Το ερώτημα είναι ποια Αριστερά;

Του Ευτύχη Μπιτσάκη*, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Και τώρα, τι; Αλλά η Αριστερά δεν είναι ακόμα πρώτη δύναμη. Οταν γίνει, θα τεθεί το ερώτημα. Ομως: Ποια Αριστερά; Κατά την ηγεσία του ΚΚΕ, Αριστερά είναι μόνο το ΚΚΕ. Για κάθε σοβαρό πολίτη, αντίθετα, Αριστερά είναι, παρά τις διαφορές τους, διαφορές κουλτούρας, τακτικής, στρατηγικής, ακόμα και διαφορές κοσμοθεωρητικών αντιλήψεων, όλες οι οργανώσεις οι οποίες θέτουν ως στρατηγικό στόχο τον σοσιαλισμό.
Δηλαδή, το ΚΚΕ, ο ΣΥΡΙΖΑ και οι οργανώσεις της λεγόμενης «εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς». (Αλήθεια, αν οι οργανώσεις της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς υπερβούν τις καταγωγικές αγκυλώσεις τους, αυτοδιαλυθούν και ενωθούν, με πιθανότητα τότε να μπουν στη Βουλή και να πάνε και στην Ευρωβουλή, αν λοιπόν μπουν κ.λπ., τότε τι θα γίνει το «έξω».)
Αριστερά, πρώτη δύναμη. Αλλά αν η ηγεσία του ΚΚΕ επιμείνει να θεωρεί τον ΣΥΡΙΖΑ πρώτο εχθρό και αν η «εξωκοινοβουλευτική» Αριστερά επιμείνει στην άρνησή της, τότε το ερώτημα αφορά μόνο το πολύ πιθανό πρώτη δύναμη να είναι ο ΣΥΡΙΖΑ.
Και τότε: Κυβέρνηση «με κορμό» τον ΣΥΡΙΖΑ. Απέναντι: Κεφάλαιο, τράπεζες, Ε.Ε., ιδεολογικοί και κατασταλτικοί μηχανισμοί του κράτους, νεοναζί. Μαζί μ’ αυτούς και το ΚΚΕ;
Θα αντέξει τότε ο ΣΥΡΙΖΑ; Προετοιμάζεται ιδεολογικά, πολιτικά και οργανωτικά για να αντιμετωπίσει δεξιούς και αριστερούς εχθρούς; Δηλαδή ετοιμάζεται για κυβέρνηση και για δύναμη εξουσίας; Δεν ξέρω τα εσωτερικά του ΣΥΡΙΖΑ. Φοβάμαι όμως ότι δεν έχει συνειδητοποιήσει σε βάθος την ιστορική ευθύνη την οποία αναλαμβάνει σε μια τέτοια περίπτωση. Φοβάμαι ότι κατέχεται από μια νεανική αισιοδοξία.
Ομως: Μη βιαζόμαστε! Το νέο καθεστώς της νέας, ολοκληρωτικής υποτέλειας στηρίζεται ακόμα σε μεγάλο μέρος της κοινωνίας. Και προπαντός: Εχει και θα αξιοποιήσει εφεδρείες ώστε και με δεύτερο κόμμα τη Ν.Δ. (ή άλλο δεξιό σχήμα) να σχηματίσει μια πολυκέφαλη Λερναία Υδρα. Αυτό έγινε πρόσφατα, παλαιότερα και προπαντός στην περίοδο του Εμφυλίου.
Ας περιοριστούμε λοιπόν στο μισό αρχικό ερώτημα. (Ας θυμηθούμε το «Τι να κάνουμε» του Λένιν.)
Αρχίζουμε από ένα δεδομένο. Οτι δεν υπάρχει ελληνική κυβέρνηση. Οτι η τρόικα, μέσω των εθελόδουλων, εκποιεί τα πάντα. Οτι αν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση, θα καταλήξει σε μια νέα μορφή γενοκτονίας, βιολογική και πολιτισμική. Συνεπώς: Τι να κάνουμε;

Ε. Μπιτσάκης: ο Καπιταλισμός αγγίζει τα Ιστορικά του Όρια, δημιουργώντας έναν Ωκεανό Φτώχειας...

απο την Αριστερη Διεξοδο...

ΜΟΝΗ ΕΛΠΙΔΑ Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ

 

Ο καπιταλισμός αγγίζει τα ιστορικά του όρια, δημιουργώντας έναν ωκεανό φτώχειας, μέσα στοναυξανόμενο κοινωνικό πλούτο. Ο καπιταλισμός αποτελεί πλέον κίνδυνο για την επιβίωση της ανθρωπότητας. Ελπίδα; Η αναγέννηση του εργατικού και του κομμουνιστικού κινήματος μέσα από τα ερείπια που άφησε ο αγώνας των επαναστάσεων των μεγάλων ελπίδων, και των πλανητικών απογοητεύσεων.

 

Άσκηση Λογικής για μαθητές του Δημοτικού: Όταν περικόπτονται μισθοί και συντάξεις, το εμπόριο πέφτει. Όταν πέφτει το εμπόριο, τα εμπορικά κλείνουν. Όταν κλείνουν τα εμπορικά, συμπαρασύρουν βιοτεχνίες και βιομηχανίες. Και τότε η ανεργία διογκώνεται, το ακαθάριστο εθνικό προϊόν μειώνεται, και αρχίζουν τα δάνεια. Οι τράπεζες εκβιάζουν, το χρέος αυξάνει, ξεπουλιέται ότι μπορεί να ξεπουληθεί, και αρχίζει η λεγόμενη «ανθρωπιστική κρίση». Μαζί της και οι αυτοκτονίες. Ακολουθεί η μείωση των γεννήσεων, η γήρανση του πληθυσμού, η μετανάστευση των νέων, ενώ η «εθνικόφρων» κυβέρνηση, συνεχίζει να αποδέχεται τον ρόλο του υποτελούς εντολοδόχου.

 

Ευτύχης Μπιτσάκης: Δεν υπάρχουν περιθώρια αποτυχίας για την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ....

Συνεντευξη στον Χρηστο Σιμο, απο την Αυγη...

Σε περίπτωση που ο ΣΥΡΙΖΑ κληθεί να κυβερνήσει, οι υπόλοιπες δυνάμεις της Αριστεράς οφείλουν να ενισχύσουν το εγχείρημα αυτό, υπογραμμίζει ο Ευτύχης Μπιτσάκης, ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και μέλος της συντακτικής επιτροπής της επιθεώρησης «Ουτοπία». Στη συνέντευξη που παραχώρησε στην "Αυγή" της Κυριακής, το ιστορικό στέλεχος της Αριστεράς σημειώνει πως το ζήτημα της στρατηγικής της Αριστεράς αναφορικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να απαντηθεί με αφορισμούς.

* Ένα από τα θέματα που διχάζουν την Αριστερά, ιδίως εν μέσω οικονομικής κρίσης, είναι αυτό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ποια είναι η άποψή σας;

Το πρόβλημα της Ευρωπαϊκή Ένωσης είχε ουσιαστικά τεθεί από την εποχή της ΕΟΚ. Με την κρίση, το πρόβλημα του χαρακτήρα της Ε.Ε. και της παραμονής μας σ' αυτή την Ένωση της Ευρώπης τίθεται με νέους όρους. Σήμερα, είναι πολύ φανερός ο ρόλος της Ε.Ε., ως όργανο του ευρωπαϊκού κεφαλαίου, εναντίον των λαών της Ευρώπης. Πριν από τη δικτατορία, μιλούσαμε για «Λάκκο των Λεόντων». Σήμερα βλέπουμε, ακόμα πιο καθαρά, τον απάνθρωπο χαρακτήρα του κεφαλαίου και, κατά συνέπεια, της Ε.Ε. Ειδικά την αναλγησία των δήθεν «εταίρων» μας, μπροστά στην καταστροφή της χώρας. Το μόνο που ενδιαφέρει τους τρεις υπαλλήλους και τους εντολείς τους είναι να εισπράξουν τη «βοήθεια» (τα κεφάλαια και τους τόκους της τοκογλυφικής συμφωνίας). Ας εκποιηθεί η Ελλάδα. Ας πεθάνουμε. Ψυχροί, ανάλγητοι, απαιτούν. Και η «κυβέρνηση»; Μετά από κάποιους λεονταρισμούς, υποκύπτει. Έφτασε να ζητά την άδεια των τριών υπαλλήλων της Ε.Ε., για να μειώσει κατά 5 λεπτά την τιμή του πετρελαίου θέρμανσης!

Αντιφασιστικό μέτωπο με αφύπνιση της Αριστεράς...

Του Ευτύχη Μπιτσάκη, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Επρεπε να θυσιαστεί ένας νέος για να αφυπνιστεί η κυβέρνηση και να ενεργοποιηθεί ο κατασταλτικός μηχανισμός. Αλλά η κυβέρνηση δεν ήξερε; Οι τριάντα-τόσοι φάκελοι του κ. Δένδια γέμισαν με στοιχεία αυθημερόν; Και το πλήθος των εγκληματικών στοιχείων που δημοσίευσε το «Εθνος» τα αγνοούσε η κυβέρνηση; Και επίσης, δεν είχε ιδέα για τη διάβρωση του κρατικού μηχανισμού και ειδικά των σωμάτων ασφαλείας από τους νεοναζί;
Η κυβέρνηση ήξερε! Τα γεγονότα ήταν γνωστά, όπως και η ιδεολογία της νεοναζιστικής οργάνωσης. Η Αριστερά, και όχι μόνον η Αριστερά, είχε κατά καιρούς επισημάνει τον κίνδυνο. Γιατί λοιπόν οι εκάστοτε κυβερνήσεις αδιαφορούσαν; Η Χ.Α. δεν ήταν το μακρύ χέρι, η απόληξη του κρατικού μηχανισμού. Εξέφραζε όμως, σε ακραία μορφή, ιδέες που συνιστούν στοιχεία της κυρίαρχης ιδεολογίας της χώρας μας: τον ρατσισμό, τον αντικομμουνισμό, τη λατρεία του αυταρχικού κράτους, τη ναζιστική ιδεολογία. Ολα αυτά δεν ενοχλούσαν την κυρίαρχη τάξη μας. Αλλά η Χ.Α. ξεπέρασε τα σιωπηρά καθορισμένα όρια. Δολοφονίες, τραυματισμοί, ξυλοδαρμοί, όργιο ρατσισμού και αντικομμουνισμού. Και τελευταίο, το μαχαίρωμα του Παύλου Φύσσα.

Τώρα η κυβέρνηση χαρακτηρίζει τη Χ.Α. εγκληματική οργάνωση, και συλλαμβάνει τα ηγετικά στελέχη της. Θετικό; Ναι μεν, αλλά αυτονόητο καθήκον για οποιαδήποτε κυβέρνηση είναι να εφαρμόζει «τον νόμο». Ας μην παριστάνει συνεπώς τον θεματοφύλακα των δημοκρατικών αξιών. Η ευθύνη της είναι δεδομένη και ανεξίτηλη.

Ο κομ­μου­νι­σμός του πε­πε­ρα­σμέ­νου...

Του Ευ­τύ­χη Μπι­τσά­κη, απο την Εποχη...

Σο­σια­λι­σμός: Ο κα­θέ­νας κα­τά τις ι­κα­νό­τη­τές του. Στον κα­θέ­να α­νά­λο­γα με την προ­σφο­ρά του. Εδώ, κα­τά τον Μαρ­ξ, ι­σχύει το α­στι­κό δί­καιο. Κομ­μου­νι­σμός: Από τον κα­θέ­να α­νά­λο­γα με τις ι­κα­νό­τη­τές του. Στον κα­θέ­να α­νά­λο­γα με τις α­νά­γκες του. Πώς μπο­ρεί να γί­νει αυ­τό; Όταν «με την ο­λό­πλευ­ρη α­νά­πτυ­ξη των α­τό­μων θα έ­χουν α­να­πτυχ­θεί και οι πα­ρα­γω­γι­κές δυ­νά­μεις και θα α­να­βλύ­ζουν πιο ά­φθο­να οι πη­γές του κοι­νω­νι­κού πλού­του» (Μαρξ).
Τό­τε η αν­θρω­πό­τη­τα θα έ­χει πε­ρά­σει «α­πό το βα­σί­λειο της α­νά­γκης στο βα­σί­λειο της ε­λευ­θε­ρίας».
Χά­ρη στην ε­πι­στή­μη και την ε­πι­στη­μο­νι­κή τε­χνο­λο­γία, ο κα­πι­τα­λι­σμός α­νέ­πτυ­ξε τις πα­ρα­γω­γι­κές δυ­νά­μεις με πράγ­μα­τι ε­πα­να­στα­τι­κό τρό­πο. Αλλά η α­νά­πτυ­ξη συ­νο­δεύ­τη­κε α­πό τη γέν­νη­ση του νεό­τε­ρου προ­λε­τα­ριά­του, και τις ω­δί­νες που συ­νό­δευαν την εμ­φά­νι­ση αυ­τής της τά­ξης στο ι­στο­ρι­κό προ­σκή­νιο. Η βαρ­βα­ρό­τη­τα της α­να­δυό­με­νης κε­φα­λαιο­κρα­τι­κής κοι­νω­νίας συ­νο­δεύ­τη­κε α­πό ε­ξε­γέρ­σεις, ε­πα­να­στά­σεις, κι­νή­μα­τα, ου­το­πι­κά σχε­διά­σμα­τα, α­πό το κί­νη­μα του ρο­μα­ντι­σμού κ.λπ.
Σή­με­ρα, ε­πο­χή πρω­το­φα­νούς τε­χνο­λο­γι­κής α­νά­πτυ­ξης, οι α­ντι­νο­μίες της κε­φα­λαιο­κρα­τι­κής προό­δου έ­χουν φθά­σει σε πα­ρο­ξυ­σμό. Πολ­λοί σή­με­ρα, νο­σταλ­γοί ε­νός ε­ξι­δα­νι­κευ­μέ­νου πα­ρελ­θό­ντος, μι­λούν για ε­πι­στρο­φή στις ρί­ζες (κυ­ρίως τις πο­λι­τι­σμι­κές αλ­λά και γε­νι­κό­τε­ρα). Μια τέ­τοια ε­πι­στρο­φή σε προ­κα­πι­τα­λι­στι­κές μορ­φές κοι­νω­νι­κής συμ­βίω­σης α­πο­τε­λεί ου­το­πία. Μπο­ρού­με ό­μως να α­παλ­λα­γού­με α­πό τον ε­ξου­θε­νω­τι­κό α­στι­κό κα­τα­με­ρι­σμό ερ­γα­σίας; Από τους γρα­φειο­κρα­τι­κούς μη­χα­νι­σμούς; Πώς θα ή­ταν δυ­να­τόν να α­πο­φύ­γου­με τη σπα­τά­λη και τε­λι­κά την ε­ξάν­τλη­ση των φυ­σι­κών α­πο­θε­μά­των, τη μό­λυν­ση του πλα­νή­τη, τις με­γα­λου­πό­λεις της νέ­ας φτώ­χειας, της μο­να­ξιάς και του κα­θη­με­ρι­νού άγ­χους;
Ας δού­με αν ο Μαρξ πρό­τει­νε κά­ποια λύ­ση με βά­ση την ε­πο­χή του, που οι ο­πα­δοί την έ­θα­ψαν ή καν δεν την α­να­κά­λυ­ψαν.

