Ρούσσος Βρανάς, Χρόνης Μίσσιος...

του Κωστα Καναβουρη απο την Αυγη...

Τόσο διαφορετικοί και τόσο ίδιοι. Ο Ρούσσος Βρανάς, που έφυγε στα 62 του, και ο Χρόνης Μίσσιος, που τον ακολούθησε λίγες μέρες αργότερα, στα 82 του αυτός. Τους χώριζαν ηλικιακά 20 χρόνια. Τόσο διαφορετικοί και τόσο ίδιοι. Γιατί τους ένωναν οι ίδιες λαχτάρες για τον άνθρωπο και για τον κόσμο, το ίδιο ανυποχώρητο πείσμα με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Είχα την ευλογία να τους γνωρίσω και τους δύο. Λιγότερο τον Χρόνη Μίσσιο (παρ' ότι με συγκλονίζει η κοινότητα της γενέθλιας πόλης, της Καβάλας), περισσότερο τον Ρούσσο Βρανά, με τον οποίο κάναμε και παρέα πριν αποτραβηχτεί (αν και τέτοιοι άνθρωποι δεν "αποτραβιούνται" ποτέ) στην αγαπημένη μου Σύρο. Από τη μια ο νεότερος: ο Ρούσσος Βρανάς. Γαλήνιος, ευγενής (και όχι ευγενικός απλώς), εξαιρετικά πολυμαθής, χωρίς να το επιδεικνύει, γενναιόφρων στην κατανόηση του όλου άλλου, γόνος μιας πολύτιμης σιωπής που κατακτήθηκε με κόπο, αλλά και με ιδιοσυστασία χαρακτήρα, γενναίος στο να αφήνει χώρο και τρόπο στον άλλον, με λίγα λόγια ένα κόσμημα του ανθρώπινου γένους. Το να συμπληρώσω ότι υπήρξε σέμνυμα και εγκαύχημα της δημοσιογραφικής ιδιότητας, μοιάζει με αξιολογική μιζέρια, σχεδόν χυδαία μέσα στην ολιγότητά της. Α, ναι. Να μην ξεχάσω το βλέμμα του. Αυτό το βλέμμα της διεισδυτικής γλυκύτητας και της υψηλής ποιότητας καλοσύνης. Αυτό το ήσυχο βλέμμα της απέραντης αυτάρκειας, χωρίς ίχνος αυταρέσκειας. Ο Ρούσσος Βρανάς ήταν ένας ήσυχος άνθρωπος με συνείδηση κεραυνού.
Κι από την άλλη ο συμπατριώτης μου, ο Χρόνης Μίσσιος. Άλλη στόφα. Μάτι τσακμακόπετρα και γνώμη λεπίδι. Άμεσος. Έξω άνθρωπος. Με το πείσμα εκείνου που τόσα χρόνια "έσω" εγκλεισμού δεν κατάφεραν να λυγίσουν το "έξω" της ύπαρξής του. Πιτσιρικάδες και οι δυο με τον Ρούσσο, όταν τους έκλεισαν στη φυλακή. Στα 17 του ο Χρόνης, στα 18 του ο Ρούσσος. Απλώς, σε διαφορετικές τραγωδίες, με τον Χρόνη να υπερέχει κατά πολύ σε χρόνια εγκλεισμού. Χρόνια, όχι χρόνο. Γιατί είναι άλλη η διάσταση του καιρού κι άλλη η διάσταση του χρόνου. Άλλωστε ο Χρόνης Μίσσιος υπήρξε θανατοποινίτης. Κι αυτή η διάσταση του χρόνου, έστω για μια μέρα μόνο, δεν γίνεται να περιγραφεί και να αντικατασταθεί με όλα τα χρόνια της ζωής σου.
Μεγάλωσα με τέτοιους ανθρώπους και υποψιάζομαι, απλώς υποψιάζομαι, ότι ξέρω τι λέω. Απλό παράδειγμα: ο Χρόνης Μίσσιος αναφέρει τον Μανόλη Αναγνωστάκη, πως του έμαθε γράμματα το διάστημα που ήταν θανατοποινίτες στο Γεντή Κουλέ. Εκείνο το διάστημα, επίσης 18 χρόνων, καταδικασμένη κι αυτή σε θάνατο, στην ίδια μεγάλη δίκη του ΕΑΜ Θεσσαλονίκης μαζί με τον Μανόλη Αναγνωστάκη, ήταν η καλύτερη φίλη της μητέρας μου, Ελένης Αγγελίδου - Καναβούρη, μετέπειτα παιδίατρός μου και μέχρι σήμερα πολύτιμος άνθρωπος στη ζωή μου, Μαίρη Γεωργοπούλου - Ιωαννίδου. Συμπληρώνω ότι με τη μητέρα μου, που δεν ζει πια, γνωρίστηκαν και συνδέθηκαν με φιλία ολόκληρης ζωής μέσα στη φυλακή. Γερή σκευή της αλληλίας των ανθρώπων, που τους χρειάστηκε πολλές φορές. Η ίδια σκευή χρειάζεται και σήμερα (και ίσως περισσότερο αύριο), αλλά το θέμα είναι το κατά πόσο τη διαθέτουμε, πέρα από εξαγγελίες, προγραμματικές δηλώσεις και πολιτικές επάρκειες. Ας είναι άλλης συζήτησης θέμα.
Λοιπόν, ο Χρόνης Μίσσιος. Ένα μέγεθος. Πέρα και από τα συγκλονιστικά που έγραψε. Μια οντότητα -θέλω να πω σύγκρισης- ώστε να προκύψει κρίση και επομένως γνώση και επομένως θεωρία και επομένως πράξη και επομένως πάλι από την αρχή σ' αυτόν τον ατελεύτητο αγώνα για έναν καλύτερο κόσμο με την οδύνη τόσου και τόσου έρωτα που άλλοτε λέγεται σώμα, άλλοτε σωματικό μαρτύριο κι άλλοτε μοναξιά μέσα στο σώμα σαν το σκυλί το πεινασμένο για φεγγάρι στη χάση του. Δηλαδή, αν κάτι καίριο και αρίφνητο μας άφησε ο Χρόνης Μίσσιος, είναι η επιτομή του όρου λαϊκότητα. Μια λαϊκότητα που απολύτως δεν στέργει στις χυδαιοποιήσεις της και στους ταξικούς ανασκολοπισμούς της άλλοτε από τα δεξιά και άλλοτε -ναι, ο Χρόνης γενναία το είπε- δυστυχώς από τα αριστερά. Με άλλα λόγια, αν κάποτε τα πράγματα αποκτήσουν την πραγματική τους υπόσταση και την πραγματική τους διάσταση στο κοινώς εννοείν τον κόσμο, ο Χρόνης Μίσσιος θα είναι ένας μεγάλος λαϊκός συγγραφέας και ένας μεγάλος λαϊκός άνθρωπος. Ως υψηλή αισθητική κατηγορία εννοώ και όχι ως παρηγορητική αστική θωπεία υποτιμητικής αξιολόγησης. Αλλά ώς τότε χρειάζεται αγώνας. Μέσα κι έξω. Πολύς, ακραία πολύς, αγώνας.
Αυτόν τον ίδιο αγώνα, από τη δική του οπτική, έδωσε ο Ρούσσος Βρανάς. Διανοούμενος εξαιρετικά υψηλής ποιότητας. Άνθρωπος πολιτικής εμπροσθοφυλακής που προκύπτει από αισθητική και ηθική ορθοφροσύνη και σπάνια ορθοστασία σε όλους τους όρθρους και τους γλυκύτατους εσπερινούς της αχειροποίητης σκέψεως. Ένας άνθρωπος υγρός και ευθυτενής.
Ας είναι ανέσπερο το χώμα τους. Κι όσο για μας; Ας προσπαθήσουμε πολύ, πάρα πολύ, ώστε κάποτε στ' αλήθεια να μας λείπουν. Αυτό -λέω- θα ήταν μια λύπη αντάξια.

Οικονομική καταστολή...

Του Ρουσσου Βρανα απο τα Νεα...  

Ο σκοπος της πρακτικής πολιτικής είναι να κρατάει τον πληθυσμό φοβισμένο (και συνεπώς να λαχταράει να του προσφέρει κάποιος ασφάλεια) επισείοντας ατελείωτους μπαμπούλες, που οι περισσότεροι από αυτούς είναι φανταστικοί, έλεγε ο αμερικανός δημοσιογράφος και σατιρικός Χ.Λ. Μένκεν. Ο μπαμπούλας των ημερών στις χρεωμένες χώρες του ευρώ είναι οι φοροφυγάδες. Στο όνομα του κυνηγητού τους δικαιολογείται ακόμη και η χειρότερη καταστολή.

Ο όρος...

... «οικονομική καταστολή» διατυπώθηκε για πρώτη φορά από τους οικονομολόγους Κεν Ρογκόφ και Κάρμεν Ράινχαρτ, συνεργάτες του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (που κανείς δεν θα μπορούσε να τους κατηγορήσει για αναρχικούς). Αυτή ακριβώς η καταστολή εφαρμόζεται σήμερα από την κυβέρνηση Μόντι, η οποία έχει θέσει τις καταναλωτικές συνήθειες των ιταλών πολιτών κάτω από έναν πρωτοφανή και ασφυκτικό έλεγχο. Αποτέλεσμα, 23 αυτοκτονίες από ανθρώπους που είτε είχαν γονατίσει από τη βαριά φορολογία είτε είχαν πέσει θύματα της οικονομικής κρίσης. Οι αποταμιευτές είναι υποχρεωμένοι να λογοδοτούν αναδρομικά για το πόσα χρήματα έβαλαν στην άκρη, πότε και γιατί. Αποσπάσματα του υπουργείου Οικονομικών κάνουν επιδρομές ακόμη και σε μικρά χωριά, αναζητώντας φορολογικές παραβάσεις σε μικρές επιχειρήσεις και αγροκτήματα. Ο φορολογικός στρατός του Μάριο Μόντι χτενίζει τους αγρούς και τα δάση αναζητώντας αγρότες που προσπαθούν να ενισχύσουν το πενιχρό εισόδημά τους (περίπου 400 ευρώ τον μήνα) κλαδεύοντας ελιές. «Μόνο όποιος δουλεύει είναι κλέφτης» λένε ειρωνικά οι χωρικοί. Γιατί το δίχτυ του Μόντι με το οποίο κυνηγάει τα μικρά ψάρια έχει πολύ μικρές τρύπες, αντίθετα με το δίχτυ με το οποίο κυνηγάει τα μεγάλα.

Ο Μάριο Μόντι...

... μοιάζει με σύγχρονο Διοκλητιανό. Επειδή οι ποινές που επιβάλλει ακόμη και στα φορολογικά μικροαδικήματα είναι υπερβολικά αυστηρές και δηλητηριάζουν το κλίμα στη χώρα. Στην τηλεόραση προβάλλονται σποτ που δείχνουν «ενδιαφερόμενους πολίτες» να τηλεφωνούν στην Εφορία. Ενας από αυτούς ακούγεται να λέει: «Ο φούρναρης κάτω από το σπίτι σχεδόν ποτέ δεν δίνει αποδείξεις. Ζω εδώ 24 χρόνια, τον ξέρω από τότε που πηγαίναμε μαζί σχολείο και είμαι σίγουρος γι' αυτό που λέω...». Ομως και σε άλλες χρεωμένες ευρωπαϊκές χώρες οι φορολογικές Αρχές μπορούν σήμερα πια να χώνουν την μύτη τους στους τραπεζικούς λογαριασμούς και στις πιστωτικές κάρτες των πολιτών χωρίς προηγούμενη δικαστική εντολή. Αυτές οι Αρχές μπορούν να κατάσχουν καταθέσεις που θεωρούν προϊόν φοροδιαφυγής, προτού ακόμη ασκηθούν δικαστικές διώξεις. Το αποτέλεσμα από αυτές τις υπερβολές είναι ακριβώς αντίθετο από το επιδιωκόμενο: η ακατάσχετη φυγή κεφαλαίων από τη χώρα.

Η πίεση...

