Η Μάρω πάει Eκλογές...

my pillow book...

Μίλαγα με τη Μάρω χθες το βράδυ και το έφερε η κουβέντα στο θέμα των ημερών: τις αυτοδιοικητικές εκλογές. Η αλήθεια είναι ότι η Μάρω δεν ήταν με τα νερά μου∙ αμέσως το κατάλαβα, αλλά παρόλο που μπήκα στον πειρασμό να την «ψήσω», το απέφυγα, γιατί το θεώρησα άκομψο να κάνω μαζί της πολιτικό ψωνιστήρι –ποιος είμαι εγώ που θα έλεγα στη Μάρω τι να ψηφίσει.

 

Κανένας, βέβαια, δεν μπορεί να αφαιρέσει το δικαίωμα από τη Μάρω να έχει τα δικά της, τα προσωπικά κριτήρια. Μόνη της  θα επιλέξει τι θα ψηφίσει στις επόμενες εκλογές. Την ψήφο της θα την ρίξει λογαριάζοντας τη συγγένεια ή τη φιλία, την ευγνωμοσύνη προς τον γιατρό που έσωσε κάποτε τη ζωή του αδελφού της ή την υποχρέωση που έχει προς τον συνταξιούχο αστυνομικό διευθυντή -κατεβαίνει ο γιός του υποψήφιος- που από φιλία διευθετούσε τις κλήσεις της παράνομης στάθμευσης, παλιά  -τότε που ακόμα οδηγούσε το αυτοκίνητό της, γιατί τώρα, πάει πια, τις κατέθεσε τις πινακίδες της κι η Μάρω. 

 

Μπορεί, την τελευταία στιγμή, η αναποφάσιστη Μάρω να δώσει σημασία στη φάτσα ενός υποψηφίου στο διαφημιστικό του φυλλάδιο  ή στην καθαριότητα των νυχιών του, έτσι που θα απλώσει το χέρι του σε χειραψία.

Πόσο ακόμα;

Της Μαριάννας Μπαγιαμπού, απο τον Δρομο της Αριστερας...

Πόσο ακόμα θα παρακολουθούμε απαθείς τους διπλανούς μας να ωθούνται στην ανεργία και τον κοινωνικό αποκλεισμό;

Κι εμείς που ακόμα έχουμε δουλειά, πόσο ακόμα θα καθόμαστε και θα βλέπουμε τα εργασιακά μας δικαιώματα να διαλύονται;

Πόσες ακόμα εκπτώσεις είμαστε έτοιμοι να δεχτούμε στα θεμελιώδη μας δικαιώματα και αγαθά;

Πόσο ακόμα θα δεχόμαστε το ξεπούλημα της περιουσίας και του πλούτου της χώρας μας, που είναι δική μας  περιουσία και πλούτος;

Πόσα νοσοκομεία πρέπει να κλείσουν για να πούμε «φτάνει πια»;

Πόση ακόμη ανασφάλεια αντέχουμε να νιώθουμε στα χωριά μας και τις γειτονιές μας, ενώ η αστυνομία χρησιμοποιείται, σχεδόν αποκλειστικά, για να καταστέλλει διαδηλώσεις και να φυλάει μεγαλοεπιχειρηματίες;

Πόσα ακόμα σχολεία πρέπει να κλείσουν ή να συγχωνευτούν, πόσο να απαξιωθεί ακόμα η Δημόσια Παιδεία, από το Νηπιαγωγείο μέχρι το Πανεπιστήμιο, για να αντιδράσουμε; Η Παιδεία γίνεται προσβάσιμη σε όλο και λιγότερους, το νέο νομοσχέδιο κάνει το γενικό Λύκειο και το Πανεπιστήμιο προνόμιο της ελίτ. Πόσο ακόμα θα μείνουμε αδρανείς;

Πόσοι ακόμα νέοι πρέπει να φύγουν στο εξωτερικό προς αναζήτηση μιας αξιοπρεπούς ζωής για να πούμε «δεν πάει άλλο;»

Η σφαγή των ανυποψίαστων βοοειδών...

του Δημητρη Μηλακα, απο το Ποντικι...

Στις μεγάλες κτηνοτροφικές γραμμές παραγωγής ο δρόμος που ακολουθεί το κοπάδι βαδίζοντας στο σφαγείο αλλάζει καθημερινά, διότι παρατηρήθηκε ότι αυτή η πορεία θανάτου δημιουργούσε επιθανάτιο στρες στα μελλοθάνατα... ζωντανά.

Κάτι σαν το στρες των εργαζομένων των ημερών μας, που έχουν ήδη δει τον πέλεκυ να καρατομεί χιλιάδες συναδέλφους τους, αλλά θέλουν ακόμη να ελπίζουν πως οι εκκαθαρίσεις αφορούν το... διπλανό κοπάδι.

Η εξασφάλιση ενός ξαφνικού και χωρίς στρες θανάτου, που εγγυώνται οι πιστοποιημένες προδιαγραφές των μεγάλων σφαγείων στον πολιτισμένο κόσμο, μοιάζει με μια εκδήλωση ευαισθησίας και καλοσύνης για τα ζωντανά. Μοιάζει, αλλά δεν είναι...

Ησύχασε Μαρίνα. Δείξε υπευθυνότητα...

pnevmantilogias...

Ησύχασε Μαρίνα. Δείξε υπευθυνότητα.
Μην κλαις για το δίχρονο κοριτσάκι σου και τον χρόνια άνεργο άντρα σου που αφήνεις πίσω. Δείξε υπευθυνότητα. Μάζεψε τα μπογαλάκια σου και φύγε όπου η πατρίδα σε καλεί. Δείξε υπευθυνότητα. Ίσιωσε το πλατύ σου χαμόγελο, σβήσε τα φλογερά σου μάτια και δίδαξε αλφαβήτα και αρίθμηση στο μακρινό νησί. Δείξε υπευθυνότητα. Οι δανειστές θα πληρωθούν και φέτος. Ησύχασε. Στο λέει ο υπουργός σου.
Ησύχασε. Δεν βλέπεις γύρω σου τους ήσυχους; Τον Παναγιώτη, τον Κώστα, την Κατερίνα και τη Γεωργία;  Ήσυχα σε κοιτούν με απάθεια (όχι δεν είναι συγκαλυμμένη συμπάθεια) την ώρα που προγραμματίζουν τις εφημερίες της εβδομάδας. Δείξε υπευθυνότητα, Μαρίνα. Δε βλέπεις τους υπεύθυνους γύρω σου; Η Ελένη, η Μαίρη και ο Γιάννης με υπεύθυνη αδιαφορία υπογράφουν την υπεύθυνη δήλωση καταδίκης σου, Μαρίνα (ναι, το ξέρω και της δικής τους καταδίκης).
Ησύχασε Μαρίνα. Οι καλοί μας εργατοπατέρες οργανώνουν 48ωρη απεργία για σένα. Δείξε υπευθυνότητα. Το σχολείο σου έκλεισε και περισσεύεις. Μην το παίρνεις προσωπικά. Ησύχασε. Δεν είσαι αριθμός, αλλά θα ήταν καλό να ήσουν νούμερο, αν σου είχε μείνει ίχνος υπευθυνότητας.
Ησύχασε. Δείξε υπευθυνότητα.

Birds in Cave, 1971 Miro

Από τη βροχή γλύτωσες. Από το σεισμό θα γλυτώσεις;

Τάσος Βαφειάδης, απο το Alter Thess...

