«Μεγάλοι άνθρωποι» και μικρά παιδιά που αυτοκτονούν...

Θάνος Ανδρίτσος, απο Το Περιοδικο...

Μια έκθεση που θα κοβόταν και δύο υστερόγραφα

 Η Έκθεση

Την ώρα που διαβάζω, κύριε Ι.Μ. Παναγιωτόπουλε, το δοκίμιο σας, που μιλάει για τον ανθρωπισμό, ένας συμμαθητής μου δεν μπήκε στην αίθουσα. Ανέβηκε σε ένα κτίριο δίπλα από το σχολείο και πήδηξε στο κενό.

Φταίτε μήπως εσείς; Όχι, εσείς έχετε πεθάνει κιόλας. Ας μην είμαι υπερβολικός, ας συγκεντρωθώ λίγο μήπως γράψω τίποτα.

«Η «ανθρωπιά» είναι μια λέξη του καιρού μας, ένας όρος κοινόχρηστος, ένα νόμισμα που κυκλοφορεί σ’ όλα τα χέρια….»

Τι σημαίνει του καιρού μας. ΜΑΣ. Ποιανού καιρού είσαστε εσείς; Κι εμείς ποιοι είμαστε; Αν εμείς είμαστε οι μαθητές που γράφουμε, ένας από ΜΑΣ, δεν γράφει αυτήν την ώρα, γιατί αυτοκτόνησε. Γεννήθηκε το 1995, εσείς τότε είχατε πεθάνει δεκατρία χρόνια πριν, και αποφάσισε να βάλει τέρμα στη ζωή του, το 2014. Ούτε 19 χρονών.

Δεν ξέρω γιατί το έκανε. Ακούγεται ότι δεν άντεχε το άγχος των πανελλαδικών. Άλλοι λένε ότι δεν έχει σχέση αυτό, αλλά ότι είχε προβλήματα. Όμως, αλήθεια, πρέπει να ζούμε αυτόν τον εξοντωτικό εξεταστικό λαβύρινθο; Ξέρετε πόσα παιδιά κλαίνε τα βράδια, πόσα βλέπουν εφιάλτες τις πανελλαδικές εξετάσεις; Πόσα φοβούνται ότι δεν θα πάνε καλά, πόσα τρέμουν την ιδέα να απογοητεύσουν τους γονείς τους; Εσείς που μιλάτε για ανθρωπιά τι λέτε για αυτό;

Μόνο μπροστά. Πριν μας προλάβει ο θάνατος..

του Θάνου Ανδρίτσου, απο τη Λεσχη...

Δεν έχω να προσθέσω κάτι σημαντικό για τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα. Διάβασα πάρα πολλά που εκφράζουν τις σκέψεις μου πολύ καλύτερα από ότι θα το έκανα εγώ. Θέλω να καταθέσω τρία συγκεκριμένα σημεία.

1.    Ο αμείλικτος ρεαλισμός του παρελθόντος και του παρόντος μας.

Διάβασα κάπου ότι το Killah P σήμαινε δολοφόνος του παρελθόντος. Επέλεξε αυτό το όνομα για δικούς του λόγους, ωστόσο δεν υπήρχε ποτέ άλλη στιγμή που να καταλαβαίναμε τόσο έντονα τη δολοφονική αμεσότητα του παρελθόντος και την απίστευτη σκληρότητα του παρόντος. Μέρα με τη μέρα, ακόμα και όταν κάνουμε πως δε βλέπουμε και δεν ακούμε, επαληθεύονται στιγμές, γεγονότα και σκοτεινά σενάρια από το παρελθόν. Φαίνεται προφανές, το έχουμε διαβάσει σε εκατομμύρια αναλύσεις, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι καθόλου απλό και καθόλου εύκολα παραδεκτό: Δεν υπάρχει τίποτα που να είναι ολοκληρωτικά στο παρελθόν. Δεν υπάρχει καμία θετική εξέλιξη στην ανθρωπότητα που να γινόταν ούτως ή άλλως, χωρίς την ταξική πάλη, χωρίς τον αγώνα, την οργάνωση και την αυτοθυσία. Η εργατική τάξη θα έμενε σε τρώγλες, μέσα στη βρωμιά και τις επιδημίες, δε θα είχε ρούχα να φορέσει και ρεύμα για να ζεσταθεί, θα υπήρχαν δούλοι και αφέντες, αν το προλεταριάτο δεν οργανωνόταν, αν δε γινόταν η Κομμούνα, η Οκτωβριανή Επανάσταση, οι εργατικοί αγώνες σε όλο τον κόσμο. Το ξέρουμε πλέον πολύ καλά, γιατί αυτά αρχίζουν όλο και περισσότερο να συνθέτουν την καθημερινότητα τεράστιων κομματιών της ανθρωπότητας, ακόμα και στις πλουσιότερες χώρες. Και όταν καμιά φορά σκεφτόμαστε πώς χάσαμε ή τι κάναμε λάθος στις επαναστάσεις του παρελθόντος, ας σκεφτούμε πώς θα ήταν ο κόσμος χωρίς αυτές. Το παρόν της κρίσης, μας δείχνει λίγη από την απάντηση. Και ο φασισμός καθόλου παράταιρος δεν είναι με τα σαλόνια των πολυεθνικών, καθόλου ξεπερασμένος από την ψηφιακή εποχή, καθόλου νεκρός από την παγκοσμιοποιημένη οικονομία. Αν δεν είναι κυρίαρχος, είναι από το αίμα που έχει χυθεί από το 40 μέχρι σήμερα, είναι από τους ταξικούς αγώνες δεκαετιών. Και πάλι, το αμείλικτο παρόν μας κάνει να τον δούμε καθαρά, να τον καταλάβουμε στο πετσί μας.

Αναμνήσεις ιμπεριαλισμού...

του Θάνου Ανδρίτσου, απο τη Λεσχη...

Δεν φταίει η φτώχεια, φταίνε οι φτωχοί, φωνάζει η Σώτη Τριανταφύλλου αναπαράγοντας όλο το ρατσιστικό μίσος του ιμπεριαλισμού απέναντι στις χώρες του Νότου, με αφορμή ένα ταξίδι που έκανε στην Βενεζουέλα. Δεν χρειαζόταν να κάνει τόσα χιλιόμετρα για να γράψει τέτοιες κοινοτυπίες...

Στην κουβανική ταινία Μνήμες υπανάπτυξης του 1968, ένας αστός επιλέγει να παραμείνει στη χώρα μετά την επανάσταση και, αδυνατώντας να ισορροπήσει μεταξύ των κοινωνικών μετασχηματισμών και των προσωπικών του συμφερόντων, στέκεται σαστισμένος και απαθής μπροστά στη νέα πραγματικότητα.
Η Σώτη Τριανταφύλλου επέλεξε να τιτλοφορήσει «Αναμνήσεις  υπανάπτυξης», ένα πρόσφατο κείμενό της με τις εντυπώσεις της από τη Βενεζουέλα.  Κράτησε τίποτα από τον εκπληκτικό τρόπο που απέδωσε ο Αλέα τα ερωτήματα για τις κοινωνικές αλλαγές, τις συζητήσεις για την εξάρτηση της Λατινικής Αμερικής, το δυναμισμό της κοινωνικής εγρήγορσης και τις αντιφάσεις της νέας εποχής; Όχι, το μόνο που έχει σχέση είναι η αμηχανία, η αδυναμία κατανόησης του γύρω κόσμου.
Η Σώτη θα ήθελε πολύ να είναι μια ευρωπαία περιηγήτρια του 19ου αιώνα ή μια μεταπολεμική διανοούμενη της Δύσης που επισκέπτεται τη Λατινική Αμερική για να μοιραστεί με τους ομοτράπεζους της τις εικόνες καθυστέρησης που είδε και τη μεγάλη απόσταση μεταξύ του Πρώτου και του Τρίτου Κόσμου. Θα της άρεσε να γράφει στο ημερολόγιο για αυτόχθονες που είναι «ανίκανοι για πολιτισμό» ή για τους Ινδιάνους που γεννήθηκαν κλέφτες και θα πεθάνουν κλέφτες (Ε. Γκαλεάνο, Ένας κόσμος ανάποδα).
Κάνει ακριβώς ό,τι οι παλιοί αποικιοκράτες. Έχει μια ήδη διαμορφωμένη φαντασιακή εικόνα για το πώς είναι μια χώρα της Λατινικής Αμερικής και με τις αναφορές της φροντίζει να συντηρήσει το μύθο αυτόν. Έτσι οι Βενεζολάνοι είναι τεμπέληδες, τα παιδιά τους εγκληματούν, οι γυναίκες τους είναι ανήθικες.

Ο κ. Σταυρίδης είναι ένας καλός επιχειρηματίας και ο κ. Σμαραγδής είναι ένας καλός σκηνοθέτης....

του Θάνου Ανδρίτσου, απο τη Λεσχη...

Ένας καλός επιχειρηματίας

«Δεν υπάρχει πιο άθλια θεωρία από την «πάλη των τάξεων». Αντί να προτρέψουν το φτωχόπαιδο να κοπιάσει, να σπουδάσει, να μορφωθεί και να προκόψει, του μιλάνε για «τον ταξικό του εχθρό».  Αντί να ενθαρρύνουν τους νέους να πιστέψουν στον εαυτό τους, στις δυνατότητές τους, να είναι εργατικοί, αισιόδοξοι και δημιουργικοί, τους καλλιεργούν μίσος και απέχθεια για τους επιτυχημένους. Αντί να προσπαθήσουν να τους πείσουν να βάλουν υψηλούς στόχους, ώστε να γίνουν σπουδαίοι, τους θέλουν «τοσοδούληδες», γεμάτους δηλητήριο, άρνηση και μηδενισμό. Τους θέλουν να αντιστέκονται στην ίδια τους την πρόοδο και την ευημερία.»

Η παραπάνω κραυγή ενάντια στην καταστροφική μαρξιστική παράνοια για την ταξική πάλη ανήκει σε έναν καλό και επιτυχημένο επιχειρηματία, έναν άνθρωπο που παλεύει χρόνια ενάντια στην ελληνική κατάρα της γραφειοκρατίας και του σπάταλου κράτους και αγωνίζεται για να απελευθερωθεί ο δυναμισμός και η δημιουργικότητα των Ελλήνων που αξιοποιώντας την υγιή επιχειρηματικότητα θα αναπτυχθούν και θα μεγαλουργήσουν. Ο κύριος αυτός είναι τόσο προκομένος και επιτυχημένος που έχει διατελέσει μεταξύ άλλων:

• Πρόεδρος της Αντιγραφειοκρατικής Κίνησης, που στόχο έχει τη μείωση της γραφειοκρατίας και της διαφθοράς στην Ελλάδα.
• Επίτιμος Πρόεδρος του Συνδέσμου Franchise Ελλάδος.
• Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του  ΕΒΕΑ.
• Πρώην Πρόεδρος της Επιτροπής Κοινωνικού Διαλόγου του EuroCommerce, Ευρωπαϊκού Οργανισμού Εργοδοτών (Βρυξέλλες).
• Πρόεδρος της Επιτροπής Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης του Ελληνο-Αμερικάνικου Εμπορικού Επιμελητηρίου και μέλος του Δ.Σ.
• Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Διοίκησης Επιχειρήσεων.
• Πρώην Πρόεδρος της Λέσχης Επιχειρηματικότητας και του Συνδέσμου Franchise Ελλάδος.
• Πρώην Αντιπρόεδρος της Ένωσης Ανωνύμων Εταιριών και ΕΠΕ.
• Πρώην μέλος του Δ.Σ. της ΠΑΕ Ολυμπιακός και πρώην Α’ Αντιπρόεδρος του ερασιτέχνη Ολυμπιακού.
• Τακτικός αρθρογράφος της ΕΣΤΙΑΣ και άλλων εφημερίδων.

Η Siemens ως προστάτιδα της έρευνας. Ξέπλυμα μέσα από το αναβάπτισμά της σε …χορηγό των ελλήνων φοιτητών...

Θάνος Ανδρίτσος*, απο τη Λεσχη...

 Ανακοινώθηκε επίσημα την Τρίτη 30 Ιούλη το νέο πρόγραμμα για μεταπτυχιακές σπουδές του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ). Ένας τεράστιος αριθμός νέων ερευνητών στη χώρα μας, περίμενε με μεγάλη ανυπομονησία αυτή την είδηση, θεωρώντας τις κρατικές υποτροφίες ως τη μοναδική λύση για τη συνέχιση των ερευνητικών του δραστηριοτήτων, μέσα στις απίστευτα δύσκολες σημερινές συνθήκες.

Συγκεκριμένα, πριν δύο χρόνια, αποφασίστηκε το ΙΚΥ να αναιρέσει ουσιαστικά τον τίτλο του, διακόπτοντας τη χορήγηση υποτροφιών για μεταπτυχιακές σπουδές στην Ελλάδα, λόγω της ανυπαρξίας χρημάτων. Έτσι υπήρχε το ίδρυμα κρατικών υποτροφιών … χωρίς κρατικές υποτροφίες.

