Δεκέμβρης ΄44. Ένα μικρό σχόλιο...

του Χρηστου Λασκου, απο το Red NoteBook...

Πολλά έχουν γραφεί τα τελευταία χρόνια για την Δεκεμβριανή εξέγερση του 1944. Και σίγουρα πολλά περισσότερα μένει να ειπωθούν. Γιατί, μ’ όλο που ξέρουμε για τον Παπαντρέα, το ΚΚΕ, τον ΕΛΑΣ, τους όμηρους και τους εκτελεσμένους, τα καθάρματα που χτύπησαν στις 3 Δεκεμβρίου το νεκρό κορίτσι στο Σύνταγμα, τα αεροπλάνα που χτυπούσαν συνοικίες, την Σκομπία και τους φόβους της, το Σκόμπυ και το πουλί του, κάτι καθοριστικό φαίνεται να λείπει –ή να αποκρύπτεται– στην πρόσληψη των γεγονότων.

Νομίζω πως το θέμα μας δεν είναι πια σήμερα αν έπρεπε να γίνουν έτσι ή αλλιώς τα πράγματα, αν το ΚΚΕ έκανε λάθη ή εγκλήματα, αν υπήρχε άλλος δρόμος, αν αυτή ή η άλλη τακτική θα τροχοδρομούσε αλλιώς την ιστορία. Θέλω να πω, δεν είναι το θέμα μας οι ασκήσεις «υποθετικής ιστορίας», στο μέτρο που και οι «λύσεις» τους δεν μπορεί παρά να είναι υποθετικές.

Ο Ελεφάντης έχει ισχυριστεί πως ο Δεκέμβρης υπήρξε «το κορυφαίο σημείο της πύρινης δεκαετίας του ’40-’50», η πιο στρατηγική στιγμή της μεγαλύτερης λαϊκής έκρηξης που γνώρισε στην ιστορία του ο ελληνικός κοινωνικός σχηματισμός. Και, στην πραγματικότητα, σφράγισε οριστικά την ήττα. Όπως έγραψε ο ίδιος, «η εαμική παράταξη στα Δεκεμβριανά δεν έχασε μόνο μια μάχη, τη μάχη της Αθήνας, αλλά τον πόλεμο, και μαζί μ’ αυτόν τις προοπτικές που επαγγέλονταν».   

Πολιτική πτωχεία...

του Κωστα Καναβουρη, απο την Αυγη...

Τη δουλειά μας εμείς. Κι έχουμε μπόλικη δουλειά να κάνουμε μ' αυτή τη σαπίλα που έχει εισχωρήσει και στο τελευταίο τετραγωνικό εκατοστό του κοινού (όχι μόνο του δημόσιου) βίου. Και είναι ο κοινός μας βίος που έχει τρωθεί βαρύτατα και αλλεπάλληλα για χρόνια ολόκληρα, τόσο ώστε ολόκληρος ο κοινός μας βίος (ο οποίος περιλαμβάνει τον δημόσιο χωρίς να εξαντλείται σ' αυτόν) να είναι σήμερα ένα τραύμα που χαίνει και που, αντί να αιμοδοτεί τα καθέκαστα στην πορεία τους προς τα καθ' όλου, τα πλημμυρίζει με το αίμα των κοινών εννοήσεων που πνίγονται όταν τα φράγματα σπάζουν.
Τα φράγματα των αξιολογήσεων, των ιεραρχημένων (από ορθή κρίση) προτεραιοτήτων και των λογής - λογής απελευθερώσεων που προκύπτουν από την αείροο εξαγωγή συμπερασμάτων υπό το κράτος «των λέξεων που μας χωρίζουν» και «των πράξεων που μας ενώνουν», κατά πώς έλεγαν κάτι μυστήριοι της Λατινικής Αμερικής που τους έλεγαν «Τουπαμάρος».
Πολλή δουλειά μας περιμένει, ύστερα από την - σχεδόν - απόλυτη πτωχεία στην οποία έχουμε περιέλθει. Το πολιτικό κεφάλαιο κάθε ταξικής ευθύνης έχει διασπαθιστεί. Με ιθύνουσα ευθύνη ολόκληρου του συστήματος εξουσίας το οποίο διηύθυνε με τον τρόπο που διηύθυνε τα πράγματα εδώ και δεκαετίες. Του συστήματος το οποίο φυσικά δεν εξαντλείται στις τιτλοφορημένες ταξικές του εξισώσεις προκειμένου να ζήσει. Να ζήσει όλο και πιο κερδώο, όλο και πιο αποχαλινωμένο, όλο και πιο αμείλικτο, όλο και πιο δρεπανηφόρο. Αυτό είναι. Υπάρχει.
Αλλά ας μην ξεχνάμε ότι, για να συμβεί η καταστροφή που ζούμε, ο καθένας πια στο ίδιο του το κορμί, στο ίδιο του το μυαλό και στην ίδια του την ψυχή, έχει προϋποτεθεί η κατασπατάληση όλου του πολιτικού κεφαλαίου της ταξικής ευθύνης. Υπήρξε δηλαδή - κι ας μου επιτραπεί η καινοφάνεια εν τοις όροις - μια πολιτειακή ολιγωρία, βαρύτατη πολιτειακή ολιγωρία, τόσο στη βάση όσο και στο εποικοδόμημα της εξελικτικής διαδικασίας του κράτους το οποίο περιλαμβάνει τη διαδικασία εξέλιξης της (ταξικής, εφ' όσον μιλούμε γι' αυτό το συγκεκριμένο κράτος, εξουσίας) οικονομικής διαδικασίας, είτε ως προς την εκτατική της διάσταση είτε ως προς την αναπτυξιακή.

Όλοι χάνουμε στην κρίση;

Του Χρήστου Λάσκου, απο το AlterThess...