Για πολλά χρόνια απολάμβανες τις ηλιόχαρες μέρες. Τη θέση στον ήλιο την είχες κερδίσει αξιοκρατικά και περπατούσες άνετος. Είχες άποψη για τα περισσότερα θέματα, μιλούσες μεγαλόφωνα και στα καφενεία επιτιθόσουν στους «άλλους» που περπατούσαν μαζί σου στα ηλιόλουστα σοκάκια.
Είχες ακούσει κάτι φήμες περί βροχοπτώσεων, αλλά δεν τις έδινες και πολύ σημασία. «Και παλιότερα τα ίδια λέγανε και δεν έγινε τίποτα», έλεγες. Κάποια μέρα είδες από μακριά μερικά σύννεφα, αλλά δε ανησύχησες. Οι έγκυροι μετεωρολόγοι σε διαβεβαίωναν πως φυσάει προς την αντίθετη κατεύθυνση και δεν υπάρχει κίνδυνος βροχής. Ένα πρωινό όμως άρχισαν να πέφτουν οι πρώτες ψιχάλες…
Δεν ανησύχησες, έβγαλες το καπέλο σου και το φόρεσες, όσοι δεν είχαν καπέλο βράχηκαν λίγο, αλλά δεν έγινε και τίποτα. «Λίγη βροχή χρειαζόμασταν μετά από τόσο καιρό», μονολόγησες. Ο ουρανός συνέχισε να μαυρίζει και η βροχή να δυναμώνει. Δεν αγχώθηκες, άνοιξες την καλή σου ομπρέλα και μόνο λίγες σταγόνες σου έβρεξαν τα παπούτσια. Όσο για τους υπόλοιπους; «Τι να κάνουμε; Ας είχαν αγοράσει και αυτοί ομπρέλα», μουρμούρισες.
Παρ’ όλες τις προβλέψεις των ειδικών για παροδικό φαινόμενο και επιστροφή στα ευήλια πρωινά, η μπόρα έγινε βροχή και η βροχή καταιγίδα. Αναγκάστηκες να μπεις μέσα στο σπίτι. «Εδώ είμαι ασφαλής, ακόμα και να χιονίσει», ψιθύρισες. Έβλεπες από το παράθυρο τους άλλους να γίνονται μούσκεμα και στενοχωριόσουν, αλλά τι μπορούσες να κάνεις; Να βγεις με την ομπρέλα σου να τους προστατέψεις; Και τι θα κατάφερνες; Αν έβγαιναν όλοι όσοι είχαν ομπρέλες, τότε θα άξιζε η προσπάθεια και θα συμμετείχες και εσύ με μεγάλη χαρά, αλλά τώρα μόνος σου το μόνο που θα κατάφερνες ήταν να βραχείς και εσύ. Άσε που μέσα στην αναστάτωση μπορεί να έχανες και τα κλειδιά σου και να μην μπορούσες να ξαναμπείς εύκολα στο σπίτι. «Με τίποτα» σκέφτηκες.
Μετά από μήνες συμφιλιώθηκες με την ιδέα πως η καταιγίδα θα κρατήσει λίγο περισσότερο από όσο πίστευες και αρκετά περισσότερο από όσο σου λέγανε. Όμως ακόμα και σε περίπτωση κατακλυσμού ήσουν ασφαλής. Έμενες άλλωστε στον πέμπτο και δεν ακουγόταν εκεί πάνω ο ήχος του σεισμού που ερχόταν…
Το οχυρά του συντάγματος και του κράτους δικαίου γκρεμίζονται μέρα με τη μέρα. Όσο νωρίτερα βγούμε από το σπίτι και αρχίσουμε όλοι μαζί να αναστηλώνουμε τα οικοδομήματα, τόσοι περισσότεροι θα επιβιώσουμε. Μπορεί οι μηχανικοί και οι αρχιτέκτονες που δίνουν τις οδηγίες ενίοτε να διαφωνούν (καμιά φορά και επίτηδες) μεταξύ τους, αλλά ένα είναι σίγουρο. Και με τις καλύτερες οδηγίες, ένας εργάτης μόνος του δεν μπορεί να καταφέρει τίποτα.
Συμμετοχή, Αλληλεγγύη, Συλλογικότητα.
Τάσος Βαφειάδης, Χημικός, Καθηγητής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Η πολιτική απάθεια ως σύμπτωμα...

Eagainst.com...

Η πολιτική απάθεια είναι ένα φαινόμενο που απασχόλησε και απασχολεί πολλούς διανοούμενους και κοινωνικούς επιστήμονες. Αποτελεί παθολογικό σύμπτωμα μιας κοινωνίας που χάνει την δημιουργικότητα της και σκάβει βαθειά τα θεμέλια του μαρασμού της. Αν προσπαθούσαμε να δώσουμε ένα ορισμό της πολιτική απάθειας, θα λέγαμε ότι είναι η κατάσταση εκείνη κατά την οποία οι άνθρωποι ως σύνολο παύουν να λειτουργούν ως ενεργά πολιτικά υποκείμενα, παύουν να θεωρούν εαυτούς ικανούς να αναλάβουν την ευθύνη της λήψης αποφάσεων που καθορίζουν την ζωή τους, τέλος, παύουν να γίνονται δημιουργοί νέων αξιών, εκφραστές μιας διαφορετικής κοινωνικής θέσμισης ή οραματιστές μιας ουτοπίας του «μη-είναι-ακόμη», αγνοώντας κάθε έννοια αυτονομίας. Αντίθετα ακολουθούν μια στάση η οποία είναι παθητική, εσωστρεφής, ατομικιστική ή όπως λέει και ο Κ. Καστοριάδης προτιμούν την «ησυχία από την ελευθερία».
Το φαινόμενο της πολιτικής απάθειας δεν εξηγείται μόνο με οικονομικούς και πο

