κανένας δεν μπορεί να ζήσει χωρίς ρεύμα, χωρίς περίθαλψη, χωρίς νερό, χωρίς ένα ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα. Ας επιμείνουμε ότι η κουβέντα ξεκινά από αυτό το σημείο [...] Αυτό είναι το Α που δεν συζητάμε".

Αυτό είναι το Α που δεν συζητάμε, αυτή είναι η αδιάβατη κόκκινη γραμμή, αυτό είναι το βάθρο του προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ, αυτό είναι το μόνο που δεσμεύεται απολύτως να επιτύχει μια κυβέρνησή του. Ούτε αυτό το Α είναι εύκολο και το ξέρουμε. Γιατί τα συγκεκριμένα μέτρα που θα το πραγματοποιήσουν είναι πολλά, σύνθετα και συνδέονται μεταξύ τους.

Υπόθεση Μιχαήλ Λιάπη: το τέλος της νοσταλγίας...

του Αριστειδη Μπαλτα, απο την Αυγη...

Ως γνωστόν, ο κ. Μιχαήλ Λιάπης, τέως υπουργός σε κυβερνήσεις του πρώτου εξαδέλφου του, συνελήφθη να οδηγεί ιδιόκτητο ογκώδες τζιπ με πλαστές πινακίδες. Οι νόμιμες είχαν αποσυρθεί επειδή ο κ. Λιάπης δεν ήθελε (κοινώς δεν γούσταρε) να πληρώσει το κόστος που συνεπάγεται η νόμιμη κυκλοφορία του αυτοκινήτου του.
Αφήνω στην άκρη την υπουργική θητεία του κ. Λιάπη, τα λαμπρά επιτεύγματα και τις μνήμες της, τις συγγενικές και άλλες σχέσεις του, τις ικανότητες, την ψυχολογική σκευή και τα γνωρίσματα του χαρακτήρα του. Αφήνω στην άκρη τον τόπο και τον χρόνο του επεισοδίου, το είδος του παραπτώματος, το γιατί οι αστυνομικές αρχές έπραξαν όπως έπραξαν, τις μορφές και το εύρος που πήρε η συναφής δημοσιότητα, τις επιπτώσεις του επεισοδίου για τον ίδιο. Μένω σε μόνο μια διάσταση του όλου συμβάντος.
Ο κ. Λιάπης ήθελε να χαρεί ξανά το αυτοκίνητό του. Όπως το χαιρόταν τις ηλιόλουστες μέρες που επιθεωρούσε αετίσια τα κτήματά του ροβολώντας στα κακοτράχαλα καλντερίμια του Κολωνακίου. Δηλαδή ο κ. Λιάπης, ως άνθρωπος, νοστάλγησε. Περίπου όπως νοσταλγούμε όλοι μας. Κι αν εμείς νοσταλγούμε τις μέρες που είχαμε δουλειά και μπορούσαμε να ζεστάνουμε τα σπίτια μας, τις μέρες όπου μισθοί και συντάξεις ήταν σχεδόν αξιοπρεπείς και περιμέναμε και δώρο, τις μέρες όπου φαινόταν ότι μπορούμε να πληρώσουμε τους φόρους και να αποπληρώσουμε το δάνειο, εκείνος νοσταλγεί το κάτι περισσότερο και το κάτι άλλο. Οι διαφορές είναι τεράστιες, αλλά το συναίσθημα ίδιο. Ανθρώπινο, πολύ ανθρώπινο, όπως θα έλεγε και ο Νίτσε.
Νοσταλγία λοιπόν. Για τις ωραίες μέρες που πέρασαν. Κι αν η πράξη του κ. Λιάπη συνιστά το άτσαλο ξέσπασμα μιας αφόρητης εσωτερικής πίεσης, μια πράξη εκδραμάτισης (acting out) της νοσταλγίας του, κατά την ορολογία των ειδικών του ψυχισμού, η σύλληψή του υπογραμμίζει με παγερή σαφήνεια ότι οι παλιές μέρες πέρασαν ανεπιστρεπτί.

Το πείραμα....