Ο πε­ριο­ρι­σμός της ερ­γά­σι­μης μέ­ρας

Υλι­κή α­φθο­νία. Βα­σί­λειο της Ελευ­θε­ρίας. Αλλά: «Το βα­σί­λειο της ε­λευ­θε­ρίας αρ­χί­ζει μό­νον ε­κεί ό­που η ερ­γα­σία δεν γί­νε­ται α­πό α­νά­γκη και α­πό ε­ξω­τε­ρι­κή συ­γκυ­ρία. Από τη φύ­ση της, λοι­πόν, το­πο­θε­τεί­ται πέ­ρα α­πό τη σφαί­ρα της κα­θαυ­τό υ­λι­κής πα­ρα­γω­γής. Όπως ο πρω­τό­γο­νος άν­θρω­πος έ­πρε­πε να α­γω­νί­ζε­ται ε­νά­ντια στη φύ­ση για να ι­κα­νο­ποιεί τις α­νά­γκες του, να δια­τη­ρεί­ται στη ζωή και να α­να­πα­ρά­γε­ται, πα­ρό­μοια ο πο­λι­τι­σμέ­νος άν­θρω­πος εί­ναι ε­πί­σης α­να­γκα­σμέ­νος να κά­νει το ί­διο, ό­ποια και να εί­ναι η δο­μή της κοι­νω­νίας και ο τρό­πος πα­ρα­γω­γής. Με την α­νά­πτυ­ξη ε­πε­κτεί­νε­ται ε­πί­σης η φυ­σι­κή α­να­γκαιό­τη­τα, ε­πει­δή οι α­νά­γκες αυ­ξά­νο­νται. Την ί­δια στιγ­μή ό­μως διευ­ρύ­νο­νται οι πα­ρα­γω­γι­κές δυ­νά­μεις για να τις ι­κα­νο­ποιή­σουν. Σε αυ­τή την πε­ριο­χή, η μό­νη δυ­να­τή ε­λευ­θε­ρία εί­ναι: ο κοι­νω­νι­κός άν­θρω­πος, οι συ­νε­ται­ρι­σμέ­νοι πα­ρα­γω­γοί, να ρυθ­μί­ζουν ορ­θο­λο­γι­κά τις α­νταλ­λα­γές τους με τη φύ­ση, την ο­ποία ε­λέγ­χουν α­πό κοι­νού, α­ντί να κυ­ριαρ­χού­νται α­πό την τυ­φλή δύ­να­μή της, και να πραγ­μα­το­ποιούν αυ­τές τις α­νταλ­λα­γές δα­πα­νώ­ντας το ε­λά­χι­στο των δυ­νά­μεών τους και σε συν­θή­κες πε­ρισ­σό­τε­ρο α­ντά­ξιες και πε­ρισ­σό­τε­ρο σύμ­φω­νες με την αν­θρώ­πι­νη φύ­ση τους. Αλλά αυ­τή η δρα­στη­ριό­τη­τα θα α­πο­τε­λεί πά­ντα το βα­σί­λειο της α­νά­γκης. Πέ­ρα α­πό ε­κεί αρ­χί­ζει η α­νά­πτυ­ξη των αν­θρώ­πι­νων δυ­νά­μεων ως αυ­το­σκο­πός, το πραγ­μα­τι­κό βα­σί­λειο της ε­λευ­θε­ρίας, που δεν μπο­ρεί να αν­θή­σει πα­ρά μό­νο θε­με­λιω­μέ­νο στο άλ­λο βα­σί­λειο, στη βά­ση της α­να­γκαιό­τη­τας. Ου­σια­στι­κός ό­ρος αυ­τής της άν­θη­σης, εί­ναι ο πε­ριο­ρι­σμός της ερ­γά­σι­μης η­μέ­ρας»¹.

Κομ­μου­νι­σμός:η κα­τάρ­γη­ση της υ­πάρ­χου­σας κα­τά­στα­σης

Πε­ριο­ρι­σμός της ερ­γά­σι­μης η­μέ­ρας. Πε­ριο­ρι­σμός, κα­τά το δυ­να­τόν, του α­στι­κού κα­τα­με­ρι­σμού ερ­γα­σίας. Κοι­νή προ­σπά­θεια. Συλ­λο­γι­κό­τη­τα. Αλλά τι θα γί­νει με τις α­πάν­θρω­πες με­γα­λου­πό­λεις; Με την προϊού­σα ε­ξάν­τλη­ση των φυ­σι­κών α­πο­θε­μά­τω­ν; Με την κα­τα­στρο­φή τε­ρά­στιων ε­νερ­γεια­κών α­πο­θε­μά­των για τη με­τα­φο­ρά ε­μπο­ρευ­μά­των α­πό τη μια ά­κρη του πλα­νή­τη μέ­χρι την άλ­λη; Τι θα γί­νει συ­νο­λι­κά με τον σύγ­χρο­νο άν­θρω­πο, που ζει τη «μο­λυ­σμέ­νη α­νά­σα του πο­λι­τι­σμού»; (Μαρξ)
«Ανά­γκα και θε­οί πεί­θο­νται». Αυ­τό ι­σχύει και στην πο­ρεία προς την κομ­μου­νι­στι­κή κοι­νω­νία, και στον κομ­μου­νι­σμό. Χω­ρίς την α­νά­πτυ­ξη των πα­ρα­γω­γι­κών δυ­νά­μεων, η φτώ­χεια θα γε­νι­κευ­θεί. Θα ξα­ναρ­χί­σει ο α­γώ­νας για τα α­να­γκαία, και μοι­ραία θα ξα­να­πέ­φτα­με στην ί­δια κο­πριά².
Συ­νε­πώς: «Ο κομ­μου­νι­σμός δεν εί­ναι για ε­μάς ού­τε κα­τά­στα­ση που πρέ­πει να δη­μιουρ­γη­θεί ού­τε έ­να ι­δα­νι­κό με το ο­ποίο πρέ­πει να ρυθ­μι­στεί η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Ονο­μά­ζου­με κομ­μου­νι­σμό την πραγ­μα­τι­κή κί­νη­ση, η ο­ποία κα­ταρ­γεί την υ­πάρ­χου­σα κα­τά­στα­ση»³. Αρκεί μό­νο η κα­τάρ­γη­ση της υ­πάρ­χου­σας κα­τά­στα­σης; Και τι θα υ­πάρ­ξει στη θέ­ση της;
Πώς θα εί­ναι δυ­να­τόν να έ­χου­με α­νά­πτυ­ξη των πα­ρα­γω­γι­κών δυ­νά­μεων, α­νά­πτυ­ξη των α­να­γκών και ταυ­τό­χρο­να α­παλ­λα­γή α­πό τις κα­τα­στρο­φι­κές συ­νέ­πειες του κε­φα­λαιο­κρα­τι­κού τρό­που πα­ρα­γω­γής (κα­τα­με­ρι­σμό ερ­γα­σίας, σπα­τά­λη πρώ­των υ­λών, με­γα­λου­πό­λεις κ.λπ.); Ας α­φή­σου­με τον ε­πα­να­στα­τι­κό βερ­μπα­λι­σμό και ας ε­πι­χει­ρή­σου­με μιαν α­πά­ντη­ση.
Έχου­με ση­μειώ­σει τις θε­τι­κές κρί­σεις και του Μαρξ και του Ένγκε­λς για τη φυ­λε­τι­κή κοι­νω­νία, και ει­δι­κά για την κοι­νω­νία των Ινδιά­νων. Επι­στρο­φή λοι­πόν στις πρω­τό­γο­νες κοι­νό­τη­τες;

Επι­στρο­φή στην κοι­νο­τι­κή ι­διο­κτη­σία

Τι λέει ε­π’ αυ­τού ο Μαρ­ξ; «Η α­γρο­τι­κή κοι­νό­τη­τα α­πο­τε­λεί πα­ντού τον νεό­τε­ρο τύ­πο του αρ­χαϊκού κοι­νω­νι­κού σχη­μα­τι­σμού και γι’ αυ­τό τον λό­γο εμ­φα­νί­ζε­ται στην ι­στο­ρι­κή α­νά­πτυ­ξη της αρ­χαίας και της δυ­τι­κής Ευ­ρώ­πης η πε­ρίο­δος της α­γρο­τι­κής κοι­νό­τη­τας, ως με­τα­βα­τι­κή πε­ρίο­δος α­πό την κοι­νο­τι­κή στην α­το­μι­κή ι­διο­κτη­σία». Πώς κρί­νει ο Μαρξ την α­γρο­τι­κή κοι­νό­τη­τα; «Η νέα κοι­νό­τη­τα που ει­σάχ­θη­κε α­πό τους αρ­χαίους Γερ­μα­νούς σε ό­λες τις κα­τα­κτη­μέ­νες χώ­ρες κα­θ’ ό­λη τη διάρ­κεια του Με­σαίω­να, έ­γι­νε το μο­να­δι­κό κα­τα­φύ­γιο της ε­λευ­θε­ρίας και του λαϊκού βίου».
Σή­με­ρα που η κρί­ση του κα­πι­τα­λι­σμού εί­ναι πα­γκό­σμια και α­πει­λεί την ε­πι­βίω­ση της αν­θρω­πό­τη­τας, μή­πως θα έ­πρε­πε να ε­πι­στρέ­ψου­με στις αρ­χαϊκές κοι­νό­τη­τες, ε­πω­φε­λού­με­νοι α­πό τη σύγ­χρο­νη τε­χνο­λο­γία; Ιδού η γνώ­μη του Μαρ­ξ: «Η κε­φα­λαιο­κρα­τι­κή κρί­ση θα λή­ξει μό­νο με την κα­τάρ­γη­ση της κε­φα­λαιο­κρα­τίας, με την ε­πι­στρο­φή των σύγ­χρο­νων κοι­νω­νιών στον “αρ­χαϊκό” τύ­πο της κοι­νο­τι­κής ι­διο­κτη­σίας». […] Το νέο σύ­στη­μα, στο ο­ποίο τεί­νει η σύγ­χρο­νη κοι­νω­νία, «θα εί­ναι η α­να­βίω­ση του αρ­χαϊκού τύ­που κοι­νω­νίας σε μια α­νώ­τε­ρη μορ­φή». Δη­λα­δή κρα­τά­με το στοι­χείο της κοι­νο­κτη­μο­σύ­νης, της συ­νερ­γα­σίας και της αλ­λη­λεγ­γύης, στο πλαί­σιο μιας κοι­νο­κτη­μο­νι­κής συμ­βίω­σης σε α­νώ­τε­ρο ε­πί­πε­δο. Οι τα­ξι­κές κοι­νω­νίες, και ει­δι­κά ο κα­πι­τα­λι­σμός, ή­ταν η άρ­νη­ση της πρω­τό­γο­νης κοι­νο­κτη­μο­σύ­νης. Ο κομ­μου­νι­σμός θα εί­ναι η άρ­νη­ση της άρ­νη­σης: μια νέα, α­νώ­τε­ρη μορ­φή κοι­νο­τι­κού βίου⁴.
«Σε μια α­νώ­τε­ρη μορ­φή»: Δη­λα­δή, με την α­ξιο­ποίη­ση των κα­τα­κτή­σεων των ε­πι­στη­μών και της τε­χνο­λο­γίας α­πό σύγ­χρο­νες κοι­νό­τη­τες, ό­που η πολ­λα­πλό­τη­τα των α­πα­σχο­λή­σεων θα μειώ­νει τον αυ­στη­ρό κα­τα­με­ρι­σμό ερ­γα­σίας, η πα­ρα­γω­γή κα­τά το δυ­να­τόν σε το­πι­κή κλί­μα­κα υ­λι­κών α­γα­θών θα α­ξιο­ποιεί τις το­πι­κές ι­διο­μορ­φίες, οι με­τα­φο­ρές προϊό­ντων θα μειω­θούν και μα­ζί με αυ­τό η ε­νερ­γεια­κή σπα­τά­λη. Επι­πλέ­ον και προ­πα­ντός: θα αρ­θεί ο τα­ξι­κός α­ντα­γω­νι­σμός στο πλαί­σιο της συλ­λο­γι­κής προ­σπά­θειας. Η πολ­λα­πλό­τη­τα πα­ρα­γω­γής προϊό­ντων σε το­πι­κή κλί­μα­κα δεν θα ση­μά­νει την άρ­νη­ση κε­ντρι­κού σχε­δια­σμού. Η ση­με­ρι­νή τε­χνο­λο­γία (πλη­ρο­φο­ρι­κή κ.λπ.) δί­νει τη δυ­να­τό­τη­τα δη­μο­κρα­τι­κού συ­ντο­νι­σμού του το­πι­κού με το κοι­νω­νι­κό, στο πλαί­σιο της κομ­μου­νι­στι­κής κοι­νω­νίας.
Ωραία μεν, δύ­σκο­λα δε! Για να ε­πι­στρέ­ψει η αν­θρω­πό­τη­τα ε­κεί ό­που ξε­κί­νη­σε αλ­λά με άλ­λα μέ­σα, θα χρεια­στούν χρό­νια, μέ­σα, μόχ­θος και συλ­λο­γι­κή αν­θρώ­πι­νη ευ­ρη­μα­τι­κό­τη­τα.

Η άρ­ση της α­ντί­θε­σης πό­λης - υ­παί­θρου

Και οι πό­λεις του κα­πι­τα­λι­σμού των ε­κα­τομ­μυ­ρίων μο­να­χι­κών αν­θρώ­πι­νων υ­πάρ­ξεω­ν;
Αυ­τή εί­ναι εκ των πραγ­μά­των η κα­τα­στρο­φή των προ­σω­πι­κών σχέ­σεων και της συλ­λο­γι­κής αλ­λη­λεγ­γύης. Επα­νερ­χό­μα­στε στην ά­πο­ψη του Ένγκε­λς, στην ο­ποία έ­χου­με ή­δη α­να­φερ­θεί. Ο κα­πι­τα­λι­σμός ό­ξυ­νε στο έ­πα­κρο την α­ντί­θε­ση πό­λης-υ­παί­θρου. Λύ­ση; Κα­τά τον Ένγκε­λς, «η άρ­ση της α­ντί­θε­σης της πό­λης και της υ­παί­θρου δεν εί­ναι μό­νο δυ­να­τή. Έχει γί­νει ά­με­ση α­να­γκαιό­τη­τα της βιο­μη­χα­νι­κής πα­ρα­γω­γής, ό­πως ε­πί­σης έ­γι­νε α­νά­γκη της α­γρο­τι­κής πα­ρα­γω­γής και ε­πι­πλέ­ον της α­γο­ράς και της δη­μό­σιας υ­γείας. Μό­νο με τη συγ­χώ­νευ­ση της πό­λης και της υ­παί­θρου εί­ναι δυ­να­τόν να ε­ξα­λει­φθεί η μό­λυν­ση του αέ­ρα, του νε­ρού και του ε­δά­φους. Ο χω­ρι­σμός αυ­τός και μό­νο μπο­ρεί να φέ­ρει τις μά­ζες που σή­με­ρα μα­ραί­νο­νται μέ­σα στις πό­λεις, στο ση­μείο ό­που η κο­πριά τους θα χρη­σι­μεύει για να πα­ρά­γει δέ­ντρα α­ντί να προ­κα­λεί α­σθέ­νειες». Και στη συ­νέ­χεια: «Η κα­τάρ­γη­ση του δια­χω­ρι­σμού της πό­λης και της υ­παί­θρου δεν εί­ναι συ­νε­πώς ου­το­πία, έ­στω και αν έ­χει ως προϋπό­θε­ση την κα­τά το δυ­να­τόν με με­γα­λύ­τε­ρη ι­σό­τη­τα κα­τα­νο­μή της με­γά­λης βιο­μη­χα­νίας σε ο­λό­κλη­ρη τη χώ­ρα. Βέ­βαια, ο πο­λι­τι­σμός μας ά­φη­σε με τις με­γά­λες πό­λεις μια κλη­ρο­νο­μιά που θα χρεια­στεί πο­λύς χρό­νος και μόχ­θος για να την ε­ξα­λεί­ψου­με»⁵. Σε άλ­λο ση­μείο ο Ένγκε­λς α­να­φέ­ρε­ται στις με­γα­λου­πό­λεις του κα­πι­τα­λι­σμού, που θα μεί­νουν κά­πο­τε έ­ρη­μα μνη­μεία μιας βάρ­βα­ρης ε­πο­χής.
Τό­σο στην Ευ­ρώ­πη ό­σο και στη Ρω­σία, υ­πήρ­χαν μέ­χρι και τα νεό­τε­ρα χρό­νια κα­τά­λοι­πα προ­κα­πι­τα­λι­στι­κών σχέ­σεων ι­διο­κτη­σίας. Η ο­μπι­στσί­να ή­ταν μορ­φή πα­μπά­λαιας κοι­νο­κτη­μο­σύ­νης της γης. Σχε­τι­κά με αυ­τό γρά­φει ο Ένγκε­λς: «Μπο­ρεί ά­ρα­γε η ρω­σι­κή ο­μπι­στσί­να, αυ­τή η σε με­γά­λο βαθ­μό υ­πο­νο­μευ­μέ­νη μορ­φή της πα­μπά­λαιας κοι­νο­κτη­μο­σύ­νης της γης, να πε­ρά­σει κα­τευ­θείαν στην α­νώ­τε­ρη, κομ­μου­νι­στι­κή μορ­φή της κοι­νής γαιο­κτη­σίας; Ή, α­ντί­θε­τα, θα πρέ­πει να δια­τρέ­ξει πρώ­τα την ί­δια την πο­ρεία διά­λυ­σης που χα­ρα­κτη­ρί­ζει την ι­στο­ρι­κή ε­ξέ­λι­ξη της Δύ­σης; Αν η ρω­σι­κή ε­πα­νά­στα­ση α­πο­τε­λέ­σει το σύν­θη­μα για μια προ­λε­τα­ρια­κή ε­πα­νά­στα­ση στη Δύ­ση, έ­τσι που οι δύο μα­ζί να συ­μπλη­ρώ­νουν η μία την άλ­λη, τό­τε η τω­ρι­νή κοι­νή ι­διο­κτη­σία της γης μπο­ρεί να χρη­σι­μεύ­σει ως α­φε­τη­ρία για μια κομ­μου­νι­στι­κή ε­ξέ­λι­ξη»⁶.

