Είναι οι δικαστές συντεχνία;

του Σταυρου Καπακου, απο την Αυγη...

Στις δημοκρατικές κοινωνίες ισχύει αυτό που ευφυώς υποστήριζε ο Αναξίμανδρος για την ισορροπία στη φύση. Η γη ισορροπεί επειδή ασκούνται πάνω της αντίρροπες δυνάμεις. Ισορροπία υπάρχει όταν οι δυνάμεις αυτές βρίσκονται μεταξύ τους σε "σχέση δικαιοσύνης". Αυτή η αντίληψη, που θα την ονομάζαμε σήμερα κοινωνική δικαιοσύνη και κοινωνική συνοχή,
μου ήρθε στον νου μετά τις αποφάσεις των ανωτάτων δικαστηρίων της χώρας για τις αμοιβές των δικαστών και των ενστόλων από τη μια και τις μειώσεις των μισθών στον ιδιωτικό τομέα ή την αντιμετώπιση των καθαριστριών από την άλλη. Πρόκειται για δύο μέτρα και δύο σταθμά, που δεν προοιωνίζονται θετικές εξελίξεις για μια κοινωνία που θέλει να λέγεται δημοκρατική. Δεν μπορεί τα θεμελιώδη δικαιώματα να υπάρχουν κατ' αναλογίαν, ούτε να υπάρχουν δυο μέτρα και δυο σταθμά για τους πολίτες μιας χώρας.
Σε μια δημοκρατική κοινωνία πρέπει να υπάρχει ισότητα, όπως μας την κληροδότησε η Γαλλική Επανάσταση, διαφορετικά η διάκριση των πολιτών σε πατρίκιους και πληβείους τορπιλίζει την ισονομία και τις δημοκρατικές αρχές. Αν τα μέλη των ανωτάτων δικαστηρίων στη χώρα μας θεωρούν πως τα δικαιώματα υπάρχουν κατ' αναλογίαν, αν δηλαδή ορισμένες φορές, όπως για παράδειγμα στη σημερινή εποχή της βαθιάς κρίσης, δεν είναι καθήκον της πολιτείας να μεριμνά ώστε να γίνονται σεβαστά στον μέγιστο βαθμό τα δικαιώματα στην Υγεία, την Παιδεία, την ελευθερία έκφρασης, την εργασία, τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, αλλά λόγω "υπέρτερου κοινωνικού συμφέροντος" μπορούν να περικόπτονται, τότε η αρχή αυτή πρέπει να ισχύει για όλους τους πολίτες. Διαφορετικά η διάκριση δείχνει αντιδημοκρατική αντίληψη ακόμη κι αν επενδύεται με τον μανδύα της υψηλότερης -υποτίθεται- θεσμικής λειτουργίας του ρόλου κάποιας ομάδας, της δικαστικής εν προκειμένω.
Οι ανώτατοι δικαστές, αν και ομνύουν στην ισότητα ως θεμελιώδη δημοκρατική αρχή, με τις αποφάσεις τους θεωρούν ότι οι ίδιοι και οι ένστολοι είναι πιο ίσοι από τους άλλους πολίτες.

Αναζητούνται "πρόθυμοι"...

του Σταυρου Καπακου, απο την Αυγη...

ΤΟ CNN είναι ίσως το πιο γνωστό δημοκρατικό δίκτυο ενημέρωσης για τα δεδομένα των ΗΠΑ. Τα αμερικανικά δίκτυα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης και όταν δεν διαχειρίζονται θέμα αμιγούς αμερικανικού ενδιαφέροντος είναι πιο ανοικτά. "Ο ΣΥΡΙΖΑ κόντρα στην ακροδεξιά στροφή της Ευρώπης" ήταν ο τίτλος στην ιστοσελίδα του CNN μετά τις ευρωεκλογές.

Αν και η ερμηνεία του CNN έχει ενδεικτική αξία, δεν είναι θέσφατο, ας μην την αφήσουμε να πέσει κάτω. Πολύ περισσότερο που γνωρίζουμε τις ερμηνείες του εγχώριου πολιτικού κατεστημένου και των "θεσμών" της ενημέρωσης στην Ελλάδα. Αλλά και το BBC επιχείρησε μια ερμηνεία που έχει αναλογίες με αυτή του CNN. Ανέδειξε τις τρεις απαντήσεις στην κρίση της Ευρωζώνης: την ευρωσκεπτικιστική της Λεπέν και του Φάρατζ, την αριστερή του ΣΥΡΙΖΑ και τη σοσιαλδημοκρατική του Ρέντζι, ο οποίος πήρε 40% με γραμμή κατά της λιτότητας, άλλο αν είναι πολύ πιθανό να τα γυρίσει γρήγορα.
Τρεις ημέρες μετά τις ευρωεκλογές, ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε στη συνέλευση του ΣΕΒ τους βασικούς άξονες της "νέας κοινωνικής συμφωνίας" για την ανασυγκρότηση της χώρας. Απέναντι στη "φθηνή οικονομική μεγέθυνση", την εσωτερική υποτίμηση, με μαζική ανεργία και χωρίς δικαιώματα, της στρατηγικής Σαμαρά - Μέρκελ αντιπρότεινε την "κοινωνική συμφωνία" με εργασιακές σχέσεις, ασφάλεια μισθών και συντάξεων, παραγωγή δημοσίων αγαθών, αναδιανομή και φορολογία κερδών, μείωση ενεργειακού κόστους και ευρωπαϊκό "new deal".
Μερικοί βιάστηκαν να μιλήσουν για δεξιά στροφή του ΣΥΡΙΖΑ, ενώ ορισμένοι γνωστοί "θεσμοί" της ενημέρωσης συνέχισαν να αναλύουν τα πράγματα σαν να μην έχει αλλάξει τίποτα. Συνέχισαν, δηλαδή, να εγκαλούν τον ΣΥΡΙΖΑ επειδή έθεσε θέμα πολιτικής νομιμοποίησης της κυβέρνησης και ζήτησε να έχει λόγο σε ορισμένα κρίσιμα θέμα, όπως ο νέος διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, ο νέος επίτροπος κ.λπ. Περιέργως εγκαλείται ο ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος ζητάει να έχει λόγο στις επιλογές που δεσμεύουν τη χώρα, αλλά όχι ο Σαμαράς, ο οποίος αποφασίζει μόνος του. Η συνεννόηση θεωρείται μονόδρομος μόνο εφόσον ο ΣΥΡΙΖΑ είναι "υπάκουος".