Δυστυχώς η αρχική χαρά ή ελπίδα που αισθάνθηκαν χιλιάδες νέοι και νέες κόπηκε αμέσως μόλις αντίκρισαν τον ακριβή τίτλο της προκήρυξης των υποτροφιών. «ΥΠΟΤΡΟΦΙΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΙΚΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ –ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ SIEMENS». Όπως μας πληροφορούν, οι 200 υποτροφίες για μεταπτυχιακές σπουδές (σε τρεις κύκλους), παρέχονται στα πλαίσια της συμφωνίας που υπέγραψε η Ελληνική Δημοκρατία με την εταιρεία Siemens. Πρόκειται για την υλοποίηση της συμφωνίας που είχε υπογράψει το 2012, ο τότε υπουργός Οικονομικών Βενιζέλος, που οδήγησε στην απόφαση στις 24 Ιούλη του 2013 του σημερινού υπουργού Οικονομικών Στουρνάρα και Παιδείας Αρβανιτόπουλου. Οι υποτροφίες αυτές εμπεριέχονται στα «πακέτα δώρων» που κάνει η γερμανική εταιρεία σαν αποζημιώσεις στο Ελληνικό Δημόσιο.
Ας το σκεφτούμε λίγο καλύτερα. Η Siemens, μια γιγαντιαία πολυεθνική που αποδεδειγμένα δωροδόκησε το πολιτικό προσωπικό των κομμάτων εξουσίας για χρόνια, εμφανίζεται σήμερα σαν προστάτιδα των επιστημών και των άπορων ελλήνων νέων επιστημόνων. Τη στιγμή που τα σκάνδαλα κουκουλώνονται στην Ελληνική Βουλή από τους ίδιους, ατιμώρητους, πολιτικούς των μνημονιακών κομμάτων, τη στιγμή που η κυβέρνηση και η τρόικα έχουν παραδώσει έναν ολόκληρο λαό στις ορέξεις του εγχώριου και διεθνούς κεφαλαίου, οι εγκληματίες επιχειρηματίες ξεπλένονται φορώντας το μανδύα του φιλεύσπλαχνου χορηγού.
«Μα καλά, κακό είναι; Ας δώσει τουλάχιστον κάποια χρήματα σε αυτούς που τα έχουν ανάγκη, από το να τα φάνε τα λαμόγια», μπορεί να σκεφτεί κανείς, και όχι άδικα. Αν είναι να δώσει κάποια χρήματα, ας τα δώσει στην έρευνα και στην παιδεία. Όμως, αυτό που εμφανώς συμβαίνει είναι η προσπάθεια να «χρυσωθεί το χάπι» ώστε ο ελληνικός λαός να αρκεστεί σε κάποια ψίχουλα που θα του πετάξει η Siemens και η κυβέρνηση και να εξαγοραστεί η λήθη του. Οι διακόσιες υποτροφίες, αν και απολύτως ευεργετικές για όσους τις πάρουν, δεν είναι παρά ελάχιστα από τον πλούτο που μας έχουν κλέψει. Δεν είναι παρά οι χάντρες για να θαμπώσουν και το ουίσκι για να μεθύσουν τους ιθαγενείς μπας και δεν καταλάβουν ότι χάνουν τη γη κάτω από τα πόδια τους.
Σε κάθε περίπτωση, τα λεφτά που χρωστάνε στο κράτος – και στον ελληνικό λαό- οι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι, ας τα δώσουν και οι δημόσιοι φορείς ας αναλάβουν το έργο που τους αναλογεί. Το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών έδωσε για χρόνια τη δυνατότητα σε χιλιάδες νέους και νέες να σπουδάσουν και να ολοκληρώσουν σημαντικές ερευνητικές δραστηριότητες. Αν και ούτε παλαιότερα αρκούσαν οι θέσεις και τα παρεχόμενα χρήματα, τουλάχιστον ήταν ο μόνος τρόπος για να βοηθηθούν παιδιά φτωχότερων οικογενειών και να χορηγηθούν χρήματα για έρευνες σε τομείς που δε συνδέονται άμεσα με την αγορά και τα επιχειρηματικά συμφέροντα. Η Siemens από εκεί που θα έπρεπε να έχει καταδικαστεί, επανέρχεται δίνοντας το όνομα της στο πρόγραμμα κρατικών υποτροφιών, ενώ ελέγχει απόλυτα και τον προσανατολισμό τους. Έτσι, οι πρόεδροι και οι manager του επιχειρηματικού ομίλου συμμετέχουν στην Επιτροπή Εποπτείας και θα είναι αυτοί που θα κρίνουν ποιες έρευνες θα χρηματοδοτήσει το ΙΚΥ.
«Αφού εγώ είμαι ο χορηγός, εγώ λέω τι έρευνα θα γίνει». Αυτή είναι η λογική που εκφράζεται και στο πρωτοφανές: Ότι για πρώτη φορά, δικαίωμα σε χρηματοδότηση έχει μόνο η έρευνα που έχει να κάνει με τους τομείς της Ενέργειας, της Υγείας, της Βιομηχανίας, των Υποδομών και της Αστικής Ανάπτυξης. Οι ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες, η βασική έρευνα, ότι δεν βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των επιχειρηματικών αναγκών, κρίνεται ως άχρηστο, παρωχημένο και σίγουρα όχι επαρκές για να χρηματοδοτηθεί.
Πρόκειται για μια διπλά καταστροφική επιλογή. Από τη μια έχουμε την ουσιαστική ιδιωτικοποίηση και επιχειρηματικοποίηση των κρατικών υποτροφιών. Και μάλιστα επίσημα, με τον πιο ακραίο τρόπο. Η μόνη γνώση και έρευνα που έχει αξία είναι αυτή που μπορεί να αποφέρει άμεσο επιχειρηματικό κέρδος. Και αυτό όχι μόνο σαν αποτέλεσμα νεοφιλελεύθερων πολιτικών αλλά σαν επίσημη πολιτική θέση του κράτους και των δημόσιων οργανισμών.
Ακόμα χειρότερα όμως, πρόκειται για μια πράξη ακραίου εξευτελισμού. Πόσο πιο χαμηλά μπορεί να φτάσει αυτή η αδίστακτη συμμορία των ελλήνων και ξένων μνημονιακών; Πόσο ακόμα μπορούν να ταπεινώνουν τη νεολαία και τον ελληνικό λαό αναγκάζοντας τους αν θέλουν να αποφύγουν τη φτώχεια και την ανεργία, να αποδεχτούν σα σωτήρες τους υπεύθυνους της καταστροφής της κοινωνίας; Πώς τολμούν να πετάνε τα ξεροκόμματα και να τα παρουσιάζουν σα «δώρα»;
Η κατάσταση στην εκπαίδευση συνολικά είναι τραγική. Στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, τα σχολεία κλείνουν, οι καθηγητές απολύονται, οι ειδικότητες καταργούνται, δεν υπάρχουν χρήματα για τη συντήρηση των κτιρίων, παιδιά διώχνονται από τις αίθουσες τους και τους παιδικούς σταθμούς. Στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, τα ιδρύματα βρίσκονται επίσης σε κατάσταση διάλυσης. Η χρηματοδότηση έχει πετσοκοπεί, δε διορίζονται νέοι καθηγητές, κόβονται τα συγγράμματα, τα πανεπιστήμια ξεπουλιούνται.
Το μεγαλύτερο κομμάτι της νέας γενιάς πετιέται σταδιακά έξω από την εκπαίδευση, σε όλες τις βαθμίδες της. Για τους περισσότερους, η τριτοβάθμια εκπαίδευση, και ακόμα περισσότερο οι μεταπτυχιακές σπουδές είναι άπιαστο όνειρο. Την ίδια στιγμή όμως, η τρομακτική ανεργία στους νέους, αλλά και συνολικά, οδηγεί όλο και μεγαλύτερα τμήματα της νέα γενιάς στη συνέχιση των σπουδών τους και μετά το πρώτο τους πτυχίο. Οι συνθήκες, ωστόσο, διαρκώς δυσκολεύουν. Οι δυνατότητες εξεύρεσης εργασίας, ερευνητικής ή διδακτικής απασχόλησης με αξιοπρεπείς απολαβές είναι σχεδόν μηδαμινές, όσο μηδαμινή είναι και η οικονομική στήριξη για ερευνητικά ταξίδια, συμμετοχές σε συνέδρια κ.α. Οι πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες βρίσκονται στα όρια της οικονομικής κατάρρευσης, και όποιος έχει λογαριασμό ηλεκτρονικού ταχυδρομείο από πανεπιστήμιο, καθημερινά λαμβάνει μηνύματα για εκδοτικούς οίκους που κόβουν την πρόσβαση λόγω ανεξόφλητων οφειλών από το Υπουργείο Παιδείας. Είναι απολύτως προφανές ότι αυτή η κατάσταση συνδέεται και με την φυγή στο εξωτερικό χιλιάδων νέων κάθε χρόνο.
Μια υποτροφία είναι συχνά η μόνη δυνατότητα για να ολοκληρωθούν οι μεταπτυχιακοί κύκλοι σπουδών και οι διδακτορικές διατριβές, ενώ παράλληλα παρέχει μια δυνατότητα για ανεμπόδιστη και χωρίς «παρεμβάσεις» έρευνα με στόχο την επιστημονική αλήθεια και όχι την ικανοποίηση των επιταγών του χρηματοδότη. Πόση ξεδιαντροπιά να αναγκάζεται ένας νέος άνθρωπος, που θέλει να ζήσει και να σπουδάσει με αξιοπρέπεια, που θέλει να συμβάλλει με τον τρόπο του στην αλλαγή της σημερινής βαρβαρότητας, να αισθάνεται ως ευεργέτες τους κλέφτες των πολυεθνικών και ειδικά αυτούς που γνωρίζει ότι πρωταγωνίστησαν στη διαπλοκή και τη διαφθορά του πολιτικού συστήματος; Γνωρίζαμε ότι πάντα, το μεγάλο κεφάλαιο, την ίδια στιγμή που βάφει τα χέρια του στο αίμα της εκμετάλλευσης προσπαθεί να εμφανιστεί ως καλλιεργημένο και προοδευτικό. Ωστόσο, τέτοια απογύμνωση του αποκρουστικού προσώπου του συστήματος προκαλεί εντύπωση.
Οι νέοι ερευνητές δεν είναι επαίτες. Δεν είναι τυφλές μηχανές αναζήτησης χρημάτων. Και οι κρατικές υποτροφίες δεν είναι δώρο. Είναι προφανής υποχρέωση του κράτους για να αναπτύξει την έρευνα προς όφελος των αναγκών της κοινωνίας, όχι του κεφαλαίου. Αντί να δίνουμε χρήματα στους τραπεζίτες και το ληστρικό χρέος, αντί να αποδεχόμαστε σαν Άγιο Βασίλη την κάθε Siemens, θα έπρεπε να δίνουμε χρήματα στην υγεία και την παιδεία, στους οικονομικά και κοινωνικά αδύναμους, στους άστεγους, στους μετανάστες. Θα έπρεπε να δίνουμε χρήματα για μια έρευνα για το πώς θα φτιάξουμε μια χώρα και ένα κόσμο χωρίς δυστυχία, χωρίς χρέη, χωρίς εκμετάλλευση.
Πλέον η ανάγκη ανατροπής προκύπτει και ως αναγκαία συνθήκη και για την έρευνα με αξιοπρέπεια. Μαζί με την εργασία, τη ζωή με αξιοπρέπεια.

*Υπ. Διδάκτορας Οικονομικής Γεωγραφίας, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο
Δημοσιεύτηκε στο Alfavita

Ο κλεμμένος πλούτος των offshore δραστηριοτήτων. Στην καρδιά, όχι στα όρια του συστήματος...

του Θάνου Ανδρίτσου, απο τη Λεσχη...

Οι φορολογικοί παράδεισοι είναι στην καρδιά, όχι στα όρια του συστήματος

O Μπάρακ Ομπάμα και ο Ντέιβιντ κάμερον στη σύνοδο του Λοχ Ερν

 Η διαρκής επικαιρότητα της φοροδιαφυγής και η υποκρισία της εξουσίας.

Στις 18 και 19 του Ιούνη, σε ένα καταπράσινο θέρετρο στις λίμνες Λοχ Έρν της Βόρειας Ιρλανδίας συναντήθηκαν οι ηγέτες των G8, οι ισχυρότεροι πολιτικοί στον κόσμο. Την πρώτη μέρα εξέδωσαν την διακήρυξη της Λοχ Έρν. Πρόκειται για ένα δεκάλογο μέτρων που στόχο έχουν, σύμφωνα με τον προεδρεύοντα για τη φετινή χρονιά, πρωθυπουργό της Αγγλίας, Ντέιβιντ Κάμερον να χτυπήσουν τη «μάστιγα της φοροδιαφυγής».

Βέβαια, η εισαγωγική πρόταση της διακήρυξης, ξεκαθαρίζει πόσο αποφασισμένοι είναι όταν πλέκει το εγκώμιο στις ιδιωτικές επιχειρήσεις που οδηγούν στην ανάπτυξη, μειώνουν τη φτώχεια και δημιουργούν θέσεις εργασίας. Θα μπορούσε κάποιος να υποθέσει ότι, παρότι μπορεί να μη μοιράζονται την ίδια καχυποψία για το ατομικό κέρδος και το κεφάλαιο οι πρωθυπουργοί των ισχυρότερων κρατών, ίσως τουλάχιστον να επιδιώκουν να περιορίσουν κάπως τις ανεξέλεγκτες πολυεθνικές εταιρείες που κυβερνούν τον κόσμο.

Θα ήταν έτσι, αν ο, λάβρος κατά των φορολογικών παραδείσων, προεδρεύων της σύσκεψης, δεν ήταν ταυτόχρονα και ο ηγέτης της χώρας που συνδέεται περισσότερο με το διεθνές δίκτυο των offshore δραστηριοτήτων και αν το Σίτι του Λονδίνου δεν ήταν το ίδιο κέντρο των φορολογικών παραδείσων όλου του κόσμου. Αλλά και ο συνοδοιπόρος του στον αγώνα, Μπάρακ Ομπάμα, επιτίθεται συχνά στους ανεύθυνους αμερικάνους εκατομμυριούχους, στους δόλιους τραπεζίτες και στις εξωτικές παραλίες των νησιών Καϊμάν, ξεχνώντας προφανώς ότι οι φοροδιαφεύγοντες μπορούν να βρουν ένα πρώτης τάξης καταφύγιο όχι κάπου στον ωκεανό, αλλά λιγότερο από δύο ώρες μακριά από την κατοικία του, στην πολιτεία του Ντέλαγουερ.

Το ζήτημα της φοροδιαφυγής βρίσκεται καθημερινά στην επικαιρότητα σε παγκόσμια κλίμακα. Πώς θα μπορούσε να γίνει αλλιώς όταν τη στιγμή που οι κυβερνήσεις έχουν κηρύξει έναν ανελέητο πόλεμο λιτότητας στους πολίτες, γίνεται γνωστό ότι η Apple, με κέρδη άνω των 70 δισεκατομμυρίων δολαρίων την τελευταία τριετία, δεν πλήρωσε για το ίδιο διάστημα ούτε ένα από αυτά για φόρο σε οποιαδήποτε χώρα;

Πώς η Apple δεν πλήρωσε ούτε ένα Eυρώ για φόρους

Στην Ελλάδα, η κρισιμότητα και επικαιρότητα του ζητήματος της φοροδιαφυγής μέσω υπεράκτιων (offshore) δραστηριοτήτων είναι ακόμα μεγαλύτερη. Το θέμα έφερε πριν λίγες μέρες στη Βουλή, ο ΣΥΡΙΖΑ με επίκαιρη ερώτηση που αναδεικνύει ότι η κυβέρνηση που καταδικάζει το λαό στην εξαθλίωση δεν κάνει τίποτα για τα δισεκατομμύρια που φυλάνε καλά Έλληνες σε υπεράκτιες επιχειρήσεις και λογαριασμούς στην Ελβετία. Πράγματι μόνο οργή προκαλεί που οι λωποδύτες της λίστας Λανγκάρντ κάνουν κοσμική ζωή ελεύθεροι, ενώ ένα παλικάρι 29 ετών πάλευε ρισκάροντας τη ζωή του μετά από δυόμισι χρόνια στη φυλακή, χωρίς δίκη.

Ο κλεμμένος πλούτος των offshore δραστηριοτήτων

Την Τετάρτη 26 Ιούνη, ένας ηλικιωμένος κύριος 87 ετών, δήλωσε ότι μετά από 40 χρόνια θα επιτρέψει στην πατρίδα του, θα εγκατασταθεί σε μια μικρή φάρμα και θα είναι κοντά στην οικογένεια και τους παλιούς του φίλους. Θα ήταν μια ευχάριστη ιστορία, αν δεν επρόκειτο για τον Ίνφαρ Κάμπραντ, ιδρυτή της πολυεθνικής ΙΚΕΑ, που λίγους μήνες πριν απέλυσε από κατάστημά της στην Αθήνα όσους εργαζόμενους δε δέχτηκαν ατομική σύμβαση εργασίας με μείωση μισθού. Ο εν λόγω κύριος, είχε φύγει από τη Σουηδία μεταφέροντας και την έδρα της επιχείρησης στην Ελβετία, διαμαρτυρόμενος για την υψηλή φορολόγηση.

Έναν αιώνα πριν, τα αδέρφια Βέστεϊ ξεκινούσαν τον πολυεθνικό κολοσσό τους στη βιομηχανία κρέατος. Ενώ όλα πήγαιναν καλά, κατά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, η κυβέρνηση της Αγγλίας αύξησε τους φόρους για να χρηματοδοτήσει την πολεμική προσπάθεια. Έτσι τα αδέρφια πήραν τις επιχειρήσεις τους και πήγαν στην Αργεντινή, όμως μετά τον πόλεμο θέλησαν να επιστρέψουν, απαιτώντας φοροελαφρύνσεις. Η κατάθεση του ενός αδερφού είναι μνημείο καπιταλιστικής λογικής καθώς υποστηρίζει ότι αυτός έχει το χρήμα, αυτός φέρνει δουλειές στη χώρα και άρα δικαιούται να μην πληρώνει τίποτα.

Οι δεύτεροι ήταν πρωτοπόροι στη φοροδιαφυγή, ενώ ο πρώτος δεν έκανε κάτι πρωτοφανές. Αντιθέτως, δεν υπάρχει ούτε μια μεγάλη επιχείρηση παγκόσμια που να μην αξιοποιεί με κάποιο τρόπο υπεράκτιες δραστηριότητες και φορολογικούς παραδείσους. Σε μια έρευνα του 2009, βρέθηκε ότι οι 99 από τις 100 μεγαλύτερες επιχειρήσεις στην Ευρώπη χρησιμοποιούσαν υπεράκτιες θυγατρικές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το ποσό που κατέχουν τέτοιες επιχειρήσεις ξεπερνά τα 32 τρισεκατομμύρια δολάρια. Συνολικά, τα 2/3 του παγκόσμιου πλούτου λιμνάζουν σε λογαριασμούς φυσικών και νομικών προσώπων σε φορολογικά καταφύγια φυλαγμένα από πολύπλοκα δίκτυα λογιστών και δικηγόρων και συμφωνίες απόλυτης εχεμύθειας.

Η βασική λειτουργία ενός φορολογικού παραδείσου είναι αρκετά απλή, αν και αξιοποιούνται άπειρα πολυσύνθετα χρηματοπιστωτικά εργαλεία και λογιστικές απάτες. Τα κέρδη μιας επιχείρησης και το εισόδημα ενός ατόμου υπό κανονικές συνθήκες φορολογούνται. Η λογική των φόρων δεν είναι βεβαίως κάτι το τρομερά ριζοσπαστικό, αντιθέτως ακόμα και σύμφωνα με την κυρίαρχη λογική, οι φόροι είναι το μερίδιο που οφείλει ο καθένας να καταβάλει για να αξιοποιήσει αυτά που του παρέχει το κράτος. Μια επιχείρηση που εγκαθίσταται σε έναν τόπο, αξιοποιεί τις φυσικές και τεχνικές του υποδομές, το μορφωμένο εργατικό προσωπικό ενώ οι πολίτες της περιοχής είναι αυτοί που θα αγοράσουν το προϊόν της. Σαν αντιστάθμισμα για τα κέρδη της οφείλει να καταβάλει φόρους. Αν όμως μπορεί να μεταφέρει την έδρα της σε μια άλλη περιοχή, ή αν δημιουργήσει διαφορετικές θυγατρικές και παρουσιάσει τα κέρδη της σε μια από αυτές που βρίσκεται κάπου που υφίσταται χαμηλή ή και καθόλου φορολόγηση και το κόστος της σε μια άλλη που έχει υψηλότερη φορολογία, τότε μπορεί πολύ εύκολα και συχνά νόμιμα να αποφύγει την καταβολή των φόρων. Οι τεράστιες πολυεθνικές που μοιράζονται το συντριπτικά μεγαλύτερο κομμάτι της παγκόσμιας αγοράς, αποτελούνται από πολυάριθμες θυγατρικές, διασπαρμένες σε όλα τα μήκη του κόσμου μεταξύ των οποίων γίνονται οι περισσότερες συναλλαγές, σχεδόν τα δύο τρία των διασυνοριακών εμπορικών συναλλαγών. Το πιο κλασικό παράδειγμα είναι μια επιχείρηση να έχει μια χώρα εξαγωγής και μια χώρα εισαγωγής. Ανάλογα με τις διευκολύνσεις που παρέχονται, η επιχείρηση αυτή υποστηρίζοντας ότι αποφεύγει τη διπλή φορολόγηση, στην πράξη δεν πληρώνει πουθενά τίποτα. Στα φυσικά πρόσωπα, το πράγμα είναι ακόμα πιο απλό, καθώς με μια μόνο μεταφορά της περιουσίας σου σε ένα μυστικό λογαριασμό της Ελβετίας, αποφεύγεις για πάντα τη φορολόγηση στη χώρα που ζεις.

