Ο Θουκυδίδης, η Μήλος και η έννοια του ιμπεριαλισμού...

Θανάσης Μπαντές, Ερανιστής...

Η Μήλος ήταν αποικία των Λακεδαιμονίων και στην αρχή του πολέμου κράτησε ουδετερότητα αποφεύγοντας τις συγκρούσεις. Οι Αθηναίοι όμως, ως απόλυτοι κυρίαρχοι της θάλασσας, ήταν αδύνατο να δεχτούν την ανεξαρτησία του νησιού.Θα έλεγε κανείς, ότι δεν ήταν μόνο τα διαφυγόντα κέρδη, αφού η Μήλος δεν πλήρωνε φόρους στο «συμμαχικό» ταμείο, αλλά και η ίδια η αίσθηση της τιμής, που υποχρέωνε την κυριαρχία. Γιατί δηλαδή οι Αθηναίοι δεν επιβάλλονταν στη Μήλο; Μήπως αυτό είναι ένδειξη αδυναμίας;

Αν η ανεξαρτησία της Μήλου δημιουργούσε οποιαδήποτε υποψία για τους Αθηναίους, θα έκανε και τους άλλους να φοβούνται λιγότερο, και η σταδιακή αποτίναξη του φόβου είναι ο δρόμος της αποστασίας. Ο ιμπεριαλισμός που δε γεννά το φόβο, δεν είναι ιμπεριαλισμός ή, για να το πούμε αλλιώς, είναι ο ιμπεριαλισμός που ξεδοντιάζεται. Γι’ αυτό ο ιμπεριαλισμός είναι αιώνια πάλη. Γιατί διαρκώς αρνείται να χάσει τα κεκτημένα και διαρκώς όλοι οι άλλοι θέλουν να απαλλαγούν (γεγονός που ο ιμπεριαλιστής γνωρίζει πολύ καλά). Βρισκόμαστε μπροστά σ’ ένα οξύμωρο σχήμα, όπου κάθε ιμπεριαλιστής οφείλει να γνωρίζει ότι η κυριαρχία του δεν μπορεί να είναι αιώνια, αφού είναι αδύνατο να αποφύγει τη φθορά, και συγχρόνως επιμένει στην επεκτατική του επιβολή σαν να πρόκειται ακριβώς για κάτι αιώνιο. Τελικά, το μόνο αιώνιο είναι η ιδέα του ιμπεριαλισμού, η οποία ακατάπαυτα δυναμιτίζει την ιστορία εναλλάσσοντας πρωταγωνιστές. Η αποδοχή ότι η έννοια της κυριαρχίας κινεί την ιστορία μέχρι σήμερα, είναι η θλιβερότερη ανθρώπινη αποτυχία. Επί της ουσίας, συνύπαρξη, με την έννοια της ισότητας, δεν υπήρξε ποτέ. Η ανθρωπότητα κινούνταν – και κινείται – με τους όρους της ανισόρροπης ισορροπίας που επιβάλλει η εκάστοτε ανωτερότητα. Κι αυτό είναι η πιο αδιάλλακτη μορφή του συμβιβασμού. Ο άνθρωπος δεν μαθαίνει από την ιστορία του.

Η αυτονόητη ελληνικότητα των βαρβάρων...

Γελωτοποιος...

Ο Καραμήτρος ήταν οδοκαθαριστής. Στο στρατό είχε μπει με βίσμα σε μια υπηρεσία όπου όλοι της σειράς του ήταν πτυχιούχοι. Σε κάποια πρωινή αναφορά, ο λοχαγός τους ρωτούσε έναν-έναν τι δουλειά έκαναν “έξω”.

“Εσύ, Καραμήτρο, τι έκανες έξω;” τον ρωτάει κι εκείνον κάποια στιγμή.

Το σκέφτεται λίγο ο Καραμήτρος και τελικά φωνάζει:

“Ο αδελφός μου είναι γιατρός!”