λιτικούς όρους, αλλά έχει κυρίως ψυχολογική βάση . Όπως φαίνεται και από την ίδια την ρίζα της λέξης, η «απάθεια» προέρχεται από το στερητικό α και το ουσιαστικό Πάθος. Η λέξη Πάθος, από το ρήμα πάσχω, στη φιλοσοφία έχει νόημα αρνητικό, δηλώνει την συναισθηματική προσκόλληση σε ένα αντικείμενο σε τόσο μεγάλο βαθμό ώστε να χάνεται η κυριαρχία την λογικής σκέψης, κάτι που φυσικά οδηγεί στην ψυχική αδυναμία και στην εξάρτηση. Ειδικά οι θετικιστικές φιλοσοφίες και η θρησκευτική μεταφυσική θεωρούν τα πάθη ως ελαττώματα που πρέπει εξαλειφθούν προκειμένου να κυριαρχήσουμε στον εαυτό μας. Αντίθετα στην ποίηση, στην λογοτεχνία, στην τέχνη, το πάθος έχει συνδεθεί με τον άκρατο ενθουσιασμό, την επιμονή στην επίτευξη ενός υψηλού στόχου, την ψυχική εκείνη διάθεση που οδηγεί στην υπέρβαση του εαυτού. Το πάσχειν έχει τραγική υπόσταση και προκαλεί στο κοινό δέος και σεβασμό για τον ήρωα που θυσιάζει και θυσιάζεται προκειμένου να πετύχει το στόχο του, ο οποίος δεν είναι στόχος εγωιστικός αλλά έχει μια κοινωνική και κοσμική διάσταση. Επομένως, η διαλεκτική του πάθους αναδύει νέες μορφές• ενώ καταστρέφει το παλιό, δημιουργεί καινούργιες αξίες και νοηματοδοτεί εξ’ αρχής τον κόσμο. Το πεδίο όμως όπου το πάθος αναδεικνύει θετικά την δημιουργικότητα του είναι η Πολιτική. Η πολιτική ως η δημιουργία νέων θεσμών και όχι ως μικροκομματικό συμφέρον. Το πάθος στην πολιτική λοιπόν όταν εκφράζει καταστροφικότητα συνδέεται με την ανατροπή μιας κατεστημένης συνθήκης. Ακυρώνει την υπάρχουσα δομή μιας κοινωνίας και αμφισβητεί την κυρίαρχη εξουσία, συνάδει με το πρόταγμα της ελευθερίας και θέτει τα θεμέλια της επαναστατικής συνείδησης. Όταν οι αρχαίοι Αθηναίοι ανέφεραν το «Αστυνόμους Οργάς» (το αστυνόμους εδώ δεν έχει καμία σχέση με τα γουρούνια, αλλά με τους νόμους του Άστεως και το Οργάς σημαίνει το πάθος, την έντονη θέληση για κάτι) εννοούσαν ακριβώς αυτό: την ενθουσιώδη ορμή για την θέσμιση των νόμων της πόλεως, ή πιο απλά την παθιασμένη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά. Δυστυχώς το συλλογικό «πολιτικό πάθος» δεν εκφράστηκε παρά σε ελάχιστες στιγμές της ιστορίας. Το βλέπουμε να κυριαρχεί στην δημοκρατική Αθήνα του 5ου αιώνος, στις απαρχές της Γαλλικής επανάστασης, στις εργατικές εξεγέρσεις του 1848, στην Παρισινή κομμούνα του 1871, στη μεγάλη απεργία του 1905 στην Πετρούπολη της Ρωσίας, στα σοβιέτ του 1917 της επίσης αντιτσαρικής Ρωσίας, στην Ισπανικό εμφύλιο του 1936, το Μάη του 1968 και φυσικά σπέρματα του υπάρχουν σε πολλά αυτόνομα και αντι-εξουσιαστικά κινήματα της σημερινής εποχής.
Το ερώτημα όμως που αναδύεται είναι, γιατί το πάθος για το πολιτικό-κοινωνικό γίγνεσθαι να αποτελεί την εξαίρεση και όχι τον κανόνα; Γιατί οι άνθρωποι αποτραβιούνται στην ιδιωτική τους ζωή και αφήνουν το κάθε τυχάρπαστο/ους να κατευθύνει/ουν τη μοίρα του; Τι είναι αυτό που κάνει τους ανθρώπους να μην αγωνίζονται για την χειραφέτηση τους, όταν απειλούνται τα πιο απλά, αλλά ζωτικά, συμφέροντα τους και το χειρότερο να επιδοκιμάζουν και να συναινούν στους αυταρχικούς κανόνες που τους επιβάλλονται; Τι οδηγεί τον Βίλχελμ Ράϊχ να γράφει ..«ότι εκείνο που πρέπει να εξηγηθεί δεν είναι γιατί κλέβει ο πεινασμένος ή γιατί απεργεί το θύμα της εκμετάλλευσης, ο εργάτης, αλλά γιατί δεν κλέβει και δεν απεργεί;» που φυσικά παραπέμπει στο συμπέρασμα: «Το κύριο ζήτημα δεν είναι να αποκτήσει ο πολίτης συνείδηση της κοινωνικής του ευθύνης – αυτό εξυπακούεται. Το ζήτημα είναι τι αναστέλλει, τι αναχαιτίζει τη συνειδητοποίηση της κοινωνικής του ευθύνης». Και για να μιλήσουμε για το σήμερα, τι είναι αυτό που οδηγεί εκατομμύρια ανθρώπους να θεωρούν παράφρονες και κομπλεξικούς αρχηγίσκους σαν τους μόνους ικανούς για την λύση των προβλημάτων τους και το ξεπέρασμα της κοινωνικο-οικονομικής κρίσης;
Παραφράζοντας τον Νίτσε που λέει ότι πρέπει να γραφτεί μια ιστορία της «Φυσιολογίας της ηθικής», έτσι και εμείς σήμερα πρέπει να γράψουμε μια Φυσιολογία της Απάθειας. Ο Γάλλος Εtienne de la Βoetie (1530-1563), από τους πρώτους που ασχολήθηκαν με το θέμα αυτό στο έργο του «Πραγματεία περί εθελοδουλείας» (εκδ. Πανοπτικόν – 2002), αδυνατεί να κατανοήσει αυτό το φαινόμενο. Περιγράφει με γλαφυρό και κοροϊδευτικό τρόπο το πώς οι λαοί επιτρέπουν στον εαυτό τους να κυβερνώνται από ένα βασιλιά, ενώ θα μπορούσαν έτσι απλά, με το να μην θέλουν, να ανατρέψουν αυτή την κατάσταση, χωρίς καν να χυθεί μια σταγόνα αίματος. Αναφέρει επίσης ότι οι άνθρωποι επιλέγοντας να ζουν σε αυταρχικές δομές δεν είναι ούτε άνθρωποι – καθώς η ελευθερία αποτελεί φυσική κατάσταση του είδους – αλλά ούτε και ζώα, γιατί ακόμα και τα ζώα όταν περιοριστεί η ελευθερία τους ή όταν βρίσκονται σε συνθήκες αιχμαλωσίας αντιστέκονται τόσο έντονα που φτάνουν στο σημείο να αυτοτραυματίζονται.
Επομένως η απουσία πάθους για τη πολιτική ή αλλιώς, η διαστροφή του πάθους, με την αρνητική του σημασία, ως αδυναμία ελέγχου του εαυτού μας αλλά και ως ασυνείδητη επιθυμία που πάση θυσία πρέπει να ικανοποιηθεί, βασιλεύει στις εξουσιαστικές με καπιταλιστικό προσανατολισμό κοινωνίες. Στρέφεται σε υποκατάστατα και τρέφεται από αυτά, η δε δυναμική του είναι τέτοια που εύκολα αποκτά δομικά κοινωνικά χαρακτηριστικά, όπως για παράδειγμα ο υπερβολικός καταναλωτισμός, η θρησκεία (ειδικά εδώ διαπιστώνουμε ένα παράλογο πάθος πολύ έντονο και διαδεδομένο που ξεπερνάει κάθε φαντασία), η προσήλωση στα κόμματα, το lifestyle και ο εμπορικός αθλητισμός (ποδόσφαιρο κλπ.). Δεν θα ήταν παράλογο αν λέγαμε ότι ολόκληρη η οικονομία και η θέσμιση της βασίζεται σε αυτού του είδους τα αρνητικά πάθη. Το σύνολο της παραγωγικής διαδικασίας με όλες τις αλλοτριωτικές της συνέπειες αναλίσκεται ακριβώς πάνω στην παράλογη ικανοποίηση των παραπάνω ψευδο-αναγκών. Φαίνεται ότι το πάθος του οικονομισμού σκοτώνει το πάθος για ελευθερία. Δεν είναι δύσκολο επομένως να καταλάβουμε ότι αυτά τα πάθη καλλιεργούνται από την ίδια την κοινωνία που αναπόφευκτα δημιουργούν και τις αντίστοιχες δομές, την ιεραρχία, τις σχέσεις ανταγωνισμού και εξουσίας, για χάρη των οποίων οι άνθρωποι αναγκάζονται να θυσιάσουν κάθε έννοια πολιτικής χειραφέτησης και προτάγματος της αυτονομίας. Την ίδια στιγμή, η κυρίαρχη εξουσία εκμεταλλευόμενη αυτή τη κατάσταση καλλιεργεί μέσα από την εκπαίδευση, την οικογένεια, τη θρησκεία και τα ΜΜΕ τα ατομικά υπερ-εγώ, τις ασυνείδητες δηλαδή παραστάσεις που έχουν υφή καταναγκασμού και που ταυτίζονται με τα παραπάνω πρότυπα ώστε να τα αναπαράγουν.
Οι Μαρξιστές δεν έδωσαν ποτέ σημασία στη κοινωνιολογία της απάθειας. Δεν αναγνώρισαν ποτέ αυτό το φαινόμενο, αν και υπήρχαν οι προϋποθέσεις για να διαπιστώσουν ότι η απάθεια ως ένα βαθμό απορρέει από την αλλοτρίωση που γεννούν οι παραγωγικές σχέσεις. Μάλλον οι μαρξιστές ενδιαφέρθηκαν περισσότερο για την κυριαρχία της πρωτοπορίας του κόμματος παρά για το πώς σκέφτονταν και αισθάνονταν οι μάζες ώστε να οδηγηθούν γρηγορότερα στην επανάσταση. Θεώρησαν την επανάσταση ως μια κοινωνική πρακτική που θα την έφερνε το πλήρωμα του χρόνου με γραμμικό και αιτιοκρατικό τρόπο.
Από την άλλη ο Κορνήλιος Καστοριάδης, αν και γενικά θεωρεί ότι δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη φύση στο άνθρωπο, με την έννοια της αναλλοίωτης ουσίας, στα ώριμα έργα του πιστεύει ότι ο άνθρωπος είναι κατά βάση οκνηρός, ότι από τη φύση του ρέπει σε συμπεριφορές που τον καθιστούν παθητικό και αδιάφορο. Προφανώς ο μεγάλος διανοητής της αυτονομίας κουράστηκε να αντικρίζει τους ανθρώπους να προτιμούν τις τηλεοπτικές σαπουνόπερες και τα φανταχτερά αμάξια από τον αγώνα για την ελευθερία, που θα τους εξασφάλιζε όχι καλύτερα μεροκάματα και καλύτερες συνθήκες εργασίας, αλλά την ίδια τη συμμετοχή τους στην διαμόρφωση των θεσμών, κάτι που αυτή τη στιγμή που μιλάμε γίνεται από μια ομάδα αμόρφωτων, κερδοσκόπων και πολιτικά ανίκανων εξουσιαστών. Κατέληξε δε σε αυτό το συμπέρασμα ύστερα από δεκαετίες αγώνων σε όλα τα επίπεδα.
Το ερώτημα λοιπόν της πολιτικής απάθειας παραμένει ανοικτό και θα πρέπει να απασχολήσει όλους όσους θέλουν να ασχοληθούν σοβαρά με το ζήτημα της κοινωνικής χειραφέτησης. Οφείλουμε να δούμε την κοινωνική επανάσταση όχι σαν μια αναλαμπή της ιστορίας που πραγματοποιείται σε τακτά χρονικά διαστήματα, αλλά ως διαδικασία θεσμική, ως πραγματικότητα της καθημερινής ζωής που συντελείται με αστείρευτη ενέργεια, δημιουργικότητα, φαντασία και φυσικά πάθος για ζωή και ελευθερία.