Απλοϊκή η α­ντί­λη­ψη της γραμ­μι­κής ε­ξέ­λι­ξης

Αυ­τά έ­γρα­φε ο Ένγκε­λς το 1882. Τα γε­γο­νό­τα ε­ξε­λίχ­θη­καν δια­φο­ρε­τι­κά, αλ­λά οι α­πό­ψεις του Μαρξ και του Ένγκε­λς δια­τη­ρούν και σή­με­ρα την α­ξία τους. Ανά­γκη συ­νε­πώς να τις με­λε­τή­σου­με στο φως της ση­με­ρι­νής πραγ­μα­τι­κό­τη­τας.
Ας το συ­ζη­τή­σου­με.
Σε ε­κλαϊκευ­μέ­να κεί­με­να και την κα­θη­με­ρι­νή συ­ζή­τη­ση, αλ­λά και σε ε­πί­ση­μα «ντο­κου­μέ­ντα», έ­χει κυ­ριαρ­χή­σει μια α­πλοϊκή, δή­θεν μαρ­ξι­στι­κή γραμ­μι­κή α­ντί­λη­ψη της κοι­νω­νι­κής ε­ξέ­λι­ξης: πρω­τό­γο­νος κομ­μου­νι­σμός (φυ­λε­τι­κή κοι­νω­νία) δου­λο­κτη­σία, φε­ου­δαρ­χία, κα­πι­τα­λι­σμός, κομ­μου­νι­σμός. Αυ­τή η πο­ρεία α­ντα­πο­κρί­νε­ται σε έ­να γε­νι­κό, α­φη­ρη­μέ­νο ε­πί­πε­δο της ι­στο­ρι­κής κί­νη­σης. Αλλά πιο συ­γκε­κρι­μέ­νη με­λέ­τη της ι­στο­ρίας και των κει­μέ­νων των κλα­σι­κών του μαρ­ξι­σμού α­να­δει­κνύει μια πιο σύν­θε­τη ει­κό­να.
Κα­ταρ­χήν, πο­τέ και που­θε­νά δεν υ­πήρ­ξε κα­θα­ρός τρό­πος πα­ρα­γω­γής. Κα­τά­λοι­πα πα­λαιών τρό­πων πα­ρέ­μει­ναν ως δευ­τε­ρεύο­ντα στοι­χεία στο νέο τρό­πο πα­ρα­γω­γής. Η έκ­φρα­ση κυ­ρίαρ­χος τρό­πος πα­ρα­γω­γής α­ντι­στοι­χεί πε­ρισ­σό­τε­ρο στην πραγ­μα­τι­κή κοι­νω­νι­κή ε­ξέ­λι­ξη.
Στην ι­στο­ρία εί­ναι ου­σια­στι­κός ο ρό­λος του συ­μπτω­μα­τι­κού και του τυ­χαίου⁷. Γι’ αυ­τό, ό­πως έ­χου­με το­νί­σει, κά­θε κοι­νω­νία συ­νι­στά έ­να α­νοι­κτό πε­δίο δυ­να­το­τή­των. Οι νό­μοι ε­νυ­πάρ­χουν ως τά­σεις. Ποια α­πό τις δυ­να­τές τά­σεις θα πραγ­μα­το­ποιη­θεί, ε­ξαρ­τά­ται και α­πό ε­ξω­τε­ρι­κούς και τυ­χαίους πα­ρά­γο­ντες, αλ­λά και προ­πα­ντός α­πό τη δρά­ση του υ­πο­κει­με­νι­κού πα­ρά­γο­ντα. Η φα­τα­λι­στι­κή α­ντί­λη­ψη της ι­στο­ρίας εί­ναι ξέ­νη προς το μαρ­ξι­σμό. Κά­θε κοι­νω­νι­κός σχη­μα­τι­σμός έ­χει τις δι­κές του ι­διο­μορ­φίες, και έ­στω και αν η γε­νι­κή πο­ρεία της α­στι­κής κοι­νω­νίας τεί­νει προς τον κομ­μου­νι­σμό, ι­διο­μορ­φίες, συ­μπτω­μα­τι­κοί και υ­πο­κει­με­νι­κοί πα­ρά­γο­ντες θα μπο­ρού­σαν να ο­δη­γή­σουν σε κά­τι που ί­σως «κα­νείς να μην το θέ­λη­σε» (Ένγκε­λς).
Τα προ­η­γού­με­να δεν συ­νε­πά­γο­νται κά­ποια μορ­φή α­γνω­στι­κι­σμού ως προς την κί­νη­ση της ι­στο­ρίας. Θέ­λουν να το­νί­σουν ό­τι το γε­νι­κό-α­φη­ρη­μέ­νο δεν πραγ­μα­το­ποιεί­ται πο­τέ σε κα­θα­ρή μορ­φή και ό­τι, συ­νε­πώς, η κοι­νω­νι­κή πρω­το­πο­ρία, ορ­γα­νι­κοί δια­νοού­με­νοι και η­γε­σίες πρέ­πει πά­ντα να θυ­μού­νται το λε­νι­στι­κό: «συ­γκε­κρι­μέ­νη α­νά­λυ­ση της συ­γκε­κρι­μέ­νης κα­τά­στα­σης». Όπως το­νί­ζει ο γάλ­λος φι­λό­σο­φος Yvon Quiniou, «πρέ­πει να σκε­πτό­μα­στε έ­να δη­μο­κρα­τι­κό κομ­μου­νι­σμό, σύγ­χρο­νο και ευ­φυή, ο ο­ποίος δεν θα ή­ταν μό­νο μια ι­στο­ρι­κή α­να­γκαιό­τη­τα (θε­με­λιω­μέ­νη στην α­νά­λυ­ση των α­ντι­νο­μιών της πραγ­μα­τι­κό­τη­τας) ή μια η­θι­κή υ­πο­χρέω­ση (θε­με­λιω­μέ­νη στην ε­πι­λο­γή μιας χει­ρα­φε­τη­μέ­νης αν­θρω­πό­τη­τας), αλ­λά έ­νας συλ­λο­γι­κός στό­χος ε­πι­θυ­μίας, συμ­φι­λιω­μέ­νος με τις πε­ρισ­σό­τε­ρο πλή­ρεις μορ­φές της ζωής»⁸.
Αι­σιο­δο­ξία; Ρε­α­λι­σμός: Ας μην ξε­χνά­με ό­τι τα χη­μι­κά και τα πυ­ρη­νι­κά ερ­γο­στά­σια εί­ναι ε­ξί­σου βλα­βε­ρά και ε­πι­κίν­δυ­να τό­σο στην α­στι­κή ό­σο και στην κομ­μου­νι­στι­κή κοι­νω­νία. Ότι τα φυ­σι­κά α­πο­θέ­μα­τα και με την πιο οι­κο­νο­μι­κή δια­χεί­ρι­ση θα μειώ­νο­νται. Ότι οι με­ταλ­λω­ρύ­χοι θα κα­τε­βαί­νουν ό­λο και πιο βα­θιά στα έ­γκα­τα της γης α­να­ζη­τώ­ντας βα­θύ­τε­ρα στρώ­μα­τα με­ταλ­λευ­μά­των. Ότι το πρό­βλη­μα του νε­ρού εί­ναι ή­δη αι­τία ε­ντά­σεων και πι­θα­νών πο­λέ­μων. Ότι ο κε­ντρι­κός σχε­δια­σμός, έ­στω και με την πλη­ρο­φο­ρι­κή, μπο­ρεί να ο­δη­γή­σει στην α­νά­πτυ­ξη μιας νέ­ας γρα­φειο­κρα­τίας. Βρε­θή­κα­με –προϊόν της α­να­γκαιό­τη­τας και του τυ­χαίου που διέ­πουν τους νό­μους της φύ­σης– στην ε­πι­φά­νεια ε­νός μι­κρού πλα­νή­τη, πά­νω σε μια στε­ρεή κρού­στα που πε­ριέ­χει, σε ρευ­στή, πυ­ρα­κτω­μέ­νη μορ­φή, μέ­ταλ­λα και άλ­λα χη­μι­κά στοι­χεία. Το «θαύ­μα» της προέ­λευ­σής μας έ­χει ε­ξη­γη­θεί⁹. Και το μέλ­λο­ν;
Ποιο θα μπο­ρού­σε να εί­ναι το μέλ­λον αυ­τού του πα­ρά­ξε­νου ό­ντος, που α­πέ­κτη­σε «πνεύ­μα και α­νε­μό­εν φρό­νη­μα», που έ­φθα­σε στα ά­στρα, και που κιν­δυ­νεύει να αυ­το­κα­τα­στρα­φεί με τα δι­κά του δη­μιουρ­γή­μα­τα; Το μέλ­λον ε­ξαρ­τά­ται α­πό ε­μάς: Και η μό­νη ο­ρα­τή και ε­φι­κτή διέ­ξο­δος εί­ναι ο κομ­μου­νι­σμός. Η συ­να­δέλ­φω­ση των α­τό­μων κά­θε έ­θνους και η συ­να­δέλ­φω­ση των ε­θνών, μέ­σα α­πό την πά­λη για την α­να­τρο­πή του κα­πι­τα­λι­σμού, που θα πε­ρι­λαμ­βά­νει, ε­κτός α­πό το τα­ξι­κό στοι­χείο, και το στοι­χείο ε­νός διε­θνι­κού πα­τριω­τι­σμού.
Η με­τα­μο­ντέρ­να α­ντί­λη­ψη της ι­στο­ρίας θεω­ρεί το έ­θνος κα­τα­σκευή. Εί­ναι γε­γο­νός ό­τι τα έ­θνη συ­γκρο­τή­θη­καν μα­ζί με τη διεύ­ρυν­ση της α­γο­ράς, με μια δια­δι­κα­σία με­τα­να­στεύ­σεων και ε­πι­μει­ξιών, πο­λέ­μων και συν­θη­κών, ό­που κυ­ριαρ­χού­σε το δί­καιο του ι­σχυ­ρο­τέ­ρου, ή το δί­καιο των πιο ι­σχυ­ρών κρα­τών που κα­θό­ρι­ζαν τα σύ­νο­ρα και τις τύ­χες των λαών.
Κα­τά τους ι­δε­ο­λό­γους του κα­πι­τα­λι­σμού, η έν­νοια του έ­θνους εί­ναι ξε­πε­ρα­σμέ­νη. Αλλά οι ρί­ζες του έ­θνους α­νι­χνεύο­νται βα­θιά, στις πρω­τό­γο­νες φυ­λε­τι­κές κοι­νω­νίες, ό­που, στην πο­ρεία του χρό­νου, δια­μορ­φώ­νο­νταν λα­οί, ε­θνό­τη­τες με πραγ­μα­τι­κά ή φα­ντα­στι­κά στοι­χεία κοι­νής κα­τα­γω­γής, κοι­νούς θε­ούς, κοι­νή γλώσ­σα, ή­θη και έ­θι­μα. Τα ση­με­ρι­νά έ­θνη εί­ναι η α­πο­κρυ­στάλ­λω­ση ό­λων αυ­τών των πα­ρα­γό­ντων. Και οι ι­δε­ο­λό­γοι του κα­πι­τα­λι­σμού; Αυ­τοί μπο­ρούν να κα­τα­σκευά­ζουν θεω­ρίες. Αλλά οι πό­λε­μοι της Νέ­ας Τά­ξης, ό­πως και οι α­πε­λευ­θε­ρω­τι­κοί α­γώ­νες υ­πο­τε­λών ε­θνών (Κούρ­δων, Βά­σκων κ.λπ.), α­πο­δει­κνύουν την α­ντο­χή της έν­νοιας του έ­θνους. Ο κομ­μου­νι­σμός δεν θα ση­μά­νει τη διά­λυ­ση των ε­θνών, αλ­λά τη συ­νερ­γα­σία τους για έ­ναν α­νώ­τε­ρο διε­θνι­κό πο­λι­τι­σμό, με την αλ­λη­λε­πί­δρα­ση και την α­μοι­βαία α­φο­μοίω­ση των δη­μιουρ­γι­κών στοι­χείων που δια­μορ­φώ­θη­καν στη μα­κρά και ο­δυ­νη­ρή πο­ρεία της αν­θρω­πό­τη­τας.


Ση­μειώ­σεις

1. K. Marx, «Le Capital», ό.π., III, III, σ. 198.
2. Κ. Marx - F. Engels, «L’Ideologie Allemande», ό.π., σ. 63-64.
3. Στο ί­διο, σ. 64.
4. Προ­σχέ­διο του Μαρ­ξ, για μια α­πά­ντη­ση στη Βέ­ρα Ζά­σουλ­τς, μτφρ. Θ. Γκιού­ρας, «Ου­το­πία», 94, Μάρτ.-Απρ. 2011, σ. 187. Επί­σης Θ. Γκιού­ρας, «Απλώς δεν θα έ­πρε­πε κα­νείς να τρο­μά­ζει πο­λύ με τη λέ­ξη “αρ­χαϊκός”», στο ί­διο, σ. 207-227.
5. F. Engels, «Anti-Duhring», ό.π., σ. 333-334.
6. F. Engels, πρό­λο­γος στο «Κομ­μου­νι­στι­κό Μα­νι­φέ­στο», ό.π., σ. 12.
7. Του α­ντι­κει­με­νι­κά συ­μπτω­μα­τι­κού και του α­ντι­κει­με­νι­κά τυ­χαίου. Επει­δή τό­σο το συ­μπτω­μα­τι­κό ό­σο και το τυ­χαίο εί­ναι το τε­λι­κό προϊόν της σύ­μπτω­σης αι­τιο­κρα­τι­κών α­λυ­σί­δων. Ο ό­ρος «νό­μοι του τυ­χαίου» ου­σια­στι­κο­ποιεί το στοι­χείο της α­ντι­κει­με­νι­κό­τη­τας, τό­σο στη φύ­ση ό­σο και στην κοι­νω­νία.
8. Y. Quiniou, «Figures de la diraison politique», Ed. Cime, 1995, σ. 51.
9. Ε. Μπι­τσά­κη, «Η Ύλη και το Πνεύ­μα», ό.π., κυ­ρίως τα τρία τε­λευ­ταία κε­φά­λαια.

Το παραπανω αποτελεί τμήμα κεφαλαίου από το υπό έκδοση βιβλίο του Ευτύχη Μπιτσάκη με τίτλο «Ανθρώπινη φύση. Για τον  κομμουνισμό του πεπερασμένου», το οποίο θα κυκλοφορήσει τέλη Μαΐου από τις εκδόσεις Τόπος.

Για έναν νέο διεθνικό πατριωτισμό...

Του Ευτύχη Μπιτσάκη*, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Καμία κρίση του καπιταλισμού δεν είχε το βάθος και την παγκοσμιότητα της σημερινής. Και ποτέ άλλοτε ο καπιταλισμός δεν σάρωνε τα πάντα, χωρίς αποτελεσματικό αντίπαλο...
«Χάνεται ένα πολύτιμο ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο δημιούργησε η θετική ελληνική ιδιομορφία: να σπουδάζουν και τα παιδιά των αγροτών και των εργατών, φαινόμενο που σ’ αυτή την έκταση δεν παρατηρείται σε καμία χώρα της Ευρώπης»...
Κινητικότητα στην Αριστερά: συνέδριο του ΚΚΕ, κινητικότητα στον ΣΥΡΙΖΑ, συνέδριο της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, νέο κόμμα στην Αριστερά, Κίνηση των 1.000, φαινόμενο αμοιβάδας στον χώρο της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς. Εν τω μεταξύ, «η Ελλάδα ταξιδεύει». Δεν ταξιδεύει: βουλιάζει! «Αν δεν εκδιωχθεί η χούντα του εξωτερικού και αν δεν ανατραπεί η κυβέρνηση των δωσίλογων, η πατρίδα μας θα πάψει να είναι αυτό που ήταν. Αυτό που είναι ακόμη. Ο τόπος που ζήσαμε και που ελπίζουμε να ζήσουν και τα παιδιά μας.