του Αριστειδη Μπαλτα, απο την Αυγη...
Η (νεοφιλελεύθερη) οικονομία πασχίζει να περιενδυθεί το κύρος των φυσικών επιστημών. Μέχρι Βραβείο Νόμπελ έχει θεσπιστεί για να συνδράμει την προσπάθεια. Με κύριο επιχείρημα την εκτεταμένη χρήση των μαθηματικών. Όλο και πιο εξεζητημένες μαθηματικές θεωρίες επιστρατεύονται, όχι για να εξηγήσουν τα οικονομικά (δηλαδή κοινωνικά) φαινόμενα, αλλά για να βρουν το πώς μπορεί να προβλέπεται η εξέλιξή τους. Προς πάσα χρήση. Η οικονομία θέλει να είναι κάτι σαν εφαρμοσμένα μαθηματικά. Δηλαδή ό,τι ήταν η αστρονομία την εποχή του Πτολεμαίου. Πριν ενσκήψουν ο Κοπέρνικος, ο Γαλιλαίος και ο Νεύτων.
Θεμέλιο των μαθηματικών είναι ο αριθμός. Η οικονομία δεν μπορεί να αποκτήσει το κύρος που ονειρεύεται αν δεν αποδώσει αριθμητικά τα φαινόμενα που την απασχολούν. Αλλά οι αριθμοί ομογενοποιούν. Δηλαδή ισοπεδώνουν. Ας πούμε στον αριθμό που ονομάζεται ΑΕΠ υποχρεώνεται να εγκλωβιστεί η απέραντη πολυπλοκότητα των κοινωνικών σχέσεων. Τα κοινωνικά φαινόμενα αντιστέκονται, βέβαια, σε μια τέτοια βίαιη ομογενοποίηση. Γι' αυτό οι συναφείς οικονομικές θεωρίες αποτυγχάνουν παταγωδώς.
Αλλά στην οικονομία λείπει και το άλλο βάθρο των φυσικών θεωριών. Το πείραμα. Δηλαδή οι διαδικασίες που ελέγχουν την ισχύ των θεωριών και επιτρέπουν τη διόρθωσή τους αν αστοχήσουν.
Όταν συγκλίνουν συνθήκες που επιτρέπουν κάτι σαν διεξαγωγή πειράματος, οι οικονομολόγοι ενθουσιάζονται. Μπορούν επιτέλους να ελέγξουν τις θεωρίες τους κατά το πρότυπο των φυσικών επιστημών. Λαμπρό παράδειγμα η Χιλή του Πινοσέτ.

Αντιστρέφοντας την οπτική...

του Αριστειδη Μπαλτα, απο την Αυγη...

Στην πολιτική ο αντίπαλος εκπαιδεύει. Αλλά τούτος ο αντίπαλος, η κυβέρνηση Σαμαρά - Βενιζέλου, έχει υποβιβάσει την αντιπαράθεση στα κάτω επίπεδα της ευτέλειας. Όπου προφανώς δεν μπορούμε να μάθουμε τίποτε. Ας την αφήσουμε μόνη εκεί και ας αναζητήσουμε την εκπαίδευσή μας αλλού.
Πολλά σοβαρά επιτελεία στις μεγάλες χώρες μελετούν εις βάθος κάθε όψη των εξελίξεων στην Ελλάδα και κάθε πτυχή της φυσιογνωμίας του ΣΥΡΙΖΑ. Η Ελλάδα είναι το πειραματόζωο όπου δοκιμάζεται συστηματικά μια συγκεκριμένη πολιτική προκειμένου να συναχθούν ευρύτερα συμπεράσματα, ενώ η ανάδυση του ΣΥΡΙΖΑ συνιστά νέο φαινόμενο, άξιο ιδιαίτερης προσοχής. Κεντρικό ερώτημα των μελετών είναι το πόσο μπορεί να αντέξει το πειραματόζωο και το τι μπορεί να κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ συναφώς.
Οι μελέτες διαμορφώνουν σενάρια με κόμβους τις εικαζόμενες πολιτικές εξελίξεις. Το σενάριο που τρέχει ξεκινά με υπόθεση εργασίας το ότι οι εθνικές εκλογές ωθούνται σε βάθος τετραετίας. Καθώς ο πολιτικός χρόνος είναι ιδιαίτερα πυκνός, ουσιαστικά τίποτε δεν μπορεί να εκτιμηθεί πέρα από εκεί. Θεμελιώδης σταθερά του σεναρίου είναι το ότι οι "δεσμεύσεις που έχει υπογράψει η Ελλάδα" παραμένουν ακέραιες. Μόνον έτσι μπορούν να διατηρηθούν σταθερές οι συνθήκες του πειράματος και άρα να μετρηθούν αξιόπιστα οι κοινωνικές και πολιτικές αντοχές της χώρας. Κύριοι κόμβοι του σεναρίου είναι το ενδεχόμενο "κοινοβουλευτικού ατυχήματος" και το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών.
Το "κοινοβουλευτικό ατύχημα" γίνεται πιθανότερο όσο η καταστροφή επιδεινώνεται.

