Βασίλισσα, αλλά γυμνή...

του Κωστα Βεργοπουλου, απο την Ελευθεροτυπια...

Η διαχείριση της ελληνικής κρίσης από τους Ευρωπαίους εταίρους, με τη συνενοχή ελληνικών κυβερνήσεων, αποτελεί παγκόσμιο υπόδειγμα καταστροφής.

Ενώ η Γερμανίδα καγκελάριος κάλεσε από την αρχή το ΔΝΤ να συμμετέχει στη «διάσωση» της χώρας, με το επιχείρημα της τεχνογνωσίας του, εν τούτοις αποκαλύπτεται σήμερα, έστω και αργά, αφού η καταστροφή έχει ήδη συντελεσθεί, ότι ουδέποτε δέχθηκε τις εισηγήσεις του. Το Βερολίνο ήθελε το ΔΝΤ σε βουβό και διακοσμητικό ρόλο, προκειμένου να προσδώσει «κύρος» στις δικές του προαποφασισμένες επιλογές. Ομως, από τη δική του πλευρά, από την αρχή αντιμετώπισε τη χώρα μας και τις ομοιοπαθείς του Νότου και της περιφέρειας ως «σκουπίδια» και «πτώματα», με συνέπεια ότι και αυτές, ακόμη και αν δεν ήσαν, κατέληξαν έτσι, λόγω της εξοντωτικής διαχείρισης.

Οταν το ΔΝΤ διεπίστωσε από το 2010 ότι το ελληνικό χρέος δεν ήταν βιώσιμο και επρότεινε το δραστικό «κούρεμά» του, η ευρωπαϊκή πλευρά απέκλεισε κάθε τέτοιο ενδεχόμενο, προβάλλοντας τη δέσμευση ότι οι ευρωπαϊκές κεντρικές τράπεζες θα αφαιρούσαν τα ελληνικά κρατικά ομόλογα από την κυκλοφορία και δεν θα ζητούσαν την εξαργύρωσή τους. Αντ' αυτού, οι κεντρικές τράπεζες όχι μόνον δεν ετήρησαν τη δέσμευσή τους, αλλά και προέβησαν σε κερδοσκοπία εις βάρος των ελληνικών ομολόγων, ώστε η χώρα μας να περιέλθει εξαιτίας τους σε δεινότερη από την αρχική της θέση. Ομως, αφού σήμερα αποκαλύπτεται ότι αθετήθηκε εκ των υστέρων ο λόγος για τον οποίο είχε τότε αποκλεισθεί το «κούρεμα», το «απευκταίο ενδεχόμενο» νομιμοποιείται να επανέλθει και μάλιστα ακόμη πιο πιεστικά και καταναγκαστικά για όσους συνεχίζουν να το αποκλείουν.

Νέο έτος, παλιά προβλήματα...

Του Κωστα Βεργοπουλου, απο την Ελευθεροτυπια...

Στον απολογισμό της ευρωπαϊκής πορείας για το 2013, η εφημερίδα της Γουόλ Στριτ θεωρεί σημαντικότερα όσα αρνητικά ενδεχόμενα αποφεύχθηκαν από όσα θετικά επιτεύγματα πραγματοποιήθηκαν. Γιατί όχι; Στο σημείο που βρίσκεται η Ευρώπη, δικαιούται να θεωρεί επιτυχία της όποιο δεινό απωθεί στο μέλλον. Ωστόσο, εάν κάτι, παρά πάσα περί του αντιθέτου προσδοκία, αποδείχθηκε «ανθετικό» κατά το λήξαν έτος, αυτό δεν είναι τόσο η Ευρωζώνη όσο κυρίως το κοινό νόμισμά της, το ευρώ. Και αυτό δεν οφείλεται στη «σώφρονα» και «αποτελεσματική» πολιτική της Γερμανίας, αλλά στις επιλογές του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι, σε σφοδρή αντιπαράθεση με τον Γερμανό αντιπρόεδρο Γεόργκ Ασμουσεν, όπως και με τον πρόεδρο της Μπούντεσμπανκ, Γενς Βάιντμαν.