Τι είναι πατρίδα; Είναι ο τόπος! Το έδαφος, τα βουνά, η θάλασσα, ο ήλιος, το υπέδαφος, η βιομηχανία, οι τέχνες, τα μνημεία. Είναι προ παντός οι άνθρωποι που κατοίκησαν αυτόν τον τόπο, που τον εξανθρώπισαν και που δημιούργησαν όρους κοινωνικής συμβίωσης και πολιτισμό. Είμαστε όλοι εμείς: ο λαός, δημιουργός του υλικού και του πνευματικού πολιτισμού, προστάτης του τόπου του και του πολιτισμού του.

Στην Κατοχή ο λαός πήρε τα όπλα εναντίον των χιτλερικών επιδρομέων. Με την καθοδήγηση του ΕΑΜ δημιούργησε το, ανάλογα με τον πληθυσμό, μεγαλύτερο και ισχυρότερο αντιστασιακό κίνημα στην υποδουλωμένη Ευρώπη. Και σήμερα; Σήμερα η ναζιστική μπότα δεν πατάει τα χώματα της πατρίδας μας. Σήμερα έχουμε να αντιμετωπίσουμε ένα νέο ιστορικό φαινόμενο. Μια νέα κατοχή, χωρίς στρατεύματα κατοχής, μια εθνοκτόνο οικονομική κατοχή από τους «εταίρους» της Ευρωπαϊκής «Ενωσης», με κύριο κατακτητή το κράτος του γερμανικού νεο-ιμπεριαλιστικού κεφαλαίου.

Κάποτε θα βγούμε από την κρίση. Με ποιον τρόπο; Αν δεν ανατρέψουμε, στο μεταξύ, «την ξένη και την ντόπια ακρίδα» και την εγχώρια δουλική εντολοδόχο, η Ελλάδα που θα προκύψει από την κρίση, δεν θα είναι η Ελλάδα που γνωρίζαμε. Γη, βουνά, ενεργειακός πλούτος, ορυκτά, ήλιος, θάλασσα, μνημεία, βιομηχανίες, συγκοινωνίες θα έχουν εκποιηθεί. Θα ζήσουμε (όσοι ζήσουμε) Ελληνες εις γην ξένην. Ενας λαός τσακισμένος, λάφυρο των πολυεθνικών.

Μετά τον Εμφύλιο και στις συνθήκες της μετεμφυλιακής τρομοκρατίας χάθηκε μια γενιά νέων, κυρίως αγροτών, που αναγκάστηκαν να ξενιτευτούν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Την ίδια περίοδο υπήρξε μια στρεβλή, απρογραμμάτιστη οικονομική ανάπτυξη, σε βάρος της γης και της εργατικής δύναμης, των αγροτών και της εργατικής τάξης. Συνέπειες: Η σχετική ερήμωση και μεταμόρφωση της υπαίθρου. Ο γιγαντισμός και η καταστροφή των πόλεων. Η διόγκωση των παρασιτικών επαγγελμάτων. Οι άθλιες συνθήκες ζωής στις μεγαλουπόλεις. Η σχετική εξάρθρωση και υποβάθμιση του λαϊκού πολιτισμού. Αυτή είναι η κύρια όψη της μεταπολεμικής ανάπτυξης. Εν τούτοις, σε αυτές τις συνθήκες υπήρξε μια σημαντική επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος, προϋποθέσεις για μια αξιοβίωτη ανάπτυξη. Και προ παντός, με πρωτοπορία την Αριστερά και, παρά τους διωγμούς, δημιουργήθηκε μια αξιοζήλευτη ανάπτυξη της επιστήμης, των γραμμάτων και των τεχνών.

Και σήμερα, σήμερα η Ελλάδα σαρώνεται από την επέλαση του ανελέητου, ανθρωποκτόνου ευρωπαϊκού και διεθνικού κεφαλαίου. Θα αφεθούμε να γίνουμε «χώρα υπηρεσιών», υπηρέτες στο έλεος των ξένων και της εγχώριας ολιγαρχίας; Μετά τον Εμφύλιο, άδειασε η ύπαιθρος από νέους. Μια νέα αιμορραγία ξεκίνησε με την κρίση. Αλλά σήμερα η χώρα θα χάσει νέους με υψηλή επιστημονική και τεχνολογική ειδίκευση: γιατρούς, μηχανικούς, χημικούς, ηλεκτρονικούς, ειδικούς στην πληροφορική κ.λπ. Θα χάσει ένα πολύτιμο ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο δημιούργησε η θετική ελληνική ιδιομορφία: να σπουδάζουν και τα παιδιά των αγροτών και των εργατών, φαινόμενο που σ’ αυτή την έκταση δεν παρατηρείται σε καμία χώρα της Ευρώπης*.

Πού πηγαίνει ο κόσμος μας, πού πηγαίνει η ανθρωπότητα βυθισμένη στην παγκόσμια κρίση; Πού πηγαίνει η «ηγέτις» του καπιταλισμού με τα 10 τρισεκατομμύρια δημόσιο χρέος; Και με ποιες μεθόδους εξόντωσης των λαών τείνει να υποδουλώσει την Ευρώπη το γερμανικό κεφάλαιο, το οποίο εξίσου άκαρδα εκμεταλλεύεται και τη δική του εργατική τάξη, έχοντας επί δέκα χρόνια παγώσει τους μισθούς;

Αμεσα θύματα σήμερα είναι η Ελλάδα και η Κύπρος. Ακολουθούν οι χώρες της Νότιας Ευρώπης. Θα υπάρξει συντονισμός και κοινή δράση για μια Ευρώπη αξιοβίωτης ανάπτυξης και δημοκρατίας;

Πού πηγαίνει σήμερα η ανθρωπότητα; Ο άνθρωπος που απέκτησε «πνεύμα και ανεμόεν φρόνημα», έφτασε στα άστρα! Εν τω μεταξύ, λαοί ολόκληροι λιμοκτονούν και θερίζονται από παλαιές και νέες ασθένειες. Γιατί; Η διάγνωση έγινε από τον Μαρξ και τον Λένιν, πριν ο καπιταλισμός φτάσει στο στάδιο της κυριαρχίας του παρασιτικού χρηματιστικού κεφαλαίου. Σήμα κατατεθέν, εμβληματική μορφή του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής, το εμπόρευμα. Θεμελιακή αντινομία του καπιταλισμού, η αντίθεση κεφαλαίου και εργασίας. Συνέπειες: Εκμετάλλευση της εργατικής δύναμης, υποταγή της ζωντανής στη νεκρή εργασία (στο κεφάλαιο). Κυριαρχία των ενδογενών ανταγωνιστικών σχέσεων: ανεργία, αποξένωση, ατομικισμός, κρίση και πόλεμοι. Αλλη παράγωγη αντίθεση: η καταστροφή του ομαλού βιώσιμου μεταβολισμού ανθρώπου – φύσης. Και η παράγωγη αντίθεση τείνει να γίνει κυριαρχική και μπορεί να λυθεί με την επανάσταση ή με την πυρηνική αυτοκαταστροφή.

Ο τρίτος παγκόσμιος πόλεμος δεν είναι ένα ενδεχόμενο, απόπειρα τραγικής λύσης των αντινομιών του διεθνοποιημένου καπιταλισμού. Ο τρίτος παγκόσμιος πόλεμος δουλεύει με στρατιωτικές επεμβάσεις, με τοπικούς πολέμους, με τον ανελέητο οικονομικό ανταγωνισμό. Καμία κρίση του καπιταλισμού δεν είχε το βάθος και την παγκοσμιότητα της σημερινής. Και ποτέ άλλοτε ο καπιταλισμός δεν σάρωνε τα πάντα, χωρίς αποτελεσματικό αντίπαλο.

Ελπίδα; Η αφύπνιση των λαών της ηπείρου μας. Τα κινήματα, οι οργανώσεις, οι νέες μορφές αντίστασης στα διάφορα σημεία του πλανήτη. Και μια νέα ελπίδα στη Λατινική Αμερική, όπου δοκιμάζονται νέες μορφές περάσματος στον σοσιαλισμό με τη συνεργασία κινημάτων, κομμάτων και κυβερνήσεων. Ας προσέξουμε αυτές τις νέες εμπειρίες.

Και η Ελλάδα; Μια ελπίδα αρχίζει να γεννιέται, ένα λαϊκό κίνημα σωτηρίας με πρωτοπορία την Αριστερά, τα υπαρκτά κινήματα, τις παλιές και νέες μορφές αντίστασης. Αμεσος στόχος: η επιβίωση του λαού (το ΕΑΜ μάς έσωσε από την πείνα τραγουδούσαμε τότε). Στρατηγικός στόχος: ο σοσιαλισμός.
Η μοίρα των λαών της Ευρώπης είναι σε τελευταία ανάλυση ενιαία, παρά τη διαφορετικότητα των επί μέρους συνθηκών και των ιδιομορφιών της ιστορικής κίνησης. Στην «Ενωμένη» Ευρώπη του κεφαλαίου είναι διαλεκτικά εφικτό να αντιπαρατεθεί η συντονισμένη δύναμη κινημάτων, οργανώσεων και κομμάτων με στόχο τη διάλυση της Ε.Ε. από προοδευτική σκοπιά, ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για τη συγκρότηση, μέσα από δυσκολίες, αντιδράσεις και κατακτήσεις εμπειριών των Ενωμένων Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών της Ευρώπης. Το ανθρωποφάγο κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα. Το σύνθημα «προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε» αποτελεί τη βάση για έναν νέο, διεθνικό πατριωτισμό. Οι Ενωμένες Σοσιαλιστικές Δημοκρατίες της Ευρώπης είναι μια δυνάμει δυνατότητα. Πρώτο, άμεσο καθήκον: οι λαοί να συντρίψουν το κεφάλαιο του νεοναζιστικού φιδιού. Και η δική μας Αριστερά; Θα αρθεί στο ύψος των περιστάσεων; Ή θα συνεχίσουν οι νεκροί να βαραίνουν σαν βραχνάς στα μυαλά των ζωντανών; (Μαρξ).

*Oμότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας, Φυσικής

-Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, από το 2010 μέχρι σήμερα μετανάστευσαν 120.000 επιστήμονες με υψηλά επιστημονικά προσόντα (διδάκτορες, καθηγητές, πανεπιστημιακοί, ερευνητές, μηχανικοί κ.λπ.). Χάθηκε ήδη, κατά την έρευνα, το 10% του επιστημονικού δυναμικού της χώρας. Και η αιμορραγία συνεχίζεται.

Για ένα κίνημα ανθρώπινης αλληλεγγύης...

Του Ευτύχη Μπιτσάκη, απο την Εφημεριδα των Συντακτων...

Οι κινήσεις βοήθειας προς τα θύματα της κρίσης είναι μορφή αντίστασης εναντίον της σημερινής βαρβαρότητας
Η σημερινή κρίση θα ήταν δυνατόν να ξεπεραστεί χωρίς την καταστροφή της χώρας μας, αν οι αίτιοι δεν ήταν εντολοδόχοι της εγχώριας ολιγαρχίας και των ξένων τοκογλύφων. Ομως η κρίση εντείνεται, βαθαίνει, πλήττει πλέον το σύνολο σχεδόν του ελληνικού λαού. Αν δεν ανακοπεί με την παρέμβαση του λαϊκού παράγοντα και των κομμάτων της Αριστεράς, θα πάρει τη μορφή ανθρωπιστικής καταστροφής. Τρεις χιλιάδες αυτοκτονίες, γεγονός πρωτοφανές για την κοινωνία μας, είναι ήδη η απαρχή μιας εξόντωσης των θυμάτων της πολιτικής των Μνημονίων.

Τι κάνουν λοιπόν οι υπαίτιοι; Παρακολουθούν με την ψυχρή απάθεια του μητραλοία την εξόντωση του ελληνικού λαού. Τα συνδικάτα, βυθισμένα στην παρακμή, ελάχιστα μπορούν να συνεισφέρουν. Οι δήμοι, καταχρεωμένοι και συχνά αιχμάλωτοι των κομμάτων των Μνημονίων, είναι ανίκανοι να πρωτοστατήσουν στην οργάνωση ενός κινήματος σωτηρίας.

Τι μένει λοιπόν. Μένει ο λαϊκός παράγων, ο μόνος ο οποίος μπορεί να πρωτοστατήσει σε ένα μέτωπο ανατροπής και σωτηρίας του ελληνικού λαού. Αλλά, από ορισμένες πλευρές διατυπώθηκε η αντίρρηση ότι η δημιουργία κινήσεων βοήθειας προς τους ανέργους και τους πεινασμένους είναι μορφή παθητικής ελεημοσύνης και ότι το έργο βοήθειας πρέπει να το αναλάβουν το κράτος, τα συνδικάτα και οι δήμοι. Αλλά πρώτον: Ας μην ελπίζουμε σε κάποια αποτελεσματική παρέμβαση. Και δεύτερον: Αν υπάρξει κάτι τέτοιο, πόσος καιρός θα χρειαστεί; Και τι γίνεται στο μεταξύ με αυτούς που πεινούν;

Ανθρωποι πεινούν, πεθαίνουν, αυτοκτονούν. Οι άνθρωποι αυτοί δεν είναι απρόσωπες μονάδες. Ζουν δίπλα μας. Η ανάγκη βοήθειας είναι άμεση. Οπως έλεγε ο Αριστοτέλης, ο γιατρός δεν γιατρεύει τον άνθρωπο γενικά, αλλά τον συγκεκριμένο άνθρωπο: τον Σωκράτη ή τον Καλλία. Ας αφήσουν λοιπόν ορισμένοι τις θεωρητικούρες και ας δούμε τι μπορούμε να κάνουμε εδώ και τώρα για τον συγκεκριμένο γείτονα που έχει ανάγκη.

Αλλά θα αντιτείνουν οι «θεωρητικοί» ότι η ελεημοσύνη ταπεινώνει τον άνθρωπο και τον κάνει παθητικό υποκείμενο, ανίκανο να αντιδράσει.

Ας ξεκαθαρίσουμε όμως τις έννοιες. Η ελεημοσύνη είναι μια χειρονομία του πλούσιου προς τον φτωχό. Είναι συνεπώς ταπεινωτική, συμβάλλει στην παθητικότητα του ατόμου και είναι εν τέλει αναποτελεσματική. Αιώνες λειτουργίας της ελεημοσύνης δεν εξαφάνισαν την πείνα, μόνιμο συνοδό των ταξικών κοινωνιών, πάγιο αποτέλεσμα της ταξικής εκμετάλλευσης. Αυτή η μορφή βοήθειας είναι συνεπώς υποκριτική, αναποτελεσματική και ταπεινωτική για τον ελεούμενο, τον οποίο μετατρέπει σε ταπεινωμένο, παθητικό υποκείμενο, και όχι σε ενεργό πολίτη. Υπάρχει όμως και η βοήθεια ενός σχετικά φτωχού προς τον πένητα, τον πεινασμένο. Η μορφή αυτή είναι προφανώς αναποτελεσματική, αλλά δεν είναι καταδικαστέα. Ανταποκρίνεται σε μια δραματική κατάσταση και είναι εκδήλωση ανθρώπινης αλληλεγγύης και ευαισθησίας.

Αλλο λοιπόν ελεημοσύνη και άλλο ανθρώπινη αλληλεγγύη. Πού θεμελιώνεται όμως αυτή η διάκριση; Ο άνθρωπος δεν είναι μόνο «ζώον πολιτικόν», όπως τον όριζε ο Αριστοτέλης και με τη σειρά του ο Μαρξ. Οπως έχουν αποδείξει οι σημερινές επιστήμες του ανθρώπου, ο άνθρωπος είναι γενετικά κοινωνικό ον. Το αίσθημα συνεπώς της αλληλεγγύης είναι έμφυτο στον άνθρωπο και είναι ένα από τα θετικά χαρακτηριστικά του αντιφατικού ανθρώπινου όντος. Οι σημερινές επιστήμες επιβεβαιώνουν και ερμηνεύουν τη ρήση του Αριστοτέλη ότι ο άνθρωπος είναι ικανός για το καλύτερο και για το χειρότερο καθώς και τη μαρξιστική ανθρωπολογία κατά την οποία η ανθρώπινη βαρβαρότητα δεν είναι εγγεγραμμένη στα γονίδιά μας και ότι κατά συνέπειαν δεν υπάρχει ανθρωπολογικό εμπόδιο για μια κοινωνία ελευθερίας και ανθρώπινης αλληλεγγύης.