«Μέρα με τη μέρα ενισχύεται η διάθεση ξένων κεφαλαίων για επενδύσεις στην Ελλάδα, κάτι που διαπίστωσαν και τα επιτελεία της Τράπεζας της Ελλάδος και των εμπορικών τραπεζών

που βρέθηκαν στις ΗΠΑ στο πλαίσιο της συνόδου του ΔΝΤ […] «Μαγνήτη» για τα ξένα κεφάλαια αποτελεί η προοπτική επίτευξης ιδιαίτερα υψηλών αποδόσεων, που θυμίζουν αυτές αναδυόμενων αγορών […]

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 20 Οκτωβρίου2013

Να, λοιπόν, το πραγματικό σαξές στόρι του ελληνικού καπιταλισμού.
Μόλις τρία χρόνια μετά από την έναρξη εφαρμογής των «προγραμμάτων σωτηρίας», με αθροιστική ύφεση 25% και ανεργία της τάξης του 30%, με μείωση του εισοδήματος των μισθωτών, που αγγίζει το 50% και ισοπέδωση των κοινωνικών δαπανών, ο στόχος αρχίζει να επιτυγχάνεται.
Το κεφάλαιο οσμίζεται την προοπτική επίτευξης ιδιαίτερα υψηλών αποδόσεων. Και κάνει πολύ καλά. Η πλήρης αποδόμηση των εργασιακών σχέσεων, η διάλυση κάθε έννοιας προστασίας και η διαμόρφωση ακραίων όρων εκμετάλλευσης της εργασιακής δύναμης, που επέτρεψε ήδη στην τριετία την αύξηση του λόγου του διαθέσιμου εισοδήματος των εταιριών προς τις αμοιβές της εργασίας κατά σχεδόν 40%, είναι τα καλύτερα νέα που θα μπορέσει να φανταστεί κανείς, αν είναι καπιταλιστής.
Προσθέστε το γεγονός πως, σύμφωνα με τα στοιχεία της ελβετικής τράπεζας UBS, 500 περίπου συμπατριώτες μας (το 0.005% των μονίμων κατοίκων της χώρας) διαθέτουν περιουσία 60 δισεκατομμυρίων. Μόνο μέσα στον τελευταίο χρόνο, μάλιστα, αυξήθηκε κατά 20%, καταγράφοντας καθαρή αύξηση 10 δισεκατομμυρίων από το 2012! (Βήμα-Ανάπτυξη, 20 Οκτωβρίου 2013).

«Μανωλάδα, Σικάγο, μέρες του Μάη»...

Του Δημήτρη Καραμάνη και Της Σίσσυς Πετράκου, απο την Αυγη...