-

Αυτό το σύμπλεγμα κατωτερότητας έχουν και οι σύγχρονοι Ούγκοι. Καμώνονται τους καμπόσους και τους “ξέρεις-ποιος-είμαι-γω” και μόλις βρεθούν στα δύσκολα, μόλις έρθει η στιγμή να δείξουν ποιοι στ” αλήθεια είναι φωνάζουν: “Οι πρόγονοι μου έχτιζαν Παρθενώνες”.

-

Ουσιαστικά είναι σύνδρομο κατωτερότητας με ψευδαισθήσεις μεγαλείου.

-

Και αναρωτιέμαι: Υπάρχει κάποιος λογικός άνθρωπος που όταν αντικρίζει έναν σύγχρονο Αιγύπτιο σκέφτεται ότι οι πρόγονοι του έχτισαν τις Πυραμίδες;

Που όταν βλέπει έναν Μογγόλο θυμάται ότι ο Τζέκινγκς Χαν κατέκτησε σχεδόν ολόκληρο τον τότε γνωστό κόσμο;

Που όταν παρακολουθεί έναν Ούγκο να χαιρετάει ναζιστικά πιστεύει ότι είναι συνεχιστής του Λεωνίδα;

Το πυκνό σκοτάδι της ιστορίας...

του Αντώνη Αντωνάκου, AlfaVita...

Μπορούμε να καταχωνιάσουμε πολλά δράματα μέσα στο αρχαϊκό πεδίο δράσης της ιστορίας. Πολλά κορμιά που δεν πρόλαβαν να ζήσουν. Αρκετό πόνο βουβό, που ο χειρουργός ιστορικός θα τον μετασχηματίσει σκληρά και ωμά στο ψυχολογικό βάθρο που έστησαν οι νικητές.

Απ? τη μία η φευγαλέα επισκόπηση των γεγονότων κι απ? την άλλη η ταξική παραμορφωμένη κυριαρχία. Οι ιμπεριαλιστές διδάσκουν την πειθαρχία ως το μεδούλι. Εικονίζουν μια σπαρακτική αφήγηση και την προβάλουν πάνω στη λάμψη των εκρήξεων. Οι μορφολογικές ομοιότητες κάθε πολέμου σκοντάφτουν πάνω στον οραματισμό του θανάτου. Ο θάνατος γίνεται κατασκευή και φωτίζει εκτυφλωτικά το βλέμμα των μαζών. Γίνεται ο σιτιστής του οικονομικού διακανονισμού των ψυχών. Γίνεται η ασφαλέστερη δικαίωση κάθε φονταμενταλισμού. Το τέλος κάθε παρακμής και η αρχή μιας νέας.
Οι ιστορικοί είναι οι χειροτέχνες που συρράπτουν τα γεγονότα. Που προσεχτικά χαράσσουν στην καρδιά των πραγμάτων την νέα μεγάλη αφήγηση που χρειάζεται το Κεφάλαιο για να διαιωνίσει την κυριαρχία του. Εδώ παίζονται οι ζαριές που ξυπνούν όλους τους υπαρξιακούς τρόμους. Εδώ ο φόβος γίνεται εργαλείο. Ένα μάτσο πολύχρωμες βέργες που τιμωρούν.
Απ? τις πολιτικές δολοφονίες μέχρι τα εγκλήματα τιμής και τις ληστείες τραπεζών υπάρχει μια βαθιά αλληλουχία συστημικών συμφερόντων. Ακόμα κι αυτή η πράξη που φέρεται εναντίον του συστήματος μέσω ατομικών δράσεων, είναι απόλυτα εναρμονισμένη με το ιδεολόγημα της εξουσίας περί βίας. Διότι κάθε μορφή βίας εκπορεύεται απ? την εξουσία που διαχειρίζεται την εργατική δύναμη.

Ματ...

Ευγενιος Αρανιτσης, απο την Ελευθεροτυπια...

Παρά τις προσπάθειες να τηρηθούν συμβολικά τα προσχήματα σε πολιτικό και συνταγματικό επίπεδο, η σταδιακή ιστορική παρακμή των εθνικών κρατών ως θεσμικών οντοτήτων, αναπόφευκτη συνέπεια της παγκοσμιοποίησης, επιταχύνεται οπουδήποτε και αν κοιτάξει κανείς, αρχής γενομένης από τα μεγάλα εθνικά συγκροτήματα του δυτικού κόσμου.