Τι πρέπει, συνεπώς, και τι μπορούμε να κάνουμε; Ας υπενθυμίσουμε δύο δεδομένα: Τον καιρό του μεγάλου λιμού στη Σοβιετική Ενωση ο Λένιν έριξε το σύνθημα: Ολα για τη σωτηρία του λαού! Να συγκεντρώσουμε στάρι για τους πεινασμένους και ξύλα για να μην παγώσουν οι Σοβιετικοί πολίτες. Ας θυμηθούμε και τα δικά μας: Στην Κατοχή, ένα αντιστασιακό τραγούδι άρχιζε ως εξής: «Το ΕΑΜ μάς έσωσε απ” την πείνα, έφτιαξε ΕΠΟΝ και τον ΕΛΑΣ…». Συσσίτια στις πόλεις, το έφιππο ιππικό του ΕΛΑΣ που έσωσε το σιτάρι του θεσσαλικού κάμπου από τη λεηλασία των ναζί κ.λπ. Συνεπώς: Αγώνας για την επιβίωση, αγώνας για την απελευθέρωση στην Αθήνα, στις πόλεις και στα χωριά. Και σήμερα; Στη χώρα μας δεν έχουμε κατοχή από ξένα στρατεύματα. Τη χώρα μας δεν την ποδοπατεί η ναζιστική μπότα. Αλλά σήμερα έχουμε μια οικονομική και πολιτική μορφή κατοχής, όπου πρωτοστατεί, πάλι, η Γερμανία του κεφαλαίου. Τι κάνουμε λοιπόν; Στο ερώτημα έχουν ήδη απαντήσει οι πολίτες, προλαβαίνοντας την πρωτοβουλία των κομμάτων της Αριστεράς: Σε πολλές συνοικίες της Αθήνας και σε άλλες πόλεις, ακόμα και στην επαρχία, έχουν συγκροτηθεί κινήσεις βοήθειας προς τα θύματα της κρίσης. Αυτή η μορφή ανθρώπινης αλληλεγγύης είναι μορφή αντίστασης εναντίον της σημερινής βαρβαρότητας. Και αυτή η έκφραση αλληλεγγύης δεν ταπεινώνει και δεν παθητικοποιεί τους συνανθρώπους μας. Αντίθετα, τους ανακουφίζει, τους βοηθάει να σταθούν στα πόδια τους και να αγωνιστούν για την ανατροπή της σημερινής καταστροφικής πολιτικής. Αλλά αυτό το κίνημα δεν απαλλάσσει τα συνδικάτα, τους δήμους και το άθλιο κράτος.

Τα κόμματα και οι οργανώσεις της Αριστεράς οφείλουν να πρωτοστατήσουν στο αναπτυσσόμενο κίνημα αλληλεγγύης. Και αν το δούμε στενότερα, να μην αφήσουν την πρωτοβουλία στην Εκκλησία και στη νεοναζιστική πανούκλα.

Ολοκληρώθηκε η μετατροπή της χώρας σε αποικία...

Του Ευτύχη Μπιτσάκη – Δρόμος της Αριστεράς, μεσω  Βαθυ Κοκκινο...

Μετά την πρόσφατη ψήφιση της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου, δεν ισχύει η ασυλία της δημόσιας περιουσίας του κράτους. Τώρα οι δανειστές μπορούν να κατάσχουν, όχι μόνο την ιδιωτική περιουσία του κράτους (ακίνητα, κτίρια, κεφάλαια κ.λπ.), αλλά και τη δημόσια (λιμάνια, αεροδρόμια, αρχαιολογικούς χώρους, αιγιαλούς κ.λπ.).

Με την πράξη αυτή ολοκληρώθηκε η μετατροπή της χώρας σε αποικία. Τώρα δεν είναι μόνο η εκχώρηση της δημοσιονομικής πολιτικής στους τρεις υπαλλήλους των δανειστών και το διαρκώς αυξανόμενο χρέος (μετά από κάθε δόση «βοήθειας»). Δεν είναι μόνον η καταστροφή του κράτους πρόνοιας, της δημόσιας Παιδείας, και της εργατικής νομοθεσίας. Δεν είναι μόνον η ανεργία, η γενικευμένη φτώχεια, η πείνα και οι αυτοκτονίες. Δεν είναι μόνον η εκποίηση του ΟΤΕ, της ΔΕΗ, των λιμανιών και των αεροδρομίων. Αυτά, μια μελλοντική αριστερή κυβέρνηση, μπορεί να τα ανακτήσει. Τώρα όμως εκποιείται και ο ορυκτός πλούτος της χώρας. Το χρυσάφι της Χαλκιδικής παραδίδεται στους ξένους, έναντι έντεκα εκατομμυρίων ευρώ (όσο η αξία 30 διαμερισμάτων των 100τ.μ.). Το χρυσάφι, οι βωξίτες, το νικέλιο, το μαγγάνιο, όλος ο ορυκτός πλούτος που σχηματίστηκε κάτω από το έδαφος της Ελλάδας πριν από εκατομμύρια χρόνια, θα εκποιηθεί. Το χρυσάφι και τα υπόλοιπα μεταλλεύματα δεν θα ξαναγεννηθούν.

Εκεί που ήταν κάποτε δάση και βουνοπλαγιές, θα μείνουν τα σεληνιακά τοπία της λεηλατημένης πατρίδας μας. Και τα κυανιούχα (για το χρυσάφι) θα μολύνουν τα εδάφη και τα νερά, σκοτώνοντας ζώα, πουλιά και ανθρώπους.

Δημόσιες επιχειρήσεις, κτίρια, βουνά, ακρογιαλιές, ορυκτός πλούτος, λιμάνια και αεροδρόμια, μνημεία, αρχαιολογικοί χώροι, μπορούν να γίνουν αντικείμενα πλειστηριασμού. Αν η κυβέρνηση της εθνικής καταισχύνης δεν ανατραπεί, εμείς και τα παιδιά μας θα ζήσουμε ξένοι, σ’ αυτό που ήταν κάποτε η πατρίδα μας.

Ολοκληρώνουν το έργο των προκατόχων τους

Πώς φτάσαμε εδώ; Η αστική μας τάξη, ανάπηρη εκ γενετής για τους γνωστούς ιστορικούς λόγους, ήταν πάντα κομπραδόρικη και εθελόδουλη (προς ίδιον συμφέρον). Δεν θα ανατρέξουμε στο παρελθόν. Αλλά το 1944 είναι κοντά μας, ζωντανό, όταν ο Γεώργιος Παπανδρέου παρέδωσε τη χώρα στους Άγγλους, για να συντρίψουν το νικηφόρο ΕΑΜικό κίνημα. Ενωμένοι, στη συνέχεια, πολιτικοί υπηρέτες της αστικής τάξης, πάντοτε «από κοινού συμφέροντος ορμώμενοι», παρέδωσαν τη χώρα στους Αμερικανούς για να εξοντώσουν, με τα όπλα και με τα δολάριά τους, τον Δημοκρατικό Στρατό! Ακολούθησε η δικτατορία της Χούντας που την επέβαλαν, πάλι, «από κοινού συμφέροντος ορμώμενοι», το πολιτικό προσωπικό της κυρίαρχης τάξης και οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ.

Το κράτος των δωσίλογων εκυβέρνησε τη χώρα από το 1944 μέχρι το 1974. Και η μετέπειτα ανάπηρη δημοκρατία, δεν θέλησε να καθαρίσει τη δημόσια ζωή από τα κατάλοιπα του κράτους των δωσίλογων και της εθνικής υποτέλειας.
Οι σημερινοί μητραλοίες προέρχονται απ’ αυτό τον κόσμο, και ολοκληρώνουν το έργο των προκατόχων τους.

Ούτε οι Γερμανοί, ούτε ο Τσολάκογλου δεν τόλμησαν να εκποιήσουν γη και δημόσιο πλούτο. Αμερικανοί στρατηγοί εσχεδίαζαν τις επιχειρήσεις εναντίον του Δημοκρατικού Στρατού και ο διαβόητος Πιουριφόι με την αμερικανική αποστολή καθόριζαν ως και την αγροτική πολιτική της πατρίδας μας.
Αυτοί, όμως, δεν τόλμησαν να εκποιήσουν «γην και ύδωρ» (κυριολεκτικά). Οι σημερινοί το τόλμησαν.

Όλα έγιναν βάσει σχεδίου: πρώτα φούσκωσαν το δημόσιο χρέος για να μας βάλουν στο ΔΝΤ, χωρίς να τους το ζητήσουν. Τα υπόλοιπα ακολούθησαν «νομοτελειακά».

Κατασκευάζουν εχθρούς

Και τώρα, μπροστά στη χρεοκοπία και την εθνική καταισχύνη, κατασκευάζουν εχθρούς για να καλύψουν την ανομία τους: Η βίλα Αμαλίας, εχθρός της Δημοκρατίας! Ένας συγκεκριμένος πολιτικός χώρος, οπαδός της βίας και προστάτης των «κουκουλοφόρων». «Η δημοκρατία κινδυνεύει»! Από ποιους κινδυνεύει; Από αυτούς που μας κυβερνούν δεν κινδυνεύει απλώς η δημοκρατία: Το Σύνταγμα παραβιάζεται συστηματικά και η κοινοβουλευτική δημοκρατία μετατρέπεται βαθμιαία σε αυταρχικό κράτος των ΜΑΤ.

Αν δεν ανατραπεί η κυβέρνηση των νεοδωσίλογων, θα ζήσουμε ξένοι στην ίδια την πατρίδα μας. Η Ελλάδα θα μετατραπεί «σε ένα απέραντο ξενοδοχείο». Σε χώρα υπηρεσιών. Μετά την κατοχή, χάθηκε μια γενιά νέων, κυρίως αγροτόπαιδων, που μετανάστευσαν στα τέσσερα σημεία του πλανήτη. Σήμερα θα χαθεί μια γενιά επιστημόνων, τεχνικών, νέων με υψηλή ειδίκευση, που άρχισαν ήδη να ξενιτεύονται για να επιβιώσουν.

Όπως γράφει ο Μακρυγιάννης, από την Ελλάδα πέρασαν πολλοί καταχτητές. Αλλά από τις διαδοχικές γενοκτονίες, έμενε πάντοτε κάποια «μαγιά», για την αναγέννηση του έθνους. Σήμερα κινδυνεύουμε να διαλυθούμε μέσα στην τεράστια εθνοκτόνα χοάνη της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης.

Ελπίδα; Ένα πλατύ, λαϊκό μέτωπο, για την ανατροπή της κυβέρνησης. Για μια κυβέρνηση της Αριστεράς, που θα μπορέσει να ανοικοδομήσει τη χώρα, που θα αποκαταστήσει τη λαϊκή κυριαρχία και θα ανοίξει το δρόμο για μια κοινωνία ελευθερίας και δικαιοσύνης. Και μια παρατήρηση: όταν οι ένοχοι απέναντι στο έθνος και την πατρίδα προσπαθούν να παρουσιάσουν έναν πολιτικό χώρο της Αριστεράς ως προστάτη, αν όχι οργανωτή της βίας και της «τρομοκρατίας» (ποιας τρομοκρατίας; τρομοκράτες είναι τα όργανα της «τάξεως» και οι κρυφοί συνεργάτες τους), τότε τι κάνουν τα άλλα κόμματα και οι οργανώσεις της Αριστεράς; Δεν είναι μόνο θέμα πολιτικής εντιμότητας το να υψώσουν την φωνή τους. Είναι και θέμα αυτοπροστασίας. Ας θυμηθούν το κείμενο του Μπρεχτ: Ο φρόνιμος πολίτης δεν μιλούσε όταν πιάνονταν διαδοχικά συγκάτοικοι και γείτονες. Κάποτε ήλθε και η δική του σειρά. Ζούμε σε σκοτεινούς καιρούς. Αν δεν ξεσηκωθούμε, κάποτε οι απόγονοι θα λένε: «Γιατί σώπαιναν οι ποιητές τους;» (Μπρεχτ).

Για ένα λαϊκό μέτωπο σωτηρίας...

Δρόμος της Αριστεράς...

Του Ευτύχη Μπιτσάκη

Από Θεού άρξασθε: Κρίση παγκόσμια, δομική. Ελληνική ιδιομορφία: η χώρα εκποιείται από τους πολιτικούς εκπροσώπους της αστικής τάξης μας (κομπραδόρικης, υποτελειακής, εθνοπροδοτικής).

(…) Ποια δύναμη μπορεί να οργανώσει και να καθοδηγήσει το κίνημα αντίστασης στο νέο καθεστώς υποτέλειας, με προοπτική τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της χώρας; Προφανώς: Η Αριστερά! Ποια Αριστερά; Το ΚΚΕ, ο ΣΥΡΙΖΑ, η ΑΝΤΑΡΣΥΑ και άλλες, διάσπαρτες αριστερές δυνάμεις.
Η καταστροφή προχωρεί με επιταχυνόμενους ρυθμούς. Στο άμεσο μέλλον θα υπάρξουν ξεσπάσματα των αγανακτισμένων. Θα μπορέσει η Αριστερά να συμβάλει στη μετατροπή του αυθόρμητου σε συνειδητή δράση με καθορισμένο στρατηγικά στόχο; Ποιος θα έπρεπε να είναι αυτός ο στόχος;
Σήμερα η αστική τάξη μας, «από κοινού συμφέροντος με τους εκπροσώπους του ευρωπαϊκού-διεθνικού κεφαλαίου», έχει αποδεχτεί ένα νέο καθεστώς υποτέλειας: Εκποίηση της εθνικής ανεξαρτησίας, εκποίηση του δημόσιου πλούτου, αστική δημοκρατία που μεταλλάσσεται σε αυταρχική, εντολοδόχο ξένων δυνάμεων.
Νέο ΕΑΜ λοιπόν; Λέγεται και αυτό. Όμως, ας το ξαναπώ: κανείς Άρης δεν θα πάρει σήμερα το καριοφίλι του ν’ ανέβει στο Βελούχι. Τότε κυρίαρχο ήταν το εθνικό. Το ταξικό δευτερεύον, λειτούργησε στα πλαίσια του εθνικού. Σήμερα, κυρίαρχο είναι το ταξικό. Το εθνικό αναδύεται ως παράγωγη αντίθεση. Η άρση αυτής της αντίθεσης προϋποθέτει την άρση της κυρίαρχης. Σήμερα, σε σύγκρουση με τον αντιδραστικό εθνικισμό και τον αναδυόμενο νεοφασισμό, η Αριστερά οφείλει να προτάξει το σύνθημα για ένα νέο, διεθνικό πατριωτισμό. «Θέλουμε ελεύθερη εμείς πατρίδα και πανανθρώπινη τη λευτεριά» τραγουδούσαμε πριν από 70 χρόνια ΕΠΟΝίτες και ΕΑΜίτες. Πανανθρώπινη λευτεριά σήμαινε τότε, έστω και αν δεν λέγονταν ρητά, το κοινό κομμουνιστικό μέλλον της ανθρωπότητας.
Σήμερα, παρά τις ήττες και την καταστροφή, ο σοσιαλισμός παραμένει η μόνη ελπίδα της ανθρωπότητας. Σοσιαλισμός με το κομμουνιστικό κίνημα σε παρακμή; Ας θυμηθούμε όμως τη διαλεκτική της στρατηγικής και τακτικής: ευλυγισία στους άμεσους, επιτεύξιμους στόχους, ανένδοτη προσήλωση στον στρατηγικό. Που σημαίνει: συνεργασία, κοινή δράση, σε ένα, δύο, τρία άμεσα ζητήματα. Συνεργασία με δυνάμεις που θα μας εγκαταλείψουν στην πορεία. Συνεργασία με τους ρεφορμιστές και άλλες ασταθείς δυνάμεις, σε επιμέρους στόχους (Λένιν). Αλλά τότε οι συνεπείς επαναστατικές δυνάμεις δεν υπάρχει κίνδυνος να αφομοιωθούν, ειδικά σήμερα από τη σοσιαλδημοκρατία;
Ο κίνδυνος είναι υπαρκτός. Αλλά οι συνεπείς επαναστατικές δυνάμεις έχουν να επιλέξουν: Συμμαχία με τον εαυτό τους; ιδεολογική «καθαρότητα», αναχωριτισμό ή, αν έχουν τα κότσια, αν έχουν αυτοπεποίθηση, να συμβάλουν κριτικά και πρακτικά στη ριζοσπαστικοποίηση του πολύμορφου, αναπτυσσόμενου κινήματος των μαζών: Ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα!