Καθημερινά παρακολουθούμε ειδήσεις σκόρπιες που φαινομενικά δεν συνδέονται μεταξύ τους. Ακούμε πυροβολισμούς στην Μανωλάδα με σχεδόν 30 τραυματίες. Πυροβόλησαν μετανάστες εργάτες στα χωράφια φράουλας που ζητούσαν τα δεδουλευμένα τους.
Μετά από μερικές μέρες για άλλη μια φορά με τον ίδιο μονότονο τρόπο ακούγαμε για την καταστροφική κατάσταση των ασφαλιστικών ταμείων που καταρρέουν. Τι σχέση όμως μπορεί να έχουν αυτά τα δύο γεγονότα; Γιατί να κάνεις τον κόπο να τα αναφέρεις μαζί; Ο τρόπος που μιλάμε για τον κόσμο γύρω μας, οι λέξεις που χρησιμοποιούμε, οι συσχετίσεις που προσπαθούμε να οικοδομήσουμε ή αποκρύβουμε δεν είναι μικρό πράγμα. Αποτελούν έκφραση συγκεκριμένων αντιλήψεων. Καμία ερμηνεία ποτέ δεν είναι ουδέτερη, ούτε η πρόσληψη της πραγματικότητας διεξάγεται στα πλαίσια ενός ιδεολογικού κενού. Το να προσπαθείς να συσχετίσεις τις δύο παραπάνω «ειδήσεις» κουβαλάει προϋποθέσεις και συνέπειες. Προϋποθέσεις για το πώς προσεγγίζεις και κατανοείς την πραγματικότητα και συνέπειες για την δράση που αναλαμβάνεις για να μετασχηματίσεις αυτή την πραγματικότητα. Σημαίνει ότι έχεις πάρει συγκεκριμένη θέση γιατί «δεν μπορεί κανείς να δει από παντού τα πάντα». Επίσης δεν μπορείς να αποφύγεις το να πάρεις θέση. Έχεις πάρει ήδη θέση αν επιλέξεις να μην μιλήσεις. Έχεις πάρει θέση αν μιλήσεις αναλόγως βέβαια με «το τι θα πεις».
Η βία που ασκήθηκε στους εργάτες γης της Μανωλάδας δεν μπορεί να αποδοθεί απλά σε κάποια συνθήκης τρέλας που υπάρχει στην περιοχή , τη στιγμή που απολαμβάνει την ανοχή της κρατικής εξουσίας. Η επίθεση λαμβάνοντας διαστάσεις εκστρατείας τρόμου, ωφελεί την καπιταλιστική μηχανή καθώς συμβάλλει στην εμπέδωση των σχέσεων εξουσίας
Στην παρουσίαση της επίθεσης στους εργάτες της Μανωλάδας ακούσαμε πολλές φορές την λέξη συμπλοκή. Μία λέξη που προσπαθεί να μοιράσει ευθύνες στους «ακραίους» που επέλεξαν να συγκρουστούν αντί να δώσουν χώρο στον διάλογο. Δεν ακούσαμε όμως σχεδόν καθόλου ή καθόλου την λέξη απεργία. Τι άλλο όμως μπορεί να είναι μια συγκέντρωση εργατών που διεκδικούν συλλογικά τα δεδουλευμένα τους; Είναι αλήθεια ότι ούτε κάποιο εργατικό κέντρο υπήρχε στην κινητοποίηση τους, ούτε ο Παναγόπουλος παρέδωσε κάποιο ψήφισμα στην βουλή. Αυτό όμως δείχνει απλά πόσο έχουν αλλοιωθεί τα χαρακτηριστικά του οργανωμένου εργατικού κινήματος στο τι σημαίνει απεργία και εργατικός αγώνας χωρίς να μπορεί να αποδείξει τίποτα για την φύση του αγώνα των εργατών της Μανωλάδας.
Η επίθεση στους εργάτες της Μανωλάδας αποτέλεσαν άλλη μια ενοχλητική υπενθύμιση. Το πώς η ανασφάλιστη εργασία αποτέλεσε έναν από τους πυλώνες των χρυσών χρόνων της ανάπτυξης του ελληνικού καπιταλισμού. Το πώς από τις αρχές τις δεκαετίας του 1990 η εργατική τάξη της Ελλάδας διευρύνθηκε με την είσοδο μεταναστών/τριών που βίωσαν και συνεχίζουν να βιώνουν ένα καθεστώς σκληρής εργασιακής εκμετάλλευσης το οποίο δεν περιορίζεται αλλά συνεχώς διευρύνεται. Το πώς το «καθεστώς Κούνεβα» της εργολαβίας, της εργοδοτικής ασυδοσίας, των 400 ευρώ στην μνημονιακή Ελλάδα από εξαίρεση έγινε κανόνας.
 Η κατάρρευση σήμερα, της κοινωνικής ασφάλισης σχετίζεται άμεσα με την γενίκευση της ανασφάλιστης και ελαστικής εργασίας. Την ίδια στιγμή όμως είναι τουλάχιστον αρνητικά τα αντανακλαστικά τόσο του οργανωμένου εργατικού κινήματος όσο και της Αριστεράς. Καμία ουσιαστική οργάνωση για να δοθεί μια πραγματική μάχη στο συγκεκριμένο ζήτημα, ώστε να διεκδικήσουμε να μην υπάρχει εργαζόμενος χωρίς χαρτιά την στιγμή που με επίσημα στοιχεία το 40% των εργαζομένων δουλεύει χωρίς ασφάλεια.  
Επιπλέον, όταν καταρρέει οποιαδήποτε δυνατότητα συλλογικής διαπραγμάτευσης,  και ο κόσμος της εργασίας βρίσκεται εκτός των ρυθμίσεων της εργατικής νομοθεσίας (σχ. βλ. τροπολογία ΠΑΣΟΚ για την διαμόρφωση του μισθού στους ανέργους στα 490 ευρώ)  η εργασία μετατρέπεται σε ιδιωτικό θέμα υπό τον έλεγχο των εργοδοτών, που δημιουργούν τις σύγχρονες φάμπρικες του τρόμου, απλά γιατί «μπορούν».
Χρειάζεται να κατανοήσουμε την κεντρικότητα του συγκεκριμένου αγώνα: «Στις Ενωμένες πολιτείες της Βόρειας Αμερικής παράλυε κάθε αυτοτελές εργατικό κίνημα, όσον καιρό  η δουλεία παραμόρφωνε ένα μέρος της δημοκρατίας. Η εργασία των ανθρώπων με λευκή επιδερμίδα δεν μπορεί να χειραφετηθεί εκεί όπου στιγματίζεται η εργασία των ανθρώπων με μαύρη επιδερμίδα. Από τον θάνατο της δουλείας όμως ξεπήδησε αμέσως μια καινούργια ξανανιωμένη ζωή. Ο πρώτος καρπός του εμφυλίου πολέμου ήταν η ζύμωση για το οχτάωρο που με ταχύτητα ατμομηχανής προχωράει από τον Ατλαντικό ως τον Ειρηνικό Ωκεανό, από τη Νέα Αγγλία ως την Καλιφόρνια.» Κ. Μαρξ    
Αυτές τις μέρες που οι μετανάστες εργάτες από το Μπαγκλαντές δέχονταν πυροβολισμούς στην Μανωλάδα, στο Μπαγκλαντές κατέρρευσε ένα εργοστάσιο ρούχων με 2 χιλιάδες εργαζόμενους μέσα. Αποτέλεσμα μέχρι στιγμής πάνω από 200 νεκροί και 1000 τραυματίες. Άλλη μία υπενθύμιση ότι μοναδική πατρίδα του κεφαλαίου είναι η εκμετάλλευση. Άλλη μία υπενθύμιση ότι πρέπει να τελειώνουμε με αυτό τον κόσμο και τους εκφραστές του ανεξαρτήτως χρώματος και γλώσσας. Όπως είπαμε και πριν όμως για να δεις έτσι τα πράγματα πρέπει να έχεις πάρει και μία συγκεκριμένη θέση γιατί «δεν μπορεί κανείς να δει από παντού τα πάντα»¹.

¹«Η αντίληψη αυτή στηρίζεται στο ότι είναι απολύτως απαραίτητο να έχει υιοθετήσει κανείς προλεταριακές ταξικές θέσεις προκειμένου να μπορέσει πολύ απλά να δει και να κατανοήσει τι συμβαίνει σε μια ταξική κοινωνία. Στηρίζεται στην απλή διαπίστωση ότι (...) δεν μπορεί κανείς να δει από παντού τα πάντα. Μπορεί κανείς να διακρίνει την υφή αυτής της συγκρουσιακής πραγματικότητας μόνο αν υιοθετήσει μέσα στην ίδια τη σύγκρουση ορισμένες θέσεις και όχι κάποιες άλλες, διότι το να υιοθετήσει παθητικά κάποιες άλλες θέσεις θα σήμαινε ότι εμπλέκεται στη λογική των ταξικών ψευδαισθήσεων, η οποία πρέπει να ονομασθεί κυρίαρχη ιδεολογία. Φυσικά η προϋπόθεση αυτή αντιτίθεται σε ολόκληρη τη θετικιστική παράδοση - μέσω της οποίας η αστική ιδεολογία ερμηνεύει την πρακτική των φυσικών επιστημών (...)  Ουσιαστικά, σε ολόκληρο το έργο του ο Μαρξ δεν λέει τίποτε διαφορετικό. Όταν γράφει στον επίλογο του Κεφαλαίου ότι αυτό το έργο 'εκπροσωπεί το προλεταριάτο' εξηγεί σε τελική ανάλυση ότι πρέπει να υιοθετήσει κανείς τις θέσεις του προλεταριάτου για να γνωρίσει το κεφάλαιο» Λ. Αλτουσέρ

Τα άκρα και ο «πόλεμος»...