... που ασκούν οι κυβερνήσεις στους πολλούς που έχουν τα λίγα, την ίδια ώρα που οι λίγοι που έχουν τα πολλά τα κρύβουν ανενόχλητοι, είναι αφόρητη. Θυμίζει το κράτος του Μεγάλου Αδελφού αλλά και τα τελευταία χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που, μολονότι υπέβαλε τους πολίτες της σε παρόμοιες διώξεις, δεν κατόρθωσε να αποτρέψει την πτώση της.

Αυτό θα είναι λοιπόν το μέλλον της Ευρώπης;

Του Ρουσσου Βρανα απο τα Νεα...

Το πρωτο ρήγμα στο μέτωπο των φανατικών του σκληρού ευρώ κατάφερε το μπλοκ κατά της λιτότητας το οποίο αρχίζει να διαμορφώνεται στους δρόμους και τις κάλπες των ευρωπαϊκών χωρών. Φοβούμενη τις πολιτικές και οικονομικές παρενέργειες της λιτότητας στην Ισπανία, την Ιταλία, την Ολλανδία, το Βέλγιο και την Ελλάδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται σχέδιο το οποίο προβλέπει τη χαλάρωση του δημοσιονομικού στόχου του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ) και αναμένεται να ανακοινωθεί στις 15 Μαΐου. Θα μπορούσαμε άραγε να μιλήσουμε από τώρα για μια πρώτη νίκη; Οχι πριν η εξέγερση των λαών και των ψηφοφόρων κατά της λιτότητας ολοκληρωθεί.

Τι διακυβεύεται μέχρι τότε; Η απορρόφηση κάθε ικμάδας των ευρωπαϊκών λαών σε έναν μηχανισμό αιώνιας λιτότητας, με μια νέα συνθήκη που οι διαδικασίες της επικύρωσής της έχουν προγραμματισθεί να αρχίσουν τον προσεχή Ιούλιο. Ας τη δούμε καλύτερα κατ' άρθρο. Αρθρο 9: «Τα μέλη του ΕΜΣ αναλαμβάνουν αμετάκλητα και άνευ όρων την υποχρέωση να καταβάλουν οποιοδήποτε κεφάλαιο τους ζητηθεί εντός επτά ημερών από την παραλαβή του σχετικού αιτήματος». Τι σημαίνει όμως «αμετάκλητα και άνευ όρων»; Θα δεσμεύει αυτό και έναν λαό που θα έχει εκλέξει μια νέα κυβέρνηση η οποία δεν θα επιθυμεί να μεταβιβάσει χρήματα στον μηχανισμό; Αρθρο 10: «Το διοικητικό συμβούλιο θα μπορεί να μεταβάλει το αιτούμενο ποσό και να τροποποιεί ανάλογα τη συνθήκη». Θα μπορεί λοιπόν ο μηχανισμός να απαιτεί όσα χρήματα θέλει και όποτε θέλει; Και θα είμαστε υποχρεωμένοι σύμφωνα με το άρθρο 9 να τα καταβάλουμε αμετάκλητα και άνευ όρων; Αρθρο 27, 2-3: «Ο ΕΜΣ, το ταμείο του και τα περιουσιακά του στοιχεία θα έχουν ασυλία από οποιαδήποτε δικαστική διαδικασία». Θα μπορεί δηλαδή ο μηχανισμός να μας εγκαλεί, χωρίς εμείς να έχουμε καμία δυνατότητα να προσφύγουμε στα δικαστήρια; Αρθρο 27, 4: «Τα περιουσιακά στοιχεία και το ταμείο του ΕΜΣ θα έχουν ασυλία από κάθε έρευνα, διεκδίκηση, κατάσχεση, απαλλοτρίωση από οποιαδήποτε εκτελεστική, δικαστική, διοικητική ή νομοθετική δράση». Σημαίνει άραγε αυτό πως ούτε οι κυβερνήσεις μας ή τα κοινοβούλιά μας ούτε οι δημοκρατικοί νόμοι μας θα έχουν καμία δικαιοδοσία σε αυτόν μηχανισμό; Αρθρο 30: «Διοικητές, αναπληρωτές διοικητές, διευθυντές, αναπληρωτές διευθυντές, ο διευθύνων σύμβουλος και το προσωπικό θα έχουν ασυλία από νομικές διαδικασίες σε σχέση με τις αρμοδιότητές τους». Θα είναι λοιπόν όλοι αυτοί στο απυρόβλητο; Δεν θα είναι υπόλογοι για τίποτα και σε κανέναν;

Ο μηχανισμός...

... της αιώνιας λιτότητας που θα απομυζά τους ευρωπαϊκούς λαούς θα έχει απόλυτη ασυλία. Θα είναι ανεξέλεγκτος από ελεγκτές και από νόμους. Καμιά κυβέρνηση δεν θα μπορεί να στραφεί εναντίον του. Και τα βαμπίρ του χρήματος θα αφαιμάσσουν στο διηνεκές τις εθνικές οικονομίες.

Αυτό θα είναι λοιπόν το μέλλον της Ευρώπης; Μόνο αν οι λαοί που συγκροτούν σήμερα στους δρόμους και στις κάλπες το μπλοκ κατά της λιτότητας αφεθούν να ηττηθούν.

Το μπλοκ της λιτότητας καταρρέει...

του Ρουσσου Βρανα απο τα Νεα...

Το μπλοκ της λιτότητας καταρρέει. Αιρετές κυβερνήσεις συντρίβονται η μία μετά την άλλη - ή αντικαθίστανται από μη αιρετούς τεχνοκράτες προκειμένου να αποφευχθεί μια εκλογική συντριβή. Και αυτό συμβαίνει σε όλες τις χώρες της ευρωζώνης όπου η ανεργία έχει φτάσει σε διψήφιο επίπεδο, παρατηρεί ο Ιβανς-Πρίτσαρντ στην «Ντέιλι Τέλεγκραφ»: στην Ισπανία (23,6%), στην Πορτογαλία (15%), στην Ιρλανδία (14,7%), στη Σλοβακία (14%), στην Ελλάδα (21%).

Η πολιτική...

... σφαγή είναι εντυπωσιακή. Η λιτότητα εξωθεί τους ψηφοφόρους στα άκρα. Δεν έχουμε φτάσει βέβαια στο κρίσιμο σημείο, σε εκείνο που έφτασε η Ευρώπη τον Ιούλιο του 1932, όταν οι Ναζί και οι κομμουνιστές είχαν αποσπάσει περισσότερες από τις μισές έδρες του γερμανικού Κοινοβουλίου. Αυτή ήταν τότε η κατάληξη της λιτότητας και της κατακρεούργησης των μισθών που είχε επιβάλει η κυβέρνηση του καγκελάριου Μπρούνινγκ. Σήμερα προτιμούμε να ξεχνάμε - και ιδίως οι Γερμανοί - πως η Γερμανία ήταν καταχρεωμένη στους ξένους στη δεκαετία του 1930, όπως ακριβώς είναι σήμερα οι περιφερειακές ευρωπαϊκές χώρες. Ξεχνάμε - και ιδίως οι Γερμανοί - πως η επίμονη άρνηση των πιστωτριών δυνάμεων εκείνης της εποχής (ΗΠΑ και Γαλλίας) να ελαφρύνουν τους επαχθείς όρους που είχαν επιβάλει στη Γερμανία, ήταν αυτό που την έσπρωξε στον γκρεμό. Οι παραλληλισμοί είναι τρομακτικοί, αν και η σημερινή κατάσταση είναι πιο ήπια, τουλάχιστον για την ώρα.

Η γερμανική...

... εφημερίδα «Χάντεσμπλατ» γράφει πως η Καγκελάριος Μέρκελ περνάει εφιαλτικές μέρες, καθώς το μέτωπο της λιτότητας διαλύεται στα εξ ων συνετέθη. Στήριξε με όλες τις δυνάμεις της τον Σαρκοζί - ακόμη και κατά παράβαση του διπλωματικού πρωτοκόλλου - για να βρεθεί τελικά με έναν διαφορετικό Πρόεδρο, πιθανότατα τον Φρανσουά Ολάντ, ο οποίος ορκίζεται να ξεσκίσει το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο Δημοσιονομικής Σταθερότητας (δηλαδή αιώνιας λιτότητας) και να γονατίσει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Ο σύμβουλος της Καγκελαρίου Πέτερ Αλτμάγιερ δηλώνει πως η Γαλλία διακινδυνεύει την «απομόνωση». Κάποιοι, όπως ο Ιβανς-Πρίτσαρντ, θα μπορούσαν να του αντιτάξουν ότι η Γερμανία δείχνει ήδη απομονωμένη, αντιμέτωπη με έναν νέο ριζοσπαστικό πολιτικό αστερισμό στην Ευρώπη, ίσως μια παραλλαγή του 1936, όταν το Λαϊκό Μέτωπο του Λεόν Μπλουμ στάθηκε απέναντι στις πολιτικές λιτότητας της κυβέρνησης του Πιερ Λαβάλ. Αν ο Φρανσουά Ολάντ ηγηθεί μιας «λατινικής εξέγερσης», θα μπορούσε να εξαναγκάσει τη Γερμανία να κάνει τη μισητή επιλογή που εδώ και καιρό αποφεύγει: είτε να εγκαταλείψει τη λιτότητα είτε να τραβήξει τον δρόμο της χωρίς τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, με κίνδυνο να χάσει όλα όσα είχε επενδύσει στη μεταπολεμική παγκόσμια τάξη.

Μεγάλα ζητήματα...

... Ομως ο Φρανσουά Ολάντ δεν είναι ο Λεόν Μπλουμ. Δεν ήταν άλλωστε ούτε ο Μιτεράν, που δύο χρόνια μετά την ανάληψη της εξουσίας εξήγγειλε ένα «διάλειμμα λιτότητας» το οποίο κρατάει ακόμη. Ούτε κανείς άλλος σοσιαλδημοκράτης. Γι' αυτό ακριβώς, οι δοκιμαζόμενοι ευρωπαϊκοί λαοί δεν απέχουν σήμερα πολύ από τα άκρα.

το νόμισμα δεν κάνει τη χώρα, η χώρα κάνει το νόμισμα...

του Ρουσσου Βρανα απο τα ΝΕΑ...

Παπανδρέου  Μπερλουσκόνι (Ιταλία). Κάουεν (Ιρλανδία). Ραντιτσόβα (Σλοβακία). Πάχορ (Σλοβενία). Ρούτε (Ολλανδία). Μέσα σε ένα χρόνο, η κρίση του ευρώ έχει καταπιεί τόσο πολλούς ηγέτες, που το ευρωπαϊκό τοπίο αρχίζει να μοιάζει με πολιτικό νεκροταφείο.

Οι κατεστημένες πολιτικές ελίτ της Ευρώπης πασχίζουν εδώ και δύο χρόνια να σώσουν το ευρωπαϊκό νόμισμα, αναζητώντας τη σωτηρία του σε ένα πρόγραμμα εξοντωτικής λιτότητας. Μέσα σε ένα τριήμερο, οι μεγάλες διαδηλώσεις στην Πράγα το Σάββατο, οι εκλογές στη Γαλλία την Κυριακή και η κατάρρευση της κυβέρνησης στην Ολλανδία τη Δευτέρα έδειξαν ότι οι επιλογές και οι προσταγές αυτής της ελίτ έχουν αρχίσει πια να αμφισβητούνται μαζικά από τους λαούς στους δρόμους και στις κάλπες. Το παράξενο είναι πως, παρ' όλα αυτά, «οι ευρωπαίοι ηγέτες δείχνουν αποφασισμένοι να οδηγήσουν τις οικονομίες τους και τις κοινωνίες τους στον γκρεμό», διαπιστώνει ο οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν. Εχει άραγε ακόμη νόημα να συνεχίζονται οι άγονες συζητήσεις για τις «άσωτες» χώρες του ευρωπαϊκού Νότου που ζούσαν «πέρα από τις δυνατότητές τους»; Οι χώρες αυτές είναι σήμερα πιασμένες στην παγίδα του χρέους, αλλά το πρόβλημα έχει πάψει πια να είναι μόνο δικό τους. Η κρίση δεν αφορά μόνο το ελληνολατινικό μπλοκ. Το έχει πια ξεπεράσει. Πρώτη φορά, μια κυβέρνηση του ευρωπαϊκού Βορρά, από εκείνες μάλιστα που συγκροτούσαν τον σκληρό πυρήνα του ευρώ, κατέρρευσε κάτω από το βάρος αυτής της κρίσης. Και όπως προβλέπει ο ολλανδός πολιτικός επιστήμονας Πάουλ Νιούενμπουργκ, οι επόμενες ολλανδικές εκλογές θα έχουν ως επίκεντρό τους το ζήτημα της Ευρώπης, ίσως και την επιστροφή στο ολλανδικό εθνικό νόμισμα.