Ο παροξυσμός της απάθειας...

Του Γιωργου Παπασωτηριου...

Το νερό, αυτό το φυσικό, κοινό αγαθό της ανθρωπότητας καθίσταται πλέον ιδιωτικό κτήμα, ήτοι ιδιοκτησία. Δεν θα αργήσει ο καιρός που θα συμβεί το ίδιο και με τον αέρα, που αναπνέουμε. Στον τομέα της οικονομίας, μετά την Ελλάδα και την Κύπρο, είναι η σειρά της Σλοβενίας να πεταχτεί στα «σκουπίδια».
Στην Πορτογαλία η λιτότητα απέτυχε, αλλά η κυβέρνηση λαμβάνει νέα μέτρα λιτότητας! Για την πλήρη εφαρμογή του «σοκ» στους Έλληνες μιλάει η Ναόμι Κλάιν. Την καταδικαστική για την Ελλάδα πολιτική της λιτότητας επισημαίνουν οι Γιούργκεν Χάμπερμας και Γκίντερ Γκρας, οι δύο μεγάλοι Γερμανοί διανοητές. Κι όμως η Άγκελα Μέρκελ εμμένει στην ίδια συνταγή, δημιουργώντας το τέρας που λέγεται «Γερμανική Ευρώπη»(Ούλριχ Μπεκ).
Παρόλα αυτά, βλέπω τις πρωτομαγιάτικες διαδηλώσεις και απορώ από την απουσία των εργαζομένων και πιο πολύ του ενός εκατομμυρίου πεντακοσίων χιλιάδων ανέργων. Θυμάμαι τον Ζακ Ατταλί που έλεγε πως είναι «ένα μυστήριο» και συνάμα «φοβερό να βλέπεις έναν λαό να υπομένει αυτή την κατάσταση με τόση αξιοπρέπεια».
Ερευνάται, βέβαια, αν πρόκειται για αξιοπρέπεια ή για το φόβο του χειρότερου ή, ακόμη, για το μαρμάρωμα της απελπισίας ή για τον παροξυσμό της αδιαφορίας, ή ακόμη και για μια απάθεια, που παραπέμπει τη λύση του δράματος στη μεταφυσική, σ’ ένα είδος λυρικού νόστου, δηλαδή της επιστροφής στις ρίζες και σ’ ένα είδος παιδικής ηλικίας, σ’ ένα έσχατο σημείο της πτώσης, που μπορεί να είναι το εφαλτήριο για μια νέα αρχή.
Γι’ αυτό το Πάσχα στο χωριό δηλοί, ενδεχομένως, αυτή την επανεκκίνηση, την υλική αλλά και την πνευματική ανατροφοδότηση.
Ούτε αγώνες, λοιπόν, ούτε αντιδράσεις και διαδηλώσεις ειμή μόνο η μαγική ελπίδα. Εξάλλου, η εμπιστοσύνη στους πολιτικούς θεσμούς έχει εκλείψει προ πολλού, ενώ η χαριστική βολή δίνεται από τον αλληλοκανιβαλισμό στο εσωτερικό του πολιτικού συστήματος και τον εκχυδαϊσμό των πάντων από τα μίντια, πρωτίστως της τηλοψίας, που εξαφανίζουν όλες τις ηθικές βάσεις της ανθρώπινης δέσμευσης, απαξιώνοντας πλήρως τη δύναμη της συλλογικής συνείδησης και αντίστασης.
Όμως απέναντι σ’ αυτή την αρνητική ιδεολογία υπάρχει και μία θετική, που μπορεί να κινητοποιήσει τον ελληνικό λαό ώστε να εξέλθει ως ενεργό «πάσχον σώμα» από το τέλμα της κρίσης.
Μόνο σ’ αυτό το πλαίσιο είναι νοητές οι θυσίες και όχι στο πλαίσιο της κατηγορικής προσταγής που ελαύνει από τα γερμανικά δάση και διαμηνύει ότι οφείλει κανείς να βρει θετική πλήρωση στην ίδια την α-νοησία της θυσίας του, μόνο και μόνο επειδή «οφείλει να υπακούει» στους νόμους, οι οποίοι σήμερα –εκτός των άλλων- είναι και πασίδηλα άδικοι.

Οι 5 αδρανείς αισθήσεις σου...

Γράφει ο Κάντζος Αριστείδης, Νομικα Αναλατα...