Ο πρώτος δεν δίστασε να προσφύγει σε «αντισυμβατικές» επιλογές, υπό την καταιγιστική καταγγελία των άλλων δύο και υπό το αφοπλιστικό επιχείρημα ότι με τις επιλογές του ο πρόεδρος της ΕΚΤ παραβιάζει τις ευρωπαϊκές Συνθήκες, όπως βέβαια και υπό την απειλή ακυρωτικής παρέμβασης από το Ανώτατο Γερμανικό Δικαστήριο.
Πέραν τούτου, η εφημερίδα του Χρηματιστηρίου μνημονεύει ως επιτυχία ότι η επιβολή απωλειών στους καταθέτες της Κύπρου δεν οδήγησε σε κατάρρευση τραπεζών ούτε σε μεταδοτικό κλίμα πανικού στην υπόλοιπη Ευρωζώνη.

Το τρίτο «λάθος» της Γερμανίας...

Του Κώστα Καπνίση, Periodista...

Πριν από λίγες ημέρες, ο διοικητής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, προέβη σε μια εντυπωσιακή μονομερή κίνηση, μειώνοντας το ευρωπαϊκό επιτόκιο στο 0,25%. Η κίνηση αυτή ήταν αντίθετη στην πάγια τακτική της Γερμανίας της Μέρκελ και του Σόιμπλε, οι οποίοι κινούνται με βάση το δόγμα «Καλό είναι ότι συμφέρει την Γερμανία». Χαρακτηριστική ήταν άλλωστε η δυσφορία του διοικητή της Bundesbank, Γιενς Βάιντμαν, ο οποίος κατά την διάρκεια της συνεδρίασης αντέδρασε και ψήφισε αρνητικά σε αυτή την πρόταση. 
Είναι κάτι παραπάνω από βέβαιο ότι ο Μάριο Ντράγκι, έπραξε το αυτονόητο, βλέποντας ότι οι επιχειρήσεις στην Ευρώπη βρίσκονται υπό το καθεστώς ασφυξίας με εντολή μάλιστα του Βερολίνου και του διευθυντηρίου της Φρανκφούρτης. Προχθές, ο Πίτερ Μπόφινγκερ, ένας εκ των «σοφών» και συμβούλων της γερμανικής κυβέρνησης, προέβη στην αποκάλυψη ότι η Γερμανία κερδίζει περί τα 20 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως από την ευρωπαϊκή οικονομική κρίση. Αυτό βέβαια πέρα από όλα τα υπόλοιπα, συμβαίνει διότι η Γερμανία είναι από τις ελάχιστες αν όχι η μοναδική χώρα στην Ευρώπη, η οποία δανείζεται με εξευτελιστικά και μερικές φορές με μηδενικά επιτόκια, προβαλλόμενη ως η μοναδική φερέγγυα οικονομία, η οποία εξακολουθεί να αναπτύσσεται.

Τραπεζοκρατία: Από τη Δημοκρατία της Βενετίας στον MarioDraghi και στη GoldmanSachs...

του Ερίκ Τουσέν (EricToussaint)^[1]Απο το Ιστολογιο Χωρις χρεος χωρις ευρω...