Ωσπου να ξεσπάσει...

... η κρίση, εμείς οι ευρωπαίοι πολίτες είχαμε λίγο - πολύ την εντύπωση πως ζούσαμε όλοι στον ίδιο κόσμο. Υστερα, καθώς ξαφνικά μεταβάλλονταν σε ανδράποδα για χρέη που δεν ήταν δικά τους, οι πολίτες που ζούσαν στις πιο χρεωμένες χώρες άρχισαν να παρακολουθούν τη ζωή τους να ξεφεύγει από τα χέρια τους και να διολισθαίνει συνεχώς στο επίπεδο του τρίτου κόσμου. Γι' αυτούς τους πολίτες, ο πρώτος κόσμος γινόταν γοργά τρίτος. Τότε ακριβώς ο οικονομολόγος Μπερνάρ Κοντ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μπορντό, άρχισε να παρατηρεί μια διαδικασία προϊούσας τριτοκοσμοποίησης των λαών των περιφερειακών χωρών της Ευρώπης. Εβλεπαν το μέλλον τους να περνά αδυσώπητα από εκεί όπου είχαν περάσει κάποτε οι χρεωμένοι λαοί του Μεξικού, του Περού, της Αργεντινής, των Φιλιππίνων, της Ταϊλάνδης, με ανάλογες συνέπειες: καταστροφή της εργασίας τους, έκπτωση της υγείας τους, λεηλασία του εθνικού πλούτου τους.

Οι χώρες...

... του ευρώ είχαν πιστέψει πως χάρη στο ευρωπαϊκό νόμισμα βρίσκονταν στο απυρόβλητο. Η κρίση σήμερα αγγίζει ακόμη και τον πιο σκληρό πυρήνα του. Για να επαληθευτεί ακόμη μία φορά αυτό που ήταν πάντα γνωστό από την οικονομική ιστορία: το νόμισμα δεν κάνει τη χώρα, η χώρα κάνει το νόμισμα.

Αξίζει άραγε τον κόπο και τον πόνο να υποφέρουν τόσοι λαοί για μια τέτοια Ευρώπη;

Του Ρουσσου Βρανα απο τα Νεα...

Η ολλανδική  κυβέρνηση είχε απαιτήσει την επιβολή σκληρής λιτότητας στην Ελλάδα και στις άλλες υπερχρεωμένες χώρες της ευρωζώνης. Τώρα, ανήμπορη μπροστά στα ολλανδικά ελλείμματα, αυτή η κυβέρνηση βυθίζεται σε κρίση. Ο ολλανδός Πρωθυπουργός βλέπει σύντομα πρόωρες εκλογές. Επειδή δεν μπορεί να αποσπάσει διακομματική συναίνεση για να επιβάλει λιτότητα στη χώρα του. (Η λιτότητα των άλλων είναι αλλιώς.)

Το ευρωσύστημα είναι έτοιμο να εκραγεί, δήλωσε τις προάλλες στην Οικονομική Ακαδημία της Αυστρίας ο καθηγητής Χανς - Βέρνερ Σιν, επικεφαλής του γερμανικού ινστιτούτου IFO. Και προειδοποίησε πως αυτό το σύστημα διαιρεί τις χώρες σε μπλοκ αμοιβαία εχθρικών πιστωτών και οφειλετών - δηλαδή εντελώς αντίθετα από ό,τι ήταν ο υποτιθέμενος προορισμός του. Οι πιο εύθραυστες χώρες της ευρωζώνης διαπιστώνουν ότι έχουν περιέλθει σε μια τριτοκοσμική κατάσταση, σαν να είναι χρεωμένες σε ένα ξένο νόμισμα. Και ότι οποιαδήποτε προσπάθεια των δανειστών τους να τις αναγκάσουν να σεβαστούν ανεφάρμοστους κανόνες απλώς επιδεινώνει αυτή την κατάσταση. Αυτή η επιδείνωση εξωθεί την κοινή γνώμη σε ολοένα και πιο ριζοσπαστικές επιλογές. Το Σιν Φέιν του Τζέρι Ανταμς και του IRA έχει γίνει σήμερα πια το δεύτερο πιο δημοφιλές κόμμα σε ολόκληρη την Ιρλανδία, όπως πιστοποιεί μεγάλη δημοσκόπηση των «Τάιμς της Ιρλανδίας». Η άνοδός του οφείλεται στην πρωτοφανή φτώχεια στην οποία βύθισαν τον ιρλανδικό λαό οι κυβερνήσεις της λιτότητας. Και ίσως προεξοφλεί την έκβαση του δημοψηφίσματος της 31ης Μαΐου, όταν οι ιρλανδοί πολίτες θα κληθούν να επικυρώσουν ή να απορρίψουν την ευρωπαϊκή συνθήκη της αιώνιας λιτότητας.

Τι θα αλλάξει...

... μετά τις εκλογές που γίνονται για πρώτη φορά μετά την εκδήλωση της κρίσης της ευρωζώνης σε μια από τις δύο χώρες στις οποίες στηρίχτηκε το ευρωπαϊκό οικοδόμημα; Τι θα αλλάξει αν τελικά επικρατήσει ο Ολάντ ή ο Σαρκοζί; Η πορεία που ακολουθούν οι ευρωπαίοι ηγέτες μοιάζει απαράλλαχτη, καθώς οι υποσχέσεις που μοιράζουν προεκλογικά απομένουν κάθε φορά ανεκπλήρωτες. Δέσμιοι των κριτηρίων του Μάαστριχτ, δεν ελέγχουν τα δημόσια οικονομικά ούτε την επικράτεια των χωρών τους ούτε τα σύνορα, που σβήνονται και γράφονται όπως ορίζουν οι συνθήκες του Σένγκεν. Και δεν μπορούν να προτείνουν νόμους που αντίκειται στις ευρωπαϊκές οδηγίες, όσο και αν αυτοί κρίνονται επωφελείς για τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών των χωρών τους.

Οι εκλογές...

... που θα γίνονται στο εξής στην ευρωζώνη θα μοιάζουν με δημοψηφίσματα, προβλέπει ο Μαρτσέλο Φόα στην ιταλική εφημερίδα «Ιλ Τζορνάλε». Με δημοψηφίσματα υπέρ ή κατά μιας Ευρώπης που θα κυριαρχείται από τις εμμονές των ηγεμονικών χωρών της. Με δημοψηφίσματα υπέρ ή κατά μιας Ευρώπης που θα επιβάλλει θυσίες χωρίς να προσφέρει ελπίδες. Με δημοψηφίσματα όπου όλα τα διαφορετικά προεκλογικά προγράμματα θα ανάγονται τελικά σε αυτό το απλό ερώτημα: Αξίζει άραγε τον κόπο και τον πόνο να υποφέρουν τόσοι λαοί για μια τέτοια Ευρώπη;

Δημοσιες και ιδιωτικες τραπεζες...

του Ρουσσου Βρανα απο τα Νεα...

Οταν οι κυβερνήσεις  καλούν τους φορολογουμένους να πληρώνουν από το υστέρημά τους τις πτωχευμένες ιδιωτικές τράπεζες, όταν κρατικοποιούν τις ζημιές αυτών των τραπεζών αλλά όχι και τα κέρδη τους, όταν ακόμη και οι κεντρικές τράπεζες - που δεν είναι πια δημόσιες αλλά ιδιωτικές - βάζουν χέρι στις οικονομίες του κοσμάκη, δεν υπάρχει πια κανένας λόγος για να θεωρούνται οι κρατικές τράπεζες μαύρα πρόβατα.

Οι χώρες που σήμερα έχουν ισχυρούς δημόσιους τραπεζικούς τομείς έχουν ισχυρές και σταθερές οικονομίες, παρατηρεί η συγγραφέας και αναλύτρια του παγκόσμιου τραπεζικού συστήματος Ελεν Μπράουν. Οι λεγόμενες BRIC - Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία και Κίνα - έχουν μεγάλους δημόσιους τραπεζικούς τομείς που αντιστοιχούν στο 75% του τραπεζικού συστήματος στην Ινδία, στο 70% στην Κίνα, στο 45% στη Βραζιλία και στο 60% στη Ρωσία. Οι μεγαλύτερες τράπεζες του κόσμου είναι κρατικές: οι δύο τράπεζες με τη μεγαλύτερη κεφαλαιοποίηση (ICBC, China Construction Bank), η τράπεζα με τις περισσότερες καταθέσεις (Japan Post Bank), η τράπεζα με το μεγαλύτερο ενεργητικό (η εθνικοποιημένη πια Royal Bank of Scotland) και η μεγαλύτερη αναπτυξιακή τράπεζα (BNDES της Βραζιλίας). Πριν από δύο χρόνια, το περιοδικό «Εκόνομιστ» παρατηρούσε πως οι ισχυρές και σταθερές κρατικές τράπεζες της Ινδίας, της Κίνας και της Βραζιλίας βοήθησαν αυτές τις χώρες να τα βγάλουν πέρα στη διεθνή τραπεζική κρίση.

Σε έκθεσή τους...

... το 2010, με στοιχεία της περιόδου 1995-2007, οικονομολόγοι υπό τη Σβετλάνα Αντριάνοβα διαπίστωναν ότι οι χώρες με υψηλό ποσοστό κρατικής ιδιοκτησίας των τραπεζών αναπτύσσονταν ταχύτερα από άλλες χώρες με χαμηλό ποσοστό τέτοιας ιδιοκτησίας. Διαπίστωναν επίσης κάτι εξαιρετικά ενδιαφέρον. «Βλέπουμε πως οι πολιτικοί ίσως να προτιμούν οι τράπεζες των χωρών τους να μην ανήκουν στον δημόσιο τομέα» έγραφαν οι οικονομολόγοι στην έκθεσή τους. «Επειδή όταν δεν υπάρχει αυστηρός έλεγχος της διοίκησης των τραπεζών προσφέρεται γόνιμο έδαφος για τον γρήγορο πλουτισμό τόσο των τραπεζιτών όσο και των πολιτικών, που αποβαίνει τελικά εις βάρος των φορολογουμένων. Σε τέτοιες συνθήκες οι πολιτικοί προσφέρουν στις τράπεζες ένα σύστημα χαλαρού νομοθετικού πλαισίου με αντάλλαγμα χορηγίες στα κόμματά τους, πόστα στα διοικητικά συμβούλια των τραπεζών και θέσεις συμβούλων. Οι δραστηριότητες που εγγυώνται τόσο στους τραπεζίτες όσο και σε αυτούς τους πολιτικούς γρήγορα κέρδη είναι οι πιο κερδοσκοπικές». Από την άλλη μεριά, οι δημόσιες τράπεζες λειτουργούν με δημοκρατικό έλεγχο που δεν τους επιτρέπει να εμπλακούν στην κερδοσκοπία και που τις προσανατολίζει σε πιο ορθόδοξες δραστηριότητες, όπως είναι η χρηματοδότηση της οικονομικής ανάπτυξης.

Η διαπλοκή...

... των ιδιωτικών τραπεζών με το πολιτικό σύστημα είναι σήμερα πια διαδεδομένη σε όλη την Ευρώπη. Οι φορολογούμενοι των πιστωτριών χωρών ζουν με την εντύπωση πως τα χρήματά τους σπαταλώνται σε δάνεια προς τις υπερχρεωμένες χώρες. Στην πραγματικότητα όμως, αυτά τα χρήματα δεν μένουν ποτέ σε αυτές τις χώρες. Απλώς μέσω αυτών επιστρέφονται αμέσως στους τραπεζίτες των πιστωτριών χωρών, διαιωνίζοντας την απάτη που έχει στηθεί στις πλάτες των φορολογουμένων.