Όραση, ακοή, αφή, γεύση, όσφρηση. Οι πέντε αισθήσεις σου. Θυμάσαι; ...κάπου εκεί μεταξύ νηπιαγωγείου και δημοτικού.  Τις έχεις ξεχάσει;

Δεν βλέπεις;
Οι κοινωνικές ανισότητες διευρύνονται, τα ρατσιστικά εγκλήματα πληθαίνουν, η εργασιακή εκμετάλλευση διογκώνεται, η ανεργία καλπάζει, τα ΜΜΕ σε παραπληροφορούν, η κυβέρνηση σε εξαπατά συστηματικά, η ζωή σου εκποιείται, οι άστεγοι κοκαλώνουν από το ψύχος.
Δεν ακούς;

Τα όπλα ηχούν, οι υπάλληλοι εκτελούν υπάλληλους, οι εργαζόμενοι χτυπούν εργαζόμενους, ο διπλανός σου αυτοκτονεί, οι κραυγές απελπισίας δυναμώνουν, οι επίδοξοι διάδοχοι σου τάζουν λαγούς με πετραχήλια, τα παιδιά υποσιτίζονται.
Δεν αγγίζεις;
Το πορτοφόλι σου είναι άδειο, το χρήμα σου δεν έχει αξία, τα προϊόντα υπερκοστολογούνται, οι βιτρίνες απλησίαστες, ο συνάνθρωπός σου επαίτης κατάχαμα, οι τοίχοι των πόλεών σου μαύροι, οι πόρτες της ζωής ερμητικά κλειστές, παγωμένα τα σώματα θέρμανσης.
Δεν γεύεσαι;
Το λαστιχένιο ψωμί, το άνοστο λαχανικό, το πλαστικό κρέας, τα συντηρητικά που διαλύουν τα μέσα σου, την πίκρα της απομόνωσης, τον εσμό της υποκουλτούρας, αυτά που "μαζί του τα 'φαγες".
Δεν μυρίζεις;
Την κοινωνική σήψη, την πραγματική δυσωδία των τροφίμων, τον σάπιο πολιτικό απατεώνα, τις κατουρημένες ποδιές που φιλάς, τον βρώμικο αστικό αέρα.

Εδώ και δεκαετίες στρώνεται ο δρόμος της κεκαλυμμένης νέας φεουδαρχίας. Ψηφίζονται νόμοι που θέτουν σε λειτουργία την κιμαδομηχανή της εξουσίας και μας συνθλίβουν...

Απαγορεύεται να συντηρείς στην αυλή σου ζώα! Είναι επικίνδυνα για την μετάδοση θανατηφόρων ασθενειών. Πρέπει να τρως το "ασφαλές" βιομηχανοποιημένο κοτόπουλο, χοιρινό, μοσχάρι, αρνί, άλογο... είναι εμποτισμένη μέχρι και η τελευταία μυική ίνα τους με αντιβιοτικά, αντιφλεγμονώδη, αντιρευματικά, φυτοφάρμακα. Μεγάλωσαν με μεταλλαγμένα τρόφιμα. Έχεις δει όμως, βιολογικό αυγό; Έχεις δει κρέας από κοτόπουλο, αρνί, χοιρινό, μοσχάρι... πραγματικά ελευθέρας βοσκής; Το έχεις γευτεί για να αισθανθείς την τεράστια ποιοτική διαφορά στην γεύση, οσμή και διατροφική αξία; ή έχεις μείνει στο πλαστικοποιημένο κρέας που σου σερβίρουν; Δες το video... τουλάχιστον να δουλέψει η όραση και η ακοή.

Απαγορεύεται να καλλιεργείς τρόφιμα στον κήπο σου! Είναι επικίνδυνο να διασπείρεις μεταδοτικές ασθένειες. Από τα ελεγχόμενα σημεία δεν κινδυνεύεις... αρκεί να πλένουν τα χέρια τους οι "λαθροπίθηκοι" (κράτησε την λέξη... θα σου χρειαστεί στο τέλος). Αλήθεια, έχεις φάει φράουλα;

Αυτό λέγεται φράουλα και δεν έχει μέγεθος μεγαλύτερο από φουντούκι...
το άλλο που τρως, δεν ξέρω πως λέγεται, πάντως ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΦΡΑΟΥΛΑ.

Πρέπει να τρως την φράουλα της "Μανωλάδας", το πορτοκάλι, το μήλο, το λάχανο κλπ της καθετοποιημένης παραγωγής. Από εκεί που η υπερεκμετάλλευση της γης δεν μπορεί να δώσει προϊόντα πλούσιας διατροφικής αξίας. Δεν υπάρχει περίοδος αγρανάπαυσης και το υπέδαφος είναι πάμπτωχο σε πρώτες ύλες. Δεν πειράζει όμως. Έχουμε υποκατάστατα. Τα συμπληρώνουμε με λιπάσματα, και φυτοφάρμακα. Τι και αν "χρειάζεσαι 10 Μερίδες Λαχανικών για να πάρεις τα Ίδια Θρεπτικά Συστατικά που θα έπαιρνες από Μια Μερίδα 50 Χρόνια Πριν"; Έχεις δει τις ετικέτες στις οδηγίες χρήσεις των χημικών αυτών; Δεν πρέπει να έρθουν σε επαφή με τα μάτια, το δέρμα, να τα εισπνεύσεις, προσοχή στην κατάποση... άμεση επικοινωνία με το κέντρο δηλητηριάσεων! Βέβαια όλα αυτά τα χημικά περνάνε στο πιάτο σου και τότε όλως τυχαίως το προϊόν αυτό είναι απολύτως εγκεκριμένο και ασφαλές για να το φας! Να φας όμως και μεταλλαγμένα τρόφιμα! Οι σπόροι τούτης της Γης να γίνουν πνευματικά δικαιώματα ιδιωτικής πολυεθνικής! Να τροποποιηθούν γενετικά όλοι και να αποτελούν πνευματικά δικαιώματα της Mosanto! Να μην έχεις ούτε το δικαίωμα να φυτέψεις μια ντομάτα! Δες τι σημαίνει Mosanto εδώ.

Απαγορεύεται να διαχειρίζεσαι το νερό του πηγαδιού σου! Πρέπει να αποκτήσεις δικαίωμα χρήσης του νερού ακόμα και του βρόχινου! Για την ακρίβεια δεν ανήκει σε κανένα άνθρωπο. Πρέπει να ανήκει σε πολυεθνικές εταιρείες, που θα το διαχειρίζονται και θα το διανέμουν ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα του καθενός!
- Έχεις χρήματα;
- ...πίνεις νερό.
- Δεν έχεις; 
- ...ας πεθάνεις.
- Δεν είναι λογικό;
- Είναι!
Εσύ τους ψηφίζεις και αυτοί με την άδειά σου, αυτά νομοθετούν... Στο λέει η τάξη τους. Αυτή που εσύ ψηφίζεις και στηρίζεις: ο Πρόεδρος της Nestle: «Tο νερό δεν είναι ανθρώπινο δικαίωμα».

Απαγορεύεται να επιλέγεις εσύ τον τρόπο με τον οποίο θα ζήσεις; Για την ακρίβεια "το κράτος θα σου πει πόσο θα φας"!
- Τι; έχεις αντιρρήσεις;
- Και πώς θα αποπληρωθούν τα χρέη που "δημιούργησες";
Άρχισαν να ανατριχιάζουν και οι νεοφιλελεύθεροι! Φαντάζεσαι να χρεωκοπήσεις και να έρθει το κράτος να σου βγάλει λίστα, πόσα χρήματα και πού, θα δαπανάς; Ήδη στην Ιρλανδία, που κάποιοι επαίρονταν για τις επιτυχημένες συνταγές του μνημονίου, αυτό που σας περιγράφω είναι νόμος! Όπως λέει και ο αρθρογράφος: "Η ρύθμιση αυτή είναι το τελικό χτύπημα στο καπιταλιστικό όνειρο. Ο νόμος των αγορών που ευαγγελιζόταν την ελευθερία δείχνει πλέον το πραγματικό του πρόσωπο. Από την ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων η Δύση οδηγείται σταδιακά σε ένα αποικιοκρατικό σύστημα που θα περιλαμβάνει μια νέου τύπου δουλεία."