Το ακορντεόν ως υπερόπλο...

Αριστείδης Μπαλτάς, απο την Αυγη...

Η φράση "συνταγματικό τόξο" παραπέμπει σε στιγμές ειδυλλιακές. Φέρνει στο νου το ουράνιο τόξο, με τα πολλά αυστηρώς συντεταγμένα χρώματά του, το φιλικό σχήμα που αναδύεται στο φόντο του γαλάζιου ουρανού μετά την καταιγίδα για να μας εμφυσήσει αισιοδοξία. Τα χρώματα του ουράνιου τόξου αντιστοιχούν στα χρώματα των κομμάτων, αυτών των πυλώνων της δημοκρατίας μας. Το ουράνιο τόξο σχηματίζεται από όλα τα χρώματα. Οπότε η αντιστοιχία διατηρείται. Γιατί, όπως αρμόζει, το Σύνταγμά μας έχει μεριμνήσει έτσι ώστε να περιλαμβάνονται στο τόξο του όλα τα κόμματα, όλες οι αποχρώσεις της πολιτικής θέσης και της πολιτικής άποψης. Εκτός από το μαύρο. Το οποίο ως γνωστόν δεν είναι χρώμα, αλλά καταπίνει όλα τα χρώματα. Λαμπρά. Η γλωσσοπλαστική φαντασία παράγει στα καθ' ημάς ωραία αποτελέσματα.
Αλλά η φαντασία των κυβερνώντων πάει παραπέρα. Ο κ. Σαμαράς και ο απεγνωσμένα προσκολλημένος σε εκείνον κ. Βενιζέλος αντιμετωπίζουν εδώ και καιρό το "συνταγματικό τόξο" σαν ακορντεόν. Έστω κι αν δεν έχουν χρησιμοποιήσει ακόμη τη λέξη. Αλλά τους την υποβάλλει, βλέπετε, το σχήμα του ουράνιου τόξου. Ακορντεόν που διαστέλλεται και συστέλλεται κατά περίσταση είτε για να περιλάβει γενναιόδωρα ακόμη και τους πεπλανημένους,

Να μαθαίνω γράμματα...

ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΜΠΑΛΤΑ, απο την Αυγη...