Οπως Αργεντινή...

Του Ρουσσου Βρανα απο τα Νεα...

... Αυτή τη φορά έρχεται η σειρά των Ιταλών να το διαπιστώσουν, λέει ο Οράσιο Βερμπίτσκι, διευθυντής του Κέντρου Νομικών και Κοινωνικών Μελετών του Μπουένος Αϊρες, καθώς η νέα ιταλική κυβέρνηση ξηλώνει το άρθρο 18 που εδώ και πολλές δεκαετίες κατοχύρωνε τα εργασιακά δικαιώματά τους.

Το ίδιο ακριβώς...

... είχε κάνει και η κυβέρνηση Μένεμ στην Αργεντινή πριν από 20 χρόνια, βάζοντας χέρι σε κοινωνικές κατακτήσεις που δεν είχε τολμήσει να θίξει ούτε η δικτατορία του Βιντέλα. Η αποσταθεροποίηση της αγοράς εργασίας, η νομιμοποίηση της προσωρινής εργασίας, η μείωση των μισθών και η κατάργηση των κοινωνικών επιδομάτων περιόρισαν το εργατικό κόστος και αύξησαν τα κέρδη των επιχειρήσεων. Το συνταξιοδοτικό σύστημα ιδιωτικοποιήθηκε και η διαχείρισή του πέρασε στις τράπεζες. Οπως επισημαίνει ο Οράσιο Βερμπίτσκι, η κυβέρνηση Μένεμ ήλπιζε πως έτσι η χώρα θα περνούσε από τον τρίτο στον πρώτο κόσμο, υλοποιώντας επιτέλους μια παλιά εμμονή του αργεντινού κατεστημένου. «Ομως συνέβη ακριβώς το αντίθετο», λέει ο Βερμπίτσκι. «Αντί να αυξηθεί η παραγωγικότητα, ο βιομηχανικός τομέας μπήκε σε βαθιά κρίση. Το κλείσιμο πολλών παραγωγικών βιομηχανιών, που δεν μπορούσαν να ανταγωνιστούν τις φτηνές εισαγωγές, αύξησε την ανεργία σε πρωτοφανή επίπεδα για τη χώρα. Και όταν πια ο Φερνάντο ντε λα Ρούα διαδέχτηκε τον Μένεμ και ανέθεσε τη σωτηρία της χώρας στον τεχνοκράτη υπουργό Οικονομικών Ντομίνγκο Καβάλιο, η οικονομία της είχε καταρρεύσει. Η ανεργία άγγιζε το 25%, οι τράπεζες έβαζαν χέρι στις καταθέσεις των πολιτών, οι πλούσιοι έβγαζαν τα λεφτά τους στο εξωτερικό, οι τραπεζίτες έστελναν τον λογαριασμό στους πελάτες τους και οι εργαζόμενοι που απολύονταν δεν μπορούσαν πια να πληρώνουν τις εισφορές στα ταμεία τους. Περίπου τρία εκατομμύρια εργαζόμενοι που είχαν φτάσει σε συντάξιμη ηλικία έμειναν τότε χωρίς δουλειά και χωρίς σύνταξη».

Μετά τη χρεοκοπία...

... της χώρας, οι κυβερνήσεις του Νέστορ Κίρσνερ και της χήρας του ακολούθησαν την αντίθετη ακριβώς πολιτική, αναστρέφοντας τις εγκληματικές μεταρρυθμίσεις: τα εργασιακά δικαιώματα αποκαταστάθηκαν, οι συντάξεις που είχαν παγώσει αυξήθηκαν πάνω από τον πληθωρισμό, το συνταξιοδοτικό σύστημα ξανάγινε δημόσιο και εντάχθηκαν σε αυτό όσοι εργαζόμενοι είχαν αποκλειστεί από τον κόσμο της εργασίας. Πριν από μία δεκαετία, μόνο οι μισοί από τους εργαζομένους που έφταναν σε συντάξιμη ηλικία κατόρθωναν να πάρουν σύνταξη. Σήμερα παίρνουν σε ποσοστό άνω του 90%. Οι μισθοί είναι οι υψηλότεροι στη Λατινική Αμερική, αλλά το μοναδιαίο κόστος εργασίας είναι κατώτερο του 2001 και έχουν αυξηθεί η παραγωγικότητα και η κερδοφορία των επιχειρήσεων.

Τι επιβεβαιώνουν...

... όλα αυτά; Αυτό ακριβώς που γνωρίζουν όλες οι κυβερνήσεις στην Ευρώπη, αλλά που είναι τόσο «δεσμευμένες» που καμιά τους δεν τολμάει να το κάνει: πως εκείνο που ενθαρρύνει πραγματικά τις επενδύσεις και αυξάνει την παραγωγικότητα δεν είναι η ασφυκτική λιτότητα (αυτή ευνοεί μόνο την ολιγαρχία του χρήματος), αλλά οι αυξήσεις των μισθών των εργαζομένων.

στην πόλη που εγκατέλειψαν οι άνθρωποι, την εξουσία έχουν πάρει τα σκυλιά....

Του Ρουσσου Βρανα απο τα Νεα...

Μόλις είχε επιστρέψει στο Ντιτρόιτ, όταν έπεσε πάνω στο πρώτο αδέσποτο σκυλί. Ενα θηλυκό πίτμπουλ. Νεκρό. Ο Μαρκ Μπινέλι τριγυρνούσε στην έρημη πια βιομηχανική ζώνη της πόλης. Υστερα από αυτή την πρώτη συνάντηση άρχισε να παρατηρεί αδέσποτα σκυλιά παντού. Το τοπικό ταχυδρομείο κατέγραψε πέρυσι 59 επιθέσεις τέτοιων σκυλιών στους ταχυδρόμους του (49 περισσότερες από όσες καταγράφηκαν στη Νέα Υόρκη που έχει 11 φορές μεγαλύτερο πληθυσμό).

Στο YouTube...

... κάποιος Νταν Καρλάιλ έχει ανεβάσει ένα ανησυχητικό βίντεο. Ξεναγεί τον θεατή σε ένα έρημο Ντιτρόιτ, περνώντας μπροστά από ξεκοιλιασμένα κτίρια και άδεια οικόπεδα που κάποτε ορθώνονταν πάνω τους σπίτια. Τίποτα από αυτά δεν είναι παράξενο, αν συλλογιστεί κανείς το μέγεθος της κρίσης που έπληξε την πόλη (90.000 σπίτια εγκαταλείφθηκαν από τους ενοίκους τους). Ομως ο σκοπός του βίντεο είναι άλλος: να δείξει την επιδημία των αδέσποτων σκυλιών. Ξεπερνούν τα 50.000 (περισσότερα από 700 ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο). Από τότε που χτυπήθηκε από την οικονομική κρίση, το Ντιτρόιτ παραμένει η πιο φτωχή αμερικανική μεγαλούπολη. Οι κάτοικοι που δεν είναι πια σε θέση να φροντίσουν τα σκυλιά τους τα αφήνουν στην τύχη τους. Και οι πιο πολλοί τα παρατούν καθώς εγκαταλείπουν την πόλη. Η εικόνα των αγριόσκυλων που τριγυρνούν αμολητά σε μια αμερικανική μεγαλούπολη είναι συμβολική της παρακμής του καιρού μας και ενός αβέβαιου μέλλοντος, γράφει ο Μαρκ Μπινέλι στο αμερικανικό περιοδικό «Ρόλινγκ Στόουν». Παρά τα παχιά πολιτικά λόγια για «διάσωση» του Ντιτρόιτ, η πόλη βρίσκεται στο έλεος της χρεοκοπίας. Ολες οι υπηρεσίες της, Αστυνομία, Πυροσβεστική, καθαριότητα, έχουν ξεπεράσει τα όριά τους. Γι' αυτές το μάντρωμα των αδέσποτων είναι πολυτέλεια. Ενας λόγος που έμειναν αδέσποτα τόσα σκυλιά είναι που η πόλη εγκαταλείφθηκε από πάρα πολλούς κατοίκους της. Οι άνθρωποι φεύγουν επειδή δεν υπάρχουν δουλειές, τα σχολεία έχουν διαλυθεί, η Αστυνομία κάνει μισή ώρα να φτάσει σε σπίτια που δέχονται επιθέσεις από συμμορίες με Καλάσνικοφ. Ο κυβερνήτης της Πολιτείας του Μίσιγκαν, στην οποία ανήκει το Ντιτρόιτ, απειλεί να αναλάβει τον έλεγχο της πόλης αν οι τοπικές Αρχές δεν εφαρμόσουν ακόμη αυστηρότερη λιτότητα για να συμμαζέψουν τα οικονομικά της.

Συνεχίζοντας...

... την περιπλάνησή του, ο Μαρκ Μπινέλι κατευθύνεται με έναν φίλο του σε ένα εγκαταλειμμένο σπίτι κοντά σε ένα ποτάμι. Εχει καταληφθεί από μια αγέλη σκυλιών. Είναι ένα δίπατο σπίτι χωρίς πόρτες και παράθυρα. Μόλις πατούν το πρώτο σκαλοπάτι, αρχίζουν τα αλυχτίσματα. Στο κενό όπου πρώτα βρισκόταν ένα παράθυρο ξεπροβάλλει ένα αγριόσκυλο. Δείχνει έτοιμο να γεννήσει. «Μην πας κοντά, θα σε δαγκώσει», φωνάζει ο φίλος του στον Μπινέλι. Στο δεύτερο όροφο εμφανίζονται άλλα δύο μέλη της αγέλης. Το ένα από αυτά κατεβαίνει ορμητικά και αρπάζει ένα κομμάτι κρέας που κρατούσε στο χέρι του ο ανέλπιστος επισκέπτης.

Στην πόλη...

... που χρεοκόπησε, στην πόλη που εγκατέλειψαν οι άνθρωποι, την εξουσία έχουν πάρει τα σκυλιά.

Το παιχνίδι της λιτότητας ήταν χαμένο από την αρχή.

του Ρουσσου Βρανα απο τα Νεα...

Στην ταινία...

... «Πολεμικά παιχνίδια» πρωταγωνιστεί ένας χάκερ που αρχίζει να παίζει το παιχνίδι «Παγκόσμιος πυρηνικός πόλεμος» με ένα σούπερ κομπιούτερ στο οποίο έχει ανατεθεί ο έλεγχος του αμερικανικού πυρηνικού οπλοστασίου. Το παιχνίδι προτρέπει τον σούπερ κομπιούτερ, που είναι προγραμματισμένος να κερδίζει παιχνίδια, να αποσπάσει από το αμερικανικό υπουργείο Αμυνας την άδεια να εξαπολύσει πυρηνική επίθεση στη Σοβιετική Ενωση ώστε να κερδίσει το παιχνίδι. Ο χάκερ και ο καθηγητής που έχει προγραμματίσει τον σούπερ κομπιούτερ αντιλαμβάνονται πως ο μόνος τρόπος για να αποτρέψουν την επίθεση είναι να τον «διδάξουν» ότι δεν υπάρχει τρόπος για να βγει κανείς κερδισμένος από έναν παγκόσμιο πυρηνικό πόλεμο. Και ότι οι άνθρωποι που σχεδίασαν το παιχνίδι νομίζοντας ότι ένας τέτοιος πόλεμος θα μπορούσε να κερδηθεί απλώς παραλογίζονταν. Αφού ανατρέχει σε χιλιάδες σενάρια επίθεσης, το σούπερ κομπιούτερ αντιλαμβάνεται στο τέλος πως η μοναδική κίνηση με την οποία θα μπορούσε να κερδίσει θα ήταν να μην παίξει καθόλου αυτό το παιχνίδι.

Το σενάριο...