Προπαγάνδα και πραγματικότητα...

του Σταυρου Καπακου, απο την Αυγη...

Το θέμα του πρωτογενούς πλεονάσματος είναι το κορυφαίο προπαγανδιστικό χαρτί του συστήματος Σαμαρά, αφού πάνω σε αυτό έχει οικοδομήσει όλη την επιχειρηματολογία περί ανάκαμψης της οικονομίας, αποδέσμευσης από το Μνημόνιο, αλλά και την προσδοκία για ρύθμιση του χρέους βάσει της δέσμευσης που έχουν αναλάβει οι δανειστές.

Η επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος ύψους 1,5 δισ. ευρώ, αν αυτό είναι το τελικά αποδεκτό, δεν μπορεί να λειτουργήσει θετικά υπό τις παρούσες συνθήκες για την ελληνική οικονομία. Ένα πλεόνασμα θα ήταν επιτρεπτό αν η οικονομία βρισκόταν σε ανοδικό κύκλο, σε ανάπτυξη, αν δεν ήταν σε βαθιά ύφεση. Η κυβέρνηση πέτυχε το πρωτογενές πλεόνασμα ασκώντας μια άδικη φορολογική και μια σκληρή περιοριστική οικονομική πολιτική. Τα σκληρά μέτρα δεν αποσκοπούσαν στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, ενώ η υπερβολική φορολογία συνέτεινε στο βάθαιμα της ύφεσης και έφερε σε απόγνωση χιλιάδες πολίτες.
Το ερώτημα είναι: γιατί εφαρμόζεται αυτή η πολιτική; Η απάντηση είναι πολύ απλή. Η πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης είναι μια στρατηγική στην οποία έχουν συμφωνήσει η κυβέρνηση και η τρόικα, να μειωθούν οι μισθοί και τα εισοδήματα και να υποτιμηθούν οι περιουσιακές αξίες, δημόσιες και ιδιωτικές. Να "σκοτωθεί" δηλαδή ένα μεγάλος μέρος του ΑΕΠ, πάνω από 50 δισ., για να δημιουργηθούν κίνητρα στους επίδοξους επενδυτές, να αγοράσουν και να πουλήσουν Ελλάδα. Αυτή η οικονομική μεγέθυνση αποτελεί για το σύστημα Σαμαρά την ουσία της οικονομικής του πρότασης. Δεν πρόκειται όμως για παραγωγική ανασυγκρότηση και ανάπτυξη, αλλά κατά κύριο λόγο για φούσκα κερδοσκοπίας με σαθρές παραγωγικές βάσεις, η οποία στηρίζεται στη βίαιη υποτίμηση της εργασίας και των περιουσιακών αξιών.

Και τώρα τι κάνουμε με το ιδιωτικό χρέος;

του Σταυρου Καπακου, απο την Αυγη...

Ένα από τα στοιχεία τα οποία έδειχναν ότι τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα δεν διακρίνονταν για την ασωτία τους, στερεότυπο που αρέσκονταν να αναπαράγουν τα γερμανικά "λαϊκά" μέσα, ήταν το χαμηλό ιδιωτικό χρέος στη χώρα μας. Πριν από την υπαγωγή στο Μνημόνιο, το ιδιωτικό χρέος στην Ελλάδα, δηλαδή τα δάνεια που είχαν πάρει από τις τράπεζες τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις, μόλις υπερέβαινε το 90% του ΑΕΠ και ήταν, μαζί με το ιδιωτικό χρέος της Φινλανδίας, το μικρότερο στην Ευρωζώνη. Αυτό σημαίνει ότι οι Έλληνες, ως ιδιώτες, δεν ήταν αμέριμνοι τζίτζικες, όπως θέλει το στερεότυπο, που χρησιμοποιούν οι θιασώτες της πολιτικής του τιμωρητικού προτεσταντισμού, ένα "φρούτο" το οποίο δυστυχώς δεν ευδοκιμεί μόνο στο Βερολίνο. Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης, το ιδιωτικό χρέος της Ισπανίας και της Πορτογαλίας ήταν στο 181% και στο 169% αντίστοιχα, ενώ της Ιρλανδίας 259%.
Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι το κράτος στην Ελλάδα δημιουργούσε εισοδήματα και κατά συνέπεια ένα μέρος από τα δάνεια που έπαιρνε και θεωρούνται δημόσιο χρέος πρέπει να εκλαμβάνεται στην πραγματικότητα ως ιδιωτικό. Αν και δεν υπάρχει ευρωπαϊκή χώρα στην οποία το κράτος να μη δημιουργεί εισοδήματα, και πάλι το σύνολο του χρέους, δημοσίου και ιδιωτικού, στην Ελλάδα ήταν λίγο υψηλότερο του αντίστοιχου της Γερμανίας (205% έναντι 202%). Αν βάλουμε για λίγο στην άκρη την ευθύνη που έχει το παραγωγικό - καταναλωτικό μοντέλο για την εκδήλωση της "ελληνικής κρίσης", το υπόλοιπο μερίδιο της ευθύνης για την αύξηση του δημοσίου χρέους εντοπίζεται στα μειωμένα φορολογικά έσοδα επί σχεδόν μια δεκαετία, στην αλόγιστη αύξηση των δαπανών τα τελευταία χρόνια προ του Μνημονίου και στη σπατάλη πόρων λόγω διαφθοράς. Τα στοιχεία αυτά από μόνα τους δείχνουν και τον δρόμο "θεραπείας" που όφειλε να ακολουθήσει η χώρα, αλλά ανθ' ημών... Μνημόνιο.

Ο Κέινς και η ελληνική προεδρία...

του Σταυρου Καπακου, απο την Αυγη...