Φεγγαράκι μου λαμπρό  / φέγγε μου να περπατώ / να πηγαίνω στο σχολειό / να μαθαίνω γράμματα / του Θεού τα πράματα
Λίγες λέξεις σε κάποια απόσταση από τις μάχες που μαίνονται τούτον τον καιρό στον χώρο της παιδείας. Για να αρχίσουμε να βλέπουμε το παρόν από τη σκοπιά του μέλλοντος. Από τη σκοπιά της στρατηγικής.
1. Δεν μπορούμε να μιλήσουμε σοβαρά για παιδεία αν δεν ασκήσουμε αμείλικτη κριτική στην τρέχουσα ευρωπαϊκή στρατηγική: κατάτμηση και τυποποίηση της γνώσης ώστε τα "προϊόντα εκπαίδευσης" να μπορούν να ανταλλάσσονται με το γενικό ισοδύναμο ακριβώς όπως τα άλλα προϊόντα του ανθρώπινου μόχθου. Υπό την προσωνυμία "παροχή δεξιοτήτων" και εν μέσω της ιδιοτελούς και ανόητης φλυαρίας που συνοψίζεται στη φράση "κοινωνία της γνώσης" ή/και "κοινωνία της πληροφορίας". Τα δεινά που αντιμετωπίζουμε εδράζονται ακριβώς εδώ.
2. Παρά τη σχετική αυτονομία των διάφορων βαθμίδων της, η παιδεία οφείλει να αντιμετωπίζεται ως ενιαία. Από τους βρεφονηπιακούς σταθμούς μέχρι τις μεταδιδακτορικές σπουδές. Κυρίως γιατί η παιδεία εδράζεται στη διδακτική σχέση.
3. Η διδακτική σχέση είναι σχέση ενσώματη. Δεν κινητοποιεί μόνο τον λόγο, αλλά και το βλέμμα, το χαμόγελο, τη χειρονομία, το παράδειγμα, το σώμα ολόκληρο. Η κιμωλία και ο πίνακας είναι επέκταση του σώματος. Ακόμη κι αν είναι κακής ποιότητας και λερώνουν. Ο υπολογιστής και το Διαδίκτυο είναι, στην καλύτερη περίπτωση, απλώς βοηθήματα.
4. Η διδακτική σχέση είναι σχέση διακινδύνευσης και σχέση αναγνώρισης, δηλαδή σχέση ευθύνης. Συνδυάζει αυτενέργεια, πειθαρχία και αμοιβαίο σεβασμό. Αμοιβαία ενθάρρυνση και αμοιβαία κριτική. Με τις αναγκαίες μεν διαφοροποιήσεις, αλλά κατά τρόπο ενιαίο σε όλες ανεξαιρέτως τις βαθμίδες.
5. Η συζήτηση για το σύστημα παιδείας που διεκδικούμε οφείλει να ξεκινά από "πάνω" προς τα "κάτω". Από τις διδακτορικές και μεταδιδακτορικές σπουδές προς το νηπιαγωγείο και τους βρεφονηπιακούς σταθμούς. Όχι αντίστροφα. Γιατί μόνον έτσι μπορούμε να αποκτήσουμε εποπτική εικόνα του όλου. Και να ξέρουμε για τι μιλάμε.
6. Ξεκινώντας από εκεί, οι γενικές κατευθύνσεις είναι κατά βάσιν δύο: μαθηματικά και φυσικές επιστήμες, ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες.
7. Οι στόχοι που οφείλουμε να θέσουμε για κάθε κατεύθυνση οφείλουν να είναι μακράς πνοής, έστω και αν σήμερα φαντάζουν ουτοπικοί: ελληνικό νόμπελ για τις φυσικές επιστήμες, ανάδειξη της χώρας μας σε παγκόσμιο κέντρο ανθρωπιστικών και κοινωνικών σπουδών. Το δεύτερο, που είναι και φτηνότερο, για λόγους ιστορικούς και γεωγραφικούς απολύτως προφανείς. Δυνάμεις υπάρχουν. Υπό την προϋπόθεση να σταματήσει ο συνολικός κατήφορος της κοινωνίας μας και η συναρτημένη διάλυση της παιδείας. Αρκεί να το πιστέψουμε και να συν-στρατευθούμε. Αγνοώντας τη συστηματική συκοφαντία. Υπό συνθήκες αλληλοβοήθειας και άμιλλας, όχι ανταγωνισμού. Και να προχωρήσουμε έτσι στους ριζικούς μετασχηματισμούς σχέσεων και δομών που απαιτούνται.
8. Οι μετασχηματισμοί σχέσεων και δομών οφείλουν να έχουν ως επίκεντρο τη βαθμίδα του Λυκείου. Οι καθηγητές και οι καθηγήτριες του Λυκείου οφείλουν να διαθέτουν υψηλότατη μόρφωση και ευρύτατη παιδεία. Και να χαίρουν της αντίστοιχης κοινωνικής αναγνώρισης. Το περιεχόμενο και η οργάνωση των σχετικών σπουδών οφείλει να μελετηθεί διεξοδικά. Υπάρχουν παραδείγματα τα οποία δεν μπορούμε μεν να μιμηθούμε, αλλά από τα οποία μπορούμε να μάθουμε. Π.χ. οι γαλλικές écoles normales.
9. Σε ό,τι αφορά τη μία κατεύθυνση, βάση των σπουδών οφείλουν να είναι τα μαθηματικά, η φυσική και η βιολογία. Σε ό,τι αφορά τη δεύτερη, η γλώσσα, η ιστορία και η φιλοσοφία. Τα υπόλοιπα έπονται.
10. Η σπουδή των επαγγελμάτων ή των τεχνών απαιτεί ιδιαίτερη αντιμετώπιση. Με δεδομένο, ανάμεσα σε άλλα, ότι το περιεχόμενο των δύο πρώτων χρόνων σπουδών του μηχανικού, του γιατρού ή του νομικού κατ' ουσίαν δεν διαφέρει από εκείνο των δύο πρώτων χρόνων στην αντίστοιχη γενική κατεύθυνση.
11. Η ταξική μεροληψία του συστήματος παιδείας αποτυπώνεται και υλοποιείται πολλαπλά στη δομή και τη λειτουργία του. Όλες οι συναφείς εκφάνσεις συνδέονται με το εμπεδωμένο στη μακρά διάρκεια "αυτονόητο" ότι η πνευματική εργασία υπερέχει της χειρωνακτικής. Η αποδόμηση αυτής της κυριολεκτικής ιερ-αρχίας μπορεί να στηριχθεί σε δύο αρχές. Πρώτον: όποιος έχει μάθει να μιλάει μπορεί να μάθει οτιδήποτε. Δεύτερον: ο διδασκόμενος πάντοτε γνωρίζει περισσότερα από τον διδάσκοντα ακόμη και σε όσα αφορούν όψεις τού υπό διδασκαλία αντικειμένου. Εξαιρετικό βοήθημα είναι εδώ το Ζακ Ρανσιέρ, Ο αδαής δάσκαλος: πέντε μαθήματα πνευματικής χειραφέτησης, Νήσος 2008.
12. Το παραδοσιακό πεντάστιχο λέει τα εξής: Περπατώ χαρούμενος ακόμη και νύχτα για να πάω εκεί που μαθαίνουν. Για να ικανοποιήσω την περιέργειά μου και να αισθανθώ την ηδονή της κατανόησης. Αυτά που μαθαίνω είναι τόσο σημαντικά ώστε να είναι του Θεού. Και μένουν μόνο του Θεού όσο δεν τα μαθαίνω κι εγώ.