Ακόμα δεν είδες τίποτα... δεν άκουσες, γεύθηκες, άγγιξες, μύρισες τίποτα! Τα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων εξαϋλώθηκαν! Θα σου πουν, λυπόμαστε αλλά δεν βγαίνει να σου δώσουμε σύνταξη ή μισθό ή να καλύψουμε την ιατροφαρμακευτική σου δαπάνη. Χιλιοπαιγμένο το έργο. Δεν το πιστεύεις; καλομελέτα και θα δεις νέα μέτρα, μετά το τρίτο Πάσχα χωρίς αρνί, που θα κάνεις. Η θέρμανση είναι γεγονός ότι αποτελεί είδος πολυτελείας. Του χρόνου θα νιώσεις πιο σκληρά το ψύχος, όταν θα έχει αποστραγγίσει και το τελευταίο ευρώ που βγάζεις, η πολιτική που επέλεξες. Το ρεύμα αυξάνεται! Ω, ναι! ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ! Θα το δεις στους λογαριασμούς που έρχονται... δεν είναι το χαράτσι... μην μπερδεύεσαι. Οι μισθοί πέφτουν, τα βασικά αγαθά ακριβαίνουν! Το ρεύμα είναι αυτό που θα σε ηλεκτροφορήσει... θα συνηθίσεις όμως.

Κάνεις υπομονή!!! Είσαι σίγουρος, ότι χωρίς αυτούς θα είναι χειρότερα... όπως σίγουρος ήσουν, όταν ψήφιζες Καραμανλή, Παπανδρέου, Σαμαρά... Έπεσες μέσα στις προβλέψεις σου... Φοβάσαι τα Γκούλαγκς του Σολζενίτσιν και πλέεις στο αρχιπέλαγος τους, παρότι δεν τα βίωσες ποτέ στην ζωή σου (εδώ που τα λέμε, αμφιβάλλουν πολλοί αν τα είδε και ο Σολζενίτσιν...). Προτιμάς ξανανοίξουν τα ντόπια Γκούλαγκς... η Μακρόνησος, η Γυάρος, ο Αη Στράτης... και αυτό αρκεί για να φαίνεσαι πατριώτης. Αν είσαι καλός γίνεσαι για λίγα ευρώ και επιστάτης!!! Όπως στην Μανωλάδα...

Βάλε επιτέλους τις 5 αισθήσεις σου να δουλέψουν... τουλάχιστον αυτές. Το καπιταλιστικό σύστημα, δε σε αφήνει να ζήσεις ως άνθρωπος. Μόνο την θέση του επιστάτη και του δουλοπάροικου σου επιφυλάσσει. Του κατ' επίφαση πατριώτη, που κρεμάει σημαιάκια στον εξώστη, μουντζώνει συλλήβδην την Τρόικα, τους βουλευτές, την κυβέρνηση, τους δημάρχους κλπ, αλλά καταβάλλει εγκαίρως τα χαράτσια, για να πληρωθούν όλοι αυτοί!!! Παράλογο;

Αν δεν αντέχεις γίνε μετανάστης... ή μάλλον θυμάσαι τη λέξη που σου είπα να συγκρατήσεις; Λαθροπίθηκος. Θα καταλάβεις τι σημαίνει ξένος σε ξένη χώρα. Νομίζεις πως συμβαίνουν μόνο εδώ αυτά; Μόνο εδώ έχει ΕΟΖ εξαθλίωσης; Νομίζεις πως μόνο εδώ μπορείς να δίνεις όποτε θες, 12 ευρώ ανά 12ωρη εργασία; Μόνο εδώ κοιμόντουσαν σε ενοικιαζόμενα θερμοκήπια; Μόνο εδώ ήταν ανασφάλιστοι; Μόνο εδώ τους υποχρέωναν να αγοράζουν τρόφιμα από αυτοσχέδια mini-market; Μόνο εδώ τους έσερναν από τα αγροτικά δεμένους; Μόνο εδώ δεν γνώριζαν οι ελεγκτικές αρχές τί συνέβαινε στη κάθε "ΜανΕΛλάδα"; Μόνο εδώ είχαμε δουλεμπόριο;

Αυταπατάσαι... ρώτα όσους πήγαν σε Αμερική, Αυστραλία, Γερμανία, Βέλγιο... ρώτησέ τους αν πληρώθηκαν, πότε πληρώθηκαν, πού έμεναν, πώς τους συμπεριφέρονταν... Αν πάλι, αποφασίσεις να μείνεις εδώ, μην νομίσεις ότι είσαι αναντικατάστατος επιστάτης. Πάντα θα υπάρχει ο διπλανός σου, που θα εκτελεί καλύτερα τα καθήκοντά του...

Η αδιαφορία είναι συνενοχή...

Του Περικλή Κοροβέση, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Ο Αρθουρ Κέσλερ δεν ήταν μόνο ένας μεγάλος συγγραφέας και στοχαστής. Ηταν αυτόπτης μάρτυς σε πολλά μεγάλα συμβάντα που διαδραματίστηκαν τον περασμένο αιώνα. Εγραφε σε πολλές γλώσσες, είχε ζήσει σε όλη την Ευρώπη και εργαζόταν ως πολεμικός ανταποκριτής. Ηδη από τη δεκαετία του 1930 είχε γίνει γνωστός διεθνώς και τα άρθρα του είχαν απόλυτο κύρος. Ενα από αυτά δημοσιεύτηκε στους «New York Times» το 1944. Εκεί μιλούσε για τα φρικτά εγκλήματα των ναζί. Εκτελέσεις αιχμαλώτων στη Γαλλία, ομαδικοί τάφοι στην Πολωνία, για τα Ολοκαυτώματα των Εβραίων, Σλάβων, Τσιγγάνων, ομοφυλοφίλων και τους εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς από πείνα στην Ελλάδα, με πρώτο θύμα τα παιδιά.

Θα περίμενε κανείς πως αυτό το άρθρο θα έκανε σάλο. Η εφημερίδα ήταν έγκυρη και είχε μεγάλη κυκλοφορία. Το 90% των Αμερικανών και των Αγγλων δεν πίστεψαν τις καταγγελίες του Κέσλερ. Τις θεώρησαν προπαγανδιστικό υλικό. Να σημειώσουμε πως τα δύο τελευταία χρόνια του πολέμου, οι σύμμαχοι είχαν πάψει να μιλούν για ναζισμό. Μετά τον πόλεμο όλες οι καταγγελίες του Κέσλερ επιβεβαιώθηκαν. Και το ερώτημα που μπαίνει είναι: Τι είναι αυτό που κάνει τους ανθρώπους τόσο αδιάφορους για τη συμφορά του άλλου; Ο Κέσλερ λέει το ίδιο πράγμα ποιητικά: «Είδα όνειρο. Κάποιοι με μαχαίρωνων στον δρόμο και ούρλιαζα από τους πόνους. Φώναζα απεγνωσμένα βοήθεια. Δίπλα περνούσαν άνθρωποι καλαμπουρίζοντας και γελώντας. Κανείς δεν με κοίταξε».