Σήμερα, υπάρχουν πάνω από 60 περιοχές που μπορούν να χαρακτηριστούν ως φορολογικοί παράδεισοι. Η γεωγραφική τους κατανομή αλλά και η ιστορική τους διαδρομή έχει τεράστια σημασία. Χωρίζονται σε τρείς βασικές κατηγορίες, πέραν μεμονωμένων κρατών όπως η Ουρουγουάη.

Ένας χάρτης με τους περισσότερους φορολογικούς παραδείσους στον κόσμο

Η πρώτη αποτελείται από χώρες της Ευρώπης, όπως το Λουξεμβούργο, το Λιχτενστάιν, αλλά και η Ολλανδία, η Αυστρία, πιο πρόσφατα η Μάλτα κ.α. Σημαντικότερη είναι η Ελβετία με ένα πανίσχυρο τραπεζικό  σύστημα, που από το 17^ο αιώνα αποτελεί θησαυροφυλάκιο των Ευρωπαϊκών Ελίτ. Εκτινάσσεται κατά τον 19^ο και 20^ο αιώνα, και ειδικά εντός των πολεμικών συρράξεων μεταξύ των γειτονικών της κρατών. Με θεσμικά κατοχυρωμένη την ουδετερότητα και καθοριστική τη γεωγραφική της θέση, είναι η πρώτη χώρα που κατοχυρώνει το τραπεζικό απόρρητο. Πρόκειται για τους κλεπταποδόχους του κόσμου, που ακόμα στα υπόγεια των τραπεζών τους υπάρχει χρυσάφι βγαλμένο από τα δόντια Εβραίων, από τότε που ο Χίτλερ αξιοποιούσε τους τραπεζίτες της «ουδέτερης» Ελβετίας για να ξεπλένει χρήμα.

Η δεύτερη περιλαμβάνει το βρετανικό δίκτυο, στο οποίο βρίσκεται πάνω από το 60% των φορολογικών παραδείσων. Πρόκειται για ένα τεράστιο δίκτυο, με κέντρο το Σίτι του Λονδίνου, το οποίο δρα αυτοτελώς και το ίδιο σαν καταφύγιο. Μέχρι τη δεκαετία του 70, σε αντιπαράθεση με το κράτος – κατά την περίοδο των περιορισμών του κευνσιανισμού- και από τότε και μετά σε συνεργασία, οι τράπεζες του Σίτι συγκρότησαν το δίκτυο (που ξεκίνησε από τη δεκαετία του 50 με την αγορά των ευρωδολλαρίων) που ουσιαστικά κατοχύρωσε το νέο ρόλο του Λονδίνου στην μετααποικιακή εποχή. Επεκτείνεται σε τρεις άξονες. Στον πρώτο περιλαμβάνονται τα κοντινά νησιά των Εξαρτημένων Εδαφών του Στέμματος, το Τζέρσεϊ, το Γκέρνσεϊ και η Νήσος του Μαν. Στο δεύτερο, τα υπερπόντια εδάφη της Βρετανίας, όπως τα Νησιά Καϊμάν. Πρόκειται για μικρά νησιωτικά κράτη, πλήρως ελεγχόμενα από την Αγγλία αλλά με τυπική πολιτική ανεξαρτησία. Στον τρίτο άξονα, είναι εδάφη που έχουν ιστορικές σχέσεις με τη Βρετανία αλλά πλέον είναι έξω από την άμεση επιρροή της, όπως το Χονγκ Κόνγκ, η Σιγκαπούρη και η γειτονική μας Κύπρος.

Τρίτον, υπάρχουν τα εδάφη αμερικάνικης επιρροής. Το δίκτυο δορυφόρων των ΗΠΑ έχει ιστορία και πριν τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο, με πιο χαρακτηριστικό τον Παναμά. Ωστόσο, στα μεταπολεμικά χρόνια, η πολιτική του αμερικάνικου κράτους ήταν πιο ισχυρή απέναντι στους φορολογικούς παραδείσους. Όταν εισήλθε ενεργά στις offshore δραστηριότητες, έκανε μια σημαντική επιλογή. Να εσωτερικοποιήσει τη διαδικασία εντός της, μέσα από ρυθμίσεις για συγκεκριμένες πολιτείες. Έτσι, μερικοί από τους σημαντικότερους φορολογικούς παραδείσους του κόσμου, βρίσκονται σήμερα στο έδαφος των ΗΠΑ, στις πολιτείες του Ντέλαγουερ, του Γουαϊόμινγκ, της Νεβάδα, της Φλόριντα κ.α. Υπάρχουν και υπεράκτια εδάφη, όπως οι Αμερικάνικες Παρθένοι νήσοι, οι νήσοι Μάρσαλ, και παραμένουν σημαντικά τα κέντρα της Λιβερίας και κυρίως του Παναμά.

Τα δίκτυα αυτά αλληλοσυνδέονται και ανταγωνίζονται. Όταν η Κύπρος κατέρρευσε, εμφανίστηκαν αμέσως χώρες σαν την Μάλτα για να διεκδικήσουν το καυτό χρήμα. Άλλωστε συχνά υπάρχουν διαφορετικοί ρόλοι. Η Ολλανδία για παράδειγμα λειτουργεί κυρίως ως αγωγός προς αλλού. Η Ελβετία, ξεκίνησε με τα χρήματα των Γερμανών, των Γάλλων, των Ιταλών που συνορεύουν και μιλούν τις διαφορετικές διαλέκτους της. Ο Μαυρίκιος εξυπηρετεί την Ινδία και την Αφρική, ενώ το Χονγκ Κόνγκ και η Σιγκαπούρη την Κίνα. Τα Καϊμάν, εκτινάχτηκαν από όταν οι αντάρτες του Κάστρο μπήκαν στην Αβάνα και ανάγκασαν σε φυγή τους μαφιόζους και έμπορους ναρκωτικών των ΗΠΑ. Τo Ντέλαγουερ βρίσκεται δίπλα στο Μανχάταν.

Τα νεοφιλελεύθερα δόγματα, ενίσχυσαν τη φοροδιαφυγή και κυρίως η αποθέωση της ελεύθερης αγοράς, η άρση όλων των οικονομικών κανονισμών, σε συνδυασμό με την μεγαλύτερη από ποτέ παγκοσμιοποίηση του κεφαλαίου, έδωσε το πράσινο φως για την αχαλίνωτη συσσώρευση πλούτου, με νόμιμες ή λιγότερο νόμιμες δραστηριότητες. Οι πολιτικοί ηγέτες στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ δεν μπορούν να διατείνονται ότι παλεύουν για τον περιορισμό του φαινομένου.

Καταρχήν οι ίδιοι το αξιοποιούν. Στις τράπεζες της Ζυρίχης ή στις ωραίες βίλες της λίμνης Λεμάν, στο κτίριο στην οδό North Orange 1209 στο Γουίλμινγκτον του Ντελαγουέρ – έδρα 230.000 εταιρειών- ή στο κτίριο Ugland στα νησιά Καϊμάν – 19000 εταιρειών-, συναντιούνται οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ όλου του κόσμου. Έμποροι ναρκωτικών, με τον ταμία της προεκλογικής εκστατείας του Ολάντ, ο νόμιμος και ηθικός Βουλγαράκης με τους απογόνους του Σαλαζάρ και του Μομπούτου. Κατά κύριο λόγο, όμως, γιατί η πολιτική που υποστηρίζουν είναι υποταγμένη στα συμφέροντα του κεφαλαίου. Υπό αυτό το πρίσμα, ακόμα και πρόσκαιρες προσπάθειες για σχετικό περιορισμό της φοροδιαφυγής, είναι καταδικασμένες σε αποτυχία, σε ένα καθεστώς που θέτει σαν πρωταρχικό καθήκον την κερδοφορία των επιχειρήσεων. Εδώ και δεκαετίες, το κεφάλαιο απαλλασσόταν όχι μόνο από τις εργατικές κατακτήσεις του παρελθόντος, αλλά και από τη φορολογία, έτσι που ο μεγαλοεπενδυτής Γουόρεν Μπάφετ να αναφωνήσει ότι έχει το μικρότερο φορολογικό συντελεστή από όλους του εργαζόμενους του.

Το χαμηλό αυτό κτίριο, στον αριθμό 1209 της οδού North Orange, στο Γουίλμινγκτον του Ντελαγουέρ είναι η έδρα περίπου 230.000 εταιρειών, μεταξύ των οποίων της Coca Cola, της Ford, της General Motors, της KFC, της Intel, της Google…

Το κτίριο Ugland στα νησιά Καϊμάν, που στεγάζει κοντά στις 19000 εταιρείες. Για αυτό έκανε ο λόγο ο πρόεδρος Ομπάμα λέγοντας ότι «είτε πρόκειται για το μεγαλύτερο κτίριο στον κόσμο, είτε για τη μεγαλύτερη απάτη στα χρονικά», ξεχνώντας βέβαια το κτίριο της οδού North Orange.

Η έδρα της Itunes, της Apple, στην Ευρώπη, μια θυρίδα στο νούμερο 8 της οδού Heinrich Heine, στο Λουξεμβούργο

Στο έδαφος της κρίσης, μάλιστα, αντί να αναγνωριστεί η φοροδιαφυγή ως παράγοντας των προβλημάτων και να αναζητηθεί έστω ένα ψίχουλο από τα λιμνάζοντας τρις, έγινε ακριβώς το αντίθετο. Ενισχύθηκε η κούρσα του ανταγωνισμού για το ποιος θα δώσει τα περισσότερα στις πολυεθνικές και τις τράπεζες. Φορολογικές ελαφρύνσεις, εργοδοτική ασυδοσία, ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας, τα πάντα.

Χώρες που χάνουν από τις offshore δραστηριότητες

Φτώχεια και αυταρχισμός για τους κάτω. Πλούτη και ελευθερία για τους πάνω

Η φοροδιαφυγή δεν είναι μόνο ένα τέχνασμα των ισχυρών της οικονομίας που έχουν πάντοτε τον τρόπο να ξεγλιστρούν από τους αδύναμους εισπρακτικούς μηχανισμούς των κρατών. Είναι βασική πλευρά του σύγχρονου καπιταλισμού, ενδεικτική της ταξικότητας και της αδικίας του εκμεταλλευτικού συστήματος.

Πριν λίγες μέρες, κόντεψε να χάσει το σπίτι του ένας άνεργος μεταλλεργάτης στην Ελλάδα για οφειλές 1500 ευρώ. Την ίδια στιγμή καταδικασμένοι εγκληματίες απολαμβάνουν τα αφορολόγητα πλούτη τους σε σαλέ στις Άλπεις ή κάτω από ένα φοίνικα στις Μπαχάμες. Το φορολογικό σύστημα, όπως και η δικαιοσύνη, είναι πάντοτε σκληρό και αποτελεσματικό στους φτωχούς και χαλαρό και αναποτελεσματικό στους πλούσιους.

Οι φορολογικοί παράδεισοι δεν είναι μόνο εδάφη στα οποία το κεφάλαιο διαφεύγει από φόρους. Είναι περιοχές στις οποίες, η εξουσία των επιχειρήσεων είναι απεριόριστη και ανεμπόδιστη. Είναι περιοχές που αναιρείται κάθε, έστω τυπική, έννοια δημοκρατίας λαϊκής και εθνικής ανεξαρτησίας.

Στην Ελβετία, την παλαιότερη δημοκρατία του κόσμου, ένα πολιτικό σύστημα με ενεργές αρχές άμεση δημοκρατίας, με συχνά δημοψηφίσματα, είναι σε ισχύ. Το μόνο κακό: ότι όλα μπορούν να συζητηθούν και να αμφισβητηθούν, εκτός από το σημαντικότερο. Tην απόλυτη ελευθερία των επιχειρήσεων, το τραπεζικό απόρρητο που έχει μετατραπεί σε χαρακτηριστικό της εθνικής συγκρότησης. Τα κόμματα που αναγκαστικά συμμετέχουν εναλλάξ στην κυβέρνηση στα πλαίσια μιας ισότητας μεταξύ των καντονιών, δεν έχουν ούτε καν την τυπική εξουσία να αμφισβητήσουν αυτές τις «ανώτερες αρχές». Κάθε φορά που φτάνει στη δικαιοσύνη κάποιο μεγάλο σκάνδαλο, όπως η μεταφορά στις μεγάλες ελβετικές τράπεζες πλούτου που έχει κλαπεί από τις φτωχότερες χώρες σε λογαριασμούς των δικτατόρων τους, πάντοτε κουκουλώνεται. Οι βουλευτές δεν έχουν καν ασυμβίβαστο. Έτσι όλοι οι εκπρόσωποι είναι και μέλη εκατοντάδων Δ.Σ. επιχειρήσεων και τραπεζών. Στους νησιωτικούς παραδείσους, η ηγέτιδα δύναμη, συνήθως η ίδια η βασίλισσα της Αγγλίας, ορίζει τους άρχοντες που είναι υπεύθυνοι για τις σημαντικές αποφάσεις. Ωστόσο, υπάρχει μια τυπική πολιτική ανεξαρτησία, καθώς δημιουργούνται πολιτικά σώματα με αυτόχθονες που προσποιούνται ότι κατέχουν την πολιτική εξουσία.

Η ύπαρξη των επικρατειών εχεμύθειας έχει αρνητικά οφέλη για τους λαούς, τόσο στις φτωχότερες όσο και στις πλουσιότερες χώρες. Πολυεθνικές κατακλέβουν για δεκαετίες τους φυσικούς πόρους στην Ασία, τη Λατινική Αμερική και την Αφρική, καταδικάζουν στην πείνα δισεκατομμύρια και δεν αφήνουν τίποτα στις χώρες. Αλλά και στη Δύση, οι εργαζόμενοι υποβάλλονται σε συνεχείς επιθέσεις για να γίνουν πιο «ανταγωνιστικοί», μένουν άνεργοι και καλούνται επιπροσθέτως να πληρώνουν όλο και περισσότερους φόρους τη στιγμή που οι πλούσιοι «συμπατριώτες» τους δεν αφήνουν ούτε δεκάρα.

Στο έδαφος της κρίσης, η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο δραματική. Κόσμος μένει άστεγος ή πεινάει, σχολεία και νοσοκομεία κλείνουν, εξαιτίας των προβλημάτων στα δημόσια οικονομικά. Μα ποιος φταίει για αυτά; Ο μισθωτός, ο άνεργος και ο συνταξιούχος ή βαθύπλουτος που διαφεύγει των φόρων ενώ εμφανίζεται σαν σωτήρας της ανάπτυξης;

Το ελαττωμένο ποσοστό κέρδους που εγγυώνται πολλές επενδύσεις εντός της παγκόσμιας ύφεσης, αφήνει τεράστια κεφάλαια να λιμνάζουν σε φορολογικούς παραδείσους σε όλο τον κόσμο.

Είναι ένας διπλά κλεμμένος πλούτος. Στην υπεραξία που κερδίζει ο κεφαλαιοκράτης από την ανθρώπινη εργασία, προστίθεται και η παλιά και δοκιμασμένη μέθοδος της πραγματικής κλοπής μέσω της αποφυγής των φόρων προς το κράτος, πράγμα που βαραίνει και πάλι την εργατική τάξη.

Η Cosco στον Πειραιά

Μνημονιακοί και φοροφυγάδες «φέρνουν την ανάπτυξη». Να τους σταματήσουμε

Στην Ελλάδα, το ζήτημα των offshore δραστηριοτήτων έχει τεράστια σημασία. Όλες οι κυβερνήσεις ορκίζονται ότι κάνουν τα πάντα για να βρουν όσους φοροδιαφεύγουν. Στην πράξη, η συζήτηση επιστρέφει με μέτρα ενάντια στους μικρούς και μεσαίους, τη στιγμή που σύμφωνα με τις πρόσφατες έρευνες, μόνο στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους εντοπίστηκαν 107 offshore εταιρίες ελληνικών συμφερόντων, εκ των οποίων μόνο 4 εμφανίζονται στους φορολογικούς καταλόγους.

Όλη η οικονομική και κοινωνική ελίτ κρατά τα λεφτά της στην Ελβετία, γράφει σε offshore ακίνητα στην Αθήνα ή το Λονδίνο, στήνει εταιρίες στο Τζέρσευ κ.α. Αλλά δεν είναι μόνο αυτά. Πλάι σε αυτές τις σκιώδεις δοσοληψίες, υπάρχει το μεγαλύτερο διαχρονικό σκάνδαλο της παντελούς φοροαποφυγής του φοβερού και τρομερού εφοπλιστικού κεφαλαίου. Μα και στις μεγάλες επενδύσεις που θα φέρουν, κατά τον πρωθυπουργό την ανάπτυξη, συμβαίνει τίποτα διαφορετικό; Η Cosco που πήρε το λιμάνι του Πειραιά και θέλει τη μισή Κρήτη, δεν άφησε τίποτα στον «κρατικό κορβανά» παρά τα τεράστια κέρδη της. Ή δεν ξέρουμε, μπορεί και να άφησε, όχι για το δημόσιο συμφέρον, αλλά για προσωπικούς και κομματικούς λογαριασμούς. Οι αυστηρές ποινές που επιβλήθηκαν σε όσους συμμετείχαν στο σκάνδαλο με τη Siemens σίγουρα θα τρόμαξαν όσους σκέφτονταν ξανά κάτι τέτοιο.