Θυμάμαι ένα σκίτσο του Κέινς με τους τρεις ηγέτες των νικητών που επέβαλαν τη συμφωνία των Βερσαλλιών στη Γερμανία το 1019. Ουίλσον (ΗΠΑ), Λόιδ Τζορτζ (Βρετανία) και Κλεμανσό (Γαλλία), υπό την μέθη του νικητή, απαιτούσαν να πληρώσει η Γερμανία τις υπέρογκες πολεμικές επανορθώσεις 24 δισ. λιρών. Απέναντί τους ο Κέινς να τους καταχεριάζει λέγοντάς τους ότι είναι τυφλοί, ότι θέλουν να συντρίψουν τη Γερμανία και ότι είναι δέσμιοι της κοινής γνώμης. "Αν θέλουμε να αρμέξουμε τη Γερμανία, πρέπει να μην την καταστρέψουμε", έλεγε ο Κέινς στο μνημειώδες έργο του "Οι οικονομικές συνέπειες της ειρήνης" και αντιπρότεινε αντί επανορθώσεων ύψους 24 δισ. λιρών αποζημιώσεις 2 δισ. Η ιστορία είναι γνωστή: οι τρεις ηγέτες αγνόησαν την πρόταση του Κέινς και ουσιαστικά προετοίμασαν το έδαφος για τον επόμενο μεγάλο πόλεμο που αιματοκύλησε την Ευρώπη.
Σήμερα, η άποψη την οποία εξέφρασε τότε ο Κέινς θεωρείται αυτονόητη, αλλά... στερνή μου γνώση να σ' είχα πρώτα. Έτσι συμβαίνει με τις απόψεις που φαίνονται αιρετικές, υπό το βάρος της συγκυρίας, αλλά στην πραγματικότητα είναι πολύ πιο ρεαλιστικές από αυτές που τελικά εφαρμόζονται, αδιαφορώντας, πολλές φορές, για τις πιθανές δραματικές επιπτώσεις. Το μέλλον, όμως, ανήκει σ' αυτούς που το διαμορφώνουν, όχι σ' αυτούς που σύρονται από τις εξελίξεις.
Γιατί θυμήθηκα εκείνη την εικόνα του Κέινς; Επειδή η πορεία της Ευρωζώνης τα τελευταία χρόνια, κάτω από την ηγεμονία της Γερμανίας, έχει αναλογίες με την καταστροφική συμφωνία των Βερσαλλιών, ιδιαίτερα στις χώρες του Νότου.

Γιατί χαίρεται ο Σαμαράς;

του Σταυρου Καπακου, απο την Αυγη...

Στην πολιτική οι κυβερνήσεις έχουν την ανάγκη να υπόσχονται καλύτερες ημέρες. Δεν θα εξαιρεθεί από αυτή την αυτονόητη ανάγκη ο πρωθυπουργός, ο οποίος χθες, στο διάγγελμά του προς τον ελληνικό λαό, προέβλεψε το τέλος της ύφεσης και την προοπτική της ανάκαμψης από το 2014.
Ο Αντώνης Σαμαράς δεν απέφυγε ούτε αυτή τη φορά να πει πως η Ελλάδα "γίνεται ξανά μια φυσιολογική χώρα". Πώς είναι δυνατόν, όμως, να θεωρούνται φυσιολογικά φαινόμενα η μαζική ανεργία, η καταβύθιση του ΑΕΠ και η πτώση των αποδοχών σε πρωτοφανή παγκοσμίως επίπεδα;
Ο Σαμαράς, χωρίς ίσως να το συνειδητοποιεί, διολισθαίνει προς τη γραμμή του τιμωρητικού προτεσταντισμού της Μέρκελ. Επιμένει, πάντως, πως, παρά τις κατακλυσμιαίες αυτές επιπτώσεις, η κυβέρνησή του πέτυχε πρωτογενές πλεόνασμα και εκφράζει την εκτίμηση ότι αυτό θα αποτελέσει "θεμέλιο της ανεξαρτησίας μας και της ελπίδας μας για το μέλλον". Λέξεις επιλεγμένες για να αποτελέσουν, υποτίθεται, απαντήσεις στα κρίσιμα ερωτήματα που θέτουν οι πολίτες.
Μεγάλο μέρος των πολιτών προσάπτει στην κυβέρνηση Σαμαρά ότι είναι υποτακτική προς την Μέρκελ και ότι παραδόθηκε άνευ όρων. Τώρα, λέει με νόημα ο Σαμαράς, με το πρωτογενές πλεόνασμα, ανακτούμε τη (χαμένη) ανεξαρτησία μας και, το κυριότερο, μπορούμε να ελπίζουμε.
Ας δούμε πώς επιτεύχθηκε το πρωτογενές πλεόνασμα, παραβλέποντας προς στιγμήν τις κατακλυσμιαίες επιπτώσεις στην κοινωνία, στοιχείο κάθε άλλο παρά αμελητέο, ίσως μάλιστα το πιο σημαντικό. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Νοεμβρίου, η κυβέρνηση "έκοψε" περίπου 3 δισ. ευρώ από τις δημόσιες επενδύσεις και εμφάνισε τις επιστροφές από την ΕΚΤ και τις κεντρικές τράπεζες, περίπου 1,5 δισ. ευρώ, ως έσοδα, προκειμένου να εμφανίσει πλεόνασμα 2,7 δισ.

Σιγά μη φοβούνται τη λογοκρισία "Τα Νέα"....

Σταύρος Καπάκος, απο την Αυγη...

Δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι εκεί στα "Νέα" φοβούνται μην τους λογοκρίνει η "Αυγή". Σιγά μη φοβούνται τέτοιο πράγμα στην εφημερίδα της κυβερνήσεως... Δυσκολεύομαι επίσης να πιστέψω ότι τόσο διακεκριμένοι δημοσιογράφοι, όπως αυτοχαρακτηρίζονται, δεν μπορούν να διακρίνουν το χάσμα που υπάρχει μεταξύ της κριτικής, αυστηρής έστω, αλλά κριτικής, και της πρόθεσης για λογοκρισία.
Ήταν άραγε άδικη η κριτική της "Αυγής": "Η διαπλοκή κτυπάει... κίτρινο"; Μάλλον ήπια είναι για όσους δεν έχουν χάσει την αίσθηση του μέτρου. Εκτός ίσως από τους πορφυρογέννητους της δημοσιογραφίας ή της πολιτικής. Ποιος ζήτησε από τον Δημήτρη Χατζόπουλο να σταματήσει τη σάτιρά του; Ουδείς. Αν τώρα οι "διακεκριμένοι δημοσιογράφοι" πιστεύουν πως το συγκεκριμένο σκίτσο δεν αδικεί τον ίδιο τον σκιτσογράφο, δικαίωμά τους. Αν κάποιος πιστεύει το αντίθετο από αυτούς, έχει την άδειά τους να το διατυπώσει δημόσια, έστω καθ' υπερβολή, ή πρέπει να καταθέτει αίτηση στην οδό Μιχαλακοπούλου; "Ευτυχισμένοι αυτοί που μπορούν να ακούν τους επικριτές τους και μετά κάθονται και διαλογίζονται" έλεγε ο Σαίξπηρ. Ας το σκεφτούν...
Διατηρούμε το δικαίωμα της κριτικής ή μήπως είναι κι αυτό κατ' αναλογίαν, όπως και τα υπόλοιπα δικαιώματα στη μνημονιακή Ελλάδα. Η "Αυγή" και ο ΣΥΡΙΖΑ δίνουν πολλές αφορμές για κριτική. Σε ό,τι αφορά την εφημερίδα, είναι καλοδεχούμενη. Μην κρυβόμαστε όμως, άλλο κριτική κι άλλο "σχέδιο ελέγχου του Τύπου" ή φράσεις πολιτικού γενιτσαρισμού, όπως "οι νεοσταλινικοί της 'Αυγής'" κι ακόμη περισσότερο άλλο πράγμα η λογοκρισία. Φαντάζομαι πως αν, όπως λένε, "η ελευθερία της έκφρασης είναι αδιαπραγμάτευτη", τότε η εφημερίδα τους θα ήταν πολύ διαφορετική. Σχεδόν αγνώριστη. Μεγάλα παιδιά είμαστε, καταλαβαινόμαστε τώρα, δεν χρειάζονται περισσότερα...
Ποιος μπορεί να λογοκρίνει κολοσσούς της δημοσιογραφίας, όπως η επιτελική ομάδα της εφημερίδας; Αν είναι δυνατόν! Πού ακούστηκε να σηκωθούν τα πόδια να κτυπήσουν το κεφάλι; Τέτοια ιεροσυλία...

Τρεις ερωτήσεις για την Κύπρο: Απαντούν Γ. Βαρουφάκης, Κ. Μελάς, Ευ. Τσακαλώτος...

Επιμελεια: Σταυρος Καπακος,  απο την Αυγη...

1. Πώς κρίνετε την απόφαση του Eurogroup για "κούρεμα" των καταθέσεων στην Κύπρο και την αντίδραση της κυπριακής Βουλής.
2. Υπάρχουν δυνατότητες εναλλακτικής λύσης; Ποια είναι τα περιθώρια διαπραγμάτευσης μετά τις πρώτες αντιδράσεις απο ΕΚΤ και Γερμανία;
3. Πώς κρίνετε την στάση της κυβέρνησης Σαμαρά στο Eurogroup και μετά την απόφαση της κυπριακής Βουλής;
Γιάννης Βαρουφάκης: Το πρόβλημα αφορά όλη την Ευρωζώνη
1. Είναι αποτέλεσμα της συστηματικής άρνησης εκ μέρους της ευρωπαϊκής ηγεσίας ότι το πρόβλημα είναι συστημικό και αφορά ολόκληρη την Ευρωζώνη. Όσο εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν την κάθε κατάρρευση ως «ιδιαίτερη» περίπτωση, τόσο εγκλωβίζονται σε «λύσεις» που τελικά ενισχύουν την κρίση. Ο Β. Σόιμπλε το λέει συνέχεια, κι ως προς την Ιρλανδία κι ως προς την Κύπρο (δύο περιπτώσεις πτώχευσης πολύ συγγενικές): «Να βρουν τρόπο να λύσουν από μόνες τους, οι χώρες αυτές, το πρόβλημά τους. Αν ο καθένας καθάριζε το μέρος του πεζοδρομίου που βρίσκεται έξω από το σπίτι του, το πεζοδρόμιο θα ήταν καθαρό». Αυτή η νοοτροπία οδηγεί τον κ. Σόιμπλε και την Ευρώπη στην παγίδα αποφάσεων σαν αυτή που ανακοινώθηκε πρόσφατα για την Κύπρο. Αν πράγματι η Κύπρος πρέπει μόνη της να βγάλει το φίδι από την τρύπα (με μοναδική ευρωπαϊκή αρωγή ένα μνημονιακό δάνειο από την Ε.Ε.), τότε πράγματι δεν γινόταν να μην υπάρξει “κούρεμα” καταθέσεων. Θα ήταν εγκληματικό να μην υπάρξει. Από την άλλη, είναι εξίσου εγκληματικό να αγγιχτούν οι καταθέσεις κάτω των 100 χιλιάδων ευρώ, δεδομένου ότι το κυπριακό κράτος τις έχει εγγυηθεί.
Εν συντομία, το νέο κυπριακό δράμα δεν θα είχε εξελιχθεί σε τραγωδία, όπως εξελίσσεται, αν η Ευρωζώνη αντιμετώπιζε συστηματικά την συστημική της κρίση -π.χ. αν η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών γινόταν απευθείας από το ESM και οι μετοχές του πέρναγαν σε αυτό. Αυτό όμως δεν φαίνεται να γίνεται. Οπότε, η Κύπρος, όπως και οι υπόλοιπες χώρες της περιφέρειας που πτώχευσαν, αναγκάζεται να δανειστεί για να πληρώσει τα σπασμένα των τραπεζών της.
Είναι απαραίτητο σε αυτή τη διαδικασία να μην υποχρεωθούν οι φορολογούμενοι να σηκώσουν όλο το βάρος των μεγαλοκαταθετών -να πληρώσουν οι μεγαλοκαταθέτες το μερίδιό τους. Την ίδια στιγμή είναι εγκληματικό να ζητούν από τους μικροκαταθέτες, με λογαριασμούς κάτω των 100 χιλιάδων, να αποδεχθούν την παραβίαση του συμβολαίου που έχει το κυπριακό κράτος μαζί τους (ότι οι καταθέσεις τους είναι εγγυημένες από το Δημόσιο).
2. Αυτό που οπωσδήποτε μπορεί να γίνει, και εύκολα μάλιστα, είναι να αφήσουν ανέπαφες τις καταθέσεις κάτω των 100 χιλιάδων ευρώ και, εφόσον η ΕΚΤ και η Γερμανία απαιτεί κατάσχεση 5,8 δισ. από τις καταθέσεις, τα χρήματα αυτά να προκύψουν από την κατάσχεση του 15,5% των καταθέσεων σε λογαριασμούς με καταθέσεις άνω το 100.000. Παράλληλα, οι κυβερνήσεις Αθηνών και Λευκωσίας πρέπει να αδράξουν αυτή τη χρυσή ευκαιρία να θέσουν στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων το θέμα της άμεσης ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών στο ESM -όπως ακριβώς αποφασίστηκε στη Σύνοδο του Ιουνίου 2012, πριν η γερμανική πλευρά ακυρώσει αυτή τη συμφωνία. Είμαι σίγουρος ότι αν το κάνουν αυτό οι κ.κ. Σαμαράς και Αναστασιάδης, δειλά-δειλά στην αρχή, αλλά όλο και πιο έντονα, θα τους υποστηρίξουν η Ιταλία, η Ισπανία και η Γαλλία. Και τότε το παιχνίδι θα αλλάξει καθοριστικά.
3. Θλιβερή. Με ποιο δικαίωμα άφησε τον άπειρο Ν. Αναστασιάδη να επιλέξει την καταστροφική ρύθμιση της κατάσχεσης καταθέσεων που εγγυάται το κυπριακό κράτος; Δεν κατανόησε ότι αυτό θα ήταν καταστροφικό, όχι μόνο για την Κύπρο, αλλά και για την Ελλάδα, την Ισπανία, τη χειμαζόμενη περιφέρεια γενικότερα; Αν μη τι άλλο, τα πρόσφατα γεγονότα θα πρέπει, επιτέλους, να πείσουν τον κ. Σαμαρά ότι έχει ιερό καθήκον να εγκαταλείψει το Δόγμα Παπακωνσταντίνου («να κάνουμε τα καλά παιδιά, να πάρουμε την επόμενη δόση κι έχει ο Θεός»).