... που διατύπωσε πρόσφατα σε γερμανική εφημερίδα ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι, ότι δηλαδή η κρίση της ευρωζώνης βρίσκεται στο τέλος της και πως η κατάσταση έχει σταθεροποιηθεί, είναι ρόδινο, απέχει όμως πολύ από την πραγματικότητα. Η επιδείνωση της κατάστασης στην Πορτογαλία και την Ισπανία απειλεί την ευρωζώνη με νέα κρίση. Η Πορτογαλία ανταποκρίθηκε σε όλες τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις για αυστηρή λιτότητα, εξακολουθεί όμως να δανείζεται πανάκριβα, με επιτόκια διπλάσια από αυτά που θεωρούνται βιώσιμα. Και ο κίνδυνος που διατρέχει η Ισπανία είναι ακόμη μεγαλύτερος. Ο επικεφαλής των οικονομολόγων της Citigroup Βίλεμ Μπιούιτερ πιστεύει πως θα αναγκαστεί να προχωρήσει σε αναδιάρθρωση του χρέους της και οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» γράφουν ότι οι περισσότεροι οικονομικοί αναλυτές συμφωνούν ότι η ισπανική οικονομία είναι σε πολύ χειρότερη κατάσταση από όσο πιστεύουν οι αγορές.

Η χειρότερη...

... όμως είδηση των ημερών αφορά την Ολλανδία. Η χώρα που μέχρι τώρα συναποτελούσε μαζί με τη Γερμανία τον σκληρό πυρήνα της ευρωζώνης απώλεσε από τη Citigroup την αξιολόγηση ΑΑΑ. Ετσι, σύντομα αναμένεται να ακολουθήσει η υποβάθμισή της και από τις εταιρείες πιστοληπτικής αξιολόγησης. Επειδή η οικονομία της δεν βρίσκεται σε καλή κατάσταση, οι οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η χώρα θα δυσκολευτεί πολύ να διατηρήσει το έλλειμμά της κάτω από τον στόχο του 3%.

Η λιτότητα...

... που υπαγορεύεται από το διεθνές τραπεζικό κεφάλαιο έχει καταστροφικές συνέπειες για ολόκληρη την Ευρώπη. Το οικονομικό ινστιτούτο Λέβι προβλέπει ένα «ζοφερό μέλλον» για όλες τις χώρες της. «Η αυστηρή λιτότητα μετατρέπει την Ευρώπη σε μια έρημη χώρα», γράφει σε έκθεσή του, «όπως δείχνουν η αύξηση της ανεργίας και της φτώχειας στην περιοχή». Το παιχνίδι της λιτότητας ήταν χαμένο από την αρχή. Και ο μοναδικός που θα μπορούσε να βγει κερδισμένος θα ήταν εκείνος που θα αποφάσιζε να μην παίξει καθόλου αυτό το παιχνίδι.

«Οι θανατηφόρες ιδέες του νεοφιλελευθερισμού»...

Του Ρουσσου Βρανα ...

Η αρρώστια στην οποία ο θάνατος παίρνει την έξαψη και το χρώμα της ζωής και η ζωή παίρνει την ισχνάδα και την ασχήμια του θανάτου, έγραφε για τη φυματίωση ο Κάρολος Ντίκενς. Αυτή η αρρώστια επιστρέφει σήμερα αθεράπευτη και απειλητική.

Πιστεύαμε  μέχρι σήμερα στην καλοζωισμένη Δύση πως πρόκειται για μια αρρώστια περασμένων εποχών, που τη συναντά πια κανείς μονάχα στις σελίδες ρομαντικών μυθιστορημάτων από τον δέκατο όγδοο και τον δέκατο ένατο αιώνα, από εκείνα που γράφουν για γυναικόπαιδα που αργοσβήνουν από φθίση, όπως την έλεγαν τότε. Ωσπου ήρθε τις προάλλες ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας να μας προειδοποιήσει πως η αρρώστια που νομίζαμε πως είχε νικηθεί οριστικά από την επιστήμη πριν από 50 χρόνια, επιστρέφει σήμερα πιο ανθεκτική ακόμη και στα πιο προηγμένα φάρμακα, όχι μονάχα στην Ασία και την Αφρική, αλλά και στην καρδιά των πιο εύπορων δυτικών μεγαλουπόλεων. Το Λονδίνο χαρακτηρίζεται «η πρωτεύουσα της φυματίωσης στην Ευρώπη». «Γιατροί, νοσηλευτές και συστήματα υγείας παράγουν ανθεκτικές μορφές φυματίωσης», λέει ο ΠΟΥ. «Πρόκειται για ένα δημιούργημα του ανθρώπου. Και συμβαίνει επειδή οι ασθενείς δεν αντιμετωπίζονται σωστά: είτε με ανεπαρκή ή κακής ποιότητας φάρμακα είτε με ελλιπή παρακολούθηση του ασθενούς». Γιατί οι ασθενείς δεν αντιμετωπίζονται σωστά; Επειδή οι ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις δεν είναι πια αυτό που ήταν άλλοτε. Πίσω από τη βιτρίνα του αστικού εμπορικού κέντρου εκτείνονται απέραντοι συνοικισμοί φτώχειας, όπου, χωρίς επαρκή πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και ανακατεμένοι με τους μετανάστες, οι νεόπτωχοι κρύβουν τη δυστυχία τους μαζί με την αρρώστια τους.

Η υγεία...

... των ανθρώπων δεν έγινε καλύτερη από τότε που παραδόθηκε στις δυνάμεις της ελεύθερης αγοράς. Στο βιβλίο του «Οι θανατηφόρες ιδέες του νεοφιλελευθερισμού» ο συγγραφέας Ρικ Ρόουντεν εξηγεί πώς καταστράφηκε η δημόσια υγεία στις χώρες που άνοιξαν τις πόρτες τους στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Και έρευνα των Πανεπιστημίων Κέμπριτζ και Γέιλ έδειξε ότι η αυστηρή λιτότητα και οι λεγόμενες διαρθρωτικές αλλαγές που επέβαλε το ΔΝΤ ήταν η αιτία για χιλιάδες θανάτους από φυματίωση σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης οι οποίες υποχρεώθηκαν να περικόψουν τις δαπάνες για την υγεία. Με το δημόσιο σύστημα υγείας εξαρθρωμένο, είδαμε να εμφανίζονται αρρώστιες που τις είχαμε ξεχασμένες, με τους θανάτους από φυματίωση να αυξάνονται κατά 16,6% στις χώρες που δανείστηκαν από το ΔΝΤ.

Κοινωνικά...

... και οικονομικά αίτια συνθέτουν ένα νέο πρόσφορο έδαφος που πάνω του θεριεύει πάλι ο βάκιλος του Κοχ, σε κάθε τάξη, σε κάθε κοινωνία. Καθώς η οικονομία επιβάλλεται στην ιατρική, η φυματίωση δεν δείχνει πια προτίμηση μόνο στους φτωχούς. Δεν είναι απλώς ένας φονιάς (τέτοιοι έτσι και αλλιώς υπάρχουν πολλοί). Είναι και ένας «αναμορφωτής» της κοινωνίας: από τις φτωχογειτονιές των δυτικών μεγαλουπόλεων απειλεί σήμερα και τους πλουσιότερους κατοίκους τους που ζούσαν μέχρι τώρα ανυποψίαστοι για την ύπαρξή της.

Μπρίνσθιν...

Του Ρουσσου Βρανα απο τα ΝΕΑ ...

Ενα χωριό κοντά στο Μπρίτζχεντ, στη Βρετανία. Για να πούμε την αλήθεια, μέχρι προχθές, δεν το είχαμε ξανακούσει. Ούτε είμαστε βέβαιοι πως προφέρουμε σωστά το όνομά του. Εγινε ξαφνικά είδηση όταν ανακοινώθηκαν στο βρετανικό Κοινοβούλιο στοιχεία που αποκαλύπτουν ότι η θνησιμότητα σε αυτό το χωριό είναι 1.499 ανά 100.000 κατοίκους. Τόσοι πολλοί δεν πεθαίνουν ούτε στην Μποτσουάνα (1.452). Ούτε καν στη Ρουάντα (1.427).

Είναι αυτό...

... σοβαρό; Ισως να πρόκειται απλώς για μια στατιστική παραξενιά. Αλλωστε, ολόκληρο το χωριό δεν έχει καν 100.000 κατοίκους. Δεν ξεπερνούν τους 1.300. Ισως πάλι η περασμένη χρονιά να μην ήταν τυχερή για μερικούς από αυτούς. Οπως αποκαλύπτουν τα στατιστικά στοιχεία, σε περισσότερες από 100 περιφέρειες στην Αγγλία και την Ουαλία, η θνησιμότητα είναι υπερδιπλάσια από τον μέσο όρο ολόκληρης της Βρετανίας (492 ανά 100.000 κατοίκους). Πρόκειται για περιφέρειες που ήταν κάποτε βιομηχανικές ζώνες (Νιούκαστλ, Μίνλτμπρο, Μπράντφορντ, Νότιγχαμ κ.λπ.). Αραγε σε τι οφείλεται αυτό το φαινόμενο; Σύμφωνα με τη βρετανική στατιστική υπηρεσία, πίσω από αυτούς τους αριθμούς κρύβεται ένας παράγοντας που ονομάζεται «κοινωνικοοικονομική κατάσταση». Με πιο απλά λόγια, «κοινωνική τάξη». Ομως, είτε έτσι είτε αλλιώς, όλοι οι άλλοι παράγοντες με τους οποίους θα μπορούσε να ερμηνευτεί αυτή η υψηλή θνησιμότητα καταλήγουν και αυτοί στην κοινωνική τάξη. Η στέρηση είναι συγκεντρωμένη στις φτωχότερες περιοχές της χώρας. Το ίδιο και η ρύπανση. Σε αυτές τις περιοχές, οι υπηρεσίες υγείας τείνουν να είναι πολύ χειρότερες από ό,τι στις καθωσπρέπει. Οσο για τον παράγοντα που η αρμόδια στατιστική υπηρεσία ονομάζει «συμπεριφορά υγείας», όπως επισημαίνει ο βρετανός αρθρογράφος Ντέιβιντ Οσλερ, η πικρή αλήθεια είναι πως οι πιο φτωχοί είναι πιο επιρρεπείς στο κάπνισμα, στο πιοτό και στη χρήση επικίνδυνων ναρκωτικών.

Τα στατιστικά...

... στοιχεία που μας έκαναν γνωστή την ύπαρξη του Μπρίνσθιν εξαιτίας της υψηλής θνησιμότητας των κατοίκων του δεν είναι η μοναδική απόδειξη πως η κοινωνική θέση των ανθρώπων μπορεί να γίνει φονική. Οπως είχε αποκαλυφθεί πρόσφατα από το Σκωτσέζικο Εθνικό Κόμμα, γράφει ο Ντέιβιντ Οσλερ, το προσδόκιμο ζωής σε ορισμένες περιοχές της Γλασκώβης είναι χαμηλότερο ακόμη και από των κατοίκων της Λωρίδας της Γάζας.

Οι περιφερειακές...

... και κοινωνικές αυτές ανισότητες δεν θα παραξένευαν καθόλου έναν που θα ταξίδευε μέσα στον χρόνο για να φτάσει στη σημερινή Βρετανία από τη δεκαετία του 1930. Φυσικά, η διάρκεια ζωής έχει επιμηκυνθεί σημαντικά σε μεγάλα τμήματα της κοινωνίας σε ολόκληρη τη χώρα. Ομως, όπως τότε έτσι και τώρα, οι εργατικές περιοχές της Σκωτίας, της Ουαλίας, του Βορρά και των Μίντλαντ υστερούν πολύ. Οσο ακόμη η κυβέρνηση της χώρας θα χρεώνει το κόστος της κρίσης στους φτωχότερους πολίτες της τόσο αυτοί θα ζουν και θα πεθαίνουν σαν κάτοικοι της Ρουάντας και της Μποτσουάνας.

Αν πρέπει...

του Ρουσσου Βρανα απο τα Νεα...

Αν πρέπει...

... να κρατήσουμε μια σκέψη, από τις ευκαιρίες που αφήσαμε να ξεφύγουν ανάμεσα από τα δάχτυλά μας τα δύσκολα τελευταία χρόνια, είναι ίσως πως ο χειρότερος εχθρός μας είναι ο ίδιος ο εαυτός μας και η παροιμιώδης ικανότητά μας να σκύβουμε από φόβο μπροστά στο καθετί και στον καθένα, τόσο που ο κάθε καραγκιόζης να μπορεί να μας παριστάνει τον σωτήρα.