Ο Β” Παγκόσμιος Πόλεμος άρχισε με ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Με τη γενοκτονία στην Πολωνία. Και τελείωσε με ένα άλλο έγκλημα. Τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι. 60 με 70 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους (μπορεί και παραπάνω, γιατί στην Κίνα και την ΕΣΣΔ δεν μετρούσαν σχολαστικά τους νεκρούς). Ολη η ανθρωπότητα περίμενε, μετά τη φρίκη που έζησε, πως το μέλλον θα ήταν ειρηνικό και θα ζούσε με ευημερία και ευτυχία. Προσδοκία που διαψεύστηκε. Οι ίδιοι άνθρωποι που έκαναν τον πόλεμο για το ξαναμοίρασμα του κόσμου, έκαναν και την ειρήνη. Αλλά τα συμφέροντά τους ήταν πάντα τα ίδια: το κέρδος. Και η ευημερία και η ειρήνη είναι ακόμα προσδοκία και οι άνθρωποι μένουν πάντα αδιάφοροι.

Η καταστροφή της χώρας μας σε όλα τα επίπεδα, τα τελευταία τρία χρόνια, είναι συγκρίσιμη μόνο με τη συμφορά που προξενεί ένας πόλεμος. Είμαστε οι πιο φτωχοί άνθρωποι σε όλη την ευρωζώνη. Και ο καθένας μπορεί να το καταλάβει αυτό χωρίς να εντρυφήσει στα στατιστικά στοιχεία. Το ξέρει από τον εαυτό του και τον δίπλα του. Το βλέπει στον δρόμο, με τους άστεγους, στα συσσίτια, στα κλειστά μαγαζιά που μοιάζουν σαν να πέρασε θανατικό και σκότωσε τη ζωή στους δρόμους. Τέσσερα εκατομμύρια άνθρωποι είναι φτωχοί. Στις κινητοποιήσεις που γίνονται σε όλη την Ελλάδα κατεβαίνουν στους δρόμους μερικές δεκάδες χιλιάδες. Τα συλλαλητήρια δεν διακρίνονται για τον ενθουσιασμό τους. Αλλά έστω. Τι κάνουν τα υπόλοιπα εκατομμύρια των φτωχών; Γιατί αυτή η αδιαφορία;

Η απάντηση δεν είναι εύκολη. Και αν την επιχειρούσαμε, θα χρειαζόταν να γράψουμε ένα δοκίμιο. Εδώ θα επαναλάβουμε μερικές διαπιστώσεις που είναι κοινοί τόποι για τις κοινωνικές επιστήμες. Η φτώχεια δεν σημαίνει και αυτόματη κοινωνική αντίσταση. Μπορεί να οδηγήσει σε ακόμα μεγαλύτερη παραίτηση, απελπισία, κατάθλιψη, ακόμα και σε αυτοκτονία. Και αυτό το κλίμα είναι πρόσφορο για να ριζώσουν ναζιστικές ιδέες, που σε κάνουν, από υπάνθρωπο του χθες, υπεράνθρωπο του σήμερα αν μπορέσεις και μισήσεις κάποιον που είναι σε δυσκολότερη κατάσταση από σένα. Και αν μπορέσεις να τον σκοτώσεις, τότε έχεις απόδειξη πως είσαι ανώτερος. Ανήκεις σε ανώτερη φυλή που δεν νικιέται ποτέ.

Η Αριστερά στην Ελλάδα στη μακρόχρονη εμπειρία της δεν έχει δείξει κοινωνικό έργο. Πού είναι οι αγροτικοί συνεταιρισμοί που έχει κάνει; Πού είναι τα εργοστάσια που έχει χτίσει και πού τα νοσοκομεία, τα σχολεία κ.ά.; (Πρακτική που υπάρχει στην υπόλοιπη Ευρώπη με σοσιαλιστικές ή θρησκευτικές πρωτοβουλίες.) Αυτό που την ενδιαφέρει είναι να πάρει την εξουσία και μετά θα αρχίσει το έργο. Θέλει η εξουσία της να αντικαταστήσει την άλλη εξουσία. Και όπου αυτό έγινε, η νέα εξουσία λειτούργησε για τους γραφειοκράτες της. Πολλοί είχαν την αυταπάτη πως με τη μεταπολίτευση και την εγκαθίδρυση του κοινοβουλευτισμού η Ελλάδα έγινε μια δημοκρατική χώρα. Μέγα λάθος. Η Δεξιά προσαρμόστηκε στη νέα κατάσταση κρατώντας την κυριαρχία της, αφομοιώνοντας πολιτικά ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ γύρω από τον σκληρό πυρήνα της (Χρυσή Αυγή, Ανεξάρτητοι Ελληνες και οι νεοδημοκράτες του γένους των 85 βουλευτών).

Η αδιαφορία καταπολεμάται με την αλληλεγγύη. Και είναι παρήγορα τα φαινόμενα της αυτοοργάνωσης εκατοντάδων συλλογικοτήτων σε όλο το φάσμα των κοινωνικών δραστηριοτήτων (από την καλλιέργεια της γης, κοινωνικά ιατρεία και παντοπωλεία, μέχρι πολιτιστικές και καλλιτεχνικές δραστηριότητες). Μπορεί να είναι ακόμα αρχή. Αλλά ο σπόρος έπεσε. Να δούμε τι δέντρο θα φυτρώσει.

perkor29@gmail.com

Τι περίμενες;

του Κωνσταντινου Πουλη...