* Ο Γιάννης Βαρουφάκης είναι Professor of Economics - Division of Political Economy, Department of Economics, University of Athens,14 Evripidou Street, Athens 10559, Greece
Visiting Professor - Lyndon B. Johnson Graduate School of Public Affairs, University of Texas, Austin, USA

Κώστας Μελάς: Τίποτα δεν είναι σίγουρο και ασφαλές

1. Η απόφαση επιδέχεται κριτική σε δύο επίπεδα:
το πρώτο αφορά στο ότι πρόκειται για μέτρο το οποίο ποιοτικά μεταβάλλει άρδην το πλαίσιο λειτουργίας του χρηματοπιστωτικού τομέα και συνεπώς και της οικονομίας γενικότερα. Σήμερα η συγκεκριμένη απόφαση ως τέτοια αλλά και το ότι θίγεται ακόμη και το υποτιθέμενο εγγυημένο ποσό θέτει εν αμφιβόλω τη βασική λειτουργία του χρηματοπιστωτικού συστήματος όπως το γνωρίζαμε τουλάχιστον τα τελευταία 80 έτη. Επομένως βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια εντελώς νέα κατάσταση όπου τίποτε δεν είναι σίγουρο και ασφαλές. Ενώ λόγω των αλλεπάλληλων χρηματοπιστωτικών κρίσεων των τελευταίων ετών, οι κυβερνήσεις των αναπτυγμένων χωρών της Δύσης υποτίθεται ότι εργάζονται προς την κατεύθυνση «ρύθμισης» των λειτουργιών του χρηματοπιστωτικού συστήματος έτσι ώστε οι καταθέσεις να «αφεθούν έξω» από τις πολύπλευρες και αυξημένου κινδύνου λειτουργίες της Επενδυτικής Τραπεζικής, ξαφνικά η απόφαση του Eurogroup διαλύει τη βεβαιότητα της εξασφάλισης των καταθέσεων.
Το δεύτερο επίπεδο αφορά στο ότι την τελευταία περίοδο στις χώρες του Νότου χρησιμοποιούνται μέσα, προκειμένου να επέλθει η λεγόμενη «δημοσιονομική προσαρμογή», τα οποία επίσης είναι πρωτάκουστα στις ευρωπαϊκές χώρες, όπως: περικοπές μισθών, συντάξεων, εργασιακών δικαιωμάτων, κ.λπ. Τώρα προστίθεται για πρώτη φορά και ένα ποιοτικά νέο: η «κατάσχεση» των καταθέσεων όλων ανεξαιρέτως των πελατών των τραπεζών - όχι μόνο εκείνων που, όπως προβλέπει η φορολογική νομοθεσία, βαρύνονται με κάποιο οικονομικό έγκλημα.
Η απόφαση, επίσης, σηματοδοτεί ότι πλέον δεν υπάρχουν όρια στις δυνητικές «κατασχέσεις» οι οποίες μπορούν να συμβούν στο μέλλον όχι μόνο στις τραπεζικές καταθέσεις αλλά και στην υπόλοιπη κινητή και ακίνητη περιουσία του καθενός. Η «κατάσχεση» όλων, δικαίων και αδίκων, ανάγεται σε εργαλείο οικονομικής πολιτικής.
Η αντίδραση της κυπριακής βουλής μπορεί να κριθεί στο πλαίσιο του πολιτικού παιγνίου μεταξύ Κύπρου και Eurogroup (Γερμανίας). Θεωρώ ότι ήταν αναγκαία ως πρώτη απάντηση, αλλά ίσως αποδειχτεί μη ικανή να μεταβάλλει τα δεδομένα, διότι δεν φαίνεται ότι αποτελούσε το πρώτο βήμα μιας καλά προετοιμασμένης στρατηγικής αντιμετώπισης των πραγματικών προβλημάτων εντός ενός δεδομένου πλαισίου καταμερισμού ισχύος.
2. Κάθε χώρα έχει ιδιομορφίες και ιδιοτυπίες. Έτσι και η Κύπρος. Εξ αυτού προκύπτουν και οι πιθανές δυνατότητες εναλλακτικών λύσεων. Αναφέρω: η Κύπρος δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Έχει ιδιαίτερες σχέσεις με τη Ρωσία. Βρίσκεται σε εξέλιξη η ανακάλυψη φυσικών πόρων σε συνεργασία με ισραηλινές και αμερικανικές εταιρΕίες. Υπάρχουν εγχώρια θεσμικά υποκείμενα (Εκκλησία της Κύπρου) τα οποία, όπως φαίνεται θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην ανεύρεση των απαιτουμένων ποσών. Όμως φοβούμαι ότι το ονομαζόμενο Σχέδιο Β, θα έπρεπε να ήταν έτοιμο και αν το δυνατόν να είχε ήδη εφαρμοσθεί αρκετό καιρό πριν, όταν τα προβλήματα ήταν ήδη γνωστά αλλά δεν είχαν λάβει τη σημερινή διάσταση. Τώρα τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα διότι η εμπιστοσύνη στο χρηματοπιστωτικό σύστημα της Κύπρου έχει βληθεί ανεπανόρθωτα.
Η αντίδραση των Γερμανών είναι δεδομένη. Θα παραμείνουν στις θέσεις τους. Μόνο όταν ο συστημικός (αν υπάρξει) κίνδυνος γίνει ολοφάνερος θα μετακινηθούν και πάλι όχι όπως οι πραγματικές ανάγκες επιβάλλουν. Η Γερμανία θέλει να «σώσει» την Κύπρο με τους όρους της. Εδώ έχει σύμμαχο και το ΔΝΤ. Βασικός όρος η αναδιάρθρωση του τραπεζικού συστήματος με βάση τους μέσους ευρωπαϊκούς όρους.
3. Δεδομένου ότι η απόφαση του Eurogroup ήταν ομόφωνη, η κυβέρνηση Σαμαρά συμφώνησε στην πρόταση. Δεν νομίζω ότι θα μπορούσε να πράξει διαφορετικά, διότι έτσι θα έθετε εν αμφιβόλω την πολιτική την οποία ακολουθεί και υποστηρίζει μέχρι σήμερα. Συνεπώς, δέσμια της ακολουθούμενης οικονομικής πολιτικής στην Ελλάδα, πως θα συμβούλευε την Κύπρο να διαπραγματευθεί με άλλους όρους; Ήδη διαχέεται στην επικράτεια, η αντίληψη ότι η Ελλάδα παραδόθηκε άνευ όρων.