Ο άμεσος στόχος
Ας περάσουμε, λοιπόν, στα του οίκου μας. Υπάρχει σήμερα επαναστατική κατάσταση στη χώρα; Όχι! Ποιος θα έπρεπε να είναι λοιπόν ο άμεσος στόχος; Μέτρα για να μην πεθάνουν τα θύματα της κρίσης. Άρνηση πληρωμής του χρέους. Εκδίωξη της τρόικας. Προοδευτική ανασυγκρότηση της οικονομίας; Αν αρκεστούμε σε αυτό το ελάχιστο, που και αυτό είναι δύσκολα επιτεύξιμο σήμερα, τότε πρόκειται για καθαρό ρεφορμισμό: όμως αυτός ο άμεσος, τακτικός στόχος, πρέπει να αποτελέσει «στιγμή» μιας ενιαίας επαναστατικής διαδικασίας που μέσα από την επίτευξη ενδιάμεσων στόχων, θα οδηγεί στο σοσιαλισμό.
Ποιοι θα μπορούσαν σήμερα να είναι οι ενδιάμεσοι στόχοι; Ένα μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα; Ένας από αυτούς: έξω από το ευρώ. Έξω από την Ε.Ε. Εδώ αρχίζουν οι διαφωνίες. Το ΚΚΕ και η ΑΝΤΑΡΣΥΑ είναι υπέρ της εξόδου. Ο ΣΥΡΙΖΑ, ενώ ξεπέρασε τη νεκρή πλέον ιδεολογία του ευρωκομμουνισμού, είναι υπέρ της παραμονής στο ευρώ και στην Ε.Ε., με στόχο το μετασχηματισμό της σε «Ευρώπη των Λαών». Ούτε η πρώτη, ούτε η δεύτερη θέση δεν έχει θεμελιωθεί συγκεκριμένα, επιστημονικά.
Μήπως λοιπόν το όλον ερώτημα τίθεται λανθασμένα; Στην εποχή της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης, στην Ευρώπη του κεφαλαίου, η απάντηση της Αριστεράς πρέπει να είναι η επιστροφή στο έθνος-κράτος, με ό,τι νέους ανταγωνισμούς θα γεννούσε μια τέτοια επιστροφή στον 19ο αιώνα; Ειδικά η ελληνική οικονομία θα είναι βιώσιμη κόβοντας τις οικονομικές σχέσεις και την τεχνολογική εξάρτηση από τις χώρες της Ευρώπης; Μήπως στόχος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς πρέπει να είναι οι ενωμένες σοσιαλιστικές δημοκρατίες της Ευρώπης; Στόχος που θα επιτευχθεί με το συντονισμό του ευρωπαϊκού εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος. Το ερώτημα φαίνεται ουτοπικό, επειδή προϋποθέτει την ανάπτυξη, τον συντονισμό, την κοινή δράση και τους κοινούς στόχους του εργατικού κινήματος των λαών της Ευρώπης. Το ερώτημα φαίνεται ουτοπικό. Αλλά αυτό που σήμερα είναι ουτοπία, μπορεί να αποτελέσει την πραγματικότητα του αύριο. Ας θυμηθούμε λοιπόν και τη διαλεκτική δυνατότητας και πραγματικότητας, τη διαλεκτική του δυνάμει και του ενεργεία που πρωτοδιατυπώθηκε από τον Αριστοτέλη, αναπτύχθηκε από τον Χέγκελ και εμπλουτίστηκε με υλιστικό περιεχόμενο από τον Μαρξισμό και τις σημερινές επιστήμες, φυσικές και κοινωνικές.
Λοιπόν: Κοινή δράση για άμεσους στόχους, κοινό μέτωπο σωτηρίας από ΚΚΕ, ΣΥΡΙΖΑ, ΑΝΤΑΡΣΥΑ, ανένταχτους, κινήματα, τοπικές οργανώσεις, ως πρώτο βήμα για το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της χώρας μας; Αλλά οι ριζοσπάστες δεν κινδυνεύουν να αφομοιωθούν από την αριστερίζουσα σοσιαλδημοκρατία;
Τι λένε λοιπόν οι «αρμόδιοι»; Το ΚΚΕ θεωρεί κύριο εχθρό τον ΣΥΡΙΖΑ. Συμμαχώντας λοιπόν με τον εαυτό του, επιμένοντας ότι τίποτα καλό δεν θα υπάρξει για «τον λαό» στα πλαίσια του καπιταλισμού, συμμαχώντας με τον εαυτό του και μόνο, θα κάνει όπως ελπίζει, ένα άλμα από το κενό του σήμερα, στο κενό της αόριστης «λαϊκής εξουσίας». Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ, με τη σειρά της, θέτει ως όρο συνεργασίας την έξοδο από το ευρώ και την Ε.Ε. Αρνείται τη συνεργασία στο όνομα του μεσοπρόθεσμου στόχου. Και παραπέρα. Στο χώρο αυτό κυριαρχεί η άποψη ότι μια τέτοια συνεργασία θα είχε ως συνέπεια να αφομοιωθούν οι συνεπείς επαναστατικές δυνάμεις, από τη σοσιαλδημοκρατία, ειδικά από τη δεξιόστροφη ηγεσία του ΣΥΝ. Τόσο τρομερός είναι λοιπόν αυτός ο ΣΥΝ και ο ΣΥΡΙΖΑ και τόσο λίγη εμπιστοσύνη έχουν οι οπαδοί της ΑΝΤΑΡΣΥΑ στις δυνάμεις τους και στη δύναμη των επιχειρημάτων τους; Τόσο πολύ αγνοούν τη δύναμη της βάσης του ΣΥΡΙΖΑ;
Τι είναι δηλαδή ο ΣΥΡΙΖΑ; Το άμεσο πρόγραμμά του είναι ρεφορμιστικό. Υπάρχει όμως ρεφορμισμός και ρεφορμισμός. Κατ’ αρχήν, στρατηγικός στόχος του ΣΥΡΙΖΑ, πολλάκις διατυπωμένος προφορικά και γραπτά είναι ο σοσιαλισμός: «σοσιαλισμός με δημοκρατία», πλεονασμός έστω ο δεύτερος όρος, σοσιαλισμός σχεδόν εξίσου αόριστος με τον σοσιαλισμό της ΑΝΤΑΡΣΥΑ. Αλλά: ο ΣΥΡΙΖΑ είναι μια παγιωμένη κατάσταση; Ακόμα χειρότερα: βαδίζει προς την αγκαλιά της σοσιαλδημοκρατίας; Θα γίνει το νέο ΠΑΣΟΚ; Οι Κασσάνδρες ξεχνούν και στην περίπτωση αυτή τη διαλεκτική: Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα πολυτασικό μόρφωμα. Πεδίο δυνατοτήτων. Υπάρχει η δεξιόστροφη τάση. Αλλά στον ΣΥΡΙΖΑ είναι ενταγμένοι ή τον ψηφίζουν αγωνιστές της Αντίστασης, του εμφυλίου, της ΕΔΑ, των Λαμπράκηδων, του αντιδικτατορικού κινήματος, των μετέπειτα κοινωνικών αγώνων. Που θεμελιώνεται λοιπόν η άποψη της σύγχρονης Κασσάνδρας, ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα γίνει το Νέο ΠΑΣΟΚ, η σημερινή σοσιαλδημοκρατία;
Το ΚΚΕ θεωρεί κύριο εχθρό τον ΣΥΡΙΖΑ. Θα μπορέσει ποτέ να θεραπευτεί από την καταστροφική ασθένεια του πλέγματος σεχταρισμού – οπορτουνισμού; Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ θα ξεπεράσει την επαναστατική ρητορεία, και θα θελήσει να συνεργαστεί με τον ΣΥΡΙΖΑ και τις άλλες αριστερές δυνάμεις; Θα προσπαθήσει, με τις μικρές δυνάμεις της να συμβάλει δημιουργικά στην περαιτέρω ριζοσπαστικοποίηση του ΣΥΡΙΖΑ; Θα θυμηθεί ότι ο ταξικός αγώνας δεν κρίνεται κυρίως από τις επιλογές των ηγεσιών, αλλά από την κίνηση των μαζών;

Ενιαία επαναστατική διαδικασία, αλλά με ποιες δυνάμεις;
Λοιπόν: Ενιαία επαναστατική διαδικασία με στόχο το σοσιαλισμό. Με ποιες δυνάμεις; Ας δούμε τι έλεγε τότε ο Λένιν: «Μόνο με την πρωτοπορία δεν μπορούμε να νικήσουμε. Δεν θα ήταν απλώς ανοησία αλλά έγκλημα, να ρίξουμε μόνη την πρωτοπορία στην αποφασιστική μάχη, προτού όλη η τάξη, προτού οι πλατιές μάζες να έχουν πάρει θέση ή ανοικτής υποστήριξης ή ευμενούς ουδετερότητας» (Λένιν, Άπαντα, Σύγχρονη Εποχή, σ.-41, σ.-68). Η ηγεσία του ΚΚΕ ίσως έχει διαβάσει Λένιν. Αλλά, επί του παρόντος, πρέπει να τον θεωρεί οπορτουνιστή. Οι δεινοί, πράγματι δεινοί ρήτορες της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, τα ξέρουν τα κλασικά γράμματα. Όμως, επί του παρόντος, δεν τολμούν να βγουν από τον κόσμο των «καθαρών ιδεών»: της κατά Μαρξ, ιδεολογίας.
Αλλά: το πρόβλημα είναι στενά πολιτικό και η πολιτική της Αριστεράς είναι απλά εμπειρισμός; Ας θυμηθούμε τον ασπάλακα του Μαρξ, που υπομονετικά σκάβει κάτω από την αστική κοινωνία, προετοιμάζοντας την επαναστατική ανατροπή. Και ας θυμηθούμε τον Γκράμσι και την έννοια της ηγεμονίας: «Το θεωρητικό και πρακτικό αξίωμα της ηγεμονίας, δηλαδή η δυνατότητα μιας τάξης να διευθύνει το σύνολο της κοινωνίας, την οργάνωση και την συναίνεση της ηγεμονίας της, αυτό που είναι το περιεχόμενο της έννοιας της ηγεμονίας, έχει μια γνωσιοθεωρητική εμβέλεια». Για τον Ιταλό κομμουνιστή ηγέτη, η πολιτική συνδέεται οργανικά με την φιλοσοφία: Θεμελιώνεται φιλοσοφικά, και αναδραστικά έχει μια φιλοσοφική εμβέλεια.
Αντίστοιχα, και κατά συνέπεια, στόχος του σοσιαλισμού δεν πρέπει να είναι απλώς η κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Η φτωχή αυτή, οικονομίστικη αντίληψη εφαρμόστηκε (στο βαθμό που εφαρμόστηκε) και απέτυχε. «Ουκ επ’ άρτω μόνον ζήσεται άνθρωπος». Το χριστιανικό αυτό αξίωμα, πρέπει να ισχύσει κατά μείζονα λόγο σε μια σοσιαλιστική κοινωνία, που δεν υπόσχεται την ευτυχία στο επέκεινα αλλά εδώ, στη μικρή γη, όπου όπως έλεγε ο νεαρός Μαρξ, «η ύλη άρχισε να σκέπτεται», να αποκτά συνείδηση του εαυτού της. Ο πρώην «υπαρκτός σοσιαλισμός», πρόσφερε στους πολίτες του «τα λίγα γραμμάρια ευτυχίας» (κατά πως λέει ο Ελύτης). Αλλά σοσιαλισμός σημαίνει ριζική αναμόρφωση της κοινωνίας. Ο Μαρξισμός λοιπόν, εξ ορισμού, έχει μια βασική συνιστώσα: να συγκροτήσει μια ενδοκοσμική ηθική, ιστορική άρνηση του ηθικού κενού του καπιταλισμού.
Και τώρα τι; Στις επόμενες εκλογές, που ίσως γίνουν σύντομα, θα κατορθώσει η Αριστερά μας να συγκροτήσει ένα μέτωπο σωτηρίας με θεμέλιο ορισμένα άμεσα αιτήματα; Θα ανοίξει, ταυτόχρονα ένα δημόσιο, ανοικτό διάλογο για τους μεσοπρόθεσμους στόχους και για τον σοσιαλισμό; Και θα θελήσει να θέσει ως βασικές αξίες του μέλλοντος τον πολιτισμό και μια νέα εγκόσμια ηθική, ελπίδα και κίνητρο για την κοινωνική δημιουργία;
Τέλος: Μια μελλοντική κυβέρνηση της Αριστεράς θα έχει να αντιμετωπίσει την επίθεση και το ψεύδος των μηχανισμών της αστικής τάξης. Θα αρχίσει λοιπόν η Αριστερά μας να προετοιμάζεται οργανωτικά, πολιτικά, ιδεολογικά και ηθικά, για την σύγκρουση που επίκειται;

(Το κείμενο αυτό συντάχθηκε με βάση την προφορική εισήγηση του συγγραφέα, στο Resistance 2012)

Το δις εξαμαρτείν...

περγάδι ...

Του ΕΥΤΥΧΗ ΜΠΙΤΣΑΚΗ*

Εγιναν και οι εκλογές! Αυτή τη στιγμή (Τετάρτη πρωί) φαίνεται ότι θα έχουμε τρικέφαλη μνημονιακή-υποτελειακή κυβέρνηση. Η α­στική τάξη μας (κομπραδόρικη, υποτελειακή, εχθρά του λαού) ενώνεται στις κρίσιμες στιγμές (1944, εμφύλιος, χού­ντα, 1974)· 

Σήμερα: στρατηγική επιλο­γή η Δεξιά, με κομπάρσους το ΠΑΣΟΚ και τη ΔΗΜ. ΑΡ.

Και η Αριστερά; Από τότε που υπάρ­χει δίνει μάχες. Και η δική μας; Εχει ένα ταλέντο: να κερδίζει μάχες και να χάνει τον πόλεμο. Γιατί; Επειδή, για λόγους που δεν μπορώ να αναλύσω εδώ, δεν μπόρεσε, στις κρίσιμες ιστορικές στιγ­μές, να συνδυάσει την ευλύγιστη τακτι­κή με την ανένδοτη προσήλωση στον στρατηγικό στόχο (βλ. σχετικά τα βιβλία μου «Ρήξη ή ενσωμάτωση» και «Γονίδια του μέλλοντος»).

Λοιπόν σήμερα: Εχουμε οικονομική, πολιτική κρίση, κρίση εξουσίας, κρίση πολιτισμική, αλλά δεν έχουμε επανα­στατική κατάσταση. Αντίθετα: Εχουμε συσπείρωση της αντεθνικής Δεξιάς, ά­νοδο του αντιδραστικού εθνικισμού και των δολοφονικών συμμοριών του νεο­ναζισμού. Η αστική μας τάξη τα έχει κα­ταφέρει (επί του παρόντος).

Και η πολυδιασπασμένη Αριστερά; Οταν καίγεται το σπίτι σου, δεν σκέ­φτεσαι γιατί καίγεται. Προσπαθείς να το σβήσεις. Λοιπόν; Λοιπόν η Αριστε­ρά μας θα έπρεπε να είχε προσδιορίσει, συγκεκριμένα, επιστημονικά, τους ά­μεσους, τους μεσοπρόθεσμους και τον στρατηγικό της στόχο: τον σοσιαλισμό. Πώς έδωσε όμως τη σημερινή μάχη, σε μια στιγμή που θα μπορούσε να σχημα­τίσει κυβέρνηση; Ας πάρουμε τα πράγ­ματα με τη σειρά.

Το ΚΚΕ δεν έχει στρατηγική : οι έν­νοιες λαϊκή οικονομία και λαϊκή εξουσία είναι ασαφείς ψευδοέννοιες. Με στόχο, λοιπόν, όχι τον σοσια­λισμό αλλά αυτό το νεφέλωμα, το ΚΚΕ, συμμαχώντας μόνο με τα μέλη και τους οπαδούς του κόμματος, προχωρεί μόνο και αμόλυντο, βλέποντας μόνο εχθρούς και επαναλαμβάνοντας, χωρίς να κου­ράζεται, ότι τίποτα δεν θα γίνει «υπέρ του λαού», του οποίου είναι αποκλειστι­κός καθοδηγητής, κριτής και εντολέας.