Η Αριστερά οφείλει να καταδεικνύει την προφανή αδικία του συστήματος, τη σήψη και τη διαφθορά του πολιτικού προσωπικού της κυβέρνησης και την υποκρισία των τροϊκανών που υποτίθεται θα έβαζαν σε τάξη τα δημόσια οικονομικά. Οι ίδιοι που φοροδιαφεύγουν, νομοθετούν και υποκρίνονται τα παραδείγματα ηθικής και ελπίδας.

Όμως, οι offshore δραστηριότητες, είναι το κατεξοχήν πλαίσιο στο οποίο αναδεικνύεται γλαφυρά, η φυσιογνωμία του σύγχρονου καπιταλισμού, η τεράστια δύναμη και εξουσία που έχει συγκεντρωθεί στα χέρια λίγων μεγαλοκαπιταλιστών και η συστράτευση με αυτούς όλων των διεθνών οργανισμών, όπως η ΕΕ, το ΔΝΤ, ο ΠΟΕ κ.α. Έτσι, η καταγγελία του γεγονότος και η κατάθεση θετικών προτάσεων στο στίγμα των παρελθουσών κευνσιανών ρυθμίσεων δεν αρκεί για να περιορίσει τους πανίσχυρους μηχανισμούς φοροδιαφυγής του κεφαλαίου. Αντιθέτως, μια πολιτική που αποδέχεται το πλαίσιο της ΕΕ και του Ευρώ, την ανάγκη επενδύσεων αλλά με άλλη φυσιογνωμία και με δημοκρατία και επιδιώκει να μπλοκάρει τη φοροδιαφυγή, είναι καταδικασμένη να χαθεί στις συμπληγάδες και τις ορέξεις του διεθνούς ανταγωνισμού. «Αν εσύ μου βάζεις φόρους, τότε εγώ φεύγω», θα πουν ειλικρινά πολλοί καπιταλιστές.

Η αποτελεσματική αναμέτρηση με τις offshore και τις onshore ταξικές πολιτικές, μπορεί να περνά και μέσα από άμεσες ρυθμίσεις, αλλά περιλαμβάνει ρήξη και αποδέσμευση από το ασφυκτικό πλαίσιο της Ε.Ε. που παρά τα λόγια ευνοεί τους φορολογικούς παραδείσους. Απαιτεί συντριπτικές ανατροπές στην εξουσία και την ιδιοκτησία του κεφαλαίου, εθνικοποιήσεις με εργατικό έλεγχο και αναμέτρηση με το ίδιο το οικονομικό μοντέλο. Συνδέεται εν τέλει με τη ίδια την αντικαπιταλιστική ανατροπή.

HELP. Κραυγή απόγνωσης μέσα από την κόλαση των στρατοπέδων συγκέντρωσης...

Θάνος Ανδρίτσος, απο τη Λεσχη...

Η παραπάνω φωτογραφία είναι του Κυριάκου Μπάνου από την Εργατική Αλληλεγγύη.

Προέρχεται από το στρατόπεδο συγκέντρωσης μεταναστών στην Κόρινθο, λίγο μετά τη βίαιη καταστολή της απεργίας πείνας και της εξέγερσης των έγκλειστων. Εκατοντάδες και χιλιάδες άνθρωποι βρίσκονται κλεισμένοι μέσα στα κολαστήρια του Δένδια και της κυβέρνησης, χωρίς να κατηγορούνται για κάτι, χωρίς να έχουν κάνει κάτι κακό πέραν του να αναζητούν μια ζωή, μια δουλειά, ένα αύριο. Εγκλωβισμένοι, δεν μπορούν να βγουν, δεν μπορούν να πάνε πίσω, δεν μπορούν να πάνε κάπου αλλού. Μέσα στις χειρότερες συνθήκες που μπορεί κανείς να φανταστεί, στοιβαγμένοι κατά δεκάδες σε μικρά κελιά, χωρίς επαρκές φαγητό, νερό… Μερικοί προσπαθούν να δώσουν τέλος στη ζωή τους. Αν αυτό βέβαια μπορεί να θεωρηθεί ζωή. Αν αυτό δεν είναι το κατώτερο σημείο που μπορεί να καταδικάσεις κάποιον, να τον κάνεις να χάνει τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά του.

Όμως ο πόθος για την ελευθερία και για τη ζωή δε σβήνει ποτέ. Σε ένα λευκό πανί γράφουν τη λέξη βοήθεια για να τη δούμε όλοι εμείς. Όσοι αισθανόμαστε άνθρωποι ακόμα. Όσοι δεν μπορούμε να ανεχτούμε στη χώρα μας Άουσβιτς ή Γκουαντανάμο. Ας τους δείξουμε ότι τους βλέπουμε και τους ακούμε. Ας τους δείξουμε ότι η εικόνα με το μήνυμα βοήθειας που στέλνουν δεν θα ξεχαστεί κι αυτή μέσα στη χειμαζόμενη καθημερινότητα μας σαν τόσες άλλες   στιγμές βαρβαρότητας που αρχίζουμε να συνηθίζουμε.

Η εικόνα μας έκανε να θυμηθούμε μερικά από τα ποιήματα που έγραψαν οι φυλακισμένοι στο Γκουαντανάμο. Έχει και θάλασσα η Κόρινθος, ίσως να είναι μια ακόμα τραγική σύμπτωση…

Ω Θάλασσα, φέρε μου νέα από τους αγαπημένους μου.

Αν δεν ήμουν δεμένος με τις αλυσίδες των απίστων,
θα είχα βουτήξει μέσα σου
και θα είχα φτάσει στους αγαπημένους μου ή θα είχα χαθεί
στην αγκαλιά σου.

Οι ακρογιαλιές σου είναι θλίψη, αιχμαλωσία, πόνος και αδικία.
Η πίκρα σου ροκανίζει την υπομονή μου.

Η γαλήνη σου είναι σαν τον θάνατο, τα σαρωτικά σου κύματα
παράξενα.
Η σιωπή σου που αναδύεται κρύβει στις πτυχές της
την προδοσία.

Η ηρεμία σου, αν συνεχιστεί, θα σκοτώσει τον καπετάνιο
και ο θαλασσοπόρος θα πνιγεί στα κύματά σου.

Ευγενική, κουφή, μουγκή, ανίδεη, οργισμένα θυελλώδης,
κουβαλάς μνήματα.

Αν ο άνεμος σε αγριεύει, είναι ορατή η αδικία σου.
Αν ο άνεμος σε σωπαίνει, είναι απλώς η άμπωτις και η παλίρροια.

Ω Θάλασσα, μήπως σε προσβάλλουν οι αλυσίδες μας;
Αναγκαστικά και μόνο πηγαινοερχόμαστε καθημερινά.

Ξέρεις τις αμαρτίες μας;
Καταλαβαίνεις ότι μας ρίξανε σ’ αυτόν τον ζόφο;

Ω Θάλασσα, μας χλευάζεις στην αιχμαλωσία μας.
Συνωμότησες με τους εχθρούς μας και μας περιφρουρείς
σκληρά.

Τα βράχια δεν σου λένε για τα εγκλήματα που έγιναν
ανάμεσά τους;
Η Κούβα, η καταβλημένη, δεν σου μεταφράζει τις ιστορίες της;

Βρίσκεσαι δίπλα μας τρία χρόνια τώρα και τι κέρδισες;
Βαρκούλες ποίησης στη θάλασσα, μια θαμμένη φλόγα
σε μια καρδιά που καίγεται.

Τα λόγια του ποιητή είναι η πηγή της δύναμής μας,
ο στίχος του το ίαμα της πονεμένης μας καρδιάς.*

Όμως η περίπτωση του Γκουντανάμο μάλλον διαφέρει από τα στρατόπεδα σαν την Κόρινθο ή την Αμυγδαλέζα. Πιο κοντινό αλλά εξίσου απάνθρωπο είναι το παράδειγμα του στρατοπέδου Woomera στην Αυστραλία το οποίο λειτούργησε για μερικά χρόνια στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Χιλιάδες μετανάστες στέλνονταν εκεί, σε ένα χώρο που προσπαθούσε να μείνει κρυφός, κάπου στην έρημο της ηπείρου. Για ανθρώπους που θέλουν να τους κρατήσουν κρυφούς ούτως ή άλλως.

Οι απάνθρωπες συνθήκες προκαλούσαν συχνές εξεγέρσεις ενώ η μέθοδος αποσιώπησης και παραπληροφόρησης μοιάζει πολύ με τη σημερινή φασιστικού τύπου πολιτική της τρικομματικής κυβέρνησης και της Ε.Ε.



Στη συνέχεια η Αυστραλία βρήκε άλλες λύσεις στέλνοντας τους θαλασσοδαρμένους μετανάστες σε απομονωμένα νησιά. Παρόμοιες εικόνες υπάρχουν και σε άλλες περιοχές του κόσμου, όπως στα σύνορα Αμερικής- Μεξικού ή στη Θεούτα και τη Μελίγια της Βόρειας Αφρικής.
Όμως δεν πρέπει να συνηθίσουμε τέτοιες εικόνες.

Καλό ταξίδι πρόεδρε… Ας κρώζουν τα κοράκια του “ελεύθερου” κόσμου...

Θάνος Ανδρίτσος, απο την Λεσχη...

“Ο Τσάβες ήταν ένας τύραννος που ανάγκασε τους ανθρώπους της Βενεζουέλας να ζουν με το φόβο”.
Με αυτή τη δήλωση δέχτηκε το θάνατο του κατ’ επανάληψη εκλεγμένου προέδρου της Βενεζουέλας ο διορισμένος πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της αμερικανικής Βουλής, Εντ Ρόις.

“Ελπίζω ότι ο λαός της Βενεζουέλας μπορεί πλέον να ελπίζει σε ένα καλύτερο, πιο φωτεινό μέλλον που βασίζεται στις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων”

είπε ο πρωθυπουργός του Καναδά που εξαπέλυε τις δυνάμεις της αστυνομίας για να διαλύσουν τις διαδηλώσεις των φοιτητών στο Κεμπέκ

Ο Γερμανός υπουργός εξωτερικών πρόσθεσε:

“Υπολογίζω στο γεγονός ότι μια νέα εποχή θα ξεκινήσει στη Βενεζουέλα μετά τις ημέρες αυτές του πένθους. Η Βενεζουέλα έχει ισχυρή δυναμική και η δημοκρατία και η ελευθερία είναι οι σωστοί τρόποι ώστε η δυναμική αυτή να λάβει συγκεκριμένο σχήμα”

Νέα εποχή αναμένει και ο πρόεδρος Ομπάμα:

“Όπως η Βενεζουέλα ξεκινά ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία της, οι ΗΠΑ παραμένουν προσηλωμένες στις πολιτικές που προάγουν τις δημοκρατικές αρχές, το κράτος δικαίου και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων”

Νέα εποχή περιμένουν πολλοί, πρόεδροι, συμβουλάτορες, πετρελαιάδες, λομπίστες, ευαίσθητοι μεγαλοβιομήχανοι, ανθρωπιστές μεγαλοαστοί, δημοκράτες στρατηγοί, πολιτισμένες κυρίες της καλής κοινωνίας και τόσοι ακόμα.

Μα και στην Ελλάδα, τη χώρα που κυβερνάνε οι τραπεζίτες μαζί με κάτι θλιβερά ανδρείκελα, τη χώρα που κυβερνά η Eldorado και Μπόμπολας, τη χώρα που “λεφτά υπήρχαν”, τη χώρα του τίμιου golden boy Παπακωνσταντίνου, τη χώρα  του Κασιδιάρη και του Θέμου, τη χώρα που τα “επόμενα μέτρα θα είναι τα τελευταία”, τη χώρα που πεθαίνουν παλικάρια από μαγκάλι, εκδηλώθηκε έντονος προβληματισμός για τις συνθήκες δημοκρατίας που υπήρχαν επί Τσάβες. Στη χώρα που κλείνουν σχολεία και πανεπιστήμια προβληματίζονται για την παιδεία και τον πολιτισμό των καημένων των Βενεζολάνων.

Έτσι υποδέχτηκε ο λαός το θάνατο του ηγέτη του. Εσένα φουκαρά Σόιμπλε, μισητέ Σαμαρά, χυδαίε Βενιζέλε. Εσένα γραβατομένε τεχνοκράτη, κοκκάκια οικονομικέ δολοφόνε, ανέραστε manager… Ποιός θα θρηνήσει για το θάνατό σου, όταν αρχίσουνε οι μέρες των νέων γιακοβίνων; Εσένα ποιός θα σε κλάψει όταν φύγεις από αυτή τη γη.

Σκουπίδια, άχρηστα ανθρωπάκια, μηδαμινές μαριονέτες, γεροβρυκόλακες, κοράκια, κρώξτε όσο θέλετε. Άλλη είναι η δικιά μας ιστορία και άλλη η δικιά σας.

Για τους δικούς μας νεκρούς, θα θρηνήσουμε και θα μιλήσουμε εμείς. Και με την κριτική και με τη στήριξη και με το σεβασμό μας.

Υ.Γ. Μια προσωπική εμπειρία

Είχα την τύχη να επισκεφτώ τη Βενεζουέλα, μαζί με συντρόφους και φίλους, σε μια τόσο σημαντική ηλικία για τη σκέψη και τη στράτευσή μου. Το τελευταίο βράδυ μαζεύτηκαν όλες οι αντιπροσωπείες σε ένα μεγάλο γήπεδο για μια δίκη- γιορτή ενάντια στον ιμπεριαλισμό. Κεντρικός ομιλητής ο Ούγκο Τσάβες που μπήκε καταχειροκροτούμενος με το κοινό να φωνάζει ρυθμικά “uh ah chavez no se va” και αυτόν να ψιλοχορεύει στην είσοδό του. Χαιρόμασταν κι εμείς, με λίγο όμως ψιλομύτικο αριστερισμό που κοιτά αφ υψηλού τους λατινοαμερικάνους για την ανθρωπολατρία τους. Στην τσέπη μας είχαμε όλοι το Σύνταγμα της Μπολιβαριανής Επανάστασης (στη φωτογραφία το κρατάει) που το είχαν εκδώσει σε πολύ μικρά αντίτυπα για να το έχουν όλοι και να το διαβάζουν. Τον θυμάμαι αμυδρά να λέει κάτι για ένα βιβλίο οικονομικών που έπρεπε να το βγάλουν ένα εκατομμύριο αντίτυπα και να το δώσουν τσάμπα στο λαό. Μαζί μας ήταν και κάτι νέοι και φοιτητές- τριες που είχαμε γνωρίσει εκεί, που στήριζαν αλλά και με κριτικό τρόπο τον Τσάβες. Μίλησε κοντά στις 4 ώρες. Κάποια στιγμή, γύρισα να πω κάτι (μια εξυπνάδα ή αστείο) και θυμάμαι πως γύρισαν αμέσως και μας κοίταξαν και μας είπαν να σωπάσουμε. Θα φτάσουμε όλοι εμείς οι έξυπνοι αντιανθρωπολάτρες που χασμουριόμαστε μετά από 3 λεπτά τοποθέτησης, που παίζουμε στο κινητό μας και στέλνουμε μηνύματα ποτέ σε αυτό το σημείο;…

Καλό ταξίδι πρόεδρε

Οι δικοί μας ήρωες δεν είναι αθάνατοι, ούτε θεοί. Αρρωσταίνουν, κουράζονται, φθείρονται και πεθαίνουν. Οι ίδιοι. Οι ιδέες τους ποτέ

Ένας καπιταλισμός γεμάτος Παπακωνσταντίνου...

του Θάνου Ανδρίτσου, απο το Πριν μεσω της Λεσχης...

Το 1992, μετά την πολλαπλή κατάρρευση οραμάτων και καθεστώτων, ο Θάνος Μικρούτσικος με στίχους του Κώστα Τριπολίτη, κυκλοφόρησε το «Ανεμολόγιο».

Στις γεμάτες νόημα λέξεις, που παρουσίαζαν την απογοήτευση ολόκληρων γενεών αγώνα αλλά κυρίως τις διακηρύξεις για την οριστική νίκη του καπιταλισμού, περιλαμβάνεται και η αποστροφή «Ο σάπιος κόσμος εκεί που σάπιζε ξανατονώθηκε. Την εποχή που γράφτηκε σηματοδοτούσε πολλά περισσότερα. Έχει όμως λίγο πλάκα που τις τελευταίες μέρες κάτι τέτοιο προσπαθεί να πετύχει το πολιτικό σύστημα της χώρας, με αφορμή τη λίστα Λαγκάρντ και την αποκαθήλωση του πρώην υπουργού Οικονομικών.

Ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, σε μια από τις συνηθισμένες θεατρινίστικες δηλώσεις του, ανήγγειλε το τέλος της ατιμωρησίας. Ο αυτάρεσκος πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ υποδύεται τον ισχυρό, καθώς με την παραπομπή του Παπακωνσταντίνου οδηγείται σε κάθαρση το κόμμα του. Αλλά και ο Φώτης Κουβέλης, το αριστερό ανδρείκελο, προσπαθεί να πείσει για τη χρησιμότητά του στην εξυγίανση της πολιτικής ζωής. Ο στόχος τους σαφής: Καίγοντας ένα χαρτί, να παραμείνει ανέγγιχτη η πολιτική των μνημονίων. Κόβοντας το σάπιο φρούτο, να φανεί ότι το υπόλοιπο δέντρο της εξουσίας, παραμένει υγιές.