Ευκλείδης Τσακαλώτος: Θετική η αντίδραση της Κύπρου στην παράλογη απόφαση του Eurogroup
1. Η απόφαση του Eurogroup έχει χαρακτηριστεί ως παράλογη από όλες τις πλευρές του πολιτικού φάσματος σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Η απόφαση αυτή δεν προκάλεσε σοκ μόνο στην Κύπρο αλλά και σε όλες τις χώρες της ευρωζώνης. Σπάζοντας το «ταμπού» της εγγύησης των καταθέσεων μέχρι τις 100.000 ευρώ, οι κυρίαρχες δυνάμεις στην Ευρώπη έχουν δημιουργήσει ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα. Δεν αποτελεί πλέον η τραπεζική αποταμίευση μια σίγουρη τοποθέτηση. Είναι έτσι πολύ πιθανό οι πολίτες να τοποθετούν τα χρήματά τους αλλού (π.χ. σε χρυσό, ακίνητα, ακόμα και κάτω από το στρώμα), με συνέπεια την όξυνση των προβλημάτων ρευστότητας και ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας συνολικά. Αυτή η διάχυτη αβεβαιότητα, εκτός των άλλων, μπορεί να οδηγήσει και σε απροθυμία των πολιτών να καταβάλλουν τους φόρους τους, ασκώντας περαιτέρω πιέσεις στα δημόσια οικονομικά κάθε χώρας.
Η αντίδραση της Κυπριακής Βουλής στο μέτρο του «κουρέματος», ανεξάρτητα από την οπτική γωνία κάθε κόμματος, αποτελεί αναμφισβήτητα μια θετική εξέλιξη. Και αυτό όχι μόνο γιατί οι Κύπριοι απέρριψαν μια ήδη αποτυχημένη οικονομική πολιτική αλλά και σε όρους δημοκρατίας. Είναι η πρώτη φορά από το ξέσπασμα της κρίσης που ένα εθνικό κοινοβούλιο αντιδρά στις αποφάσεις των κυρίαρχων ευρωπαϊκών δυνάμεων, αναζητώντας μια διαφορετική λύση.
2. Είναι σίγουρο ότι θα αναζητηθούν εναλλακτικές λύσεις από τις κυρίαρχες δυνάμεις πάντα βέβαια στο πλαίσιο της ασκούμενης πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτή, όμως, η προσέγγιση ενέχει και ένα πολύ σημαντικό ρίσκο ακόμα και για τις ίδιες τις ελίτ. Όσο συνεχίζουν να λαμβάνουν τέτοιες αποφάσεις τόσο περισσότερο αυξάνεται ο συστημικός κίνδυνος. Μια εναλλακτική δεν μπορεί να περιοριστεί στο που θα βρούμε τα 6 ή 7 δισ. ευρώ που λείπουν. Αφενός, γιατί μετά από όλη τη συζήτηση που έχει γίνει για τον πολλαπλασιαστή και άλλες αστοχίες των μνημονίων, δεν έχουμε καμία εγγύηση ότι το συγκεκριμένο ποσό οδηγεί σε βιωσιμότητα του χρέους. Αφετέρου, γιατί το κυρίαρχο είναι πώς θα αποφευχθεί η παγίδα χρέους και άρα πρέπει να μιλήσουμε για το μοντέλο ανάπτυξης. Άρα η εναλλακτική λύση που μας ζητάει η κυβέρνηση έπρεπε να είχε προετοιμαστεί εδώ και καιρό υπό μια πιο συνολική οπτική γωνία και σε συμμαχία με άλλες χώρες.
Μια πραγματικά εναλλακτική λύση, έτσι, είναι μια συμμαχία των χωρών που βρίσκονται υπό καθεστώς Μνημονίου, αναλαμβάνοντας δράση και πιέζοντας τα όργανα της Ε.Ε. για μια ριζική αλλαγή πολιτικής, μακριά από τη λιτότητα και προτάσσοντας τη διόρθωση των δομικών αδυναμιών της Ευρωζώνης. Και σε αυτή τη συνολική λύση, πρέπει να δούμε πώς θα φορολογείται ο μεγάλος πλούτος, πώς θα περιοριστεί το ξέπλυμα του μαύρου χρήματος, πώς θα αντιμετωπιστούν οι φορολογικοί παράδεισοι αλλά και ο φορολογικός ανταγωνισμός μεταξύ χωρών που πάντα λειτουργεί σε βάρος των πιο φτωχών στρωμάτων.
3. Η τρικομματική κυβέρνηση έχει οχυρωθεί πίσω από μια διπλωματική στάση, με την επίσημη γραμμή «στηρίζουμε τις αποφάσεις της Κύπρου». Με αυτό προσπαθεί να κρύψει την αμηχανία της, καθώς η άρνηση της κυπριακής Βουλής εκθέτει ανεπανόρθωτα τη μέχρι σήμερα στάση της. Θα χρειαστεί πλέον αρκετό θράσος να μιλήσουν τα στελέχη και οι βουλευτές της συγκυβέρνησης για το πόσο αναγκαίο είναι να ψηφίζονται μέτρα με τη μορφή του κατεπείγοντος, αλλιώς δεν θα πάρουμε τη δόση, ότι δεν έχουμε διαπραγματευτική δύναμη κ.λπ. Είναι δεδομένο επίσης ότι η ελληνική κυβέρνηση υποστήριξε αυτή την παράλογη πρόταση, αφού η απόφαση του Eurogroup ήταν ομόφωνη. Και εδώ τίθεται το ερώτημα: Δεν αντέδρασε ο κ. Στουρνάρας στο άκουσμα της πρότασης για το κούρεμα των καταθέσεων; Δεν αντέδρασαν ούτε οι ομόλογοί του από την Ισπανία, την Πορτογαλία κ.λπ.; Δεν κατάλαβε κανείς τις μακροχρόνιες επιπτώσεις αυτής της απόφασης στο πιστωτικό σύστημα πανευρωπαϊκά αλλά και τους κινδύνους που θέτει για την ίδια την Ευρωζώνη; Η αξιοθρήνητη στάση των χωρών του Νότου επαναφέρει την ανάγκη αλλαγής των συσχετισμών και της οικοδόμησης συμμαχιών μεταξύ των λαών και των κινημάτων για την ανατροπή αυτής της καταστροφικής πολιτικής.