Του Χρήστου Λάσκου, απο το Κοκκινο Σημειωματαριο...

Πριν λίγες μέρες βρεθήκαμε ως αντιπροσωπεία του ΣΥΡΙΖΑ στην Ιερισσό, σε μια όμορφη και ενθουσιώδη εκδήλωση. Την πιο έντονη εντύπωση μου έκανε η παρέμβαση –από το μικρόφωνο–  μιας πολύ ηλικιωμένης γυναίκας, η οποία καταράστηκε τον Σαμαρά, όχι για την γενική του πολιτική, όχι για τις αθλιότητες της κυβέρνησής του στις Σκουριές, αλλά για το γεγονός πως αναμοχλεύει γνήσια και ακραία εμφυλιοπολεμικές καταστάσεις. Πράγμα που αυτή, έχοντας ζήσει από μέσα τη δεκαετία του ’40, θεωρεί περισσότερο ασυγχώρητο και από την τρόικα και από το μνημόνιο και από …τον παγκόσμιο ιμπεριαλισμό. 

Μου έδωσε αφορμή, λοιπόν, αυτό για να σκεφτώ ξανά πάνω στις πραγματικές διαχωριστικές, που έχουν εμφανιστεί και εμπεδωθεί στην ελληνική κοινωνία τα τρία τελευταία χρόνια. Και τείνω να καταλήξω πως ο Σαμαράς έχει δίκιο στη στάση του! Και μαζί του ο Βενιζέλος και ο πάντα παρών Κουβέλης. Και αυτοί δίκιο βουνό έχουν. Η σαφής πεποίθηση από μέρους τους πως τα πράγματα είναι ακραία, οριακά, και άρα απολύτως μη συμβιβάσιμα, δείχνει μια ταξική συνειδητότητα, που πολύ καλό θα ήταν να επεδείκνυε με αντίστοιχη καθαρότητα και παρρησία και η δική μας πλευρά. Το γεγονός πως αυτό δεν συμβαίνει πάντα, κατά τη γνώμη μου είναι ένα σημαντικό μειονέκτημα που, αν δεν αρθεί, θα μας στοιχίσει πολιτικά και, επιπλέον, θα στοιχίσει βαρύτατα κοινωνικά στην πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας. 

Θέλω να πω, ο πολεμικός τόνος στα τύμπανα του αντιπάλου δεν είναι σύμπτωμα μιας χύδην τακτικής στριμωγμένων «κεντρώων», ούτε αστοχία των κουτουρντισμένων ηγεσιών του ξυπόλητου τάγματος του μεσαίου χώρου, που συμπιέζεται αφόρητα σε μια δεδομένη πολεμική ατμόσφαιρα μεταξύ των «δύο άκρων», για την οποία ο ίδιος δεν ευθύνεται παρά έμμεσα. Ο πολεμικός τόνος των Φαήλων εκπροσωπεί με απολύτως γνήσιο τρόπο τις ευαισθησίες του συνόλου του κυβερνητικού φάσματος. Η κοινωνική ακροδεξιά της Διαμαντοπούλου, του Λοβέρδου ή των δημαριτών κρατικών στελεχών, τις ίδιες ευαισθησίες μοιράζεται. Ακριβώς τις ίδιες. Γιατί στις συνθήκες του απόλυτου κοινωνικού εξανδραποδισμού που ζούμε, οι εν γένει «δημοκράτες» μας τελείωσαν. Προσώρας ή για πάντα, θα το δείξει η ιστορία. Σίγουρα πάντως σήμερα τους πάτησε το τρένο. Και, από αυτήν την άποψη, η εκτεταμένη ξενηλασία, το κρέμασμα στα τσιγκέλια των οροθετικών γυναικών, οι ανακαταλήψεις των πόλεων, οι απολύσεις «επιόρκων», το πραγματικό –κοινωνικό– μίσος εναντίον όποιου αντιστέκεται, είναι απολύτως αντιπροσωπευτικές στάσεις του συνόλου του μνημονιακού πολιτικού φάσματος, «από όπου κι αν προέρχεται». Στις σημερινές συνθήκες «φιλελεύθεροι με την καλή έννοια» δεν μπορούν να υπάρξουν. Όπως και κάθε άλλη φορά στο παρελθόν, όταν τα πράγματα για την τάξη γινόταν πολύ επικίνδυνα –επί βενιζελικού ιδιωνύμου, επί γεροπαπανδρεϊκού ’44, επί σοφουλικού εμφυλίου κλπ- τα μέτωπα κρυσταλλώνονταν αυτομάτως και χωρίς πολλά πολλά. 

Έτσι και τώρα.  Όσο, λοιπόν, κι αν είμαστε ειρηνικοί και πράοι, η αντιμετώπισή μας από τις τρόικες είναι προδιαγεγραμμένη. Ας μην έχουμε την παραμικρή αυταπάτη και ας είμαστε, επομένως, περισσότερο έτοιμοι. 