Κάθε άνθρωπος βάζει κάπου τον πήχη για το τι τον κάνει να κοκκινίζει, να εξεγείρεται, να κλαίει. Σε κάποιους αυτό το όριο είναι πιο ψηλά, σε άλλους πιο χαμηλά ή πάρα πολύ χαμηλά, σε κάποιους θαμμένο κάτω απ’ τη γη. Δεν το καταλαβαίνουν, απλώς περνάει ο καιρός και αυτή η χορδή που τινάζεται με τη σύγκρουση με την πραγματικότητα, δεν αντιδρά. Ξεσπά ένα ακόμη σκάνδαλο και δεν κουνιέται φύλλο. Γιατί δεν κουνιέται φύλλο; Γιατί δεν υπάρχει πια σκάνδαλο. Όχι βέβαια πράγματα για τα οποία θα μπορούσε ή θα άξιζε κανείς να σκανδαλίζεται, αλλά το αυθεντικό συναίσθημα που κάνει ένα άνθρωπο να βγαίνει απ’ τα ρούχα του. Η κοινωνία μας έχει σε τέτοιο βαθμό χάσει τον μπούσουλα, που η αντίδραση προκύπτει μετά ανεξέλεγκτη, ως σύμπτωμα, τη διεκδικούν κατ’ αποκλειστικότητα οι Παπούα της ακροδεξιάς. Η αλήθεια είναι όμως ότι για τους περισσότερους ο πήχης είναι τόσο χαμηλά, που είναι αδύνατο να εκπλαγούν. Μπορεί ολόκληρο κίνημα να ονομάστηκε «κίνημα των αγανακτισμένων», αλλά ο πήχης είναι, φευ, πολύ χαμηλά.
Υπάρχουν δύο λόγοι τουλάχιστον γι’ αυτό, ένας πικρός και ένας κατανοητός. Ο πικρός λόγος είναι η συνενοχή. Πολλοί δεν σοκάρονται διότι δεν διαφέρουν. Θαυμάζουν μυστικά την αντρίλα του πουτσαρά προέδρου της βουλής ή οποιουδήποτε επιτήδειου, γιατί δεν έχουν τίποτα καλύτερο στο κεφάλι τους. Πρόκειται για προέκταση του επιχειρήματος «μαζί τα φάγαμε», το οποίο ισχύει απολύτως για το κομματικό σκυλολόι που περιβάλλει τον πρώην αντιπρόεδρο. Αυτό που βλέπει ο διεφθαρμένος στο πρόσωπο όλων αυτών των μαφιόζων εγκληματιών του λευκού κολάρου είναι απλώς το πρότυπό του.
Η δεύτερη κατηγορία είναι όσοι διατηρούν την ψυχραιμία τους προκειμένου να επιζήσουν. Δεν μπορείς να σοκάρεσαι καθημερινά. Η ευαισθησία κάνει τον βίο αβίωτο. Σαν τον βουδισμό ζεν, που κηρύττει την οικουμενική συμπόνια προς κάθε έμβιο ον αλλά καταλήγει στη γενικευμένη απάθεια, γιατί η συμπόνια δεν ξεχειλώνει τόσο. Για έναν άνθρωπο με κανονική ιδιοσυγκρασία, με μια μέση ευαισθησία στην καθημερινή αγένεια, η επίσκεψη στην Εφορία είναι δοκιμασία. Η έναρξη επαγγέλματος μαρτύριο. Μια συνεννόηση με ταξιτζή όλεθρος. Κι όσο σκληραίνει η εποχή, αυτά τα θεωρούμε μεζεδάκια, προκαταρκτικά. Πάει στη δουλειά λοιπόν κανείς και θεωρεί φυσιολογικό να έχει σφιγμένο το στομάχι, να ακούει προσβολές από κάποιο λαμόγιο που έστησε κάτι σαν επιχείρηση. Τι κάνει; Γίνεται χοντρόπετσος, πασαλείφεται με πρόσθετη επιδερμίδα, για να αντέχει τη ζωή του. Ρίχνει δυο σκαμπίλια στα μάγουλά του το πρωί πριν να φύγει για τη δουλειά, ώστε όταν έρθει η ώρα να μην εκπλαγεί που τις τρώει. Κι όταν ακούει ότι ένας δημοσιογράφος αμείβεται από εταιρείες και υπερασπίζεται τα συμφέροντά τους, ένας πολιτικός ζει μέσα στη χλιδή από μίζες, ένα γιατρός από φακελάκια, απαντά μονίμως ατάραχος: «και τι περίμενες;»
Ο κυνικός είναι καμένο χαρτί. Έχει το αδιάβροχο φτέρωμα της πάπιας. Περνάει από τη βροχή στεγνός. Ο φοβισμένος όμως κάνει κακό σε όλους μας και στον εαυτό του και, κυρίως, ετοιμάζει μια αντίδραση πιο άγρια και ανεξέλεγκτη. Εκεί που νομίζεις ότι έχεις συνηθίσει να ακούς το αφεντικό σου να βρίζει, στην πραγματικότητα κάτι αλλοιώνεται μέσα σου κάθε φορά, με κάθε καινούργια ταπείνωση. Και μετά ή που θα ξεριζώνεις τα φτερά από αθώα μυγάκια, ή που θα μισείς μετανάστες, ή που θα φωνάζεις στο παιδί σου ή τη γυναίκα σου - η ψυχή εκδικείται.
Αυτή είναι και η εξήγηση για το πώς γίνεται και κανείς δεν τιμωρείται. Όσο για την εξαίρεση Τσοχατζόπουλου, μου έλεγε ένας φίλος πως καθώς ταξίδευε με ένα παραφορτωμένο πλοίο για να πάει σε κάποιο νησί το καλοκαίρι, πριν να αποχωρήσει το πλοίο από το λιμάνι, με τους επιβάτες να κρέμονται σαν τα τσαμπιά, οι λιμενικοί έκαναν καταμέτρηση και κατέβασαν έναν επιβάτη, μόνο έναν! Όλοι οι υπόλοιποι κοιτούσαν τον κακομοίρη που υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει και φώναζαν «έξω, έξω» ρυθμικά, όσο αυτός ήταν μόνος στην αποβάθρα με το σακίδιό του και κοίταζε το πλοίο να φεύγει. Μου είπαν ότι ίσως επρόκειτο για καψώνι μεταξύ της εταιρείας και του λιμενικού, που το πλήρωσε ο ατυχής επιβάτης, από όλο το παραγεμισμένο πλοίο. Φαντάζομαι τον Τσοχατζόπουλο στη φυλακή να αναρωτιέται κάθε μέρα το ίδιο: μα, μόνο εγώ;  μόνο εγώ;
Τείνω να πιστέψω δηλαδή, μαζί με τους δημοσιογράφους του «σκάι», πως το φερόμενο ως σκάνδαλο του Βατοπεδίου, π.χ., όντως δεν ήταν σκάνδαλο. Κι αυτό γιατί ένα σκάνδαλο πρέπει κάποιον να σκανδαλίζει, να σοκάρει. Όταν δεν σοκάρει κανέναν, προφανώς δεν είναι σκάνδαλο. Είναι μια συνηθισμένη οικονομική πρακτική, την οποία ατυχώς δεν έχει ενσωματώσει ακόμα το δίκαιό μας. Θα γίνει κι αυτό. Όπως φτιάχνονται οι νόμοι, το θεωρώ πολύ λογικό η επιτροπή υπεράσπισης απατεώνων που νομοθετεί στο όνομα του λαού, να καλύψει το νομοθετικό κενό. Όμως το ζήτημα παραμένει. Κανείς δεν σοκάρεται. Η λέξη σκάνδαλο σημαίνει κυριολεκτικά την παγίδα, και σκανδάληθρον ήταν εξάρτημα της παγίδας. Αλλά τι σκάνδαλα είναι αυτά που δεν παγιδεύεται κανείς; Που τα προσπερνούν όλοι αδιάφορα, χωρίς να παγιδεύονται και χωρίς να ιδρώνουν; Δεν είναι σκάνδαλα, είναι κάτι άλλο. Είναι απομεινάρια ηθικολογίας για ευσυγκίνητους.
Μια που λέμε για ευσυγκίνητους, βεβαίως και συγκινήθηκα κι εγώ όταν άκουσα για πρώτη φορά από σκηνής τον ποιητή στον «Κύκλο με την κιμωλία» του Μπρεχτ να λέει πως όποιος ακούσει κάποιον να ζητάει βοήθεια και προσπεράσει κλείνοντας τ’  αυτιά του, δεν θα ξανακούσει το τρυφερό κάλεσμα αγαπημένου, δεν θα ξανακούσει κελάηδημα του κότσυφα την αυγή κλπ. Όμως πόσες φορές μπορεί κανείς να παρασταθεί στον αδύνατο; Να μην προσπεράσει το κλάμα του μωρού; Περπατάμε στον δρόμο, μπαίνουμε σε αυτοκίνητο, κάθε μέρα. Ούτε να δώσουμε σε όλους τους ζητιάνους που συναντάμε σε μια μέρα δεν μπορούμε. Ζούμε λοιπόν σκληραίνοντας και χάνοντας την αίσθηση του σκανδάλου. Όπως αυτός που μένει δίπλα στο τρένο παύει να το ακούει, και αυτός που ζει μέσα στη βρώμα παύει να τη μυρίζει. Παρότι αυτή είναι μια εξαίρετη πανοπλία για να αντέξουμε την ασχήμια, η μόνη μας ελπίδα για να αλλάξει ο κόσμος είναι να μυρίσουμε τη βρώμα και να ακούσουμε τον θόρυβο, πάει να πει: να απαντήσουμε στο «τι περίμενες» πως ειλικρινά περιμέναμε κάτι άλλο, και θα το περιμένουμε για όσο έχουμε κουράγιο.