[Γραπτή εκδοχή παρέμβασης στο "κρίση-μο" σεμινάριο με θέμα "Τι παιδεία θέλουμε;" (12/3/13) Χρωστώ την έμπνευση σε άρθρο της Θεανώς Φωτίου στην Εποχή της περασμένης Κυριακής.]

Το δέος της ελπίδας...

Η Αυγή online...

ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΜΠΑΛΤΑ

Καμιά πολιτική νίκη, οσοδήποτε σημαντική, δεν είναι οριστική. Μια πολιτική νίκη απλώς ανοίγει ένα πεδίο νέων δυνατοτήτων. Όπου βέβαια, όσο σημαντικότερη είναι η πολιτική νίκη, τόσο ευρύτερα ανοίγεται το πεδίο και τόσο πιο πολύπλοκο γίνεται. Πολιτική είναι η εκμετάλλευση αυτών των δυνατοτήτων. Επιτυχημένη πολιτική είναι η αποτελεσματική αντιμετώπιση των εμποδίων που δεν θα πάψουν να προβάλλουν οι πολιτικοί αντίπαλοι, είναι η ανάληψη των πρωτοβουλιών που θα ενισχύσουν δυνάμεις και θα μεταβάλουν συσχετισμούς, είναι η συνάρθρωση των αντίστοιχων βημάτων μέχρι την επόμενη σημαίνουσα πολιτική νίκη. Όπου όλα τα παραπάνω υπονοούν πολιτικό σχέδιο, δηλαδή σαφή στρατηγική στόχευση.
Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ προχθές είναι εξαιρετικά σημαντική. Όχι μόνον, ούτε κυρίως, γιατί τετραπλασίασε τα ποσοστά του. Όχι μόνον, ούτε κυρίως, γιατί χρωμάτισε με τα δικά του χρώματα μεγάλες περιοχές της χώρας. Όχι μόνον, ούτε κυρίως, γιατί αναδείχθηκε σε αξιωματική αντιπολίτευση. Αλλά γιατί άνοιξε ένα παράθυρο ενεργού ελπίδας στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και στον κόσμο. Το παράθυρο της ενεργού ελπίδας που αντιστοιχεί στο πεδίο των νέων δυνατοτήτων που άνοιξε για τον ίδιο.
Το 16% ή το 17% του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι ενιαίο. Ο καθένας και η καθεμιά υποχρεώνεται να χωρέσει στο απλό χαρτάκι ενός ψηφοδελτίου συνθήκες ζωής, πόνο, σκέψη, πάθος, προσδοκίες, βούληση. Δηλαδή πράγματα που προσιδιάζουν στον καθένα και στην καθεμιά, πράγματα ενδεχομένως αρκετά διαφορετικά από εκείνα του διπλανού του. Ακόμη και έτσι, όμως, το 16% ή 17% ομογενοποιείται σύμφωνα με τους κανόνες της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Ομογενοποιείται γιατί συμπυκνώνεται εκ των πραγμάτων στις πολιτικές προτάσεις, στο πολιτικό σχέδιο, στην πολιτική στρατηγική που διατύπωσε συγκεκριμένα ο ΣΥΡΙΖΑ. Οι προτάσεις, το σχέδιο και η στρατηγική αυτή δεν είναι διφορούμενες ή «πολυσυλλεκτικές». Είναι ταξικά στοχευμένες και στρατηγικά σαφείς. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ρητά και κατηγορηματικά πολιτικό υποκείμενο της Αριστεράς που αποσκοπεί στον σοσιαλισμό.