Φυσικά, η παγκοσμιοποίηση δεν θα είναι θεσμική παρά μόνον εκ των υστέρων - κατ' ουσίαν, ο ενοποιητικός μετασχηματισμός κυριεύει την ανθρωπότητα με τη μορφή της αστραπιαίας πλέον διάδοσης των στερεοτύπων ενός ορισμένου είδους ζωής, συνώνυμης με τη χρήση της τεχνολογίας των επικοινωνιών και της κατανάλωσης των εικόνων που αυτή διακινεί.
Ετσι, πέριξ του μητροπολιτικού κέντρου των ΗΠΑ, οι σημαίες και τα σύνορα τείνουν να αποτελέσουν σημεία απλώς διακοσμητικά: δισεκατομμύρια ατόμων με διαφορετικά διαβατήρια σκέφτονται, κινούνται, εργάζονται, συναλλάσσονται, ντύνονται, τρώνε, διασκεδάζουν, ταξιδεύουν, νοσηλεύονται και πεθαίνουν κατά τρόπο πανομοιότυπο. Απ' αυτή τη σκοπιά, ο όρος «ιμπεριαλισμός», που μεταχειρίζεται η Αριστερά στη ρητορική της για να χαρακτηρίσει την αμερικανική επέμβαση στη Συρία, στερείται νοήματος: ο ιμπεριαλισμός είναι «πολιτισμικός», τουτέστιν τεχνολογικός, και, για κακή μας τύχη, παίζει ήδη χωρίς αντίπαλο.
Μαζί με το κράτος-έθνος περιορίζεται και ο ρόλος του πολέμου όπως τον γνώριζε η ανθρωπότητα, δηλαδή σαν αιματηρή μετωπική σύγκρουση εθνών για την ικανοποίηση οικονομικών ή γεωπολιτικών συμφερόντων, συχνά συμβεβλημένων με «ηθικές» ή «ιστορικές» αναγκαιότητες. Τώρα οι πόλεμοι ξεσπούν σαν γιγαντιαίες αστυνομικές επιχειρήσεις καταστολής και παραδειγματισμού. Μετά απ' τον πόλεμο του Κόλπου, μετά απ' το Ιράκ, τη Γιουγκοσλαβία και το Αφγανιστάν, η από ημερών αναμενόμενη επίθεση τρόμου κατά της Συρίας επιβεβαιώνει πανηγυρικά αυτή την αναβάθμιση του πολέμου σε επιχείρηση σωφρονιστικής εφαρμογής ποινών κατά της «παραβατικότητας» μιας συγκεκριμένης κυβέρνησης.
Μολονότι το αίμα των θυμάτων δεν παύει να κοστίζει εξίσου ακριβά, η διάκριση μεταξύ πολέμου και ένοπλης επιβολής πειθαρχικών κυρώσεων είναι πρόδηλη, όσο και ιδιαίτερα εύγλωττη αναφορικά με το προς τα πού κατευθύνεται η γενική τάση. Αρχικώς με πλήγματα πυραύλων εξ αποστάσεως ασφαλείας, που προαναγγέλλονται και αναλύονται από ειδικούς χάριν των τηλεθεατών ή των χρηστών του Διαδικτύου και, εν συνεχεία, εφ' όσον τάχα προκύψει τέτοια «υποχρέωση», με αποστολή πεζοναυτών, για των οποίων την αποτελεσματικότητα προϋποτίθενται ταυτόχρονα η επιτελική στρατηγική και η ικανότητα αυτοσχεδιασμού στον ανταρτοπόλεμο, η αμερικανική δύναμη κρούσης εμφανίζεται, επίσημα πια, σαν εμπροσθοφυλακή διεθνών Μονάδων Αποκατάστασης της Τάξης - τα πλανητικά ΜΑΤ. Το γεγονός ότι η παγκόσμια κοινή γνώμη εξοικειώνεται ταχύτατα με αυτό το μοντέλο παραγωγής εξελίξεων, ίσως δείχνει ότι ο βομβαρδισμός με επικοινωνιακά όπλα είναι ελάχιστα λιγότερο επικίνδυνος από εκείνον με χημικά.