Όμως, όλοι καταλαβαίνουν ότι οι εποχές που με την καταδίκη ενός πολιτικού θα έβρισκε σανίδα σωτηρίας το σύστημα έχουν προ πολλού περάσει. Οι οικονομικές πτέρυγες των φυλακών περισσότερο λειτουργούν σαν καταφύγιο των οικονομικών δολοφόνων που ήταν τόσο απρόσεκτοι ώστε να πιαστούν ή έχασαν στο παιχνίδι της εξουσίας, παρά σαν τιμωρία που μπορεί να δώσει έστω και το ελάχιστο για κάποια αλλαγή.

Η υπόθεση Παπακωνσταντίνου φανερώνει πολλά περισσότερα. Καταρχήν, οδηγεί στην κατάρρευση της βιτρίνας της κυβερνητικής πολιτικής των τελευταίων ετών. Που είναι όλοι αυτοί που υπερθεμάτιζαν υπέρ της κυβέρνησης Παπανδρέου, που έφερε τους «αδιάφθορους» και «διεθνώς επιτυχημένους» τεχνοκράτες που «χωρίς να φοβούνται το πολιτικό κόστος» θα περάσουν τις «αναγκαίες μεταρρυθμίσεις» για τη «σωτηρία της χώρας»; Όλα αυτά τα περισπούδαστα στελέχη, οι καλύτεροι φίλοι του ΔΝΤ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποδείχτηκαν κοινοί ληστές, καταχραστές του δημόσιου πλούτου, ακόμα χειρότεροι και από τα δεξιά και πασοκικά λαμόγια του παρελθόντος.

Προκαλεί αυτό έκπληξη; Σάμπως δεν ήταν γνωστό το παρελθόν τους; Ο κύριος Παπακωνσταντίνου, μετά τις σπουδές του στο Λονδίνο, επέστρεψε ως οικονομικός σύμβουλος του Κώστα Σημίτη, έγινε μέλος του ΔΣ του ΟΤΕ και εκπρόσωπος στην Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής της ΕΕ, συντονιστής για την «διαδικασία της Λισαβόνα». Συνέχισε ως σύμβουλος του Παπανδρέου, καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο, ώσπου να γίνει υπουργός Οικονομικών στην πρώτη κυβέρνηση του μνημονίου και Περιβάλλοντος – Ενέργειας στην κυβέρνηση Παπαδήμου. Όλο αυτό το βιογραφικό και αποδεικνύεται ότι ο άνθρωπος- κλειδί στο ξεπούλημα του ΟΤΕ, πρωταγωνιστής στα μνημόνια και τα μεσοπρόθεσμα, εμπνευστής των αποκρατικοποιήσεων και των «στρατηγικών επενδύσεων», δεν ήταν παρά  ένας υπάλληλος που εξυπηρετούσε το κεφάλαιο.

Δεν ήταν απλά ένας έξυπνος «λογιστάκος» που βρήκε την ευκαιρία να πιάσει την καλή. Είναι εγγονός του συνονόματου επιχειρηματία, που την περίοδο της κατοχής, πήρε δώρο από τον Τσολάκογλου την παραγωγή ενέργειας στην Πτολεμαΐδα. Ο θείος του είναι ο «αείμνηστος» υπουργός της ΝΔ, πατέρας των – γνωστών πλέον- εξαδέλφων, που εμπλέκονται στη λίστα Λαγκάρντ, η μια εκ των οποίων εργαζόταν στο ταμείο αποκρατικοποιήσεων και είχε ως πολιτικό προϊστάμενο, τον αγαπημένο της ξάδερφο. Νοιάζονταν για το συμφέρον του ελληνικού λαού, πατούσαν σε φοβερές επιστημονικές αναλύσεις, ή απλά βοηθούσαν την πάρτη και την τάξη τους;

Μήπως προσπαθούμε να πούμε ότι η κακοδαιμονία μας οφείλεται σε κάποια μεγάλα τζάκια; Όχι, αλλά, σε αυτή τη χώρα, όλα μαζεμένα τα μεγάλα τζάκια, έχουν ένα όνομα. Αστική τάξη, κυβέρνηση, εξουσία. Οι προεστοί της Τουρκοκρατίας, γίνονταν κτηματίες και μεγάλοι ευεργέτες. Ο πατρινός Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος, γεννημένος το 1766, κτηματίας και έμπορος, ήταν πατέρας του βουλευτή Παναγιώτη, του υπασπιστή του βασιλιά, Δημήτριου, και παππούς, του συνταγματάρχη Γεώργιου, του υπουργού στρατιωτικών, Ιωάννη, του πρέσβη Ανδρέα κ.α. Συνήθως συνεργάζονταν με τους Γερμανούς και μετά με τους Εγγλέζους και τους Αμερικάνους, γίνονταν στυλοβάτες του μετεμφυλιακού κράτους, κολλητοί των συνταγματαρχών, υπέρμαχοι της αλλαγής και υμνητές του «εκσυγχρονισμού» του ελληνικού κράτους. «Εμείς ποτέ δε χάναμε στην οικογένειά μας», όπως έλεγε ο Κηλαηδόνης.

Δηλαδή, ποτέ αυτό το κράτος δε θα κινηθεί στον ευρωπαϊκό δρόμο, ποτέ δε θα έχουμε σοβαρό καπιταλισμό; Μη στεναχωριέστε. Αυτός είναι ο καπιταλισμός. Το «γεράκι» Ντόναλντ Ράμσφελντ υπουργός Άμυνας του Μπους, έκανε πόλεμο στο Ιράκ ενώ ήταν σε σημαντικές θέσεις σε βιομηχανίες πολέμου και φαρμακοβιομηχανίες. Στη Βρετανία, ο μεγιστάνας των μίντια, Ρόμπερτ Μέρντοχ ήλεγχε όλο το πρωθυπουργικό γραφείο του Κάμερον. Ο σοσιαλδημοκράτης Σρέντερ, μετά τη θητεία του, διορίστηκε από τον χρηματοπιστωτικό κολοσσό Ρότσιλντ. Ρότσιλντ, κάτι θυμίζει αυτό το όνομα. Ίσως τον Κάρολο Μαρξ που έγραφε για αυτόν στους «ταξικούς αγώνες στη Γαλλία» και συμπλήρωνε «η μοναρχία του Ιούλη δεν ήταν τίποτα άλλο από μια μετοχική εταιρεία για την εκμετάλλευση του γαλλικού εθνικού πλούτου, που τα μερίσματά της μοιράζονταν ανάμεσα στους υπουργούς, τις βουλές, τους 240.000 εκλογείς και τα τσιράκια τους».

Μήπως ο γερο- Κάρολος πίστευε ότι το πρόβλημα θα λυνόταν με την καταδίκη ορισμένων επιφανών επιχειρηματιών και πολιτικών; Σίγουρα όχι. Θεωρούσε όμως ότι καταδεικνύοντας τη σήψη που κυριαρχεί στο πολιτικό σύστημα, θα φανέρωνε τη σαθρή βάση του καπιταλισμού κι έτσι θα ενίσχυε τον αγώνα εναντίον του. Ακολουθεί αυτό το μάθημα, η σημερινή Αριστερά; Ο ΣΥΡΙΖΑ, επιδίδεται σε ένα διαρκή πόλεμο λιστολογίας ενώ αποδέχεται χωρίς δεύτερη σκέψη όλα τα παιχνίδια εξουσίας που εξυφαίνονται. Το ΚΚΕ, αδιαφορεί για τις εξελίξεις, αναγνωρίζοντας μόνο τον «πόλεμο εντυπώσεων» και τον «αποπροσανατολισμό» της κοινής γνώμης.

Όταν αποπροσανατολίζουν, η αριστερά πρέπει να προσανατολίζει. Προς την πραγματική φύση του καπιταλιστικού συστήματος. Ένα σύστημα που βασίζεται στην εκμετάλλευση και το ατομικό κέρδος, είναι από τη φύση του σαθρό, διεφθαρμένο. Η δικαιολογημένη οργή και αγανάκτηση κατά ορισμένων, μπορεί και πρέπει να στραφεί κατά του ίδιου του πυρήνα της εκμετάλλευσης. Ο σύγχρονος καπιταλισμός, παγκόσμια, είναι γεμάτος Παπακωνσταντίνου. Μια συμμορία λυμαίνεται το μόχθο του παγκόσμιου προλεταριάτου. Είναι οι ίδιοι στις επιχειρήσεις, στις τράπεζες, στα πανεπιστήμια, στα κόμματα, στον κρατικό μηχανισμό, στα ΜΜΕ. Αστοί, πλουτοκράτες, καπιταλιστές. Μια παγκόσμια ολιγαρχία που φροντίζει τη φυσική αναπαραγωγή της και την κερδοφορία της. Και είναι οι ίδιοι που κάθε φορά εμφανίζονται σαν υπερασπιστές του νέου, θιασώτες της εξυγίανσης.

Υπάρχει υγιής καπιταλισμός; Τα λεφτά των Παπακωνσταντίνου είναι «παράνομα», ενώ αυτά των εκατό πλουσιότερων της γης που κέρδισαν πάνω από 200 δις μέσα στην τελευταία χρονιά, ενώ ο κόσμος βυθιζόταν στη φτώχεια και την εξαθλίωση, είναι νόμιμα; Ο Κάρλος Σλιμ, πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου, με περιουσία, σύμφωνα με αναλογίες, μεγαλύτερη και από του Μίδα, έφτασε σε αυτή τη θέση, όταν κατά την περίοδο του ΔΝΤ στο Μεξικό, αγόρασε τις τηλεπικοινωνίες. Κι έτσι τώρα κάνει φιλανθρωπίες και κοινωνικές εκδηλώσεις. Σαν την κυρία Βαρδινογιάννη.

Αν η διεθνής επιχειρηματική- πολιτική διαπλοκή είναι μόνιμο χαρακτηριστικό του καπιταλισμού, στον γερασμένο καπιταλισμό της κρίσης, γίνεται κυρίαρχο χαρακτηριστικό. Σύμφωνα με τον Χάρβεϊ, «έχει γίνει πλέον κανόνας μια πολιτική οικονομία μαζικής υφαρπαγής, αρπακτικών πρακτικών σε σημείο ληστείας υπό το φως της ημέρας … Πιστεύει κανείς ότι είναι δυνατόν πλέον να υπάρξει τίμιος καπιταλιστής, τίμιος τραπεζίτης, τίμιος πολιτικός, τίμιος καταστηματάρχης ή τίμιος αρχηγός της αστυνομίας;».

Μια από τις βασικές πηγές κερδοφορίας, είναι η καταλήστευση του εθνικού πλούτου των χωρών, με βασικό μοχλό το χρέος. Για να υλοποιηθούν οι πολιτικές χρειάζονται κατάλληλοι άνθρωποι σε θέσεις πολιτικής ισχύος, που πρέπει να πληρωθούν για τις υπηρεσίες τους. Σαν τον Παπακωνσταντίνου ή σαν τον Γιώργο Παπανδρέου που έγινε καθηγητής στο Χάρβαρντ. Θα ήταν απλά γελοίο, αν δεν ήταν τραγικό.

Ο φαύλος κύκλος πρέπει να σπάσει. Όχι μόνο με την καταδίκη του Παπακωνσταντίνου. Όλο το νομικό σύστημα είναι φτιαγμένο για να καλοπερνούν όσοι επιχειρηματίες και πολιτικοί – από ατυχία ή σαν αποδιοπομπαίοι τράγοι- βρεθούν στη φυλακή και να βασανίζονται εξαθλιωμένοι μετανάστες, μικροπαραβάτες ή αγωνιστές του κινήματος. Τα εκατομμύρια τους να δοθούν για τα νοσοκομεία, τα φάρμακα. Τα σπίτια και οι βίλες τους για τους άστεγους. Οι επιχειρήσεις τους για τους ανέργους. Και συνολικά όλο αυτό το σαθρό πολιτικό σύστημα, και κυρίως η οικονομική του βάση, να διαλυθεί για να δώσει τη θέση του στη δημοκρατία των εργαζομένων. Να ποια θα είναι η καταδίκη τους.

Δημοσιεύτηκε στο Πριν, το Σάββατο 5 Γενάρη 2013

Πότε θα έρθει επιτέλους το τέλος αυτού του κόσμου;

του Θάνου Ανδρίτσου, απο τη Λεσχη...

Ανορθολογισμός, υποταγή στην καθημερινή μιζέρια ή πίστη σε ένα νέο συλλογικό όραμα;

Δεν ήρθε τελικά το τέλος του κόσμου στην 21^η Δεκέμβρη. Υπήρξαν βέβαια κρίσιμες διαμάχες για τον τρόπο που θα καταστραφεί, ή για τη σωστή ερμηνεία των Μάγιας. Αντίστοιχης σημασίας συζητήσεις πληθαίνουν το τελευταίο διάστημα σε τηλεοράσεις και εφημερίδες για θέματα όπως το αν η γραμμή που ακολουθεί τα αεροπλάνα είναι τα αέρια που μας ψεκάζουν και άλλα που συνήθως συγγενεύουν με εθνικιστικά, μυστικιστικά και φασιστικά ρεύματα. Προκαλεί θλίψη πώς σε συνθήκες οικονομικής καταβαράθρωσης και συνολικής ιδεολογικής, αξιακής, μορφωτικής καθίζησης ενισχύεται ο ανορθολογισμός, κατακρημνίζονται τα κριτήρια σκέψης και λογικής και αναβαθμίζεται η μαζική αποβλάκωση.

Παρά το μελάνι που χύθηκε ή τις συζητήσεις που έγιναν, αρκετά λίγοι πραγματικά πίστεψαν ότι θα ερχόταν η συντέλεια του κόσμου, ή κάτι παρόμοιο. Ούτε απεγνωσμένες οικογένειες έτρεχαν να κρυφτούν σε καταφύγια, ούτε μποτιλιαρίσματα ή καρδιακές προσβολές, σαν αυτές που βλέπουμε στις ταινίες και έλαβαν χώρα στη φάρσα του Όρσον Ουέλς για την εισβολή εξωγήινων το 1938. Αν εξαιρέσουμε τη νυχτερινή περιοδεία του Κασιδιάρη, πολύ λίγοι κοίταξαν τον ουρανό εκεί η τη μέρα. Πολύ λίγοι κοιτούν τον ουρανό πλέον κάθε μέρα. Κανείς δεν αυτοκτόνησε μπροστά στον φόβο της συντέλειας του κόσμου. Αρκούν αυτοί που αυτοκτονούν καθημερινά υπό το βάρος της οικονομικής καταστροφής.

Το χειρότερο δεν είναι που κάποιοι πίστεψαν ότι θα έρθει το τέλος αλλά ότι πάρα πολλοί δεν το απεύχονταν. Μπορεί να το πρόσμεναν, να το αναζητούσαν, σίγουροι πως ούτε καν αυτό δεν μπορεί να συμβεί σε αυτό τον κόσμο που καταδικάστηκαν να ζουν. Μια κοινωνία ολόκληρη αρχίζει να μαθαίνει να ζει από αγγαρεία, μέσα σε μια καθημερινή ζοφερή μανιέρα, χωρίς συγκινήσεις, χωρίς ελπίδες, αλλά και χωρίς σενάρια μαζικής καταστροφής. Δεν υπάρχει πια κανένα ένδοξο τέλος που θα μας σώσει από την άδοξη πτώση μας. Εδώ είναι που η άρνηση του ανορθολογισμού γίνεται η εξίσου ανησυχητική με την αποδοχή της καθημερινής εξαθλίωσης σαν την μόνη πιθανή εκδοχή του κόσμου.

Η ζωή χάνεται στις ουρές των ΟΑΕΔ, στην ατελείωτη προσπάθεια επιβίωσης, στα κρύα σπίτια. Δε λείπει μόνο το πετρέλαιο για να ζεστάνει το σπίτι, ή το ψωμί για να χορτάσει η κοιλιά, το χειρότερο είναι ότι λείπει η ελπίδα να γεμίσει λίγο την καρδιά και το μυαλό. Αυτά είναι τα διαρκή ατομικά τέλη του κόσμου, σιωπηλά, χωρίς θορύβους και εικόνες. Δεν είναι μόνο οι τεράστιοι κατακλυσμοί και οι πτώσεις μετεωριτών ανίκανες να αλλάξουν αυτή την καθημερινότητα, αλλά ούτε και οι σημαίες, οι επαναστάσεις οι ανατροπές. Χωρίς μεγάλες χαρές, ούτε καταστροφικές μανίες, η κοινωνία ένα μόνο μέλλον μπορεί να έχει, ίδιο με το σημερινό αποκρουστικό παρόν. Η κοινωνία. Ο καθένας μόνος του μπορεί να επιβιώνει ή και να χάνεται.

Αυτή είναι η μεγαλύτερη νίκη του δολοφονικού καπιταλισμού. Η αποδοχή ότι καμία πιθανή εναλλακτική δεν μπορεί να υπάρξει σε συλλογικό επίπεδο. Δεν υπάρχει εναλλακτική, έλεγε η Θάτσερ, μνημόνιο, ευρώ, λιτότητα ή καταστροφή λένε από το πρωί μέχρι το βράδυ οι ντόπιοι και ξένοι τροϊκανοί. Αυτή ήταν η βαθύτερη έννοια του «τέλους της ιστορίας» του Φουκουγιάμα. Όχι ότι δεν θα υπάρχουν κρίσεις και κλονισμοί, ή αγώνες και αντιστάσεις. Αλλά ότι δεν μπορεί να υπάρξει καμία πραγματική, πιθανή και βιώσιμη εναλλακτική από τον καπιταλισμό και τη νεοφιλελεύθερη διακυβέρνηση.