Τι έλεγε όμως ο Μαρξ; Και τι λέει ο Λέ­νιν; Ενα μόνο απόσπασμα: «Μόνο με την πρωτοπορία δεν μπορούμε να νική­σουμε. Δεν θα ήταν απλώς ανοησία αλλά έγκλημα να ρίξουμε μόνη την πρωτοπο­ρία στην αποφασιστική μάχη, πρωτού ό­λη η τάξη, πρωτού οι πλατειές μάζες να έχουν πάρει θέση, ή ανοιχτής υποστήρι­ξης ή ευμενούς ουδετερότητας απένα­ντι της». (Λένιν, «Απαντα», «Σύγχρονη Εποχή», τ. 41, σ. 68). 

Ο Μαρξ πρότεινε στους οπαδούς του να στηρίξουν τους Εργατικούς εναντίον των Τόρηδων (και ταυτόχρονα να ετοιμάζουν το σχοινί για να τους κρεμάσουν) και ο Λένιν πρότεινε συνεργασία με τους ρεφορμιστές. Ηταν, λοιπόν, αμφότεροι οπορτουνιστές; Απλώς είχαν μυαλό, ήταν επαναστάτες και ήξεραν να υποτάσσουν την τακτική στη στρατηγική. Και το ΚΚΕ σήμερα; Η κρίση σεκταρισμού-οπορτουνισμού του ΚΚΕ βρίσκεται σε παροξυσμό. Η ηγεσία είναι δέσμια αυτού του πλέγματος. Και οι αριστεροί τιμώρησαν το ΚΚΕ!

Τι είναι όμως ο ΣΥΡΙΖΑ; Ενα πολυτασικό μόρφωμα. Το πρόγραμμα του, ανταποκρινόμενο στα άμε­σα αιτήματα των υποτελών τάξεων και στρωμάτων, είναι από μια άποψη ρε­φορμιστικό. Αλλά ο ΣΥΡΙΖΑ είναι μια παγιωμένη κατάσταση; Οπως είναι γνωστό, στο κόμμα αυτό υπάρχει το α­ριστερό ρεύμα, οργανώσεις κομμουνι­στικής καταγωγής, αγωνιστές του εμ­φυλίου που αντιμετώπισαν παλικαρίσια τον θάνατο, αγωνιστές της ΕΔΑ, των Λαμπράκηδων, του αντιδικτατορικού κινήματος. Και προπαντός: πέρα από τη μικροαστική, η λαϊκή αγωνιστική βάση. Το «ρεφορμιστικό» πρόγραμμα, πιο σωστά το ελάχιστο πρόγραμμα άμε­σης αντιμετώπισης της καταστροφικής πορείας του τόπου, ανταποκρινόταν στις επείγουσες ανάγκες της ιστορικής στιγμής. 

Οι Ελληνες αριστεροί, που α­νέδειξαν αυτό το κόμμα αξιωματική α­ντιπολίτευση , αντιλήφθηκαν σωστά τις ανάγκες της συγκυρίας.

Και η ΑΝΤΑΡΣΥΑ (στην οποία ανή­κω ως μέλος του NAP); Μπερ­δεύοντας τους άμεσους με τους μεσοπρόθεσμους στόχους (ίσως και με τον στρατηγικό) η ΑΝΤΑΡΣΥΑ φοβήθη­κε ότι αν συνεργαζόταν με τον ΣΥΡΙΖΑ στη βάση ενός ελάχιστου προγράμματος θα γινόταν «δωρητής σώματος» στον ΣΥΡΙΖΑ ή έστω μία από τις συνιστώσες του. Λάθος εκτίμηση. Και η ΑΝΤΑΡΣΥΑ τιμωρήθηκε.

Με ποια προοπτική θα έπρεπε λοιπόν να δοθεί η προχθεσινή κρίσιμη μάχη;

Η Αριστερά θα έπρεπε να κατεβεί στις εκλογές ενωμένη, με βάση ένα ελάχι­στο πρόγραμμα:

Αμεσα μέτρα να μην πεινάσει ο λαός. Αρνηση πληρωμής του «χρέους», εκ­δίωξη της τρόικας και καταγγελία των μνημονίων. Θα σχηματιζόταν λοιπόν μια ρεφορμιστική «παναριστερά» που θα εγκατέλειπε τα επαναστατικά της «οράματα», όπως φοβούνται ορισμένοι «καθαροί»; Ειπώθηκε ήδη: Ο άμεσος στόχος θα συνδυαζόταν συγκεκριμένα με τους μεσοπρόθεσμους (έξοδο από το ευρώ, έξω από την Ε.Ε.) και σε μια μακρά προοπτική, με τον στρατηγικό στό­χο: τον σοσιαλισμό.

Η Αριστερά μας συνολικά δεν έχει ανα­ζητήσει τα αίτια της μεγάλης καταστρο­φής του αιώνα που μόλις τελείωσε. Δεν έχει επεξεργαστεί ένα πρόγραμμα σοσια­λιστικής μετάβασης στις συνθήκες του σημερινού καπιταλισμού. Ετσι, άλλοτε βαδίζει τυφλά, νομίζοντας ότι κάνει κομ­μουνιστική πολιτική, άλλοτε περιορίζε­ται στα άμεσα, και άλλοτε, ενώ μετέχει ε­νεργά στους κοινωνικούς αγώνες, αρκεί­ται θεωρητικά στο να επικαλείται την α­νατροπή, την επανάσταση και την κομ­μουνιστική απελευθέρωση. Αλλά: Η ι­στορία γράφεται και σήμερα με αίμα. Ο πόλεμος δεν τελείωσε. Θα διδαχτούμε α­πό το μεγαλείο και τις τραγωδίες του επα­ναστατικού κινήματος;

                                                                                                                 

                                                *Ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Πηγή : Ελευθεροτυπία, Απεργιακή έκδοση των εργαζομένων

Παρ' όλα αυτά ψήφο στην Αριστερά...

ΒΑΘΥ ΚΟΚΚΙΝΟ...

Παρ' όλα αυτά ψήφο στην Αριστερά

Του Ευτύχη Μπιτσάκη - "Δρόμος της Αριστεράς"

Η ελπίδα για έξοδο από την κρίση, το πρόγραμμα και η διαλεκτική στρατηγικής και τακτικής. 

Το «αόρατο χέρι της Αγοράς», οδηγημένο από τα δόγματα του «νεοφιλελευθερισμού», προκάλεσε τη σημερινή παγκόσμια κρίση.
Η Ελλάδα ήταν ένας από τους «αδύναμους κρίκους». Εντούτοις, η κρίση ήταν δυνατόν να αντιμετωπιστεί με αξιοποίηση εγχώριων πηγών. (Βλ. σχετικό άρθρο μου, Ουτοπία, τ. 95, 2011). Αλλά ο Παπανδρέου, οι συν αυτώ και οι μετά απ' αυτόν, δεν θέλησαν: παρέδωσαν αμαχητί τη χώρα στα όρνεα του ΔΝΤ. Αναίσθητοι, θρασείς και ανήθικοι, τολμούν τώρα να ισχυρίζονται ότι θα σώσουν την Ελλάδα! Απειλούν και υβρίζουν.


Την ίδια στιγμή επιχειρούν να ανασυγκροτήσουν το αστικό μπλοκ εξουσίας: την υποτελειακή Δεξιά! Μιλάν για τέλος της «μεταπολίτευσης». Αλλη διαστροφή εννοιών: Κανένα τέλος και καμιά μεταπολίτευση. Πρόκειται για τη χρεοκοπία της χώρας, και την αντίστοιχη χρεωκοπία των αστικών κομμάτων: Οικονομική κρίση, κρίση εξουσίας, άνοδος της Αριστεράς. Αφύπνιση και κίνηση του λαϊκού παράγοντα. Μιλούσαμε για εργασιακό μεσαίωνα. Αλλά τον Μεσαίωνα υπήρχε σχετική σιγουριά: συντεχνίες, κοινοτική γη, αγρότες ελεύθεροι παραγωγοί. Ο Μεσαίωνας προετοίμασε την Αναγέννηση και μ' αυτή, την προλεταριοποίηση των αγροτικών πληθυσμών.

Και σήμερα; Κατακτήσεις αιώνων πρέπει να ακυρωθούν. Ειδικά σε μας: Οι Έλληνες πρέπει να μετατραπούν σε εξουθενωμένο, ταπεινωμένο, ανέστιο λαό, με σκυμμένο κεφάλι. Υπάρχει ελπίδα; Η μόνη δύναμη η οποία μπορεί να αγωνιστεί για έξοδο από την κρίση και για την προοδευτική ανασυγκρότηση της χώρας είναι η Αριστερά. Ποια Αριστερά; Και με ποιο πρόγραμμα; Με ποια διαλεκτική της στρατηγικής και της τακτικής; Το ΚΚΕ συνεχίζει το μοναχικό του δρόμο. Ο πολυφασικός ΣΥΡΙΖΑ ξεπέρασε τη νεκρή πλέον ιδεολογία του Ευρωκομμουνισμού, αλλά δεν έχει επεξεργαστεί μια συγκεκριμένη στρατηγική απέναντι στην Ευρώπη του Κεφαλαίου. Η έννοια «Ευρώπη των Λαών» είναι ψευδοέννοια: δεν επιστρέφει στη γη του συγκεκριμένου. Ως προς την «εξωκοινοβουλευτική» Αριστερά: Κράτησε την ταξική της όραση αυτά τα χρόνια της καταστροφής. Μετέχει στους κοινωνικούς αγώνες. Όμως, δεν κατόρθωσε να υπερβεί τις καταγωγικές αγκυλώσεις της.

Λοιπόν; «Ενότητα μέσα στη διαφορά» (Λένιν). Η σημερινή κρίση αποτελεί μια ιστορική ευκαιρία για την Αριστερά. Αλλά, πολυδιασπασμένη, θα βρει τη δύναμη να υπερβεί τον σημερινό εαυτό της; Η δική μας Αριστερά καταφέρνει να κερδίζει τις μάχες και ναχάνειτον πόλεμο: 1944,1974. Και σήμερα; Το ΚΚΕ, χωρίς στρατηγική, χωρίς πολιτική συμμαχιών, μόνο, άσπιλο και αμόλυντο, ονειρεύεται ένα άλμα στο κενό: από το σήμερα, στη λαϊκή οικονομία και εξουσία. Επανάσταση, λοιπόν, χωρίς συμμάχους, με στόχο δύο ψευδοέννοιες: λαϊκή οικονομία και λαϊκή εξουσία. Φυσικά ακούγεται και η λέξη σοσιαλισμός, αλλά κάτι, σαν «τον σσοσιαλισμό που γνωρίσαμε».

 Ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει μια ενωτική πολιτική χωρίς επεξεργασμένη στρατηγική και χωρίς μια ριζική τομή από τη σοσιαλδημοκρατική παράδοση. Η ανένδοτη στάση της «εξωκοινοβουλευτικής» Αριστεράς είναι άξια σεβασμού, αλλά επικαλούμενη συνεχώς την «ανατροπή, την επανάσταση και την κομμουνιστική απελευθέρωση» δεν κάνει πολιτική. Δεν γίνεται δημιουργός γεγονότων. Δεν συμβάλλει στο ξεπέρασμα του σημερινού κατακερματισμού.

Λοιπόν; Ας θυμηθούμε τον Μάρξ, τον Λένιν, τον Γκράμσι, τη θεωρητική και πρακτική παράδοση της οργανικής συσχέτισης της στρατηγικής με την τακτική: επιμονή στο συγκεκριμένο στρατηγικό στόχο (στην περίπτωσή μας, στον σοσιαλισμό) και ευλυγισία στην κοινή δράση, στις ουσιαστικότερες συγκλίσεις, στην κατάκτηση της οργανικής ενότητας της Αριστεράς, η οποία δεν θα αποκλείει την ποιοτική πολυμορφία.

Τι έλεγε ο Λένιν: Συνεργαστείτε σε ένα, σε δύο, σε τρία σημεία. Συνεργαστείτε μ' αυτούς που θα σας εγκαταλείψουν στην πορεία. Συνεργαστείτε με τους ρεφορμιστές. Συνεργασίες στις «κορυφές», σε αντιστοιχία με την κίνηση των μαζών. Ακόμα: Ας θυμηθούμε τις γκραμσιανές έννοιες της πολιτικής, ιδεολογικής, πολιτισμικής και ηθικής ηγεμονίας ή το κλασικό απόφθεγμα: χωρίς επαναστατική θεωρία η επαναστατική πράξη είναι τυφλή.

Τί κάνουμε λοιπόν; Πρώτος, άμεσος, και δυνάμει εφικτός στόχος: Μέτρα για να αποφύγουμε τη μαζική πείνα και την εξαθλίωση. Καταγγελία της δανειακής σύμβασης. Στάση πληρωμών. Εκδίωξη της Τρόικας.
Ποιος όμως θα τα κάνει αυτά; Μια κυβέρνηση της Αριστεράς. Το σύνθημα είναι καλό και απέδωσε προ ημερών. Όμως: Το υπηρετικό προσωπικό της αστικής τάξης είχε βρει προσωρινή λύση και τώρα προετοιμάζει τη δεξιά - υποτελειακή ανασυγκρότησή του. Λένε: Αν δεν σκύψουμε το κεφάλι, «θα μας διώξουν». Θα μας διώξουν; Το πρόβλημα δεν είναι η Ελλάδα. Η «Ευρώπη» είναι το πρόβλημα. Συνεπώς: Σήμερα, το ελάχιστο εφικτό, δηλαδή η κοινή δράση της Αριστεράς να αποτελέσει ισχυρό ανάχωμα στην καταστροφική πολιτική των κομμάτων της υποτέλειας.

Σταματάμε στο ελάχιστο; Προφανώς όχι! Την ίδια στιγμή επιχειρούμε την οργανωτική, ιδεολογική και πολιτική ανασυγκρότηση της Αριστεράς, ώστε, μαζί με την ανάπτυξη του λαϊκού κινήματος, να διεκδικήσει ρεαλιστικά την εξουσία. Εξουσία μέσα ή έξω από την Ε.Ε.; Εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Ούτε οι «ευρωπαϊστές», ούτε οι αντίθετοι, έχουν, επί του παρόντος, επιστημονικά και πολιτικά συγκεκριμένη απάντηση. Ας αφήσουν λοιπόν οι καθοδηγητές μας τις κλειστές συναντήσεις και την ανταλλαγή επιστολών, και ας ξεκινήσουν έναν ανοιχτό διάλογο μπροστά στο λαό και με το λαό, γι' αυτόν τον ενδιάμεσο στόχο.

Δηλαδή: Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης της τεχνολογίας και της οικονομίας, είναι η οικονομία μας βιώσιμη έξω από την Ε.Ε.; Γενικότερα: με τη διάλυση της Ε.Ε. του Κεφαλαίου, επιστρέφουμε στην ιστορικά ξεπερασμένη μορφή τους'Εθνους-Κράτους; Μήπως λοιπόν η Αριστερά πρέπει να θέσει έναν ευρύτερο στόχο, σύμφωνο με το κλασικό: «Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε»; Μήπως η ανάπτυξη και ο συντονισμός του εργατικού και του κομμουνιστικού ευρωπαϊκού κινήματος πρέπει να θέσει ως στρατηγικό σχέδιο τις Ενωμένες Σοσιαλιστικές Δημοκρατίες της Ευρώπης;

Τούτη τη στιγμή: Κοινή δράση, ανοιχτό διάλογο, θεωρητική και οργανωτική σύγκλιση των δυνάμεων της Αριστεράς με στόχο την ανασυγκρότηση της οικονομίας μέσα από μια ενιαία επαναστατική διαδικασία με τελικό στόχο τον σοσιαλισμό.

Ας είμαστε προσγειωμένοι: Η κρίση δεν οδηγεί νομοτελειακά στην επανάσταση. Στη χώρα μας έχει ήδη αναπτυχθεί ένας αντιδραστικός εθνικισμός, ένας τυφλός ρατσισμός και ένα ρεύμα νεοναζιστικό. Πώς θα αντιπαλέψουμε αυτές τις τάσεις; Έχοντας ως βασική αρχή έναν υγιή διεθνικό πατριωτισμό. Η Αριστερά, εξ ορισμού πατριωτική, δεν μπόρεσε σε κρίσιμες στιγμές να συνδυάσει διαλεκτικά το ταξικό με το εθνικό.