Αν μπορούσαμε...

... να αποτινάζαμε από πάνω μας έστω για ένα μονάχα λεπτό τον ζυγό του φόβου, θα διαπιστώναμε πως αυτό που ζούμε σήμερα στο σώμα και στο πνεύμα μας δεν είναι άλλο από την περίφημη στρατηγική του σοκ, όπως την περιέγραψε η Ναόμι Κλάιν στο ομώνυμο βιβλίο της. Aντί γι' αυτό όμως, όπως επισημαίνει η γαλλίδα κοινωνιολόγος Ανιές Μεγιάρ, «ζούμε βυθισμένοι σε μια κατάσταση διαρκούς καταπληξίας, κουνώντας σπαστικά εδώ και εκεί τα χέρια σαν αποκεφαλισμένα κοτόπουλα». Από τότε που κηρύχτηκε ο οικονομικός πόλεμος εναντίον μας, η στρατηγική του σοκ εξαπλώνεται παντού και ένας θεσμοποιημένος πανικός δικαιώνει κάθε εξαχρείωση, κάθε υποχώρηση. Και είναι τόση η καταπληξία των ανθρώπων, που έχουν χάσει πια την ικανότητα να γελάσουν περιφρονητικά ακόμη και μπροστά στο πιο καταγέλαστο. Από τις στημένες συνόδους κορυφής με τα προαποφασισμένα συμπεράσματα μέχρι τα σχέδια λιτότητας που παρουσιάζονται σαν καθαρτικές και ζωτικές αφαιμάξεις του «ασθενούς», η διαρκής κρίση δικαιώνει παντού τα πάντα. Αρκεί να κηρυχθεί μια κατάσταση έκτακτης οικονομικής ανάγκης για να διαρπαγούν ατιμωρητί τα πλούτη των λαών. Ετσι, όπως έλεγε ο Κώστας Αξελός, η πολιτική που υπακούει στην τεχνική γίνεται η ίδια τεχνική της εξουσίας και της διαχείρισης. Τι καλό μπορούμε πια να περιμένουμε από όλη αυτή την ατμόσφαιρα του φόβου και της υποταγής; Το πνιγηρό νέφος της θολώνει κάθε κριτική διάθεση, κάθε απόπειρα να βροντοφωνάξει κανείς αυτό που βλέπει φως φανάρι με τα ίδια του τα μάτια: ο βασιλιάς είναι γυμνός!

Αργά ή γρήγορα...

... όμως, κάποιος θα αναγκαστεί να εξηγήσει στα παιδιά μας γιατί δεν περισσεύουν πια λεφτά για το σχολειό τους, για το φαΐ τους, για την αρρώστια τους, για τα ρούχα τους, για το κεραμίδι πάνω από το κεφάλι τους. Και καλά τα παιδιά μας. Ομως, κάποιος θα αναγκαστεί να εξηγήσει και στα παιδιά των Ισπανών και των Πορτογάλων και των Ιταλών πως, αργά ή γρήγορα, τα περιμένει και αυτά η ίδια μοίρα. Και αν αυτή η μοίρα περιμένει τα παιδιά των Ισπανών και των Πορτογάλων και των Ιταλών, γιατί άραγε να μην περιμένει η ίδια μοίρα και τα παιδιά των Γερμανών και των Γάλλων και των Ολλανδών;

Κάποιος κάποτε...

... θα αφηγηθεί στους μεταγενέστερους πως σε αυτή την παράδοξη συμμαχία που ζούμε σήμερα οι ηγέτες των χωρών μας δεν ήταν ποτέ πιασμένοι από το χέρι αλλά από τον λαιμό. Τότε όμως θα είναι πια πολύ αργά.

Η αναβίωση του Μπρεχτ....

του Ρουσσου Βρανα απο τα Νεα ...

Μπορει ο Μαρξ να έχει από καιρό πεθάνει, όμως ο Μπρεχτ αισθάνεται ξαφνικά μια χαρά. Εκείνος που έγραψε για τα πάθη των ανθρώπων της εποχής του μεγάλου κραχ αναβιώνει και επιστρέφει στην εποχή των σπρεντ και των «Αγανακτισμένων», κουβαλώντας μαζί του μηνύματα από ένα παρελθόν που, κάθε μέρα που περνά, το νιώθουμε ολοένα και λιγότερο μακρινό.

Η αναβίωση...

... του Μπρεχτ παρατηρείται κυρίως στον ευρωπαϊκό Νότο, όπως γράφει ο συγγραφέας και κριτικός Λουίτζι Φόρτε στην εφημερίδα «Λα Στάμπα», σε μεγάλα και μικρά θέατρα της Ισπανίας και της Ιταλίας (και σε μικρότερο βαθμό και της Ελλάδας), παντού, όπου τα πλήθη, κυρίως νέοι χωρίς ελπίδα και μέλλον, αξιώνουν με δυνατή φωνή αυτό που τους έχουν στερήσει. Ο μεγάλος δραματουργός θα τους είχε υποδεχτεί με ενθουσιασμό ως συνειδητούς και δραστήριους θεατές των διδακτικών θεατρικών έργων που είχε γράψει στα τέλη της δεκαετίας του 1920 και που περιέγραφαν όχι μονάχα τη μεγάλη οικονομική κρίση εκείνης της εποχής αλλά και την κρίση μιας ολόκληρης κοινωνίας. Το μεγάλο θέμα που διαπερνά ολόκληρο το έργο του Μπρεχτ είναι ο καπιταλισμός. Οι κυκλικές μεταπτώσεις του, από την ευημερία στην υπερπαραγωγή, από την κρίση στην ύφεση, τον εμπνέουν να γράψει την «Αγία Ιωάννα των Σφαγείων», σε μια εποχή που μοιάζει πολύ με τη δική μας και που, όπως γράφει ο ίδιος, «το κυρίαρχο κοινωνικό σύστημα κανονίζει ποιος θα πιάσει δουλειά και ποιος θα φάει ψωμί». Στο Σικάγο του 1929, η ηρωίδα Ιωάννα Νταρκ θέλει να εξαλείψει τη δυστυχία και την ανεργία και να ξαναφέρει τον θεό σε έναν κόσμο που μοιάζει όλο και περισσότερο με σφαγείο. Η ευγενική της ψυχή όμως αποδεικνύεται ανήμπορη σε μια πραγματικότητα που κυριαρχείται από ένα αρπακτικό οικονομικό σύστημα.

Το Σικάγο...

... και η Αμερική είναι τόποι μεταφορικοί ενός καπιταλισμού που αλλού, όπως στη Γερμανία της Βαϊμάρης, γεννάει τέρατα. Θέλοντας να εξηγήσει στους Αμερικανούς το φαινόμενο του Χίτλερ, ο Μπρεχτ τον ντύνει με τα ρούχα του αμερικανού γκάνγκστερ. Στην «Ανοδο του Αρθούρου Ουί» παρουσιάζει έναν ασήμαντο ανθρωπάκο να γίνεται μεγάλος και τρανός χάρη στο έγκλημα, την πολιτική υποστήριξη και τη διαφθορά, όπως ακριβώς είχε συμβεί με τον Αλ Καπόνε. Προστασία, εξαγορά ψήφων, εκβιασμοί, φόνοι, ομερτά. Αραγε πού βρισκόμαστε, στο Σικάγο της μεγάλης κρίσης ή στο σημερινό τρομερό μας παρόν;

Στις πολιτείες...

... του ευρωπαϊκού Νότου, ο Μπρεχτ ξαναβγάζει σήμερα στην επιφάνεια τις κοινωνικές αντιθέσεις που αντηχούν με τη φωνή των «Αγανακτισμένων», των εκατομμυρίων ανέργων, των νεαρών που αισθάνονται σαν να τους έχουν στερήσει ακόμη και το δικαίωμα στο όνειρο. Ξανανεβαίνει πάλι στο σανίδι για να αναγγείλει το μήνυμα πως σε έναν κόσμο όπου καθένας έχει τον δικό του ρόλο, όσο δεν μας αρέσει αυτός ο κόσμος, άλλο τόσο είναι στο χέρι μας να τον αλλάξουμε.

Η τελευταία γραμμή άμυνας των φανατικών του ευρώ είναι ο φόβος....

Του Ρουσσου Βρανα απο τα ΝΕΑ ...

Μια πτωση του νομισματικού πύργου της Βαβέλ, που ορθώθηκε περίπου το ίδιο απερίσκεπτα με τον βιβλικό κάποτε στο Μάαστριχτ, δεν μπορεί παρά να φέρει έναν οικονομικό κατακλυσμό. Αυτή είναι σήμερα η τελευταία γραμμή άμυνας των υπερασπιστών του ευρώ. Ομως πολυάριθμοι οικονομολόγοι, που ανάμεσά τους διακρίνονται και νομπελίστες, υποστηρίζουν ακριβώς το αντίθετο.

Αδιανόητο...

... Για τους πολιτικούς των κομμάτων εξουσίας και για τους σχολιαστές των κατεστημένων μέσων ενημέρωσης, η έξοδος μιας χώρας από το ευρώ είναι κάτι αδιανόητο, αφού οι ολέθριες συνέπειές της θεωρούνται δεδομένες. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως η αντίθετη άποψη δεν αξίζει να προσεχθεί και αυτή. Ιδιαίτερα όταν εκφράζεται από τέσσερις νομπελίστες (Πολ Κρούγκμαν, Τζόζεφ Στίγκλιτς, Αμάρτια Σεν, Μορίς Αλέ) και δεκάδες άλλους οικονομολόγους (είτε φιλελεύθερους σαν τον Ζαν-Λικ Γκρεό και τον Εμανουέλ Τοντ είτε ριζοσπάστες σαν τον Ζακ Σαπίρ και τον Φρεντερίκ Λορντόν). Ομως, όπως επισημαίνει στο περιοδικό «Μαριάν» ο γάλλος γκολικός πολιτικός Λοράν Πενσόλ, αντί να διαλέγονται με αυτούς, οι υπερασπιστές του ευρώ προτιμούν να συγκεντρώνουν τα πυρά τους εναντίον ακραίων εχθρών του, όπως η ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν που, ομολογουμένως, μπροστά στους άλλους είναι μια εύκολη αντίπαλος. Ετσι γίνεται δυστυχώς ακόμη πιο ρηχός ο διάλογος για το ευρώ, λέει ο Πενσόλ, μολονότι μέρα με τη μέρα προβάλλουν όλα εκείνα τα μειονεκτήματά του που οδηγούν την Ευρώπη σε μια ολοένα και πιο βαθιά ύφεση.

Σε έρευνά του...

... ο άγγλος οικονομολόγος Τζόναθαν Τέπερ δημοσιεύει τα συμπεράσματά του από 69 χώρες που αποχώρησαν από νομισματικές ενώσεις τον εικοστό αιώνα «με περιορισμένες οικονομικές επιπτώσεις». Κάποιες περιπτώσεις μοιάζουν περισσότερο με αυτήν της ευρωζώνης: το τέλος της Αυστροουγγαρίας το 1919, η διάλυση της Τσεχοσλοβακίας, η πτώση της Σοβιετικής Ενωσης το 1992, η Αργεντινή. Ο συντάκτης της έρευνας πιστεύει πως η Ιστορία έχει απαντήσεις για όλα τα ερωτήματα. Η διαδικασία είναι γνωστή: έκδοση νέου νομίσματος και έλεγχοι κεφαλαίων. «Σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις η μετάβαση είναι ήπια», τονίζει, παρά την αναδιάρθρωση του χρέους. Η υπερχρέωση και η απώλεια ανταγωνιστικότητας είναι για τις περιφερειακές χώρες του ευρώ καταδικαστικές, πιστεύει ο Τζόναθαν Τέπερ. Αντίθετα, «οι δυσμενείς επιπτώσεις από την υποτίμηση του νέου νομίσματος είναι σύντομες και ακολουθεί ταχεία ανάπτυξη, λέει, επισημαίνοντας την κρίση των ασιατικών «τίγρεων» το 1998 και την Αργεντινή το 2002. Ο ίδιος ο Τέπερ επικαλείται τον οικονομολόγο Αντριου Ρόουζ, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας (Μπέρκλεϊ), ο οποίος μελέτησε τα δεδομένα 130 χωρών από το 1946 έως το 2005. «Το πιο εντυπωσιακό είναι πως παρατηρούνται εκπληκτικά λίγες οικονομικές αναταράξεις κατά τη διάλυση μιας νομισματικής ένωσης», λέει ο Ρόουζ, όπως ακριβώς και οι συνάδελφοί του Πίτερ Γκάρμπερ και Μάικλ Σπένσερ από το Πρίνστον: «Οι περισσότερες έξοδοι από μια νομισματική ένωση προκάλεσαν ελάχιστη οικονομική αστάθεια».