«Φιλόσοφοι», καλλιτέχνες, πολιτικοί, και άλλοι εμπνέονταν ή φοβούνταν τεχνοκρατικές δυστοπίες και στρατούς κλώνων. Πολλοί θεωρούν πιο πιθανή την κατάληψη του κόσμου από αυτομολημένα ρομπότ παρά από  χειραφετημένους εργάτες. Πιο πιθανή την καταστροφή του κόσμου από την καταστροφή του καπιταλισμού. Στις 21 Δεκέμβρη πιθανώς να φαίνονταν σε κάποιους πιο παράλογα τα κελεύσματα του Κομμουνιστικού Μανιφέστου από ότι του ημερολογίου των Μάγιας.

Κι όμως, ποτέ άλλοτε οι συνθήκες δεν ήταν πιο ώριμες για ένα μεγάλο άλμα της ανθρωπότητας. Το γνωρίζουν αυτό οι κυρίαρχοι. Το βλέπουν στην, ακόμα ανώριμη αλλά γιγάντια λαϊκή κινητοποίηση. Και θέλουν να το ξορκίσουν σαν ακόμα πιο παράλογο σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Κάθε είσοδος του λαού στο προσκήνιο, κάθε διεκδίκηση της εξουσίας, δεν μπορεί παρά να φέρει χάος, βία του όχλου, δεινά χειρότερα από πλημμύρες και καταποντισμούς.

Υπάρχει ένα ρητό για τη Σοβιετική Ένωση. Ότι ο κομμουνισμός δεν έμοιαζε με ότι είχε υποσχεθεί, ο καπιταλισμός όμως ήταν ακριβώς όπως περιγράφονταν. Εκμετάλλευση και δυστυχία. Κάτι ανάποδο βλέπουμε να επιχειρεί ο αστικός πολιτισμός. Τι λέει; Ο καπιταλισμός δεν θα σας εγγυηθεί καλή ζωή, πιθανώς ούτε καν επιβίωση, σίγουρα όμως είναι ο μόνος που μπορεί να υπάρξει. Κάθε άλλο είναι παράλογο και επικίνδυνο. Έτσι, ξεγυμνωμένοι από την ψευδαίσθηση της ευμάρειας και της ασφάλειας αλλά και αποψιλωμένοι από κάθε συλλογικό όραμα, οφείλουμε να προχωρούμε σήμερα, μέσα στα συντρίμμια της καθημερινής ζωής.

Είχε και ιδεολογική υποστήριξη αυτή η αποδοχή της ανημποριάς. Και από πολλούς που δεν θεωρούσαν τους εαυτούς τους οπαδούς του καπιταλισμού. Η μεταμοντέρνα κριτική, με πολλές αποχρώσεις και αφετηρίες, παρήγαγε καίριες ενστάσεις στο θεωρητικό οικοδόμημα της νεωτερικότητας και σε πλευρές δογματισμού και ντετερμινισμού του παραδοσιακού μαρξισμού, ωστόσο έθρεψε ένα τέρας. Την άρνηση κάθε δυνατότητας συνολικής αλλαγής, στηριγμένης σε κάποια ορθολογικά κριτήρια και κοινές έννοιες και διεκδικήσεις. Όπως έγραψε ο David Harvey, «παρήγαγε μια κατάσταση μηδενισμού», ή σύμφωνα με τον Perry Anderson την αίσθηση ότι «δεν μπορεί να υπάρξει τίποτα πέραν του καπιταλισμού».

Αρχίσαμε όλο και περισσότερο να «βολευόμαστε με λιγότερο ουρανό». Όπως έλεγε κι ένας γνωστός αρχιτέκτονας, οφείλουμε να προσβλέπουμε σε μικρά πράγματα, «αφού είδαμε ότι η δυνατότητα για μεγάλα αποπέμφθηκε από την ιστορία». Ωστόσο, ενώ η Αριστερά άφηνε τις μεγάλες αφηγήσεις ή υποτασσόταν την αστική ηρεμία κι ενώ οι φιλόσοφοι και οι καλλιτέχνες έβρισκαν έμπνευση στα μικρά, δεν έγινε το ίδιο για το κεφάλαιο. Η πιο μεγάλη από τις μεγάλες αφηγήσεις συντελείται σήμερα στην προσπάθεια υπέρβασης της πιο βαθιάς και δομικής κρίση του κεφαλαίου μέσω της διάλυσης της παγκόσμιας εργατικής τάξης.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η ανθρωπότητα βυθίζεται σε τόσο πυκνά σκοτάδια και εμφανίζεται ένα ρεύμα συλλογικής ιστορικής απαισιοδοξίας και απόγνωσης. Όμως  βρίσκει συνταρακτικά ανίκανη την Αριστερά να τροφοδοτήσει ένα ρεύμα αισιοδοξίας, δημιουργίας και ελπίδας για τη μεγάλη ανατροπή και αλλαγή. Ενώ γίνεται όλο και πιο έντονο το ερώτημα αν μπορεί να υπάρξει κάτι πέρα από τον καπιταλισμό, ενώ η αναζήτηση του κομμουνισμού επιστρέφει στις θεωρητικές συζητήσεις, η Αριστερά φοβάται όλο και περισσότερο να μιλήσει για αυτόν και ακόμα χειρότερα να τον συνδέσει με τις πολιτικές επιλογές της, έστω σαν στρατηγικό στόχο. Πως γίνεται να μην αρνείται την ελπίδα για μια καινούρια ζωή ο άνεργος νέος, όταν η πρόταση εξουσίας της Αριστεράς φαντάζει όλο και περισσότερο σαν μια υπόθεση μικροαλλαγών στη διαχείριση ή τις διεθνείς σχέσεις; Τώρα ρεαλισμός, τα μεγάλα οράματα και οι μεγάλες αφηγήσεις είναι ή του παρελθόντος ή του απώτερου μέλλοντος. Γίνεται να μην καταθέτει τα όπλα, όταν το ΚΚΕ του υπενθυμίζει σε κάθε ευκαιρία ότι είναι «μικρός πολύ μικρός για να αλλάξει» κάτι, ότι τα χειρότερα πάντοτε θα έρχονται μέχρι τη λαϊκή εξουσία που κάπως θα έρθει;

Θα μπορέσουμε με νέες κιμωλίες να ξανατραβήξουμε την κόκκινη γραμμή του κομμουνιστικού κινήματος, να επαναφέρουμε τον κομμουνισμό σαν όραμα και σαν κίνημα, σαν αίτημα και σαν κάλεσμα για δράση, σαν κριτήριο για τα πολιτικά προγράμματα και σαν μοχλό στράτευσης, σαν κίνηση που καταργεί την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων; Θα διαμορφώσουμε μια νέα ελπίδα που δε θα βασίζεται σε μια πίστη στα θαύματα του Χριστού, ούτε στις ιστορίες του Άγιου Βασίλη, αλλά στην γνώση της πραγματικότητας και των δυνατοτήτων της; Θα βάλουμε την κομμουνιστική ιδέα στη θεωρία και την πράξη των πραγματικών υποκειμένων; Αυτό είναι ένα καθήκον για το σήμερα.

Αξίζει να ζει αυτός ο κόσμος; Ξανά το σεξπηρικό ερώτημα, όχι όμως για  τον καθένα από μας, αλλά για τον κόσμο της εκμετάλλευσης. Σίγουρα όχι. Ας καταστραφεί, όχι με μπάλες φωτιάς από το διάστημα αλλά με τη φωτιά που καίει μέσα μας. αΚι έτσι θα θυμηθούμε ξανά, την παρακίνηση του Χικμέτ: «Στάχτη θα γίνεις κόσμε γερασμένε, σου είναι γραφτός ο δρόμος της συντριβής»

Τι έχει νόημα;

η Λέσχη...

του Θάνου Ανδρίτσου

Οι μέρες του Αυγούστου, όσες από αυτές βρίσκεσαι καθηλωμένος στην Αθήνα, είναι πάντοτε κατάλληλες για σκέψεις, προβληματισμούς, κείμενα, διάβασμα και όλα όσα στη συνηθισμένη ροή του χρόνου στοιβάζονται βίαια ανάμεσα σε δουλειές, κινηματικά καθήκοντα και κοινωνικές υποχρεώσεις. Πολλοί βέβαια θα έχουν δίκαιες κατηγορίες να προσάψουν στην παρατεταμένη νωθρότητα τη στιγμή που γύρω μας βαθαίνει ο πάτος της παρακμής. Είναι αλήθεια και όλοι το σκεφτόμαστε. Άλλο τόσο αλήθεια είναι όμως, ότι χρειάζονται στιγμές που διαταράσσεται η κανονικότητα, που προσπαθείς να κάνεις τις σκέψεις στο μυαλό σου να αποκτήσουν νόημα χωρίς να φοβάσαι να βυθιστείς και εσύ σε μια τρικυμία αδιεξόδων και παραλόγων.

Έτσι πρέπει. Οι καρικατούρες ατσαλένιων, πάντοτε πεισμένων και ακλόνητων, με πλήρη διαύγεια και ετοιμότητα, με διαρκή οξυδέρκεια, τιτάνια ηρεμία και αταλάντευτη μαχητικότητα, επαναστατών, μόνο στις ασπρόμαυρες ταινίες σοσιαλιστικού ρεαλισμού υπάρχουν. Δεν πειράζει να στοχεύεις κάπου εκεί κοντά. Όχι ότι πρέπει, άβουλο ανθρωπάκι, που σκιάζεται μόλις λίγο ζορίσει η κατάσταση, να γίνεις, κατηγορώντας δήθεν τη δύσκολη εποχή, για το δικό σου μικρό μπόι.

Πάντοτε δίπλα στο μεγαλείο υπήρχε η μηδαμινότητα, πλάι στις μεγάλες αποφάσεις για το μέλλον, οι μικρές για το παρόν. Κάτι τέτοιο, θυμάμαι, έγραφε ο Θανάσης, στις αγαπημένες εβδομαδιαίες τελευταίες λέξεις του. Και ξέρω πως τις μεγάλες αποφάσεις ποτέ δεν τις παίρνεις σε έναν στοχασμό για ένα ηρωικό μέλλον, αλλά όταν στις δοσμένες συνθήκες επιλέγεις κάθε φορά το δρόμο που επιτάσσουν τα μεγάλα σου όνειρα. Κι έτσι γίνονται οι αέρινες μεγάλες ιδέες σου, χειροπιαστά βήματα που σε οδηγούν στο θρίαμβο ή την καταστροφή, αλλά πάντως, με ψηλά το κεφάλι.

Και θυμάμαι που μνημονεύαμε με τον Κώστα, τις προσωπικές ιστορίες και τις συλλογικές αναζητήσεις της νέας γενιάς των ανταρτών και ανταρτισσών της ΕΠΟΝ, αμέσως μετά τον πόλεμο. Ηρεμία, χαρά, έρωτα, τέχνη, ελευθερία, να κάνουν βόλτα χωρίς να σκοτώνονται, να ζήσουν την ομορφιά της φύσης… Αυτά θέλανε. Και η μοίρα τους έφερε τριάντα χρόνια σκοτωμών, εξοριών και φυλακίσεων. Κι έτσι φτιάχτηκε η πιο σημαντική γενιά ηρώων που πάτησε ποτέ σε αυτόν εδώ τον τόπο. Από καθημερινούς ανθρώπους, σαν τον φιλαράκο σου που πίνατε καφέ, σαν την κοπελίτσα από την τάδε σχολή που της άρεσε το θέατρο. Καθημερινοί άνθρωποι, που η μη καθημερινή εποχή που έζησαν, τους ανάγκασε υπεράνθρωποι να γίνουν. Και σκέφτεσαι: Αυτοί εδώ γύρω μου, θα αλλάξουν τη ροή της ιστορίας; Αυτός, που δεν μου φαίνεται και πολύ διαβασμένος, ή ο άλλος που ήρθε μια ώρα αργότερα για μια δουλειά που είχαμε αναλάβει, ή αυτή παραδίπλα που σαν πολύ να νοιάζεται για την εμφάνισή της φαίνεται; Ή μήπως, πάνω από όλα, εσύ που πιάνεις καθημερινά τον εαυτό του να σκαρώνει δειλές υποχωρήσεις; Κι όμως, ναι, μπορεί τέτοιοι σαν εσένα, χρυσές σελίδες της ανθρωπότητας να γράψουν. Μπορεί και να λησμονηθούν από όλους, σαν άχρηστα και ανήμπορα πλάσματα, που ατύχησαν να ζήσουν σε ζοφερούς καιρούς, χωρίς να κάνουν κάτι για να τους αλλάξουν. Θα κριθεί αν θα ναι κάτι από τα δύο, ή κάτι από τα πολλά που βρίσκονται στη μέση, από τις μεγάλες, αλλά και από τις μικρές, τις καθημερινές αλλά και για αυτό ιστορικές, αποφάσεις που θα πάρουν. Θα κριθεί και από το πώς θα τα φέρει ο καιρός. Σίγουρα όμως δεν κρίθηκε ακόμα, καλά η κακά. Σίγουρα επίσης, δεν θα κριθεί από ηθικούς λεονταρισμούς ή μοιρολόγια έξω από την πραγματική κίνηση, έξω από την δράση, έξω από την εμπλοκή με την πραγματικότητα.

Η ζωή αλλάζει, δίχως να κοιτάζει τη δικιά σου μελαγχολία. Το ξέρουμε αυτό χρόνια τώρα. Και συνήθως αλλάζει προς το χειρότερο. Σίγουρα, άλλαξε προς το χειρότερο, το τελευταίο διάστημα. Και για μερικούς πια, δεν υπάρχει καν ζωή για να χειροτερέψει. Και ισχύει ότι στον αγώνα που έχουμε μπροστά μας – ένας αγώνας δύσκολος, μακροχρόνιος και καθημερινός, στον οποίο θα κριθεί αν θα ξεμυτίσει μια χαραμάδα φωτός στη χειμαζόμενη ανθρωπότητα ή αν θα βυθιστεί σε ένα αδυσώπητο μακροχρόνιο σκότος- κανείς δεν περισσεύει. Βέβαια, άλλο τόσο αποδεικνύεται καθημερινά ότι και κανείς δεν είναι αναντικατάστατος, κανένας δεν έχει προνομιακή μεταχείριση από τον χρόνο έτσι ώστε να παγώνει όποτε αυτός αισθάνεται προβληματισμένος, κουρασμένος ή απογοητευμένος. Και πιθανότατα από κανέναν μόνο του – και αν όχι από κανέναν σίγουρα όχι από εσένα- δεν εξαρτάται το μέλλον της παγκόσμιας επανάστασης. Όμως τις αποφάσεις που παίρνεις, μόνο έτσι μπορείς να τις πάρεις. Ξέροντας ότι και με την μικρότητά σου, ακόμα κι έτσι, το αν θα γενούνε τα σκοτάδια φώς, περνάει από σένα.Κι αν κατά καιρούς συννεφιασμένη και τρικυμισμένη είναι η σκέψη σου, και αν συνολικά σχέδια με εξακριβωμένη θριαμβευτική κατάληξη δεν μπορείς να διαλαλήσεις, δεν πειράζει. Πάντοτε θα υπάρχουν κάποιες βεβαιότητες, κάποια σίγουρα βήματα που χωρίς φόβο πρέπει να βαδίσεις.

Με τις παραπάνω σκέψεις, προσπαθώ μέρες τώρα, να γράψω ένα κείμενο για κάποιο θέμα. Να πω δυο τρεις ιδέες, μια πρόταση, να κάνω μια ανάλυση, έστω ένα συμπαθητικό αρθράκι κριτικής της καθημερινότητας. Και πάντοτε διστάζω. Τριγυρνάνε στο μυαλό μου σκόρπιες σκέψεις, καμια ωραία ατάκα, ένα ενδιαφέρον σχήμα λόγου, αλλά μετά από λίγο απορρίπτονται. Σαν ανούσιες, φλύαρες, χαζοχαρούμενες και σίγουρα ασόβαρες για την εποχή, ιδέες. Έκατσα και θυμήθηκα τα κείμενα που είχαν γραφτεί κατά καιρούς στη Λέσχη, αρκετά είχα γράψει και εγώ, μπας και μου έρθει καμιά ιδέα. Και τα απέρριπτα όλα. Τι, να γράψω κάνα εξυπνακίστικο σχόλιο, να πω μια ιστορία από τη ζωή μου, ή μήπως πάλι ένα κείμενο για το φοιτητικό κίνημα, τα βιβλία και τις αδιάφορες και μηδαμινές πράξεις μου; Τι νόημα έχει; Τη στιγμή που δίπλα μας ξεχειλίζει η απόγνωση και η απαθρωπιά, όλα αυτά μοιάζουν να μην έχουν νόημα.

