Του Ευκλείδη Τσακαλώτου, απο το Red NoteBook...
To μεγαλύτερο κόλπο που έπαιξε ο διάβολος ήταν να πείσει τον κόσμο
ότι δεν υπάρχει». Έτσι λέει ο Κέβιν Σπέισι στο έργο «Οι συνήθεις
ύποπτοι», που είναι βέβαια φράση από τον Μπωντλαίρ. Το μεγαλύτερο κόλπο
που θα παίξει αυτή η Κυβέρνηση, είναι να πείσει τον κόσμο ότι το
μνημόνιο δεν υπάρχει, ότι είναι κάτι περαστικό και –όπως είπε χθες ο κ.
Σαμαράς
– ότι έχει κλείσει τον κύκλο του. «Το μνημόνιο δεν είναι μια παρένθεση. Δεν είναι καν μόνο τα μέτρα. Δεν είναι καν μόνο η δανειακή σύμβαση. Έχει μια φιλοσοφία για την οικονομία, για τη σχέση της οικονομίας με την κοινωνία και –εάν δεν μπορέσουμε να το σταματήσουμε– θα γίνει καθεστώς.
Ποιος είναι ο βασικός στόχος του μνημονίου, από τον οποίο προκύπτει ότι είναι καθεστώς; Είναι να έχουμε για όλα τα επόμενα χρόνια μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα, που ολοένα και θα αυξάνονται. Από €4,2 δισεκατομμύρια το 2014, στα €7 δισεκατομμύρια το 2016 και στα €11,5 δισεκατομμύρια το 2018.
Ένα θέμα είναι εάν αυτό είναι εφικτό. Μας λέει η κυρία Πατριανάκου ότι είναι εφικτό, γιατί υποστηρίζει το Γραφείο Προϋπολογισμού ότι θα εξαρτηθεί από τους ρυθμούς ανάπτυξης. Όμως, αυτό που λέει το Γραφείο Προϋπολογισμού είναι ότι η μόνη χώρα που κατάφερε αυτό το επίτευγμα, της ύπαρξης για πολλά χρόνια πλεονάσματος, είναι η Νορβηγία, μια πετρελαιοπαραγωγός χώρα.
Όμως, δεν είναι το βασικό θέμα αν είναι εφικτά αυτά τα πλεονάσματα, αλλά εάν είναι εφικτά συγχρόνως με τους στόχους της ανάπτυξης άνω του 3% που θέτει το Μεσοπρόθεσμο. Γιατί αυτό που κάνουν τα πλεονάσματα είναι ότι στερούν βασικούς πόρους από αυτό που έχει ανάγκη η κοινωνία μας. Και αυτό είναι να αντιμετωπίσουμε την ανθρωπιστική κρίση και το θέμα της παραγωγικής ανασυγκρότησης. Παίρνοντας, λοιπόν, τους πόρους από τα πλεονάσματα που τα δίνουμε στους πιστωτές, δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτά τα δύο προβλήματα.
Όταν έθεσα αυτό το επιχείρημα στην Επιτροπή, ο κ. Βορίδης έδειξε ένα μεγάλο ενδιαφέρον για τα συμφέροντα των πλουσίων χωρών.
– ότι έχει κλείσει τον κύκλο του. «Το μνημόνιο δεν είναι μια παρένθεση. Δεν είναι καν μόνο τα μέτρα. Δεν είναι καν μόνο η δανειακή σύμβαση. Έχει μια φιλοσοφία για την οικονομία, για τη σχέση της οικονομίας με την κοινωνία και –εάν δεν μπορέσουμε να το σταματήσουμε– θα γίνει καθεστώς.
Ποιος είναι ο βασικός στόχος του μνημονίου, από τον οποίο προκύπτει ότι είναι καθεστώς; Είναι να έχουμε για όλα τα επόμενα χρόνια μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα, που ολοένα και θα αυξάνονται. Από €4,2 δισεκατομμύρια το 2014, στα €7 δισεκατομμύρια το 2016 και στα €11,5 δισεκατομμύρια το 2018.
Ένα θέμα είναι εάν αυτό είναι εφικτό. Μας λέει η κυρία Πατριανάκου ότι είναι εφικτό, γιατί υποστηρίζει το Γραφείο Προϋπολογισμού ότι θα εξαρτηθεί από τους ρυθμούς ανάπτυξης. Όμως, αυτό που λέει το Γραφείο Προϋπολογισμού είναι ότι η μόνη χώρα που κατάφερε αυτό το επίτευγμα, της ύπαρξης για πολλά χρόνια πλεονάσματος, είναι η Νορβηγία, μια πετρελαιοπαραγωγός χώρα.