Στην κατοχή, το εθνικό επικάλυψε το ταξικό. Σήμερα πολλοί μιλούν για νέα κατοχή και για νέο ΕAM. Αλλά η βασική, θεμελιακή αντίθεση σήμερα είναι η αντίθεση εργασίας και κεφαλαίου. Το εθνικό αναδύεται ως παράγωγη αντίθεση, εξαιτίας της υποτελειακής και προδοτικής πολιτικής των αστών. Ας μην υποτιμήσουμε συνεπώς το εθνικό. Ας μην αφήσουμε τον πατριωτισμό, λάφυρο στην αντιδραστική ιδεολογία:

Ο Παπαδήμος χτες και ίσως ο Σαμαράς αύριο, δεν δρουν «ως εντολοδόχοι των ξένων». Είναι, πριν απ' όλα, εντολοδόχοι της εγχώριας αστικής τάξης. Οι ξένοι καλούνται κάθε φορά να υπηρετήσουν, μαζί με τα δικά τους, και τα συμφέροντα του εγχώριου κεφαλαίου το οποίο, αν και «εγχώριο», δεν έχει ούτε πατρίδα, ούτε πατριωτισμό, ούτε ηθική.
Και στην 17η Ιουνίου; Ούτε αποχή, ούτε λευκό. Κριτική, αγωνιστική ψήφο στην Αριστερά. Ο πόλεμος θα συνεχιστεί.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΕΥΤΥΧΗ ΜΠΙΤΣΑΚΗ

Εποχη ...

Έχουμε κρίση. Και η Αριστερά;
Μια νέα κατάσταση διαμορφώνεται μετά τις τελευταίες πολιτικές εξελίξεις, που κάνει ακόμα μεγαλύτερες τις απαιτήσεις της κοινωνίας από την Αριστερά. Την πολυδιασπασμένη κι όμως ανερχόμενη στις συνειδήσεις των λαϊκών στρωμάτων Αριστερά. Θα μπορέσει να ανταποκριθεί στο κάλεσμα της στιγμής; Και με ποιους όρους; Η συζήτηση με το ιστορικό στέλεχος της Αριστεράς, φιλόσοφο και επίμονο αγωνιστή της κοινωνικής απελευθέρωσης, Ευτύχη Μπιτσάκη, ανιχνεύει απαντήσεις σε αυτά τα κρίσιμα ερωτήματα.
Τα κόμματα της αστικής τάξης ενώνονται για να σώσουν το καθεστώς. Και η Αριστερά;
Η χρεοκοπία του σημερινού καθεστώτος υποτέλειας είναι δεδομένη. Δεδομένη είναι και η χρεοκοπία των δυο αστικών κομμάτων, όπως και η ογκούμενη αγανάκτηση, η περιφρόνηση και η αντίσταση των τάξεων και των στρωμάτων του πληθυσμού που πλήττονται από την κρίση. Ο δικομματισμός έφτασε σε αδιέξοδο. Για να σωθεί το καθεστώς και η πολιτική του εκπροσώπηση, εγχώρια και ξένα επιτελεία έπαιξαν το τελευταίο τους χαρτί: έφτασαν να συγκυβερνήσουν με την άκρα δεξιά. Αλλά η επιδιωκόμενη δήθεν εθνική συναίνεση είναι πλαστή, και δημιούργησε ήδη νέες ρωγμές στο αστικό μπλοκ εξουσίας και νέο κύμα περιφρόνησης από το πολιτικά ώριμο τμήμα του Ελληνικού Λαού. Κάθε φορά που το αστικό καθεστώς και η πολιτική του εκπροσώπηση έφθαναν σε αδιέξοδο, φρόντιζαν να ανακαλύψουν κάποιο σωτήρα του έθνους: Παπάγος, Πλαστήρας, Γέρος της Δημοκρατίας, χούντα, εθνάρχης Καραμανλής. Και τώρα: Λουκάς Παπαδήμος.
Ποιες μπορεί να είναι οι προοπτικές της τρικέφαλης κυβέρνησης;
Ο κ. Παπαδήμος είναι σοβαρός (δεν μας κάνει να ντρεπόμαστε), είναι ήπιος, γνωρίζει ελληνικά, υπήρξε διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και, όπως αποκαλύπτει η «Λε Μοντ», ως συνεργάτης της Goldman Sachs «μετείχε στο μαγείρεμα των λογαριασμών» που έκανε η αγαθή τράπεζα. Ο πρωθυπουργός μας, όπως και ο Μάριο Ντράγκι και ο Μόντι ανήκουν «στη λεγόμενη ευρωπαϊκή κυβέρνηση Sachs» («Λε Μοντ», «Ελευθεροτυπία», 15/11). Συνεπώς: ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση!
Τι υπόσχεται λοιπόν ο κ. Παπαδήμος; Τήρηση όλων των δεσμεύσεων της χώρας. Να «μην τεθεί σε κίνδυνο η παραμονή στη ζώνη του ευρώ». Συνεπώς: εκποίηση της κρατικής περιουσίας, νέα μέτρα που θα οδηγούν σε περαιτέρω εξαθλίωση και πείνα, καταστροφή του κράτους πρόνοιας, κ.τ.λ. Όπως λέει ο ίδιος, νέες θυσίες (από ποιους;) που δεν πρέπει να πάνε χαμένες!
Λοιπόν, σε δέκα χρόνια θα φθάσουμε, «ανακάμπτοντας», εκεί που ήμασταν το 2009: στο 120%. Μέγα ψέμα. Επειδή, για να «επανακάμψουμε», πρέπει να εκποιηθεί ο κρατικός τομέας της οικονομίας, συν όλα τα μέτρα κατοχικής πείνας (και χειρότερης, επειδή τώρα θα πεινάσουν και οι αγρότες!) Αλλά, σύμφωνα με μελέτη δημοσιευμένη στην «Ελευθεροτυπία», αν σε δέκα χρόνια ξεπουληθούν τα πάντα, θα χρωστάμε πάλι περίπου 350 δισ. Αν δεν τα καταφέρουν στο ξεπούλημα, το χρέος θα φθάσει στο μισό τρισεκατομμύριο ευρώ! Ελπίδα για σωτηρία του ελληνικού λαού: η αγωνιστική πολιτική πάλη, με ηγετική δύναμη την Αριστερά.
Με τη σημερινή πολιτική τους, η αστική τάξη και το πολιτικό προσωπικό της δεν φοβούνται μήπως η αγανάκτηση του κόσμου κατευθυνθεί πια αποκλειστικά στην Αριστερά;
Φοβούνται! Και δεν φοβούνται μόνον οι Έλληνες αστοί και το πολιτικό προσωπικό τους. Φοβάται η αστική τάξη της Ευρώπης, «κοιτίδας της Δημοκρατίας», που βιώνει και αυτή τη δική της κρίση: ανεργία, φτώχεια μέσα στον κοινωνικό πλούτο, καταστροφή των κοινωνικών σχέσεων στις μεγάλες πόλεις της ανθρώπινης ερημιάς, του αναδυόμενου ρατσισμού και νεοφασισμού. Τέλος, φοβούνται οι ιμπεριαλιστές του πλανήτη, που βιώνει την πιο τρομακτική δομική κρίση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και κοινωνικής συμβίωσης. Οι αστοί φοβούνται το ξύπνημα του μισοκοιμισμένου γίγαντα: του παγκόσμιου προλεταριάτου. Σήμερα, λοιπόν, τίθεται ένα ιστορικό καθήκον στην ελληνική Αριστερά.
Υπόσχονται ανάπτυξη. Αλλά η ύφεση θα βαθύνει. Πού θα βρεθεί το πλεόνασμα για να μειωθεί το χρέος; Οι μεσίτες που ξεπούλησαν τη χώρα, πρέπει να διωχτούν. Για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας και την πολιτισμική της αναγέννηση είναι αναγκαία μια σύγχρονη Αριστερά, η οποία, μέσα από τη συγκρότηση διευρυνόμενων συμμαχιών και σε δημιουργική αλληλεπίδραση με τα αυθόρμητα κινήματα, θα κατακτήσει την πολιτική, την ιδεολογική και την πολιτισμική- ηθική ηγεμονία.
Υπάρχουν, κατά τη γνώμη σου, συγκλίσεις στο χώρο της Αριστεράς, που να δημιουργούν έδαφος για ευρύτερες μονιμότερες συνεργασίες;
Η Ελλάδα είναι μια χώρα σε παρακμή. Η σημερινή κρίση είναι ο παροξυσμός της πάγιας και πολύμορφης κρίσης της κοινωνίας μας. Κρίση του παραγωγικού τομέα, υποβάθμιση της ποιότητας ζωής στις σημερινές τερατουπόλεις, καταστροφή του περιβάλλοντος, συνοπτικά καταστροφή του ομαλού μεταβολισμού ανθρώπου – φύσης. Και ενώ η χώρα έχει ανάγκη από μια συνολική αξιοβίωτη ανασυγκρότηση, εγχώριοι και ξένοι επιβάλλουν μια συνολική καταστροφή.
Και η Αριστερά; Η Αριστερά δεν φαίνεται ότι προσπαθεί να ξεπεράσει τη δική της κρίση, που οι ρίζες τους βρίσκονται στον Λίβανο και στη Βάρκιζα, η οποία συνεχίστηκε στην περίοδο της παρανομίας του ΚΚΕ, ξέσπασε με τη 12η Ολομέλεια το 1968, και συνεχίζεται με τη σημερινή πολυδιάσπαση. Και σήμερα, ενώ η χώρα οδηγείται στην καταστροφή, «ο κόσμος καίγεται και η γρηά χτενίζεται».
Ας μην είμαστε άδικοι. Υπάρχει το ΚΚΕ, η μεγαλύτερη και πιο οργανωμένη δύναμη της Αριστεράς. Το ΚΚΕ αυτοχαρακτηρίζεται μαρξιστικό και λενινιστικό. Φαίνεται όμως ότι «δεν διάβασε» Μαρξ, Λένιν και Γκράμσι για τις σχέσεις στρατηγικής και τακτικής και για το ζήτημα των συμμαχιών. Άσπιλο και αμόλυντο, λοιπόν, πορεύεται τη μοναχική αγωνιστική πορεία του. Υπάρχει ο ΣΥΡΙΖΑ. Οι δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ ξεπέρασαν ήδη τις αυταπάτες του ευρωκομμουνισμού. Θα συνειδητοποιήσουν ότι η ΕΕ δεν μεταρρυθμίζεται, ότι πρέπει να ανατραπεί; Θα υπερβεί τις εσωτερικές του διαμάχες; Να ελπίσουμε ότι θα καταστεί σημαντική δύναμη για την ανατροπή του σημερινού καθεστώτος υποτέλειας; Και οι δυνάμεις της «εξωκοινοβουλευτικής» Αριστεράς, κουκουδογενείς, τροτσκιστικής και μαοϊκής προέλευσης, παρούσες πάντα στους καθημερινούς αγώνες; Είκοσι χρόνια μετά την κατάρρευση του σοσιαλιστικού στρατοπέδου, θα τολμήσουν να «υπερβούν» (με τη διαλεκτική έννοια του όρου) το παρελθόν τους; Η συγκρότηση της ΑΝΤΑΡΣΥΑ είναι ένα πρώτο θετικό βήμα.
Λοιπόν, η Αριστερά επωμίζεται, ιδιαίτερα σήμερα, ένα ιστορικό καθήκον: να γίνει η πρωτοπορία για την ανατροπή του νέου καθεστώτος της υποτέλειας και για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας, με στρατηγικό στόχο το σοσιαλισμό. Σαράντα χρόνια μετά το 1968 είναι καταδικαστέος όποιος αρνείται την κοινή δράση, το δημόσιο διάλογο, την κατάκτηση ευρύτερων μορφών συνεργασίας, με τελικό στόχο μια Αριστερά ενιαία, δημοκρατική και επαναστατική.
Το μέγεθος των ζητημάτων που κρίνονται σήμερα θα έπρεπε να καθιστά πιο επιτακτική την ανάγκη για συνεργασία των δυνάμεων της αριστεράς. Υπάρχει, άραγε, κάποιο υπαρκτό εμπόδιο, αντίστοιχου μεγέθους, που να κάνει ανέφικτο ένα τέτοιο στόχο;
Η κοινή δράση και, στην πορεία των κοινωνικών αγώνων, η ενοποίηση της Αριστεράς αποτελεί σήμερα όχι απλώς καθήκον, αλλά όρο για την επιβίωση του ελληνικού λαού. Η Ελλάδα δεν είναι σήμερα μια ανεξάρτητη χώρα. Η σημερινή κυβέρνηση δεν είναι ελληνική: είναι μια κυβέρνηση από Έλληνες, εντολοδόχος του ευρωπαϊκού και αμερικανικού ιμπεριαλισμού. Μια κυβέρνηση υπό εποπτεία. Τα εμπόδια για μια ευρύτερη και προοπτικά στρατηγικού χαρακτήρα ενότητα της ελληνικής Αριστεράς είναι γνωστά: κρίση που έχει ως αφετηρία την προδοσία της εαμικής επανάστασης, την ήττα του εμφύλιου, τη «δυαδική εξουσία» στην περίοδο της ΕΔΑ, τη διάσπαση του ’68 και τη συνεχιζόμενη εχθρότητα των θραυσμάτων – προϊόντων της κρίσης. Υπόβαθρο: η θεωρητική ανεπάρκεια, η αδυναμία μιας διαλεκτικής ενότητας στρατηγικής και τακτικής, η διαιώνιση του πλέγματος σεχταρισμού- οπορτουνισμού (ΚΚΕ) και οι αντιφάσεις της «ανανεωτικής» Αριστεράς. Όμως το παρελθόν που «βαραίνει ακόμα σαν βραχνάς στα μυαλά των ζωντανών» (Μαρξ) δεν είναι αναγκαστικά αξεπέραστο εμπόδιο. Όλοι και καθένας έχουμε ευθύνη για τη συγκρότηση μιας πολύμορφης έστω, αλλά ενιαίας αριστεράς. Λέγεται από πολλούς ότι η χώρα είναι υπό κατοχή και ότι σήμερα είναι αναγκαίο ένα νέο ΕΑΜ. Όμως σήμερα στην Ελλάδα δεν υπάρχει ξένος κατακτητής. Σήμερα η ιστορικά ξεπερασμένη ελληνική αστική τάξη, από «κοινού συμφέροντος» με την ΕΕ, έχει συγκροτήσει ένα ιστορικά ανέκδοτο καθεστώς υποτέλειας. Σήμερα, λοιπόν, ο αγώνας είναι βασικά ταξικός. Κύρια πλευρά της αντίθεσης είναι η ταξική. Το στοιχείο του πατριωτισμού είναι παράγωγο και δευτερεύον. Υποτάσσεται και υπηρετεί το ταξικό.
Οι συνθήκες που διαμορφώνονται σήμερα, μοιάζουν ευνοϊκές για την αριστερά. Υπάρχουν ελπίδες, να ανακάμψει, συμβαδίζοντας με την ανάπτυξη των λαϊκών κινημάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο;
Η κρίση είναι σήμερα παγκόσμια. Συγκεκριμένη περίπτωση, η κρίση της ΕΕ. Συνεπώς η αντίσταση της εργατικής τάξης της Ελλάδας, πρέπει να συντονιστεί με την αντίσταση του προλεταριάτου της ΕΕ. Στην επίθεση του ευρωπαϊκού κεφαλαίου πρέπει να αντιταχθεί η αντεπίθεση της εργατικής τάξης της Ευρώπης. Διεθνοποίηση του κεφαλαίου – διεθνοποίηση του επαναστατικού κινήματος. Ακούμε συχνά: Έξω από την ΕΕ. Ανατροπή, κ.λπ. Ερώτημα: Αν μια χώρα της ΕΕ αποκτήσει πρώτη αριστερή κυβέρνηση, πρέπει να φύγει από την ΕΕ, ή να παραμείνει ώστε να αποτελέσει καταλύτη για την αποσάθρωση του οικοδομήματος του ευρωπαϊκού κεφαλαίου; Στόχος πρέπει να είναι η επιστροφή στο Έθνος – Κράτος, ή η ανάπτυξη ενός επαναστατικού κινήματος με στόχο τις Ενωμένες Σοσιαλιστικές Δημοκρατίες της Ευρώπης; Για τη χώρα μας: Ένας νέος, διεθνιστικός πατριωτισμός, που θα απορρίπτει και τον αντιδραστικό εθνικισμό και την κοσμοπολίτικη άρνηση ενός αυθεντικού πατριωτισμού, ανάγκη της ιστορικής στιγμής.
•