Ας θυμηθούμε τι μας λέει σχετικά ο Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος, και ας προβληματιστούμε βαθύτερα από ό,τι συνήθως το κάνουμε, είτε γιατί δεν το έχουμε είτε γιατί δεν προφταίνουμε: «[Θ]α θέλαμε να καλέσουμε τώρα όσους αλαφιάστηκαν από την «άνοδο της δημαγωγίας» και επισείουν τον κίνδυνο των «άκρων», να προχωρήσουν ένα βήμα ακόμα τη σκέψη τους και να προβληματιστούν λιγάκι πιο επώδυνα κοιτώντας βαθιά μέσα τους: Τι σημαίνει, λοιπόν, στην πραγματικότητα η κεντρώα καραμέλα «τα άκρα συναντώνται»; Σημαίνει ότι όταν «συναντώνται» δεν υπάρχει κέντρο –σε περιόδους κρίσης το κέντρο εξαερώνεται, αφομοιούμενο προς τα  συγκρουόμενα (και όχι, βέβαια, «συνεργαζόμενα») άκρα. Η περίφημη «συνάντηση» των άκρων σημαίνει σύγκρουση των άκρων. Και τότε έχεις πρόβλημα δημοκράτη μου! Γιατί κάποτε φτάνει η στιγμή που πρέπει κανείς, πέρα από τις δημαγωγικές καταγγελίες της «δημαγωγίας», να κάνει ενώπιος ενωπίω τις κρίσιμες επιλογές του, να αποφασίσει σε τι θεό πιστεύει, τι θέλει και τι δεν θέλει  -και ν’ απαντήσει στο ερώτημα: Εσύ που μιλάς με τόση αποστροφή για τα «άκρα», πού πατάς τελικά; Δηλαδή με ποια πλευρά είσαι; […] Το γεγονός, τώρα, ότι ο φασισμός γίνεται το όπιο των δυστυχισμένων δεν σημαίνει βέβαια ότι πρέπει να θεμελιώνει, να θωρακίζει, να εξαγιάζει την εξουσία των ολίγων –όμως τελικά έτσι γίνεται στην πράξη, όσο κι αν αυτό θλίβει κάποιες ευγενικές ψυχές της αστικής δημοκρατίας. Διότι αυτά είναι τα δεδομένα, αυτά είναι τα «άκρα» με τα οποία έχουμε να κάνουμε –και είναι ασυμφιλίωτα».

Σωστά τα λέει ο Λυκιαρδόπουλος. Όταν ζεις σε μια εποχή, στην οποία μόνον «άκρα» υπάρχουν, σε άκρο ανήκεις κι εσύ εν γένει και γνήσιε δημοκράτη. Διότι το «κέντρο» σήμερα είναι εμπράκτως στο άκρο του ενός άκρου, ως η κατεξοχήν εξτρεμιστική φράξια αυτών, που «τολμούν» στη νέα εποχή. Ο Κανέλλης και ο Πρετεντέρης είναι οι πραγματικοί κεντρώοι της περιόδου. Έχετε δει στη ζωή σας τίποτε εξτρεμιστικότερο; Περισσότερο λυσσασμένο και επιθετικό; Έχετε ή δεν έχετε, αυτό είναι το «κέντρο». Άλλοθι πια δεν υπάρχουν. 

Ο ταξικός ρόλος των Πληροφοριακών Συστημάτων στο Δημόσιο...