Κατακλυσμός;...

... Απέναντι σε αυτές τις νηφάλιες επιστημονικές απόψεις, η τελευταία γραμμή άμυνας των φανατικών του ευρώ είναι ο φόβος.

Πόσο είναι ηθικός ο καπιταλισμός;

Του Ρουσσου Βρανα απο τα ΝΕΑ ...

Οι κρισεις του οικονομικού συστήματος όσο είναι αυτές πιο βαθιές τόσο βάζουν πιο επιτακτικά ένα ζήτημα που ξεφεύγει από την οικονομική σφαίρα: Πόσο είναι ηθικός ο καπιταλισμός; Και πόσο είναι ηθικοί οι πολιτικοί που τον υπηρετούν, φροντίζοντας ώστε οι εργαζόμενοι που ήδη αμείβονται με λίγα να αμείβονται με ολοένα λιγότερα από επιχειρήσεις που κερδίζουν όλο και περισσότερα;

Το ηθικό...

... ζήτημα του καπιταλισμού μπήκε χθες με έντονο τρόπο στον πολιτικό διάλογο στη Βρετανία, με αφορμή ομιλία του Πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον στην οποία εξέθεσε τις απόψεις του για μια ολική επαναφορά του συστήματος προς έναν «υπεύθυνο καπιταλισμό». Πώς; Με ακόμη πιο σκληρή λιτότητα και με ακόμη πιο σφοδρή φορολογική καταιγίδα. Μέρος της βρετανικής Δεξιάς που εκφράζεται από την εφημερίδα «Ντέιλι Τέλεγκραφ» καταδίκασε από τις στήλες της τις πρωθυπουργικές απόψεις ως αντιαναπτυξιακές, αντιπροτείνοντας έναν «συμπονετικό συντηρητισμό». Πώς θα έρθει αυτός; Με την περικοπή των δαπανών για την Υγεία και την κοινωνική πρόνοια και με τη μείωση του κατώτατου μισθού. Με την ευκαιρία αυτής της φτωχής επιχειρηματολογίας, δεν μπορούμε να μη θυμηθούμε μια εποχή όχι τόσο πολύ μακρινή, όπου το σύστημα διέθετε πολύ καλύτερα επιχειρήματα. Στη μεταπολεμική περίοδο, προτού οι σοσιαλδημοκράτες και οι πολιτικοί του μεσαίου χώρου αυτοεξευτελιστούν όσο σήμερα, ο καπιταλισμός αντλούσε το ηθικό κύρος του από το γεγονός ότι μεγάλωνε την οικονομική πίτα. Ετσι, μπορούσε να παράγει ολοένα υψηλότερο βιοτικό επίπεδο και ολοένα μεγαλύτερο κοινωνικό μισθό. Τίποτε από όλα αυτά δεν μπορούν να επικαλεστούν οι σημερινοί απολογητές του, είτε στη Βρετανία είτε στην ευρωζώνη, που παρά την ύφεση επιμένουν στις μαζικές απολύσεις και στις περικοπές των πραγματικών μισθών.

Οι καλύτεροι...

... φίλοι του εργαζομένου, σύμφωνα με τον Ανταμ Σμιθ (φωτογραφία), ήταν πάντα η αύξηση του εθνικού εισοδήματος και του κεφαλαίου, επειδή έτσι αυξάνονται οι μισθοί. Ενας αφέντης με πλεόνασμα εισοδήματος θα προσλάβει περισσότερους υπηρέτες. Ενας υφαντής ή ένας τσαγκάρης με πλεόνασμα κεφαλαίου θα προσλάβει παραγιούς. Η «φιλελεύθερη αμοιβή της εργασίας» εξαρτάται αποκλειστικά από την οικονομική ανάπτυξη. Αυτά έγραφε ο Ανταμ Σμιθ, όταν το σύστημα του οποίου θεωρήθηκε πνευματικός πατέρας διέθετε ακόμη ηθικά επιχειρήματα. Σήμερα κυβερνήσεις μονοπωλίων και τραπεζιτών δεν έχουν στον νου τους την ανάπτυξη. Αντί να δανείζουν φθηνά στις μικρές επιχειρήσεις το χρήμα που μαζεύουν με τους φόρους, το ξεπλένουν μέσα από χρεοκοπημένες τράπεζες για να πληρώνουν τους πάμπλουτους πιστωτές τους που εδώ και τρεις δεκαετίες έχουν στήσει αυτό το φαγοπότι.

Το σύστημα...

... όσο ακόμη βρισκόταν σε ανοδική πορεία ή εξακολουθούσε να έχει κάποια ιστορική δυναμική, γαντζωνόταν από ηθικά επιχειρήματα για να δικαιώνει τη διαιώνισή του. «Υπεύθυνο» ή «συμπονετικό», σήμερα γαντζώνεται από κοσμητικά επίθετα, αλλά τίποτα δεν μπορεί να το κάνει να δείχνει ηθικό αν αδυνατεί να συγκρατήσει τον κατώτατο μισθό πάνω από το όριο της πείνας.

Εντοιχισμένοι...

Του Ρουσσου Βρανα απο τα ΝΕΑ ...

Εντοιχισμένοι σε θυλάκους με ψηλά τείχη, που πάνω τους θα ξεσπά η οργή των πληβείων. Εξω από αυτά τα τείχη, η κοινωνία θα είναι σαν να μην υπάρχει πια. Ετσι φαίνεται πως το έχουν πάρει πια απόφαση να ζουν στο εξής οι «φίλοι του λαού». Σε μια δική τους χώρα, ολότελα διαφορετική από εκείνη στην οποία θα ζει ο λαός, θα εφαρμόζουν στις πλάτες του όλα εκείνα τα μέτρα που θα προκαλούν περισσότερο το δημόσιο αίσθημα ενώ ταυτόχρονα θα προετοιμάζονται για το χειρότερο ενδεχόμενο.

Ταγμένοι...

... στο πλευρό συγκεκριμένων συμφερόντων, οι κυβερνώντες μοιάζουν σήμερα ανήμποροι να υπερβούν τον προορισμό τους. Γι' αυτό ακριβώς, ο ιστορικός του Χάρβαρντ Νάιαλ Φέργκιουσον προειδοποιούσε εύστοχα πριν από μερικά χρόνια πως «θα χυθεί αίμα, όσο αυτή η μεγάλη κρίση θα οξύνει τις πολιτικές και οικονομικές συγκρούσεις και θα αποσταθεροποιεί τις χώρες». Πάνω σε αυτή την πορεία έχουν βάλει σήμερα την Ευρωπαϊκή Ενωση οι κυβερνώντες της, που προκαλούν απερίσκεπτα το λαϊκό αίσθημα στις χώρες-μέλη της με εκβιαστικές απαιτήσεις όπως του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε να αναβάλλονται ακόμη και οι εθνικές εκλογές ως όρος για τη χορήγηση οικονομικής βοήθειας. «Σαν να μην είναι πια η επιτυχία συμβατή με τη δημοκρατία, ο γερμανός υπουργός Οικονομικών θέλει να αποτρέψει μια "κακή" δημοκρατική επιλογή» σχολιάζει ο Βόλφγκανγκ Μίνχαου στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». Μια κυρίαρχη χώρα, όμως, δεν μπορεί ποτέ να υποχρεωθεί να συνομολογήσει την αυτοκτονία της, εξαναγκαζόμενη σε μέτρα λιτότητας που θα εξανδραποδίσουν τον λαό της. Τα κράτη είναι κυρίαρχα. Και όταν αυτό δεν μπορούν να το αντιληφθούν οι κυβερνήσεις τους, το αντιλαμβάνονται οι λαοί τους. Γι' αυτό ακριβώς, ο ισλανδικός λαός αρνήθηκε πρόσφατα να περάσει την υπόλοιπη ζωή του ξεπληρώνοντας τα χρέη του ισλανδικού τραπεζικού συστήματος. Και γι' αυτό ακριβώς διαγράφηκαν τις προάλλες τα χρέη που βάρυναν ένα στα τέσσερα ισλανδικά νοικοκυριά.

Οταν μειώνεις...

... το εισόδημα του λαού που εξυπηρετεί το χρέος, χωρίς να μειώνεις αντίστοιχα το εισόδημα των δανειστών, δεν μειώνεις το επίπεδο του χρέους. Κάποιοι μπορεί να το λένε αυτό θυσία, αλλά σε αυτή τη θυσία δεν συμμετέχουν όλοι. Στις περιφερειακές χώρες της ευρωζώνης που έχουν εκχωρήσει τη νομισματική και μεγάλο μέρος της οικονομικής κυριαρχίας τους, οι όροι οποιασδήποτε απόπειρας να μειώσουν τα χρέη τους τίθενται από εξωτερικά κέντρα αποφάσεων που επιβάλλουν σκληρότατα πειθαρχικά μέτρα. Η ανακούφιση για τις κυβερνήσεις τους είναι προσωρινή, ενώ η αγωνία των λαών τους παρατείνεται επ' άπειρον.

Μια τέτοια...

... αναδιάρθρωση χρεών είναι εφικτή, στον βαθμό που θα διασφαλίζει κυρίως τα συμφέροντα των δανειστών. Μια άλλη αναδιάρθρωση, όμως, χάνεται έτσι διά παντός: η αναδιάρθρωση της χαμένης εμπιστοσύνης του λαού προς το πολιτικό και το οικονομικό σύστημα, όταν αυτός αργά ή γρήγορα αντιλαμβάνεται πως σε αυτό το σύστημα τα χρέη είναι πιο σημαντικά από τους ανθρώπους.

Διαφήμιση

Ενα τσίρκο...

Τα ΝΕΑ ...

Του Ρούσσου Βρανά

Ενα τσιρκο παρόμοιο με το χθεσινό τσίρκο των ευρωπαίων ηγετών παρακολουθούσε στις αρχές του μήνα ο ιρλανδός οικονομολόγος Ντέιβιντ ΜακΟυίλιαμς, πίνοντας τον καφέ του έξω από το Κολοσσαίο. Ηταν το τσίρκο που ανάγκασε την Ιταλία να δεσμευτεί πως θα μειώσει το χρέος της στο μισό σε 20 χρόνια. Εξω από το Κολοσσαίο, κινέζοι τουρίστες ποζάριζαν με Ιταλούς που έβγαζαν το μεροκάματο παριστάνοντας τους ρωμαίους μονομάχους. Και ήταν κάπως απογοητευτικό, ομολογεί ο ιρλανδός οικονομολόγος, να κοιτάζει κανείς τους πολίτες μιας χώρας που κάποτε υπήρξε η μεγαλύτερη αυτοκρατορία της Ευρώπης να εκπορνεύονται έτσι για να κάνουν τα γούστα των τουριστών από την επόμενη μεγαλύτερη αυτοκρατορία του κόσμου.

Η Ευρώπη...

... δεν λέει να ξεκολλήσει το δάχτυλό της από το κουμπί της αυτοκαταστροφής, έχοντας καταδικάσει τον εαυτό της σε πολλά χρόνια ανώφελης λιτότητας. Ο υπόλοιπος κόσμος δεν πρόκειται να την περιμένει. Τι ακριβώς σημαίνει η δέσμευση που ανέλαβε η Ιταλία; Πως θα πρέπει να αφαιρέσει το 60% του εθνικού εισοδήματός της μέσα σε δύο δεκαετίες. Πράγμα που ακόμη και αν ήταν δυνατόν να συμβεί θα ήταν καταγέλαστο, λέει ο ΜακΟυίλιαμς. Γιατί δεν είναι δυνατόν να συμβεί; Επειδή ο κόσμος δεν λειτουργεί όπως θα ήθελαν οι πολιτικοί. Φτάνει να ρίξει κανείς μια ματιά στη νεανική ανεργία: 30% στην Ιταλία, 51% στην Ελλάδα, 48% στην Ισπανία, 31% στην Πορτογαλία. Πώς είναι δυνατόν να είναι λύση η λιτότητα, όταν τόσοι και τόσοι νέοι βρίσκονται στην ανεργία επειδή ακριβώς η λιτότητα αφαιρεί από το λαϊκό εισόδημα και από τη ζήτηση;

Ο κόσμος...