Έχουμε πόλεμο. Όχι τώρα, πάντα...

2310net...

Όπως όλα δείχνουν η ανθρωπότητα μπαίνει σε μία ακόμα φάση ένοπλης σύρραξης. Αυτή τη φορά στη Συρία. Το ενδιαφέρον για τα γεγονότα είναι τεράστιο, όπως κάθε φορά που ξεσπά ένας πόλεμος. Ξεσπα; Λάθος λέξη. Κορυφώνεται είναι η σωστή. Ο πόλεμος, στο στάδιο που βρίσκεται στην εποχή μας ο παγκόσμιος καπιταλισμός δεν είναι μια στιγμή, δεν είναι ένα μεμονωμένο γεγονός, δεν είναι η κατάσταση εξαίρεσης. Είναι ο κανόνας. Τα όπλα, οι σφαίρες, οι βόμβες, το αίμα, οι νεκροί, οι πρόσφυγες έρχονται όταν κρίνεται πως ο πόλεμος δεν μπορεί να συνεχιστεί με «ειρηνικά» μέσα.

Από το 2001 στο Αφγανιστάν, με αφορμή το χτύπημα στους Δίδυμους Πύργους, έχει ξεκινήσει ένα ασταμάτητο γαϊτανάκι πολεμικών επιχειρήσεων με θύτες τους «καλούς» (ΗΠΑ, ΕΕ, ΝΑΤΟ και από κοντά και η χώρα μας) και θύματα κάθε φορά μια διαφορετική χώρα. Τα προσχήματα είναι λίγο-πολύ τα ίδια: Τρομοκρατία, καταπάτηση δημοκρατικών δικαιωμάτων και όποιο άλλο εξόφθαλμο ψέμα σκαρφιστεί η κάθε φορά διορισμένη ηγεσία των μεγάλων κρατών που αποφασίζουν.

Παρόμοιες είναι και οι αντιδράσεις των κρατών ή των λαών. Κάποιοι θεσμολάγνοι κρύβονται πίσω από αποφάσεις και τοποθετήσεις οργανισμών-φαντασμάτων, όπως το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Θαρρείς και η βόμβα που θα πέσει με την έγκριση του ΟΗΕ δεν θα σκοτώσει, δεν θα διαμελίσει, δεν θα καταστρέψει.

Άλλοι παρακολουθούν τον πόλεμο ως εικόνα στις ειδήσεις, εντυπωσιασμένοι από τα γεγονότα. Έχουν εκλείψει, λόγω οικονομικής στενότητας, οι δυνατότητες των καναλιών να στέλνουν ανταποκριτές με γιλέκα στις εμπόλεμες ζώνες κι έτσι το διαδίκτυο καλείται να καλύψει το κενό. Τα “like”  και τα “share” στις φωτογραφίες των νεκρών παιδιών δίνουν και παίρνουν. Πολλές φορές εμφανίζεται και οι γνωστές θεωρίες συνομωσίας για να ενισχύσουν το μίσος προς τους δολοφόνους. Τελευταία, με την άνοδο της επίσημης φωνής της συνομωσίας στην χώρα μας, αυτές οι θεωρίες μπορεί να χρησιμεύσουν και ως απόδειξη ότι εξυφαίνεται ένα σχέδιο καταστροφής της Ελλάδας.