Του Ιάσονα Νίκα, απο την Αυγη...
Ίσως να θεωρηθεί πολυτέλεια το να ασχολείται κανείς σήμερα με τα Πληροφοριακά Συστήματα του Δημοσίου, ενώ βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια άνευ προηγουμένου επίθεση του Κεφαλαίου. Όμως η «κρίση» δεν έχει σταματήσει την προκήρυξη νέων έργων Πληροφορικής (π.χ. το πολυθρύλητο έργο της Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης). Το Κεφάλαιο στην Ελλάδα αναδιοργανώνεται ταχύτατα και χρηματοδοτεί τα έργα Πληροφορικής που θα στηρίξουν τις επιλογές του. Πώς μπορεί να το αποτρέψει αυτό ο ΣΥΡΙΖΑ, ώστε τα νέα έργα να στηρίζουν τις δικές του επιλογές, δηλαδή την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας και όχι την καπιταλιστική ανασυγκρότηση;
Σε προηγούμενο άρθρο, εισηγούμαι ότι η Πληροφορική στο Δημόσιο παραπαίει, γιατί από τη φύση της προωθεί τη διαφάνεια και την εξοικονόμηση πόρων και επομένως βρίσκεται μονίμως υπό διωγμό. Όπως κάθε εργαλείο, η Πληροφορική δεν είναι εγγενώς (από τη φύση της) στρατευμένη στο πλευρό κάποιας συγκεκριμένης τάξης. Εγγενής όμως στόχος των πληροφοριακών συστημάτων είναι ο εξορθολογισμός των διαδικασιών και η διαφανής διαχείριση πληροφοριών. Επομένως, εάν είναι άρτιος ο σχεδιασμός τους, προωθούν τόσο την εξοικονόμηση πόρων όσο και τη διαφάνεια.
Η μάχη για τη διαφάνεια και την οικονομία πόρων στο Δημόσιο είναι ταξική. Τα έργα Πληροφορικής διαφέρουν ριζικά από τα άλλα δημόσια έργα γιατί έχουν αντικείμενο το ίδιο το Δημόσιο. Δηλαδή έχουν αντικείμενο την οργάνωση και τον έλεγχο του Κράτους, το κατ’ εξοχήν αντικείμενο ταξικής σύγκρουσης. Κατά συνέπεια, τα ίδια τα έργα Πληροφορικής είναι προνομιακά αντικείμενα ταξικής σύγκρουσης. Η Αριστερά, ίσως για ιστορικούς λόγους, φαίνεται να το αγνοεί, θεωρώντας τα έργα Πληροφορικής μια απλή εφαρμογή τεχνολογίας. Έτσι, παραχωρεί αμαχητί στο Κεφάλαιο τη δυνατότητα να οργανώνει τον κρατικό μηχανισμό κατά το δοκούν. Τι σημαίνει, όμως, στην πράξη ταξική σύγκρουση στο πεδίο των Έργων της Πληροφορικής;
Η φύση των Έργων Πληροφορικής είναι διττή: όπως όλα τα δημόσια έργα, είναι χώρος ανταγωνισμού του Κεφαλαίου (δηλαδή των εταιρειών μεταξύ τους), αλλά, ως έργα οργάνωσης του κράτους, είναι χώρος σύγκρουσης Κεφαλαίου - Εργασίας. Τα σημεία σύγκρουσης είναι τόσα όσα και τα βήματα σχεδιασμού και υλοποίησης των έργων. Η αρχή γίνεται με το εκάστοτε χρηματοδοτικό πρόγραμμα (π.χ. ΕΣΠΑ), όπου καθορίζεται τι τύπου έργα θα χρηματοδοτηθούν. Με άλλα λόγια, τι είδους ανάπτυξη θέλουμε, ποια ταξικά συμφέροντα θα εξυπηρετεί; Η επιλογή των έργων που τελικά χρηματοδοτούνται γίνεται τελείως αδιαφανώς. Στην πράξη, η όλη διαδικασία σχεδιασμού και προκήρυξης έργων, αποτελεί υπόδειγμα αδιαφάνειας. Ο κατάλογος των «αυτονόητων» ή «τεχνοκρατικών» επιλογών ξεκινάει από την αρχική σύλληψη και συνεχίζεται μέχρι και την ολοκλήρωσή του.
Είναι τυχαίο που, τριάντα χρόνια τώρα, δεν είχε γίνει η περίφημη Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση; Δεν ήταν επιλογή να μη χρηματοδοτηθεί ποτέ κανένα σχετικό έργο ώστε να μη γίνεται έλεγχος στις δαπάνες; Τώρα θυμήθηκαν τη Συνταγογράφηση και τα γενόσημα, αφού πρώτα αφάνισαν τα Ασφαλιστικά Ταμεία;
Ακόμη όμως και έργα που έχουν ολοκληρωθεί δεν χρησιμοποιούνται, όπως αυτά της Πολεοδομίας, κόστους πάνω από 14 εκατομμύρια ευρώ. Είναι προφανές ότι ποτέ, κανένα έργο Πληροφορικής που θα τιθασεύει το όργιο συμφερόντων που έχει κτιστεί γύρω από τις Πολεοδομίες δεν πρόκειται να προχωρήσει χωρίς πολιτική παρέμβαση. Είναι ή δεν είναι ταξική η μάχη για τη μηχανογράφηση των Πολεοδομιών; Αφορά ή όχι την ασύδοτη εκμετάλλευση του φυσικού πλούτου της χώρας, τα τεράστια περιβαλλοντικά εγκλήματα, ξεκινώντας από το Mall και καταλήγοντας στις κτισμένες και αποκλεισμένες παραλίες;
Το πέπλο «τεχνολογικού μυστηρίου» που καλύπτει τα έργα Πληροφορικής αποτελεί θρίαμβο του Κεφαλαίου. Δεν αναφέρονται παρά σπάνια στη Βουλή ή στα ΜΜΕ, με εξαίρεση κάποιες φανφαρόνικες ανακοινώσεις για έργα που, τελικά, είτε πηγαίνουν στις ελληνικές καλένδες είτε υλοποιούνται στο σκοτάδι. Τα κόμματα του δικομματισμού είχαν κοινό συμφέρον στην αδιαφάνεια, γι’ αυτό και ποτέ δεν συγκρούσθηκαν κοινοβουλευτικά στον τομέα αυτόν.
Αντίθετα, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει συμφέρον να συγκρουσθεί και μάλιστα άμεσα: να ζητήσει κοινοβουλευτικό έλεγχο για συγκεκριμένα έργα που δεν παραλαμβάνονται και για διαγωνισμούς που δεν προχωρούν. Να αναδείξει τις σκοπιμότητες και τα τεράστια συμφέροντα που κρύβονται πίσω από τις αναβολές, τις ακυρώσεις και τις χρόνιες καθυστερήσεις ορισμένων έργων. Εξάλλου τα συμφέροντα του Κεφαλαίου στην Ελλάδα προχωρούν σε αναδιοργάνωση και επομένως προωθούν νέα έργα Πληροφορικής που θα στηρίξουν τις επιλογές τους. Ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να αντιπροτείνει έργα με στόχους όπως τη διαφανή διαχείριση της ενέργειας, των δημοσίων προμηθειών, τη στήριξη της αγροτικής παραγωγής κ.ά.
Εδώ απαιτείται σύγκρουση, τόσο εντός όσο και εκτός Βουλής. Εντός Βουλής για τις επιλογές έργων. Εκτός Βουλής, σύγκρουση στην πράξη, για τη σωστή υλοποίηση των έργων. Δεν αρκεί ένα έργο να στοχεύει σωστά. Για να πετύχει τον σκοπό του, πρέπει να υλοποιηθεί σωστά και να μπει σε χρήση. Σε κάθε βήμα δίνεται μάχη, δεν υπάρχει εγγύηση ότι τα συμφέροντα θα «καταπονηθούν» και θα αποσυρθούν.
Η μάχη για την Πληροφορική απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις. Όμως εάν η Αριστερά δεν οργανωθεί, την έχει χάσει αμαχητί. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει τη δυνατότητα να βάλει τις δικές του προτεραιότητες, ώστε να γίνουν έργα που προωθούν και στηρίζουν τον στόχο της παραγωγικής ανασυγκρότησης. Έτσι, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ αναλάβει την κυβέρνηση αύριο, θα είναι προετοιμασμένος να στηρίξει τον στόχο της παραγωγικής ανασυγκρότησης με νέα πληροφοριακά συστήματα. Η σύγκρουση σήμερα προετοιμάζει το αύριο.

junik@gmx.com

Μεταξύ δύο εκβιασμών, μόνη λύση η απόδραση...

ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΜΗΛΙΟΥ απο την Αυγη...