... κινείται προς τα εκεί που θέλει αυτός. Το ίδιο και οι κινέζοι καταναλωτές. Ηδη αρχίζουν να τους κατακτούν τα σύμβολα της υπέρτατης πολυτέλειας. Η Κίνα είναι σήμερα η μεγαλύτερη αγορά των αυτοκινήτων Ρολς Ρόις, αφήνοντας για πρώτη φορά στη δεύτερη θέση τις ΗΠΑ. Η ελβετική εταιρεία ειδών πολυτελείας CFR - στην οποία ανήκουν οι μάρκες Cartier και Mont Blanc - αύξησε πέρυσι κατά το ένα τρίτο τις πωλήσεις της στην περιοχή. Η ανεργία είναι σχεδόν ανύπαρκτη στην Ασία. Κινέζοι τουρίστες συρρέουν στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, όπως έκαναν κάποτε τα μέλη της εύπορης βρετανικής εμπορικής τάξης: όποιος ένιωθε πως ήταν κάποιος έκανε τον γύρο του κόσμου. Τότε η Βρετανία ήταν το εργαστήρι του κόσμου. Σήμερα είναι η Κίνα. Τι είναι όμως η Ευρώπη; Αυτό που θέλει η ηγεσία της.

Η γερμανική...

... ηγεσία της αφήνει την Ευρώπη να μαραζώνει. Θα μπορούσε εύκολα να είχε αντιμετωπίσει την κρίση της από την αρχή. Αντί γι' αυτό επέλεξε πολιτικές που οδηγούν στον διαμελισμό της Ευρώπης. Σε Ανατολή και Δύση, σε Βορρά και Νότο, σε χώρες δανειστών και οφειλετών, σε χώρες πλούτου και φτώχειας, καταστρέφοντας έτσι τον μοναδικό τρόπο με τον οποίο η ίδια η Γερμανία θα μπορούσε να υπάρξει στον κόσμο ύστερα από δύο Παγκόσμιους Πολέμους: μέσα σε μια ενωμένη Ευρώπη.

Οι τραπεζίτες ζουν ακόμη στα Χριστούγεννα και εμείς βασανιζόμαστε στα Πάθη...

του Ρουσσου Βρανα απο Τα ΝΕΑ ...

Σχολεια, νοσοκομεία, στέγη, συντάξεις, ανεργία, πολιτισμός, όλα κατακαίγονται από έναν καθημερινό πυρετό λιτότητας και νιώθουμε συνέχεια πως τα χειρότερα βρίσκονται ακόμη μπροστά. Επειδή «ζούσαμε και ζούμε πέρα από τις δυνάμεις μας», μας εξηγούν και τώρα πρέπει να πληρώσουμε το τίμημα. Μονάχα οι τραπεζίτες ζουν ακόμη στα Χριστούγεννα και εμείς βασανιζόμαστε στα Πάθη.

Παραμονές...

...Χριστουγέννων η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έδωσε σε 523 τράπεζες το μεγαλύτερο δώρο που δόθηκε ποτέ στην Ιστορία: ένα δάνειο μισού τρισεκατομμυρίου ευρώ για τρία χρόνια με επιτόκιο μόλις 1%. Ουσιαστικά δεν ήταν παρά μια δωρεά, που αιτιολογήθηκε επισήμως από την ανάγκη να βοηθηθούν οι τράπεζες ώστε να αντεπεξέλθουν στις αυξημένες υποχρεώσεις τους. Εκείνο που είναι απαράδεκτο είναι πως οι ευρωπαϊκές Αρχές έτρεξαν για μια ακόμη φορά να συνδράμουν τις τράπεζες χωρίς να ζητήσουν από αυτές κανένα αντάλλαγμα από εκείνα που ζητούν από εμάς καθημερινά. Οποτε η ΕΚΤ μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο παρεμβαίνουν πότε στην Ελλάδα και πότε στην Πορτογαλία ή σε άλλες περιφερειακές χώρες του ευρώ, τα ανταλλάγματα που απαιτούν είναι βαρύτατα: σαν εξιλέωση για μια υποτιθέμενη χαλαρότητα στα δημόσια οικονομικά, οι κυβερνήσεις εξαναγκάζονται να πάρουν βίαια μέτρα. Οταν όμως πρόκειται για τη σωτηρία των τραπεζών, είναι πάντα Χριστούγεννα.

Οι τράπεζες...

...είχαν ήδη βοηθηθεί από τα κράτη και τις κεντρικές τράπεζες χωρίς κανένα αντάλλαγμα το 2008-2009, όταν ξέσπασε η κρίση. Ποιο ήταν όμως το αποτέλεσμα; Μόλις βελτιώθηκε η κατάστασή τους, ξανάρχισαν να κερδοσκοπούν με τα χρέη των χωρών (ιδιαίτερα στις περιπτώσεις της Ελλάδας και της Ιρλανδίας), να καταβάλλουν μερίσματα στους μετόχους τους και να επιβραβεύουν με εξωφρενικές αμοιβές τα διευθυντικά στελέχη τους. Το ίδιο σενάριο θα δούμε να παίρνει σάρκα και οστά και αυτή τη χρονιά. Το φθηνό χρήμα που δανείστηκαν οι τράπεζες θα τοποθετηθεί πάλι στις αγορές με πολύ υψηλότερο επιτόκιο και με καθαρά κερδοσκοπική λογική. Δεν πρόκειται να ξαναρχίσουν να χρηματοδοτούν τους παραγωγικούς τομείς της οικονομίας, όσο και αν είναι αυτό αναγκαίο για να βγουν οι χώρες από την ύφεση και να δημιουργηθεί απασχόληση. Επειδή αυτές οι τράπεζες δεν βρίσκονται στην υπηρεσία της κοινωνίας. Και ούτε θα βρεθούν ποτέ για όσο ακόμη θα εξακολουθούμε να παραμένουμε θεατές στη διάλυσή της.

Είναι καιρός...

...πια να αρχίσουμε να αναρωτιόμαστε: Ηταν πράγματι τόσο μεγάλες οι δαπάνες των χωρών μας για την παιδεία και την υγεία, που εκτροχίασαν τους εθνικούς προϋπολογισμούς; Τα χρέη μας συσσωρεύτηκαν για το γενικό συμφέρον ή μήπως προήλθαν από δανεισμό που στο μεγαλύτερο μέρος του ήταν παράνομος; Ποιος έχει στα χέρια του αυτά τα χρέη και ποιος κερδίζει από τη λιτότητα; Γιατί τα κράτη εξαναγκάζονται να χρεώνονται στις αγορές και στις εμπορικές τράπεζες αντί να δανείζονται απευθείας και φθηνότερα από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα; Και όταν απαντήσουμε σε αυτά, ίσως να μην μας αρέσει πια η Ευρώπη στην οποία ζούμε.

Μας κυβερνούν άνθρωποι που ξεθυμαίνουν στις πλάτες μας τα κόμπλεξ τους...

του Ρουσσου Βρανα απο τα ΝΕΑ...

Δεν βλεπει φως ούτε στην Ιταλία ούτε στην Ισπανία. Και η Πορτογαλία, που εξακολουθεί να δανείζεται χρεωμένη μέχρι τον λαιμό, δεν έχει πολλές ελπίδες να γλιτώσει. Οι εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου είναι δυσοίωνες και φέτος. Δεν έχει τέλος η τραγωδία του ευρώ.

Με κυβερνήσεις...

... δεμένες χειροπόδαρα, οι περιφερειακές χώρες της ευρωζώνης περιμένουν τη σωτηρία να έρθει ως διά μαγείας από απρόθυμες αγορές. Υστερα από αλλεπάλληλα και επίπονα πογκρόμ λιτότητας στον δημόσιο τομέα, με την ελπίδα πως θα έβρισκαν έτσι πιο εύκολα αγοραστές και για τις επόμενες εκδόσεις των ομολόγων τους. Και ας περιορίζονταν συνεχώς τα έσοδα του ιδιωτικού τομέα από τη μείωση των δημόσιων δαπανών και από τη βαριά άμεση και έμμεση φορολογία των μικρομεσαίων επιχειρηματιών, των μαγαζιών της διπλανής πόρτας και των νοικοκυριών. Και ας προέβλεπαν οι έντιμοι οικονομολόγοι πως μετά τη χρεοκοπία των εργαζομένων στον δημόσιο τομέα θα ακολουθούσε αναπόφευκτα και η χρεοκοπία των απασχολουμένων στον ιδιωτικό. Οι κυβερνήσεις των περιφερειακών χωρών εξακολουθούσαν να αφαιρούν δισεκατομμύρια από τις εθνικές οικονομίες τους, επιβάλλοντας περικοπές στους μισθούς του δημόσιου τομέα, στις συντάξεις, στα επιδόματα. Οπως ήταν φυσικό, χρόνο με τον χρόνο, τα φορολογικά έσοδα βούλιαζαν συνεχώς κάτω από τις προβλέψεις των κυβερνήσεων. Οι διεθνείς αγορές ομολόγων ήταν περήφανες γι' αυτές. Οχι όμως και οι πτωχευμένοι λαοί τους που, ύστερα από τη ληστεία των εισοδημάτων τους, διαπίστωσαν ότι αργά ή γρήγορα θα καλούνταν να πληρώνουν τους φόρους για τους τοκογλύφους με μισθούς σαν και αυτούς που καταβάλλονται στην Κίνα.

Το μέλλον...

... αυτών των χωρών είχε ήδη προδιαγραφεί από πολλούς έντιμους οικονομολόγους. Καμιά οικονομία δεν μπορεί να αντέξει για πολύ προειδοποιούσαν ο Μάρσαλ Οερμπακ και ο Ρομπ Παραντό. Γιατί λοιπόν οι κυβερνήσεις επέμειναν σε αυτόν τον φαύλο κύκλο; Γιατί, αντί να ανοίξουν τον δρόμο της ανάπτυξης χρηματοδοτώντας την εργασία, προτίμησαν να χρηματοδοτούν τους τοκογλύφους; Ισως η απάντηση σε αυτό να βρίσκεται σε όσα έγραφε πριν από μερικά χρόνια το περιοδικό «Νουβέλ Ομπζερβατέρ» για το πόσο ταπεινωμένος ένιωθε ο Σαρκοζί, το παιδί των μεταναστών που ζούσε σε μια φτωχογειτονιά του Νεϊγί, ώσπου να πάρει την εκδίκησή του: «Ακόμη και σήμερα δεν τολμάει να καλέσει φίλους στο σπίτι. Τον κυνηγά μια ανάμνηση: ο φθηνός καπνιστός σολομός που αγόραζε σε σελοφάν. Επειδή ο σολομός που έτρωγαν οι πλούσιοι φίλοι του προερχόταν από τα καλύτερα μαγαζιά».

Μας κυβερνούν...

... άνθρωποι που ξεθυμαίνουν στις πλάτες μας τα κόμπλεξ τους, πειθήνια υποχείρια του πρώτου τυχόντα που θα τους ανοίξει τις πόρτες των μεγάλων σαλονιών. Επιρρεπείς στη διαφθορά, σίγουρα θα αναρωτιούνται πώς τους ανέχονται ακόμη οι λαοί τους. «Αυτή η ανοχή όμως δεν είναι παρά προσωρινή» γράφει ο Σαντμπ Γουόλς στην εφημερίδα «Γκάρντιαν». «Η φτώχεια που βλέπουμε σήμερα δεν έχει φτάσει ακόμη στο επίπεδο που θα κάνει αναπόφευκτη την κοινωνική αναταραχή. Ομως οδεύουμε προς τα εκεί».