Φλέρταρα για μέρες με αυτή την κατάρα της απουσίας νοήματος. Για οτιδήποτε. Τι νόημα έχει να γράψεις ένα κείμενο που να αντιπαρατίθεται στην κυβερνητική προπαγάνδα και στα ρατσιστικά ψέματα για τους μετανάστες; Ποιος θα το διαβάσει; Όσοι είναι από δω τα ξέρουν, όσοι είναι από κει δεν θα πειστούν. Τι νόημα έχει ένα κείμενο ενάντια στις αλλαγές στα πανεπιστήμια; Ενδιαφέρεται ακόμα κανένας για το φοιτητικό κίνημα; Έχει νόημα να βλέπω ειδήσεις, και να χαλάει το μυαλό μου; Με έπιασα να μη θυμάμαι καν τα ονόματα των νέων υπουργών. Ώσπου με έπιασα να κάνω τέτοιες σκέψεις για πολιτικές και κινηματικές ιδέες. Τι νόημα έχει αυτός ο αγώνας, αν δεν υπάρχει η τάδε προϋπόθεση, και το δείνα παράδειγμα έχασε, και οι τάδε έκαναν λάθος τότε, αλλά και οι δείνα που τους έκαναν κριτική και αυτοί λάθος κάνανε… Τώρα είναι στιγμή των δρόμων και της δράσης- ναι αλλά και αυτά χάνουν χωρίς θεωρία-  άρα είναι στιγμή θεωρίας-  ναι αλλά την ίδια ώρα στους δρόμους αναβιώνει ο φασισμός-  τότε χρειαζόμαστε επαναστατικό κόμμα- ναι αλλά και η εργατική τάξη.Και τελικά, ματαιότης, ματαιοτήτων τα πάντα ματαιότης. Ή αν όχι αυτό, επειδή είμαστε με την επανάσταση, επανάληψη αυτών που κάναμε μέχρι χθες, μηχανιστικά, αυτόματα, σαν αγγαρείες.

Όμως το σκέφτηκα ξανά. Όταν αρχίζεις να αμφισβητείς το νόημα που έχει ένα κείμενο που τεκμηριώνει το αυτονόητο, αμφισβητείς και τη δυνατότητα να παλέψεις για αυτό. Κι όταν δεν παλεύεις για το προφανές, πώς θα παλέψεις και για τα πιο μεγάλα. Κι όταν φοβάσαι ότι δεν μπορείς να πείσεις σήμερα, πως θα τα καταφέρεις αύριο. Και τελικά καταλαβαίνεις ότι η δικιά σου υποχώρηση ευθύνεται, ότι η δικιά σου πεποίθηση κλονίστηκε, και όχι ότι μέσα σε λίγους μήνες τα πάντα έχασαν το νόημά τους. Κι έτσι κατέληξα ξανά σε μια φράση που θυμόμουν από παλιά, του D. Harvey. Πες κάτι με νόημα και συνοχή, ή μείνε σιωπηλός. Και θα προσέθετα: κάνε, πρότεινε, δημιούργησε κάτι με νόημα και συνοχή ή μην κάνεις τίποτα. Δεν είναι ότι τα πάντα έχασαν το νόημά τους. Είναι που χρειάζεται να ψάξεις και να βρεις κάτι που να έχει νόημα. Δεν είναι ότι γίναν όλα μάταια. Αλλά ότι πρέπει να δώσεις μεγαλύτερο αγώνα για αποδειχτεί κάτι χρήσιμο. Δεν είναι ότι χάθηκε η μάχη, είναι ότι πρέπει να παλέψεις περισσότερο για να κερδίσεις.

Δε σημαίνει αυτό προφανώς ότι τα πάντα καλώς γίνονται, όλα βρίσκονται σε καθεστώς μόνιμης νέας νοηματοδότησης και άρα να κάνουμε ότι κάνουμε, προσπαθώντας λίγο να το βελτιώσουμε. Πρέπει να σκεφτούμε, όλοι, σοβαρά που βρισκόμαστε, γιατί φτάσαμε εδώ, που θέλουμε να πάμε και πως. Έχω στο μυαλό μου πρόχειρα πολλά που έχουν νόημα και άλλα τόσα που δεν έχουν. Και παίρνω το θάρρος να καταγράψω μερικά:

Έχει νόημα, να επιδιώκεις να βασίσεις πάνω στον ορθό λόγο, τα επιχειρήματα και την αναζήτηση μιας αλήθειας, έναν λόγο αντιπαραθετικό με την κυβερνητική εξουσία, τα τσιράκια της τρόικα, τους μεγαλοκαναλάρχες, τους προπαγανδιστές του ρατσιστικού και φασιστικού δηλητηρίου και τον λαϊκίστικο, ανορθολογικό, οπισθοδρομικό και κενό νοήματος καθημερινό λόγο της χειρότερης πλευράς της νεοελληνικής κοινωνίας, της οποίας η βρωμιά αναβλύζει τις μέρες αυτές. Έχει νόημα πρώτα και κύρια για εσένα, για τους συντρόφους σου, για τον κόσμο του αγώνα που πρέπει να γίνονται φάροι λογικής σε μια εποχή που όλα γίνονται παράλογα, ικανοί να αναλύουν μεθοδικά, αποδεικτικά και με πολιτικές απολήξεις. Αλλά έχει και νόημα για την πλειοψηφία της κοινωνίας, στην οποία πρέπει να φτάσεις, για να μπορεί να κρίνει, να μαθαίνει την αλήθεια, να απορρίπτει την μαύρη προπαγάνδα.

Δεν έχει νόημα, να βαφτίζεις επιχειρηματολογία, τα αυταπόδεικτά, τον ξύλινο λόγο των προκηρύξεων, την επανάληψη συνθημάτων. Δεν έχει νόημα να υποκρίνεσαι ότι γνωρίζεις τα πάντα και την επομένη να βρίσκεσαι εκτεθειμένος από παντού, όταν σε μια συζήτηση δεν μπορείς να απαντήσεις σε τίποτα, στο θέμα του χρέους, του ευρώ, στην επικείμενη χρεοκοπία, στο τάδε που είπε ένας υπουργός κτλ. Δεν έχει νόημα ο ρηχός συνδικαλισμός του τίποτα, η αφθονία στην μπουρδολογία. Αρκετή τέτοια έχουμε στα κανάλια από τους κυρίαρχους. Δεν χρειάζεται από την Αριστερά.

Έχει νόημα, να μελετάς, να θεμελιώνεις επιστημονικά την εναλλακτική αντιπρόταση απέναντι στην βαρβαρότητα του καπιταλισμού. Έχει νόημα να ερευνάς, να μαθαίνεις για οτιδήποτε. Οι μεγάλες στιγμές της ανθρωπότητας, στιγματίστηκαν από αυτή τη σύνδεση του αγώνα για την κοινωνική απελευθέρωση με τις επιστημονικές τομές, τις φιλοσοφικές αναζητήσεις και τις καλλιτεχνικές πρωτοπορίες. Έχει νόημα να αποκτάς μεθοδολογία, να διαβάζεις σε βάθος, να κατανοείς το σύνολο των στοιχείων που διαμορφώνουν την πραγματικότητα, να αποφεύγεις τις αυθαίρετες γενικεύσεις και τα λογικά άλματα. Να μπορείς να συμμετέχεις σε μια παγκόσμια συζήτηση με τις εξελίξεις στην επιστήμη, τις ιδέες, τις τέχνες. Να ξεφεύγεις από την προχειρότητα, την τσιτατολογία, την εξύψωση της αγκιτάτσιας σε ιδεολογία.

Δεν έχει νόημα, η αυτοαναφορικότητα και η κενότητα της υψηλής επιστημοσύνης, της ενδελεχούς μελέτης του τίποτα, της καταδίκης του μεγάλου, του γενικού και του παγκόσμιου. Οι ατελείωτες μελέτες που δεν γενικεύουν σε τίποτα, οι κλειστοί κύκλοι που βαυκαλίζονται για την ανωτερότητά τους, όταν δεν γλύφουν την εξουσία. Αλλά και οι δύσκολες συζητήσεις και οι νεολογισμοί όταν μένουν σαν μια ιδιότυπη αργκό των εκλεπτυσμένων και δεν προσπαθούν να τροφοδοτήσουν ιδέες και προτάσεις προσιτές στην κοινωνική πλειοψηφία.

Έχει νόημα, να σχεδιάζεις πολιτικά προγράμματα και στόχους, συνολικά σχέδια που να επιδιώκουν την κοινωνική ανατροπή. Έχει νόημα να αποκτάς έναν μεστό και συγκεκριμένο πολιτικό λόγο, αντίστοιχο των επιδιώξεων σου. Έχει νόημα η πολιτική, η πολιτική των μαζών και των κομμάτων, η πολιτική που έχει τακτική, στρατηγική, αρχή, μέση και τέλος, συγκεκριμένους στόχους και μέσα πάλης. Η πολιτική της μαζικής οργάνωσης της εργατικής τάξης, σε σωματεία, συλλογικότητες και κόμματα. Έχει νόημα να ξεφεύγουμε από τις σπασμωδικές κινηματικές εξάρσεις και υφέσεις, από τους ενθουσιασμούς και τις απογοητεύσεις της στιγμής. Να φτιάχνουμε ορίζοντες που μπορούν να στρατεύσουν στην προοπτική μιας άλλης κοινωνίας και όχι μόνο στη ρηχή υποταγή στο σήμερα. Να μπαίνουμε στη μάχη της αλλαγής των συνειδήσεων με όλο μας το οπλοστάσιο, όχι μόνο για την επόμενη μέρα, ούτε μόνο για το μακρινό μέλλον, αλλά για το πώς θα πάμε από σήμερα μέχρι το φωτεινό αύριο.

Δεν έχει νόημα, η ατέρμονη επανάληψη κοινότυπων φράσεων που δε σημαίνουν τίποτα. Φράσεις όπως με αίσθημα ευθύνης να ανταποκριθούμε στις προκλήσεις της εποχής, που δεν κρύβει τίποτα άλλο από παραλλαγές κυβερνητικών κουστουμιών. Φράσεις όπως ο λαός να μάθει και να συνταχτεί μαζί μας για τη λαϊκή εξουσία, βγαλμένες από νυσταλέες και ατάραχες κομματικές συνεδριάσεις. Φράσεις όπως μια διαλεκτική υπέρβαση σε ανώτερο επίπεδο του τάδε και μια ανασύνθεση της γεωμετρίας του δείνα και έναν αξονισμό της συγκυρίας για το άλλο, που κάτι θέλουν να πουν, αλλά δε σημαίνουν και τίποτα στην πραγματικότητα, όταν φεύγουν από φοιτητικά αμφιθέατρα τις πρώτες πρωινές ώρες. Πες κάτι συγκεκριμένο, φτιάξε ένα σχέδιο, κάνε μια πολιτική πρόταση ή επεξεργάσου ένα θεωρητικό ερώτημα. Δημιούργησε κάτι από τις φράσεις αυτές, ώστε να μη μένουν κενά γράμματα. Μεγαλώσαμε γενιές ολόκληρες με τέτοιες φράσεις. Ήρθε όμως η στιγμή να γίνουμε καλύτεροι, να υπερβούμε σε ανώτερο επίπεδο τον εαυτό μας, έτσι που να μη χρειάζεται να επαγγελλόμαστε την ανώτερη υπέρβαση αυτή. Δεν έχει νόημα να βαφτίζεται πολιτική γραμμή μια κινηματική πρόταση, θεωρία η πολιτική γραμμή, ιδεολογία μια πολιτική απόφαση.

Έχει νόημα, η επανεμφάνιση με πιο πολιτικό και αποφασιστικό τρόπο του εργατικού και λαϊκού κινήματος. Είναι προφανές ότι αυτό κι αν έχει νόημα. Πρέπει επιτέλους να βγει από το λήθαργο των τελευταίων έξι μηνών. Χρειάζεται ένα τεράστιο κείμενο για να αποτιμήσει τους αγώνες των τελευταίων χρόνων. Είναι όμως προφανές ότι αυτή η ουσιαστική κινηματική νηνεμία από τον περσινό Φλεβάρη, η αναντίστοιχη των περιστάσεων εμφάνιση του λαϊκού παράγοντα στο διάστημα πριν, κατά τη διάρκεια των δύο εκλογών, και κυρίως μετά, και η απογοητευτική αμηχανία και ανυπαρξία αντιστάσεων στον φασιστικό παροξυσμό του καλοκαιριού, φέρνει τον αγωνιζόμενο κόσμο και την Αριστερά μπροστά σε ένα τοπίο χειρότερο από πριν. Οι αγώνες των περασμένων χρόνων, που μπορούν να ειδωθούν και σαν ένας πρώτος κύκλος που έκλεισε, ούτε ξεχάστηκαν, ούτε σβήστηκαν ηττημένοι, ούτε είναι απλά αναμνήσεις μιας μακρινής εποχής. Οι κοινωνίες αλλάζουν ταχύτατα, όχι όμως τόσο που να δικαιολογούμε την ολιγωρία μας σε μια δήθεν συντριπτική αρνητική αλλαγή των συνειδήσεων σε σχέση με την 12^η Φλεβάρη που πολλοί πιστεύαμε ότι θα σηματοδοτούσε το ξεκίνημα λαϊκής εξέγερσης. Προφανώς τα πράγματα είναι χειρότερα από πριν, προφανώς από τις εκλογές και μετά, υπάρχει ενίσχυση της αντίδρασης και μαζική εμφάνιση του φασισμού, πριμοδοτούμενου από την κρατική πολιτική. Σίγουρα έχουν επιτύχει σε ένα βαθμό την αλλαγή της συζήτησης, από το μνημόνιο στους μετανάστες. Όμως χρειάζεται ψυχραιμία στις αναγνώσεις μας, ακόμα μεγαλύτερο κομμάτι της κοινωνίας αναζητά προς την αριστερά και τον αγώνα, όμως νοιώθει ότι δεν μπορεί να βρει τον δρόμο της νίκης. Ίσως να νοιώθει ότι εξάντλησε όλα τα μέσα του, σίγουρα βρέθηκε μπροστά στα όρια που δυστυχώς είχαν τα κινήματα των τελευταίων χρόνων. Μεγάλο κομμάτι πείστηκε ότι θα ήταν μια εύκολη εκλογική μάχη, πολλοί – δυστυχώς και οι ηγεσίες της Αριστεράς- ακόμα πιστεύουν ότι θα είναι μια μελλοντική εύκολη εκλογική μάχη. Όμως, σίγουρα δεν είναι έτσι. Η ιστορία, όπως πάντα, θα κριθεί στους δρόμους, οι πόλεμοι νικιούνται στα πεδία των μαχών. Και αν δεν τους κερδίσεις εσύ, μπορεί να τους κερδίσουν οι άλλοι. Η ιστορία τα κενά τα σιχαίνεται, όπως λέει όλη την ώρα ένας σύντροφος. Ο  κόσμος, και ειδικά η νεολαία, πειθήνια να υπακούει τους Σαμαράδες και τους Βενιζέλους αποκλείεται. Θα αναζητήσει δρόμους έκφρασης της οργής και οργάνωσής της. Και αν δεν τους στρατεύσει η ελπίδα μπορεί να τους στρατεύσει η καταστροφή. Άρα, χωρίς χρονοτριβή, να βγούμε ξανά στον κόσμο, στο δρόμο, στη γειτονιά μας, στην πλατεία μας, στη σχολή μας, στο σχολείο μας. Εκεί που γεννιούνται και αλλάζουν προς το καλό ή το κακό οι συνειδήσεις. Έχει νόημα να κάνεις τα πάντα. Αγώνες, απεργίες, συνελεύσεις, πορείες, πρωτοβουλίες αλληλεγγύης, εργατικές λέσχες, επιτροπές ανέργων, δίκτυα ανταλλαγών, επιτροπές κατοίκων, εκδηλώσεις συμπαράστασης, καθιστικές διαμαρτυρίες, αφισοκολλήσεις, τα πάντα. Έχει νόημα, και κατά τη γνώμη περισσότερο από όλα, να πρωτοστατείς και να πειραματίζεσαι στη δημιουργία δομών και οργάνων έκφρασης των λαϊκών και εργατικών συμφερόντων, οργάνων που θα πάρουν στα χέρια τους την επιβίωση του λαού, την περιφρούρησή των αγωνιζόμενων, αλλά και θα διεκδικούν την ανατροπή της αστικής επίθεσης και δυνητικά την ίδια την κατάληψη της εξουσίας. Αυτά μπορούν – και μόνο αυτά-  να επιλύσουν και άλλα θέματα, όπως την ανάγκη για συλλογικότητα και διασκέδαση, την ανάγκη για ασφαλή συμβίωση Ελλήνων και μεταναστών στις πόλεις τους, την άρνηση του καταστροφικού δρόμου των ναρκωτικών κ.α.