Όσα συνέβησαν τη νύχτα της Τρίτης στο Eurogroup αναδεικνύουν σημαντικές πτυχές της κρίσης, αλλά και το γεγονός ότι πρόκειται για δομική κρίση του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού των τριών τελευταίων δεκαετιών και όχι «κρίση συνοχής της Ευρωζώνης», όπως αρέσκονται διάφορα κέντρα να την αποκαλούν. Έγινε εντελώς ορατό ότι η συζήτηση δεν αφορούσε τη «δόση μας», αλλά το υπό ποιους όρους θα συνεχιστεί αποτελεσματικά
η στρατηγική της νεοφιλελεύθερης αναδιάρθρωσης. Η συζήτηση αφορούσε πλέον το σύνολο του χρέους, τη «βιωσιμότητά του». Όταν λένε «βιωσιμότητα του χρέους», εννοούν «βιωσιμότητα της στρατηγικής εκβιασμού με βάση το χρέος για την επιβολή της λιτότητας». Οι «γραμμές» που συγκρούονται μέσα στο ενιαίο νεοφιλελεύθερο στρατόπεδο είναι δύο: Η γραμμή του ΔΝΤ, η οποία απαιτεί άμεση μείωση του ελληνικού χρέους ή μακροχρόνιο «πάγωμά» του, ενώ η γραμμή που εκφράζεται από την κυβέρνηση της Μέρκελ (την οποία υιοθετεί και η ελληνική κυβέρνηση, οχυρωμένη ταυτόχρονα πίσω από μια «αντιγερμανική» ρητορεία για εσωτερική κατανάλωση) είναι τα ιστορικά χαμηλά επιτόκια σε συνδυασμό με την επιμήκυνση αποπληρωμής.
Γίνεται προφανές ότι δεν πρόκειται για «ανταγωνιστικές καταστάσεις» μεταξύ «λογικά σκεπτόμενων παικτών», που θα μπορούσαν να παρασυρθούν σε «λάθος επιλογές» και «ατυχήματα», όπως θα το ήθελαν οι κάθε λογής αστικές προσεγγίσεις περί «παιγνίων» μεταξύ αυτόβουλων υποκειμένων, που το καθένα «επιδιώκει να μεγιστοποιήσει το όφελός του». Πρόκειται για αποχρώσεις εντός της ενιαίας νεοφιλελεύθερης στρατηγικής, οι οποίες προκύπτουν από το κενό ηγεμονίας που δημιουργείται στη στρατηγική αυτή από τις διογκούμενες αντιστάσεις των λαϊκών τάξεων.
Ας είμαστε επομένως σαφείς: Ο κόσμος της εργασίας στην Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα σε δύο εκβιασμούς: Ο βαθμός εκμετάλλευσης πρέπει να αυξηθεί κι άλλο, αλλά τα κέντρα εξουσίας δεν συμφωνούν στο πώς θα γίνει αυτό. Η πρόταση Μέρκελ (κανείς δεν μιλάει για «λύση») είναι η συνέχιση της υφεσιακής πολιτικής λιτότητας ακριβώς όπως αυτή εφαρμόζεται σήμερα. Η πρόταση του ΔΝΤ είναι κούρεμα ώστε να διαμορφωθούν οι συνθήκες για επανένταξη της Ελλάδας στις «αγορές», κάτι όμως που ως αντάλλαγμα θα απαιτεί επίσης δρακόντεια μέτρα λιτότητας. Οπότε; Ποια είναι η διαφορά από τη σκοπιά του εργαζόμενου/άνεργου στην Ελλάδα; Καμία!
Η διαφορά βρίσκεται στο ότι η πρόταση του ΔΝΤ εμπλέκει αντικειμενικά και τους εργαζόμενους/άνεργους των άλλων ευρωπαϊκών κρατών. Το κούρεμα του ελληνικού χρέους δεν θα επιβαρύνει ιδιαίτερα τον προϋπολογισμό των κρατών αυτών, αλλά θα είναι μόνο η αρχή. Θα ακολουθήσουν κι άλλα «κουρέματα» αν συμβεί το ελληνικό, γεγονός που αντικειμενικά θα θέσει σε ολόκληρη την Ευρώπη το ερώτημα «ποιος πληρώνει την κρίση».
Εδώ ακριβώς βρίσκεται η δυνατότητα απόδρασης από τους εκβιασμούς, απόδραση που μπορεί να γίνει μόνο με τη συνεργασία των «φυλακισμένων» στον φαύλο κύκλο του νεοφιλελευθερισμού, των εργαζόμενων/άνεργων.
Αν οι εργαζόμενοι που ζουν στην Ελλάδα ανατρέψουν με τις κινητοποιήσεις τους την ανεκδιήγητη κυβέρνηση, η επερχόμενη κυβέρνηση της Αριστεράς θα διαπραγματευτεί στ’ αλήθεια με τους δανειστές και μάλιστα με τον κόσμο της εργασίας στο πλευρό της. Αντί να συζητά για το πώς θα εφαρμόσει Μνημόνια με αντάλλαγμα επιμήκυνση (της λιτότητας!) ή κούρεμα, θα συζητά μόνο τον τρόπο απεμπλοκής από τον φαύλο κύκλο της λιτότητας. Αν υπάρξει κυβέρνηση της Αριστεράς, οι εργαζόμενοι στα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη θα δουν ότι η νεοφιλελεύθερη πολιτική των περικοπών που τους παρουσιάζεται ως μονόδρομος τελικά ανατρέπεται. Αυτό είναι που φοβούνται τα κέντρα εξουσίας σε Ελλάδα, Ευρώπη και ΗΠΑ.
Οι στρατηγικές των δύο φίλων (ΔΝΤ, Γερμανίας) είναι απολύτως συγκλίνουσες. Ο ανταγωνισμός τους είναι ο τρόπος συνεργασίας τους, ο τρόπος που οργανώνεται η ενότητά τους απέναντι στον κόσμο της εργασίας. Η σημερινή διαφωνία τους αποκαλύπτει τον φόβο τους για την πιθανότητα αποτελεσματικών αντιστάσεων στην υλοποίηση της στρατηγικής τους, που θα διαψεύσουν τα «όνειρά τους» για πειθήνιους εργαζόμενους, εξαθλιωμένους και ελαστικούς, ή απόβλητους άνεργους προς καταστολή.
Θα μπορέσουμε να κάνουμε τον εφιάλτη τους πραγματικότητα; Όπως πάντα στις κρίσιμες στιγμές θα αποφασίσει η ταξική πάλη.