Ο σοσιαλισμός είναι κοινωνικό καθεστώς στον αντίποδα των καθεστώτων εκμετάλλευσης γενικά και του καπιταλισμού ειδικότερα. Είναι κοινωνικό καθεστώς εν κινήσει που καταργεί το καπιταλιστικό κέρδος και όλα τα συμπαρομαρτούντα, που εδράζεται στην αλληλεγγύη, που αποσκοπεί στην ισότητα και τη γενική ελευθερία, που επιδιώκει να εμπεδώνεται διαρκώς η καθολική δικαιοσύνη. Ο σοσιαλισμός δεν επιβάλλεται εκ των άνω. Ο σοσιαλισμός κατακτάται μέσα από τη δράση και τη σκέψη των πολλών. Κατακτάται μέσα από δρόμους που δεν είναι προδιαγεγραμμένοι. Μέσα από δρόμους που φτιάχνονται οι ίδιοι ενόσω τους περπατούν οι πολλοί. Όπως τους περπατούν και τους φτιάχνουν οι πολλοί.
Το παράθυρο της ενεργού ελπίδας που άνοιξε η προχθεσινή νίκη του ΣΥΡΙΖΑ είναι παράθυρο προς τον σοσιαλισμό. Ναι, έτσι είναι, όσο και αν πολλοί δεν το έχουν συνειδητοποιήσει, όσο και αν εμείς δεν τολμάμε να χρησιμοποιούμε ελεύθερα τη λέξη. Και δεν το τολμάμε γιατί αισθανόμαστε φυσιολογικά δέος. Δέος, πρώτα απ’ όλα, απέναντι στο μέγεθος του εγχειρήματος. Είμαστε εμείς του ΣΥΡΙΖΑ και της άλλης Αριστεράς εκείνοι που καλούμαστε να οργανώσουμε τη δράση και τη σκέψη όσων μας τίμησαν με την ψήφο τους. Να τα οργανώσουμε με βάση την αλληλεγγύη, την ισότητα, την ελευθερία, τη δημοκρατία, τη δικαιοσύνη, δηλαδή με βάση τα προτάγματα του σοσιαλισμού. Και όχι μόνον όσων μας ψήφισαν. Γιατί ο σοσιαλισμός δεν είναι ζήτημα του ενός ή του άλλου εκλογικού ποσοστού. Όσο και αν τα εκλογικά ποσοστά μπορούν να συμβάλουν προς αυτήν την κατεύθυνση. Δεν είναι καν μόνο ζήτημα συναίνεσης. Είναι ζήτημα ενεργού, πλήρως διαπλαστικής, δηλαδή πλήρως δημοκρατικής, συμμετοχής των συντριπτικά περισσότερων. Των συντριπτικά περισσότερων που χαράζουν οι ίδιοι τον δρόμο τους. Δέος, κατόπιν, γιατί το να αναλάβουμε τούτο το μεγάλο εγχείρημα απαιτεί να αλλάξουμε σημαντικά εμείς οι ίδιοι. Να αλλάξουμε ώστε να δείχνουμε προς πάσα κατεύθυνση ότι η δράση, ο λόγος και το παράδειγμά μας εννοούν βαθιά όσα διακηρύσσουν. Ότι υποβάλλουμε πρώτα απ’ όλα τους εαυτούς μας στην πειθαρχία των δικών μας διακηρύξεων.
Δέος, τέλος, γιατί η ίδια η λέξη «σοσιαλισμός» έχει συκοφαντηθεί. Και μάλιστα από δύο πλευρές. Και από την πλευρά της εύκολης χρήσης στην οποία έχει υποβάλλει τη λέξη η σοσιαλδημοκρατία όλων των τάσεων και όλων των αποχρώσεων. Και από την πλευρά των όσων αποκρουστικών ανακαλεί η μνήμη του «υπαρκτού σοσιαλισμού». Δέος εν όψει της δουλειάς που μας περιμένει. Το δέος που συνοδεύει την ελπίδα που άνοιξε. Το δέος που καλούμαστε να αρχίσουμε από σήμερα να υπερβαίνουμε. Επιστρατεύοντας λογισμό και όνειρο. Αιδώ και περίσκεψη. Λύπη κι ευσπλαχνία. Υπομονή και ειρωνεία. Επιστρατεύοντας την αυτοπεποίθηση που οικοδομούμε και την αισιοδοξία που απαιτούν οι μέρες.