Σε κάθε περίπτωση ο αποτροπιασμός όλων είναι κοινός. Τα εγκλήματα του πολέμου σε κανέναν δεν αρέσουν και δύσκολα, σε αντίθεση με αυτά της «ειρήνης»,  βρίσκει κανείς επαρκείς δικαιολογίες για να τα καλύψει. Ο αποτροπιασμός όμως αυτός διαρκεί όσο ένα κλικ, όσο ένα βίντεο στις ειδήσεις. Τον διαδέχεται ο εφησυχασμός ότι εδώ έχουμε ειρήνη, με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο ο καημένος, ο φουκαράς, ο ταλαίπωρος άνθρωπος (χτες Αφγανός, Ιρακινός, σήμερα Σύριος) μετατρέπεται σε αλήτη, κλέφτη, δολοφόνο λαθρομετανάστη που βρωμάει και ήρθε εδώ και μας έκλεψε την ευτυχία.

Η ανομολόγητη βία του ιμπεριαλισμού...

Του ΣΤΑΘΗ ΚΟΥΒΕΛΑΚΗ*, απο την Ελευθεροτυπια...

Χωρίς να περάσουν απαρατήρητα, δύο συμβάντα των τελευταίων εβδομάδων δεν έτυχαν της προσοχής και ιδίως της εμβάθυνσης που η σημασία τους απαιτεί. Το πρώτο αφορά το στρατιώτη Μπράντλεϊ Μάνινγκ.