* Ο Γ. Μηλιός είναι καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο ΕΜΠ

Το σκάκι και η ταξική πάλη

Red NoteBook ...
Του Έρικ Όλιν Ράιτ
Η βασική ιδέα πίσω από αυτήν την ταινία μικρού μήκους που εκτυλίσσεται πάνω σε μία σκακιέρα, είναι η εξής: Τα απλά πιόνια εξεγείρονται εναντίον των κομματιών που αντιπροσωπεύουν την κυρίαρχη τάξη, δηλαδή τον βασιλιά, τη βασίλισσα, τους αξιωματικούς, τους πύργους και τους ίππους, και, ακολούθως, χορεύουν καντρίλιες πάνω στη σκακιέρα. Ωστόσο, με το τέλος του χορού ξεκινά ένα νέο παιχνίδι με αντεστραμμένους κανόνες. Αυτή τη φορά τα απλά πιόνια βρίσκονται στην πίσω σειρά και υιοθετούν τις κινήσεις των παλιών αριστοκρατικών πιονιών, ενώ τα τελευταία καταλαμβάνουν τη μπροστινή σειρά και κινούνται όπως τα απλά πιόνια. Το μήνυμα της ταινίας είναι ότι τα απλά πιόνια απέτυχαν να εδραιώσουν την επανάσταση τους διότι θεωρούσαν πώς για να την επιτύχουν αρκούσε η εκθρόνιση της παλιάς ελίτ. Αμέλησαν να μετακινήσουν την ίδια τη σκακιέρα.. Η σκακιέρα, αποτελεί ουσιαστικά μία μεταφορά για την κοινωνική δομή που δημιουργεί τους “κανόνες του παιχνιδιού”. Για να επιτύχει λοιπόν μία επανάσταση θα πρέπει πρώτα να μετασχηματίσει αυτήν την δομή.

Η συγκεκριμένη ιδέα δεν είναι αποκλειστικά μαρξιστική. Κατά μία έννοια συνιστά το θεμέλιο μίας δομιστικά προσανατολισμένης κοινωνιολογίας: Τα άτομα καταλαμβάνουν θέσεις μέσα στις κοινωνικές δομές -θέσεις που μερικές φόρες αποκαλούνται και ρόλοι-. Οι θέσεις αυτές επιβάλλουν περιορισμούς, αλλά και δημιουργούν ευκαιρίες πάνω στις επιλογές των ατόμων. Αυτό δεν συνεπάγεται αυτόχρημα ότι οι ανθρώπινες πρακτικές προσδιορίζονται αυστηρά από του κοινωνικούς ρόλους. Οι προθέσεις και οι επιλογές έχουν μεγάλη σημασία όπως επίσης και η δράση. Όμως, οι επιλογές προκύπτουν μέσα σε ένα πλαίσιο συστηματικών -και όχι τυχαίων- περιορισμών.

Η μαρξιστική εκδοχή αυτής της γενικής ιδέας έγκειται στον αρκετά παράτολμο ισχυρισμό ότι το κλειδί για την κατανόηση των δομικών προσδιορισμών στο πλαίσιο των οποίων γίνονται οι επιλογές, έγκειται στη φύση της οικονομικής δομής στη βάση της οποίας τα άτομα οργανώνουν τη ζωή τους, ή ακόμη ειδικότερα στη φύση του “τρόπου παραγωγής”. Στη μικρή αυτή ταινία δεν υπήρχε ούτε παραγωγή ούτε οικονομία. Η σκακιέρα αποτελούσε μία ξεκάθαρη μεταφορά της κοινωνικής δομής. Με αυτή την έννοια η ταινία δεν βασίζεται σε ένα καθαρό μαρξιστικό πλαίσιο.

Τώρα σε ό,τι αφορά τις πηγές έμπνευσης αυτής της ταινίας, νομίζω ότι προέκυψε μέσα από τις ανησυχίες του φοιτητικού κινήματος, του αμερικανικού κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα και τα κινήματα εναντίον του πολέμου του Βιετνάμ. Όλα αυτά τα κινήματα διατρέχονταν από έναν προβληματισμό γύρω από τη δυνατότητα μίας ριζοσπαστικής κοινωνικής αλλαγής, προβληματισμός που αποτυπώνεται σε αυτήν την ταινία. Συμμετείχα με ποικίλους τρόπους σε όλα αυτά τα κινήματα της δεκαετίας του ΄60 και είχα παρασυρθεί αρκετά από τις ουτοπικές φιλοδοξίες εκείνης της εποχής. Από την άλλη πλευρά ένιωθα ότι το καθήκον οικοδόμησης εναλλακτικών χειραφετητικών προταγμάτων ήταν αρκετά πιο επίπονο απ΄ όσο νόμιζαν αρκετοί άνθρωποι. Δεν αρκεί να επιτεθείς στο κατεστημένο και να εκθρονίσεις τα πιόνια του. Το να δημιουργήσεις μία εναλλακτική πρόταση είναι ένα καθ΄ εαυτό καθήκον και αυτό ακριβώς προσπάθησε να μεταφέρει η ταινία.

Απόσπασμα συνέντευξης του Έρικ Όλιν Ράιτ στον Μαρκ Κίρμπυ, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Social Science Teacher

Μετάφραση: Λουδοβίκος Κωτσονόπουλος

Στις 19 και 20 Δεκεμβρίου το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς, διοργανώνει στην Αθήνα δύο εκδηλώσεις με κεντρικό ομιλητή τον Έρικ Όλιν Ράιτ. Δείτε το πρόγραμμα πατώντας εδώ