Δεν έχει νόημα, η επανάληψη όλων αυτών σαν μια από τα ίδια από το προηγούμενο διάστημα. Σαν ένα ατελείωτο τρέξιμο από το ένα μέρος στο άλλο, χωρίς πρόγραμμα, σχέδιο, ιεράρχηση, καταμερισμό και εν τέλει χωρίς όρεξη και αποτελεσματικότητα. Σαν μια τεράστια λίστα από κινηματικές υποχρεώσεις που σαν από υποχρέωση να πρέπει να «βγουν». Χρειάζεται σκέψη, επιλογές και πάνω από όλα χρειάζεται να δοθούμε πραγματικά σε ότι κάνουμε, να αποφασίσουμε να το πάμε μέχρι τέλους, να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε πως θα γίνει κάποτε να αρχίσουμε να νικάμε κιόλας. Τι μπορεί να απαιτεί; Τι αποφασιστικότητα χρειάζεται; Μπορεί να έχει και θυσίες; Δεν είμαι υπέρμαχος των αφελών ηρωισμών αλλά δε γίνεται να πάμε άλλο στο κίνημα με τα γνωστά, με τα εύκολα. Δεν έχει νόημα ακόμα να πιθανολογούμε για το αν σήμερα, εχθές, προχθές ή σε ένα μήνα είναι η πιο σημαντική μέρα του κινήματος, για το πότε έρχεται η καταστροφή, για το πότε χάσαμε οριστικά. Το ξέρουμε όλοι ότι χάνουμε μέχρι τώρα, δεν είναι νέο. Όμως δεν βρισκόμαστε στην ήττα της επανάστασης, πρώτα και κύρια γιατί επανάσταση δεν κάναμε. Βρισκόμαστε σε μια περίοδο που το σχετικό προβάδισμα πήραν ξανά οι από πάνω και πρέπει αυτό να ανακοπεί. Γιατί πιθανότατα αν είχαμε ήδη ολοκληρωτικά χάσει, αυτό το κείμενο να μην το έγραφα τόσο εύκολα. Δεν έχει και νόημα, δυστυχώς, να δίνουμε τη ζωή μας σε αγώνες, χωρίς να αναγνωρίζουμε ότι κάτι πρέπει να αλλάξει και σε αυτούς για να νικήσουμε. Ότι χρειάζεται άλλο επίπεδο στο κίνημα, κι όχι η αέναη επανάληψη μέχρι μια νίκη που κάποτε σίγουρα θα έρθει. Γιατί πραγματικά φαίνεται ότι μπορεί και να καθυστερεί για πολλές δεκαετίες.

Έχει νόημα, να δώσουμε τη μάχη με τους φασίστες και τον φασισμό. Έχει νόημα να σταματήσουμε την πορεία προς την πιο μαύρη και αδίστακτη έκφραση του αιμοσταγούς συστήματος που είναι ο καπιταλισμός. Έχει νόημα να αναμετρηθούμε σε όλα τα επίπεδα και επομένως και στον δρόμο. Έχει νόημα πρώτα και κύρια να περιφρουρήσουμε τον εαυτό μας και τους διπλανούς μας. Στο στόχαστρο των φασιστών βρίσκονται ή θα βρεθούν σχεδόν όλοι, οι μετανάστες, οι φτωχοί, οι άστεγοι, οι απεργοί, οι αριστεροί, οι αναρχικοί, όσοι έχουν περίεργο ντύσιμο, όσοι θέλουν να κρατήσουν έστω και μια σταλιά αξιοπρέπειας. Και όλοι αυτοί πρέπει πρώτα και κύρια να προστατευτούν και να σπάσουν τον τσαμπουκά των ταγμάτων ασφαλείας που αλωνίζουν με την ανοχή της αστυνομίας και την στήριξη των ΜΜΕ και της πολιτείας. Οι δρόμοι πρέπει να επανα- κατακτηθούν από τον αγωνιζόμενο κόσμο. Όσο βρίσκονται στα χέρια των χιτλερικών δημιουργείται και μια νέα ελκυστική για μεγάλα κομμάτια νεολαίας κουλτούρα, που μπορεί κάποιος χωρίς κόστος να αλωνίζει χτυπώντας ή μαχαιρώνοντας όποιον δεν του αρέσει η φάτσα του. Αυτή η άνεση πρέπει να σταματήσει. Η πολιτική συνείδησή τους είναι τόσο μηδαμινή που και μόνο με την έλλειψη της μαγκιάς και της προστασίας που παρέχει η συμμορίτικη δομή, πολλοί θα αποστρατευτούν. Άρα θαρρετά και με μαζικούς όρους κινήματος, με μορφές αλληλεγγύης και με πρωτοβουλίες κάθε μορφής οφείλουμε να δώσουμε μάχη ενάντια στα τάγματα εφόδου. Όμως δεν αρκεί αυτό. Ακόμα περισσότερο νόημα, έχει να στοχεύσουμε ώστε η κοινωνική και πολιτική βάση, η διάλυση και απονομιμοποίηση του πολιτικού συστήματος, η ανεργία, η μαζική αίσθηση απελπισίας κ.α. αντί να τροφοδοτούν τις πιο άσχημες πλευρές της ανθρωπότητας, να δίνουν διαρκώς προβάδισμα στην ελπίδα, στον αγώνα και την αριστερά. Αυτό δε σημαίνει μια υπεκφυγή από άμεσες απαντήσεις, ωστόσο δεν μπορούμε να παραγνωρίζουμε ότι η μάχη με τον φασισμό, είναι μια μάχη για το μέλλον της χώρας και της ανθρωπότητας στα πλαίσια της ιστορικής κρίσης του καπιταλισμού, για το αν η απάντηση στα ιστορικά αδιέξοδα θα γίνει με το άνοιγμα μιας νέας σελίδας με σύγχρονης σοσιαλιστικής και κομμουνιστικής προοπτικής ή με μια βαθιά βουτιά στον πάτο της βαρβαρότητας. Έτσι τέθηκε, είναι η αλήθεια, και κατά τον μεσοπόλεμο. Επομένως η πραγματική απάντηση στις αιτίες που γεννούν τον φασισμό, δεν μπορεί παρά να σχετίζεται με την δημιουργία και ηγεμονία ενός σύγχρονου επαναστατικού ρεύματος που θα διεκδικήσει να απαντήσει στην πρόκληση της ιστορικής εποχής υπό το πρίσμα των συμφερόντων της εργατικής τάξης και εν τέλει της ανθρωπότητας ολάκερης. Γιατί έχει ιστορικά αποδειχθεί ότι σε τέτοιες περιόδους που κλονίζονται τα πάντα, δεν υπάρχει ελπίδα μέσα από τις προσευχές για ομαλότητα, για ήρεμη κοινοβουλευτική αντιπαράθεση. Άρα έχουν όλα νόημα, και η προπαγάνδα ενάντια στον φασισμό, και οι υπενθυμίσεις για τα μαθήματα της ιστορίας, και οι αντιφασιστικές πρωτοβουλίες. Πάνω από όλα έχει η προσπάθεια να γίνει πράξη το σύνθημα: Όχι στο ματοκύλισμα μεταξύ των εργατών, όχι στη διάσπαση της τάξης, όχι στην βρώμικη ρατσιστική και φασιστική προπαγάνδα. Κοινός ταξικός- επαναστατικός αγώνας ελλήνων και μεταναστών εργατών.

Δεν έχει νόημα, να περνάμε τις μέρες μας πανικοβαλλόμενοι μπροστά στις οθόνες των υπολογιστών μας, αναδημοσιεύοντας ειδήσεις στο Facebook και εγκαλώντας ο ένας τον άλλο για το τι θα κάνουμε, για το ποιος είναι πιο ατρόμητος και ποιος αράζει στον καναπέ του κτλ. Συγκεκριμένες προτάσεις και ιδέες υπάρχουν να κατατεθούν; Τόσες δυνατότητες έχει ο καθένας για να δράσει. Αν όχι, οι άναρχες κραυγές τίποτα δεν προσέφεραν ποτέ. Κανένα νόημα επίσης δεν έχει, να προσποιούμαστε ότι βρισκόμαστε στη Γερμανία το 36. Δεν βρισκόμαστε. Αν είχαμε φτάσει εκεί, πιθανώς να μην μπορούσαμε να το γράψουμε στο twitter μας αυτό. Προφανώς είμαστε σε δύσκολη εποχή, προφανώς υπάρχουν σημάδια που δείχνουν ότι υπάρχει κίνδυνος και εκεί να φτάσουμε ακόμα. Και πλέον σχεδόν όλοι το καταλαβαίνουν, ανεξάρτητα με το αν φαίνεται να επαναλαμβάνονται τα ίδια διλήμματα και λάθη που έγιναν σε περασμένες δεκαετίες. Είναι άλλο αυτό, και είναι άλλο το να θεωρούμε ότι η ύπαρξη της απειλής του φασισμού ισοδυναμεί με την επικράτησή του. Υπάρχει η τεράστια διαδικασία που περνάει από το ποιος θα κερδίσει την κοινωνία, την κοινωνία που οδεύει στον γκρεμό με την πολιτική των μνημονίων και αναζητά κάποια διέξοδο. Για αυτό και η μάχη ενάντια στον φασισμό οφείλει να είναι καθοριστική αλλά παραμένει πλευρά της μάχης ενάντια στην καταστροφική καπιταλιστική πολιτική, την πολιτική των μνημονίων, της διεθνούς και εγχώριας τρόικα. Ο Σεπτέμβρης θα δείξει ακόμα πιο έντονα την άβυσσο που βρίσκεται ο κόσμος της εργασίας, ενώ οι εξελίξεις θα είναι ραγδαίες και προς το χειρότερο. Αν η Αριστερά και ο κόσμος του κινήματος, μπορέσει να πρωτοστατήσει στον αγώνα της κοινωνίας για την επιβίωση και την ανατροπή, τότε θα είναι αυτή που θα εγχαραχθεί στις συνειδήσεις. Αν όχι, τότε ο φασισμός θα ενδυναμωθεί. Άλλωστε, δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι αυτή η εμφάνιση, όχι μόνο στα ποσοστά, αλλά και στον δρόμο, της Χρυσής Αυγής, συνδέεται με την παρατεταμένη ύφεση του κινήματος, με μια αίσθηση αδυναμίας να κερδηθεί στο δρόμο η κυβέρνηση και με την ενίσχυση της αναζήτησης ενός ομαλού κοινοβουλευτικού δρόμου σε μεγάλες μερίδες του αγωνιζόμενου κόσμου. Επίσης, δεν έχει νόημα, και είναι λάθος να θεωρούμε το μεγάλο, είναι αλήθεια, κομμάτι που φαίνεται να κοιτά προς τον φασισμό, πλειοψηφία της κοινωνίας. Όσο και αν μας ξαφνιάζει μια απάθεια που διαφαίνεται, όσο και αν τρομοκρατούμαστε με την ευκολία που μπήκε στα σπίτια μας από τις τηλεοράσεις η φασιστική προπαγάνδα, όσο και αν όλοι έχουν  να πουν για κάτι που τους είπε ο γείτονας, δεν παύει μεγαλύτερο κομμάτι της κοινωνίας να αναζητά την αντίθετη κατεύθυνση. Δεν παύει να είναι κομμάτι που βρέθηκε σε μάχες του περασμένου διαστήματος, που ελπίζει και αρχίζει να δρα ανατρεπτικά, που μπορεί να απογοητεύτηκε ή και να οπισθοχώρησε σε ένα βαθμό, αλλά σε κάθε περίπτωση θα βρεθεί και πάλι στις πρώτες γραμμές του αγώνα. Ή έλλειψη μαχητικότητας, οργάνωσης και αποφασιστικότητας  του αγωνιζόμενου κόσμου, γιγαντώνει τη δυναμική των ακροδεξιών και όχι η ηγεμονία της ακροδεξιάς στην κοινωνία. Άλλωστε, ακόμα και αν δεν αποτελούν απόλυτο κριτή, τα αποτελέσματα των εκλογών δεν συνηγορούν σε κάτι τέτοιο.

Έχει νόημα, να συζητάμε και να σκεφτόμαστε για τη ανάγκη ενός σύγχρονου πολιτικού υποκειμένου της επαναστατικής πάλης. Να αναζητούμε τους δρόμους για την ισχυροποίηση ενός επαναστατικού κομμουνιστικού ρεύματος που θα ανδρωθεί στους αγώνες της εποχής και θα θέσει πιο ψηλά τον πήχη της αναμέτρησης, κάνοντας υπόθεση του κινήματος την πάλη για την επανάσταση και τον κομμουνισμό. Να μελετάμε τα μαθήματα της ιστορίας του κομμουνιστικού κινήματος και τα έργα των κλασικών. Να επεξεργαζόμαστε κομμουνιστικά προγράμματα, να βλέπουμε δρόμους προώθησης των επαναστατικών ιδεών. Πράγματι, ο κόσμος της εργασίας πληρώνει πολύ ακριβά ακόμα και σήμερα, την ήττα και την πτώση του κομμουνιστικού οράματος. Η επαναφορά και η στράτευση στην υπόθεση του κομμουνισμού, σαν την μόνη λύση για την ανθρωπότητα που βυθίζεται σε ανείπωτα δεινά, είναι αναγκαία προϋπόθεση για την ενίσχυση του αγώνα, για την ταξική συνειδητοποίηση και βέβαια για να έρθει πιο κοντά το ζήτημα της επανάστασης και της νέας κοινωνίας.

Δεν έχει νόημα, αυτό να επαναλαμβάνεται σαν μια δήλωση κομμουνιστοσύνης και λενινισμού. Καλά ήταν και αυτά, αλλά πέρασε η εποχή που μετράνε οι προθέσεις και οι όμορφες φράσεις. Χρειάζεται ουσία, σχέδιο, ειδάλλως ο κομμουνισμός δεν θα γίνεται ποτέ κίνηση που καταργεί την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων και θα μετατρέπεται σε μυστικιστική έννοια που κάποιοι ορκίστηκαν σε αυτή. Και δεν έχει νόημα, να παθιάζεσαι με κόμματα και μπολσεβικισμούς αν αυτό δε σηματοδοτεί συγκεκριμένα βήματα οργάνωσης, αναδιάταξης, τομές στην πολιτική σου, πραγματικούς λενινισμούς δηλαδή, όχι φανταστικούς.

Φτάνοντας στο τέλος αυτού του κειμένου, προβληματίζομαι αρκετά για το αν κάτι προσφέρει. Μάλλον επαναλαμβάνει φλύαρα, προφανή πράγματα και – το χειρότερο από όλα- δεν έχει μια συγκεκριμένη συγκλονιστική πρόταση που να δίνει λύση σε όλα τα προβλήματα. Έχω όμως σοβαρά αρχίσει να πιστεύω ότι δεν υπάρχει ένα πράγμα που πρέπει να γίνει και το οποίο θα μας φτιάξει έναν σίγουρο δρόμο προς τη νίκη. Αν υπήρχε θα τον είχαμε ήδη βρει. Δε σημαίνει αυτό βέβαια ότι δεν πρέπει να σκεφτόμαστε σοβαρά για τις αναγκαίες αλλαγές που πρέπει να κάνουμε. Σημαίνει όμως ότι για να νικήσουμε αυτή τη φορά δεν χρειάζεται ένα πράγμα αλλά ένα σύνολο πραγμάτων, κάθε ένα εκ των οποίων είναι σημαντικό. Μπορεί να μην είναι πάντα εξίσου σημαντικά, μπορεί κάθε στιγμή να ιεραρχείς κάποια ψηλότερα, αλλά σίγουρα είναι όλα αναγκαία. Όποιος επιχειρεί να δώσει μονοσήμαντες απαντήσεις, ή να δώσει μια απάντηση που να λύνει τα πάντα, φοβάμαι ότι πλανάται ή παραπλανεί σκόπιμα.

Έτσι γίνεται και με τις αναγνώσεις της ιστορίας. Μέσα στη γενικευμένη ημιμάθεια, ότι ο καθένας ανασύρει ιστορικά για να τεκμηριώσει τις εκτιμήσεις του, το παρουσιάζει σαν το μοναδικό και σημαντικότερο στοιχείο που καθόρισε την τάδε ιστορική νίκη ή ήττα. Ήταν όμως έτσι; Νομίζω όχι. Και αν κάτι σίγουρα δεν έχει ανάγκη η εποχή είναι η άγνοια και η θεωρητική ένδεια ειδικά όταν προσπαθεί να αναβαπτιστεί σε γνώση και πλούτο. Με αυτή την έννοια αν σε κάτι θέλει να εστιάσει το κείμενο αυτό είναι στο να μη φοβόμαστε  να αντικρύσουμε την αμηχανία μας, τον φόβο μας και τα ερωτήματά μας. Όχι όμως για να υποταχτούμε σε αυτά, σε μια αέναη αγνωστικιστική αναζήτηση νοήματος, όχι για να ενισχύσουμε τη γενικευμένη αοριστολογία και τις φαφλατάδικες αποδοχές των πάντων ως σωστών ή των πάντων ως λανθασμένων. Αλλά για να προσπαθήσουμε να απαντήσουμε στα ερωτήματά μας με τον μοναδικό τρόπο που πάντοτε οι κομμουνιστές μπορούσαν. Μέσα στον αγώνα, την θεωρητική και πολιτική διαπάλη, μέσα στον κόσμο που διψά να αγωνιστεί, να μάθει αλλά και να διδάξει.

Δεν πρέπει η ψυχολογία μιας στιγμής να ζωγραφίζει στο μυαλό μας ψεύτικες εικόνες της πραγματικότητας. Όμως καμιά φορά είναι αναπόφευκτο να συμβαίνει. Και για να αλλάξει πρέπει και την πραγματικότητα να καταλαβαίνουμε να αναγνωρίζουμε, αλλά πάνω από όλα, πρέπει η μαζική πάλη, στους δρόμους και τη θεωρία, ξανά χαρούμενους και αισιόδοξους να μας κάνει. Και μια τέτοια νότα αισιοδοξίας έφερε το χθεσινό μαζικότατο αντιφασιστικό- αντιρατσιστικό συλλαλητήριο στην Αθήνα. Ελπίζω τις επόμενες μέρες, ίσως με κόμβο τη ΔΕΘ, να υπάρξουν και άλλες.