Επειτα από κράτηση τριών και πλέον ετών, εκ των οποίων ένα έτος σε συνθήκες απόλυτης απομόνωσης και μεταχείρισης που κρίθηκε από τον ειδικό εισηγητή του ΟΗΕ ως «απάνθρωπη και εξευτελιστική» και αντίθετη με όλες τις διεθνείς συμβάσεις, καταδικάστηκε σε 136 χρόνια φυλάκισης για «κατασκοπία». Το αδίκημά του; Σοκαρισμένος από όσα είδε ο ίδιος στο Ιράκ, όπου υπηρετούσε στις γραμμές των αμερικανικών δυνάμεων κατοχής, ο Μάνινγκ δημοσιοποιεί το 2010 μέσω του ιστότοπου WikiLeaks εκατοντάδες χιλιάδες εμπιστευτικά κρατικά ντοκουμέντα σχετικά με τη δράση των ΗΠΑ στο Αγφανιστάν και στο Ιράκ. Ενα μέρος τους αναδημοσιεύθηκε από τα μεγαλύτερα και θεωρούμενα πιο έγκυρα έντυπα διεθνώς, ενώ το σύνολό τους κυκλοφόρησε φυσικά ελεύθερα στο Διαδίκτυο.
Το δεύτερο συμβάν αφορά την οδύσσεια του Εντουαρντ Σνόουντεν, στον οποίο η Ρωσία έδωσε τελικά πολιτικό άσυλο έπειτα από πολύμηνη παραμονή στη ζώνη τράνζιτ του αεροδρομίου της Μόσχας. Ο Σνόουντεν καταζητείται επίσης για «κατασκοπία» από τις αρχές των ΗΠΑ γιατί, όπως και ο Μάνινγκ, έδωσε στη δημοσιότητα εκατοντάδες χιλιάδες εμπιστευτικά ντοκουμέντα αμερικανικών υπηρεσιών ασφαλείας, και ειδικότερα της NSA. Τα έγγραφα αυτά δεν αφορούν τους «βρόμικους πολέμους» των ΗΠΑ, αλλά μια άλλη πτυχή της αυτοκρατορικής τους κυριαρχίας: ένα ολικό σύστημα παγκόσμιας παρακολούθησης όλων των τηλεπικοινωνιών τόσο μεταξύ απλών πολιτών όσο και μεταξύ κυβερνήσεων, συμπεριλαμβανομένων των ευρωπαϊκών. Ο Σνόουντεν κατέθεσε αιτήσεις ασύλου στις αρχές 20 χωρών, μεταξύ άλλων πολλών χωρών της Ε.Ε. και της Λατινικής Αμερικής, αλλά κατόπιν ανοιχτών εκβιασμών των ΗΠΑ οι περισσότερες απορρίφθηκαν.
Τι συνδέει αυτές τις δύο περιπτώσεις; Κατ' αρχάς το κοινό τεχνολογικό μέσο και η μέθοδος που ακολούθησαν οι δύο πρωταγωνιστές: η μαζική διαρροή εμπιστευτικών εγγράφων στο Διαδίκτυο, που βραχυκυκλώνει κάθε απόπειρα. Με αυτή την έννοια, ο Μάνινγκ και ο Σνόουντεν ανήκουν στους ηρωικούς πρωτοπόρους της διαδικτυακής εποχής στην οποία ζούμε. Και τούτο διότι «αναποδογυρίζουν» κατά έναν τρόπο τη χρήση αυτής της τεχνολογίας και αναδεικνύουν την «άλλη» πλευρά της. Οτι μπορεί δηλαδή από μέσο ολικής παρακολούθησης να γίνει μέσο διαφάνειας, που βγάζει στην επιφάνεια με τον πιο αδιαμεσολάβητο τρόπο τις πιο σκοτεινές πλευρές της εξουσίας, επί του προκειμένου του παγκόσμιου συστήματος κυριαρχίας που έχουν οικοδομήσει οι ΗΠΑ.
Εξ ου και το δεύτερο κοινό στοιχείο αυτών των δύο προσωπικότητων: πρόκειται για «μοναχικούς ήρωες», για ατομικές συνειδήσεις που εξεγείρονται ενάντια στη βαναυσότητα των εξουσιαστικών μηχανισμών τους οποίους αμφότεροι έζησαν εκ των ένδον. Κατ' εξοχήν όπλο τους είναι το Διαδίκτυο, με την αμεσότητά του και τον φαινομενικά τουλάχιστον αδιαμεσολάβητο χαρακτήρα του. Οσο για τη δράση τους, δεν την τοποθετούν στα πλαίσιο του οποιουδήποτε οργανωμένου κινήματος ενώ, απ' όσα ξέρουμε, η ιδεολογία τους φαίνεται να περιορίζεται στο δικαίωμα του ατόμου να αντιστέκεται στην καταπιεστική εξουσία και να την καταγγέλλει.
Κάθε καλοπροαίρετος θα σκεφτόταν ότι όσοι πρεσβεύουν τις φιλελεύθερες αξίες στις οποίες βασίζονται τα κράτη της «πεφωτισμένης Δύσης» θα έβλεπε με συμπάθεια τέτοιους ήρωες. Ειδικά όταν, για παράδειγμα, στο παρελθόν στεκόταν με ενθουσιασμό αλληλέγγυος με τους «διαφωνούντες» του πάλαι ποτέ «υπαρκτού σοσιαλισμού», τους οποίους θεωρούσε ήρωες του αγώνα ενάντια τον «κομμουνιστικό ολοκληρωτισμό». Ξέρουμε όμως πολύ καλά ότι κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει. Καμιά δυτική χώρα δεν διαμαρτυρήθηκε για την απάνθωπη μεταχείριση που υπέστη ο Μάνινγκ, καμιά δεν προσέφερε άσυλο στον Σνόουντεν, ενώ ο «σοσιαλιστής» Ολάντ απαγόρευσε τη διέλευση από το γαλλικό εναέριο χώρο του αεροπλάνου του προέδρου της Βολιβίας Μοράλες, γιατί οι ΗΠΑ είχαν αφήσει να διαρρεύσει (ψευδώς) ότι σ' αυτό επέβαινε ο κατηζητούμενος πρώην υπάλληλος της NSA.
Και εδώ βρίσκεται η πολιτική σημασία αυτών των υποθέσεων: οι Μάνινγκ και Σνόουντεν δεν είναι αγαπητοί στη φιλελεύθερη δυτική συνείδηση ακριβώς γιατί είναι οι διαφωνούντες στη σημερινή παγκόσμια τάξη πραγμάτων. Γιατί φέρνουν στο φως με τον πλέον αδιαμφισβήτητο τρόπο την απεριόριστη, ολοκληρωτικού χαρακτήρα βία στην οποία θεμελιώνεται αυτή η τάξη, που περισσότερο από ποτέ πρέπει να αποκαλείται με τον όρο που παραδοσιακά φωτίζει την πραγματική της φύση: ιμπεριαλισμός.
* Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο King's College του Λονδίνου