Όμως, δεν είναι το βασικό θέμα αν είναι εφικτά αυτά τα πλεονάσματα, αλλά εάν είναι εφικτά συγχρόνως με τους στόχους της ανάπτυξης άνω του 3% που θέτει το Μεσοπρόθεσμο. Γιατί αυτό που κάνουν τα πλεονάσματα είναι ότι στερούν βασικούς πόρους από αυτό που έχει ανάγκη η κοινωνία μας. Και αυτό είναι να αντιμετωπίσουμε την ανθρωπιστική κρίση και το θέμα της παραγωγικής ανασυγκρότησης. Παίρνοντας, λοιπόν, τους πόρους από τα πλεονάσματα που τα δίνουμε στους πιστωτές, δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτά τα δύο προβλήματα.
Όταν έθεσα αυτό το επιχείρημα στην Επιτροπή, ο κ. Βορίδης έδειξε ένα μεγάλο ενδιαφέρον για τα συμφέροντα των πλουσίων χωρών.
Δεν μας φοβίζει η σχετική δημοσκοπική υποχώρηση του ΣΥΡΙΖΑ για δύο λόγους: Πρώτον, γιατί τα ποσοστά των κομμάτων το τελευταίο εξάμηνο κινούνται σε γενικές γραμμές στα ίδια επίπεδα. Δεύτερον, γιατί με την τερατώδη αποχή και άρνηση απάντησης που καταγράφουν οι μετρήσεις, πολύ δύσκολα μπορούν να βγουν ασφαλή πολιτικά συμπεράσματα. Έτσι κι αλλιώς δεν πρέπει να κάνεις πολιτική με βάση τις δημοσκοπήσεις -πόσο μάλλον σε μια εποχή πρωτοφανούς πολιτικής ρευστότητας. Αυτά που πραγματικά μας ανησυχούν είναι η υποχώρηση των κοινωνικών αντιστάσεων μετά την ψήφιση του τρίτου Μνημονίου, καθώς και η αίσθηση που επιχειρείται να δημιουργηθεί, με την εργώδη προσπάθεια των ΜΜΕ, ότι ο ΣΥΡΙΖΑ διολισθαίνει σε τοποθετήσεις οι οποίες διαφοροποιούνται προς το συντηρητικότερο από τις συλλογικά διαμορφωμένες θέσεις του. Αν αυτά τα δύο φαινόμενα, δηλαδή η κινηματική υποχώρηση και η ενδεχόμενη προγραμματική μετατόπιση του ΣΥΡΙΖΑ, επαληθευτούν, σε βάθος χρόνου, τότε με μαθηματική ακρίβεια οδηγούμαστε με στο να απολέσει η ελληνική Αριστερά μια ιστορική ευκαιρία, ανάλογη της οποίας για να βρούμε θα πρέπει να γυρίσουμε 70 χρόνια πίσω. Αυτός άλλωστε είναι και ο κεντρικός στόχος της τρόικας εσωτερικού, που επιχειρεί να τον πετύχει είτε δια της εξωφρενικής προπαγάνδας περί των "τρομοκρατών του ΣΥΡΙΖΑ", είτε δια της καταστολής των κοινωνικών αγώνων και της γενίκευσης του κοινωνικού αυτοματισμού.
Έχει αναπτυχθεί διεθνώς μια πλούσια συζήτηση και υπάρχει τεράστια βιβλιογραφία σχετικά με την αποτελεσματικότητα των ιδιωτικοποιήσεων των κοινωνικών αγαθών που επιβλήθηκαν σταδιακά στην εποχή του νεοφιλελευθερισμού, μετά το 1980. Οι γνώμες διίστανται για το πόσο αυξήθηκε η παραγωγικότητα, πόσο ενισχύθηκε η ανταγωνιστικότητα στις διάφορες αγορές, για το αν κέρδισαν αισθητά οι καταναλωτές από την όλη διαδικασία. Όλο και περισσότερο, μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση που ξέσπασε το 2008, αμφισβητούνται τα αποτελέσματα αυτών των ιδιωτικοποιήσεων. Σε πολλές περιπτώσεις δεν είχαμε συνολική βελτίωση της οικονομικής αποτελεσματικότητας, αλλά αναδιανομή υπέρ των νέων μετόχων, σε βάρος των εισοδημάτων, των θέσεων εργασίας και της ποιότητας των εργασιακών σχέσεων των εργαζομένων. Σε πολλές άλλες, πάλι, οι ιδιωτικοποιημένες επιχειρήσεις «αμέλησαν» να προβούν στις αναγκαίες επενδύσεις σε δίκτυα, αναγκαίους εξοπλισμούς κλπ. Σε άλλες, ο ρόλος του κράτους δεν μειώθηκε, όπως υπόσχονταν οι ιδεολόγοι του νεοφιλελευθερισμού: το κράτος παρέμεινε ο βασικός προμηθευτής και εμπλεκόταν, συχνά με αδιαφανείς διαδικασίες, με διάφορες ιδιωτικές υπεργολαβικές εταιρίες, που ήξεραν πώς να αποσπάσουν κρατικά συμβόλαια, αλλά δεν έπειθαν ότι διέθεταν κάποιο άλλο συγκριτικό πλεονέκτημα.