Γιατί τελικά "κολλάει" ο ΣΥΡΙΖΑ;

ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΚΑΠΑΚΟΥ, απο την Αυγη...

ΠΡΙΝ ΑΠΟ 25 χρόνια, σε συνέντευξη με τον καθηγητή Γιάννη Σαμαρά για την οικονομική πολιτική της Αριστεράς, έκπληκτος τον άκουσα να μου λέει ότι όταν είχε πάει στην Κούβα για να βοηθήσει στην οικοδόμηση του νέου συστήματος, του είπαν να μην ασχοληθεί με το νόμισμα γιατί είναι καπιταλιστικό πράγμα και θα το καταργούσαν οικοδομώντας τον σοσιαλισμό! Δεν έπαιρναν από λόγια, μου είπε, ό,τι κι αν τους έλεγα. Γιατί θυμήθηκα εκείνη τη συνέντευξη;
Επειδή ένα μέρος των αντιδράσεων, κυρίως από το Διαδίκτυο, μου θύμισε τη στάση των Κουβανών και τη στοχοπροσήλωσή τους σε μια μηχανιστική ανάγνωση των "ιερών κείμενων" ακόμη κι όταν ένας "ορθόδοξος" μαρξιστής προσπαθούσε να τους πείσει ότι η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη. Έκτοτε η ιστορική Αριστερά έκανε πολλά βήματα μπροστά για να ξαναγυρίσει στον ανόητο δογματισμό και τη μανιχαϊστική κενότητα.
ΤΡΕΙΣ είναι οι αιτίες των μεγάλων διασπάσεων στην ιστορική Αριστερά. Η πρώτη ήταν η σχέση με την ΕΣΣΔ, την πατρίδα του (αν)ύπαρκτου σοσιαλισμού, κυρίως από τη σταλινική περίοδο και μετά. Η δεύτερη, η παραβίαση της εσωκομματικής δημοκρατίας με τον εξοστρακισμό της διαφορετικής άποψης με "μοχλό" τον δημοκρατικό συγκεντρωτισμό. Η τρίτη, η πολιτική συμμαχιών. Οι δύο πρώτες αιτίες μάτωσαν την ιστορική Αριστερά στην Ελλάδα, αλλά πλέον αποτελούν αντικείμενο μόνο των ιστορικών. Μένει η τρίτη αιτία συγκρούσεων, η πολιτική συμμαχιών.
ΑΣ ΘΥΜΗΘΟΥΜΕ τι υποστήριξα στο άρθρο της προηγούμενης Κυριακής. Πρώτον, ότι η έκρηξη του ΣΥΡΙΖΑ είναι αποτέλεσμα τόσο του ριζοσπαστισμού του όσο και της βαθιάς κρίσης πολιτικής εκπροσώπησης, εξαιτίας της κρίσης που περνά ο συγγενής χώρος της Κεντροαριστεράς λόγω της εφαρμογής των μνημονιακών πολιτικών, που συνθλίβουν τους εργαζόμενους.
Δεύτερον, ότι για πρώτη φορά ένα κόμμα της Αριστεράς, ο ΣΥΡΙΖΑ, έχει να αντιμετωπίσει ένα ιστορικών διαστάσεων πρόβλημα: ή να στραφεί σε έναν νεοκομμουνιστικό προσανατολισμό, όπως αυτός υποδηλώνεται από τον κύριο όγκο των στελεχών του που προτείνουν ένα "δεύτερο κύμα ριζοσπαστισμού", ή ως αριστερός πολιτικός φορέας να γίνει ο κορμός ενός νέου συνασπισμού εξουσίας.
Τόσο η πρώτη όσο και η δεύτερη επιλογή είναι αριστερές, υπό προϋποθέσεις μπορεί και να τέμνονται. Κατά τη γνώμη μου, ο πρώτος δρόμος οδηγεί σε ένα κόμμα κοινωνικής και πολιτικής αντιπολίτευσης (σ.σ.: μερικοί μάλιστα θα ήθελαν εκτός Ευρωζώνης), ενώ ο δεύτερος δυνάμει οδηγεί σε ένα κόμμα εξουσίας. Δεν μέμφομαι κανέναν από τους δυο. Αν κρίνω από τις αντιδράσεις, λίγοι γνωρίζουν ότι ως πρόσωπο είχα διαδραματίσει, προ 25ετίας και πλέον, κάποιο ρόλο υπέρ της πρώτης επιλογής. Αν και τα στερνά τιμούν τα πρώτα, δύσκολα θα μπορούσα να κατηγορηθώ ότι αλληθωρίζω προς την Κεντροαριστερά. Στην πραγματικότητα, οι ιστορικές συνθήκες είναι εντελώς διαφορετικές, ενώ τέτοιου είδους συγκυρίες εμφανίζονται κάθε δύο γενιές, εκτός τού ότι είμαστε πλέον όλοι πιο ώριμοι.
ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ζήτημα που έχει σήμερα μπροστά του ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι βεβαίως αν θα προδώσει ή όχι την ψήφο των πολιτών, αλλά αν θα ανταποκριθεί στην ιστορική πρόκληση να αποτελέσει έναν πραγματικό εναλλακτικό πολιτικό φορέα εξουσίας, με ριζοσπαστισμό, αλλά χωρίς ασάφειες, διπλές ερμηνείες και αμετροέπειες στην προγραμματική του πρόταση. Ως αριστερό κόμμα οφείλει να αναζητήσει συμμάχους σε συγγενείς πολιτικούς και κοινωνικούς χώρους δίνοντας ταυτόχρονα τη μάχη της ηγεμονίας και της περαιτέρω αλλαγής των συσχετισμών. Αυτή η μάχη πρέπει να στηρίζεται σε προτάσεις πραγματικά εναλλακτικές, που δεν θα αναπαράγουν τους όρους της κρίσης, αλλά θα την υπερβαίνουν στην κατεύθυνση του κοινωνικού μετασχηματισμού.
ΔΕΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΑ ότι δεν πρέπει να στηρίζει κοινωνικούς αγώνες -κάθε άλλο-, αλλά ότι δεν μπορεί να υιοθετεί κάθε αίτημα που διατυπώνεται από τις κοινωνικές ομάδες. Πρέπει να ιεραρχεί και να συνθέτει τα αιτήματα αυτά για την υπέρβαση της κρίσης από τη σκοπιά των δυνάμεων της εργασίας, με τη διευρυμένη έννοια, πέρα δηλαδή από τον παραδοσιακό εργατισμό και οικονομισμό. Φαντάζεται κανείς τον Μαρξ να υιοθετεί τα αιτήματα των λουδιτών, οι οποίοι -μην το λησμονούμε- αποτελούσαν στρατηγική του εργατικού κινήματος; Φαντάζεται κανείς τον Μαρξ να λέει στον Ένγκελς ότι δεν θα ήθελε να έχει σχέσεις μαζί του, επειδή καταγόταν από αστική οικογένεια; Φαντάζεται επίσης κανείς τις αντιδράσεις που θα ξεσπάσουν αν και εφόσον ο ΣΥΡΙΖΑ κληθεί να εφαρμόσει μια βασική του θέση: το περιουσιολόγιο;
ΕΝΑ ΣΥΓΧΡΟΝΟ αριστερό κόμμα, ως συλλογικός διανοούμενος, όπως θα έλεγε ο Γκράμσι, οφείλει να ιεραρχεί και να συνθέτει τα αιτήματα, αλλιώς μετατρέπεται σε επαγγελματικό σωματείο ή, ακόμη χειρότερα, δεν μπορεί να αποφύγει τον πειρασμό ενός πελατειακού πολιτικού φορέα.
ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ όμως οι πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις στις οποίες η ριζοσπαστική Αριστερά πρέπει να απευθυνθεί από θέση αρχής προκειμένου να οικοδομήσουν μαζί έναν νέο συνασπισμό εξουσίας; Πρώτα απ' όλα οι άλλες πολιτικές δυνάμεις, που αυτοπροσδιορίζονται ως αριστερές, ΚΚΕ, ΔΗΜ.ΑΡ., ΑΝΤΑΡΣΥΑ και άλλες μικρότερες κινήσεις.
Μετά είναι οι δυνάμεις της Κεντροαριστεράς, της πολιτικής οικολογίας, των κοινωνικών κινημάτων και βεβαίως η κοινωνική βάση της εργασίας. Εικάζω ότι θα έχουν διαφύγει ορισμένων οι μετρήσεις της κοινής γνώμης, που δείχνουν ευρύτατο αντιπολιτικό - αντικομματικό ρεύμα, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ παίρνει περίπου το ένα τέταρτο του εκλογικού του ποσοστού στην ερώτηση ποιο είναι το καλύτερο κόμμα για να αντιμετωπίσει τα προβλήματα της χώρας. Στην πραγματικότητα δηλαδή πείθει για την εναλλακτική του πρόταση κυρίως το τμήμα που προέρχεται από την ιστορική Αριστερά.
ΓΙΑ ΝΑ ΑΛΛΑΞΟΥΝ τα πράγματα, οφείλουν να αλλάξουν όλοι, ο καθένας καθ' όσον του αναλογεί, τόσο οι δυνάμεις της ιστορικής Αριστεράς όσο και οι πολιτικές δυνάμεις της Κεντροαριστεράς, οι οποίες στηρίζουν δυστυχώς τις πολιτικές - σοκ. Κυρίως όμως ο ΣΥΡΙΖΑ οφείλει να διαμορφώσει ένα πραγματικά εναλλακτικό πρόγραμμα, που θα απαντά αξιόπιστα ακόμη και στα πιο δύσκολα ερωτήματα των πολιτών, ενώ δεν θα μετατρέπει τον νέο συνασπισμό εξουσίας σε κακέκτυπο του ΠΑΣΟΚ.
Το ότι πολλοί από τους πολίτες που στηρίζουν τον ΣΥΡΙΖΑ εκφράζουν φόβους μήπως μετατραπεί σε κακέκτυπο του ΠΑΣΟΚ και κολυμβήθρα του Σιλωάμ, είναι δείγμα υγείας, καθήκον δε της ηγεσίας των μελών και της κοινωνικής του βάσης είναι να προσέξουν ιδιαίτερα για να αποφύγουν έναν τέτοιο κίνδυνο. Δεν πρέπει όμως ο φόβος των αναγκαίων προγραμματικών τομών να γίνει έμμονη ιδέα, που θα εγκλωβίσει την ιστορική προοπτική, στην οποία προσβλέπουν πλέον όχι μόνο Έλληνες, αλλά και Ευρωπαίοι πολίτες.