 Από τον 12^ο αιώνα έως τις αρχές του 14^ου, το Τάγμα των Ναϊτών Ιπποτών, παρόν σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, μετατράπηκε σε τραπεζίτη των ισχυρών και συμμετείχε στη χρηματοδότηση ορισμένων σταυροφοριών.
Στις αρχές του 14 ^ου αιώνα, έγινε ο μεγαλύτερος πιστωτής του βασιλιά της Γαλλίας, Φιλίππου Δ’ του Ωραίου(PhilippeleBel).
Αντιμέτωπος με το βάρος ενός χρέους που επιβάρυνε τα οικονομικά του, ο Φίλλιπος ο Ωραίος ξεφορτώθηκε τους πιστωτές και το χρέος του δαιμονοποιώντας το Τάγμα των Ναΐτών Ιπποτών, κατηγορώντας το για πολλαπλά εγκλήματα[2] . Το Τάγμα απαγορεύτηκε, δημεύτηκε η περιουσία του και οι ηγέτες του εκτελεστήκαν.
Έλειπε ένα κράτος και μια γη στο Τάγμα των Ναΐτών Ιπποτών για να αντιμετωπίσει τον βασιλιά της Γαλλίας. Ο στρατός (δεκαπέντε χιλιάδες άνδρες εκ των οποίων 1.500 Ιππότες), η περιουσία και οι πιστώσεις που είχε χορηγήσει το Τάγμα δεν το προστάτεψαν από την ισχύ ενός Κράτους που είχε αποφασίσει να αφανίσει τον κυριότερο πιστωτή του.
 Την ίδια εποχή (11 ^ος – 14 ^ος αιώνας), οι Ενετοί τραπεζίτες χρηματοδοτούν επίσης τις Σταυροφορίες και δανείζουν χρήματα στους ισχυρούς της Ευρώπης, αλλά ελίσσονται πολύ πιο επιδέξια από το Τάγμα των Ναΐτών Ιπποτών. Στη Βενετία, παίρνουν το κεφάλι του κράτους, δίνοντάς του τη μορφή μιας δημοκρατίας. Χρηματοδοτούν το μετασχηματισμό της Βενετίας, μια πόλη-κράτος, σε μια αληθινή αυτοκρατορία που περιλαμβάνει τη Κύπρο, την Εύβοια ( Νεγκροπόντε) και την Κρήτη.
Υιοθετούν μια ακαταμάχητη στρατηγική για να πλουτίσουν σταθερά και να εξασφαλίσουν την αποπληρωμή των πιστώσεων τους: αποφασίζουν οι ίδιοι να χρεώσουν το Ενετικό Κράτος στις τράπεζες που κατέχουν. Οι όροι των δανειακών συμβάσεων ορίζονται από τους ίδιους, καθώς είναι ταυτόχρονα ιδιοκτήτες των τραπεζών και αρχηγοί του Κράτους.
 Ενώ ο Φίλλιπος ο Ωραίος είχε συμφέρον να απαλλαγεί από τους πιστωτές του για να απελευθερωθεί από το βάρος του χρέους, το Ενετικό Κράτος επέστρεφε στο ακέραιο το χρέος στους τραπεζίτες, οι οποίοι είχαν εξάλλου και την ιδέα να δημιουργήσουν τίτλους του δημόσιου χρέους που μπορούσαν να κινηθούν από τη μία τράπεζα στην άλλη. Οι χρηματοπιστωτικές αγορές είχαν αρχίσει να εδραιώνονται[3] . Αυτός ο τύπος δανείου είναι ο προάγγελος της κυριότερης μορφής του δημόσιου χρέους, όπως το γνωρίζουμε το 21^ο αιώνα.

Τραπεζικά τέρατα «Φρανκενστάιν» απειλούν την ΕΕ...

του Γιωργου Δελαστικ, απο το Εθνος...

Πολιτικό σοκ τεραστίων διαστάσεων προκάλεσε η επιστολή που έστειλε την Πέμπτη ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι προς τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Αναστασιάδη και προς τον πρόεδρο του κυπριακού Κοινοβουλίου Γιαννάκη Ομήρου. Με ωμό επί της ουσίας τρόπο, ο επικεφαλής της ΕΚΤ απειλεί ότι θα παραπέμψει την Κύπρο στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, αν η Βουλή της Λευκωσίας τολμήσει να υλοποιήσει απόφαση που έχει ήδη λάβει να ξεκινήσει κοινοβουλευτική διαδικασία αναζήτησης ευθυνών του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου Πανίκου Δημητριάδη στη συγκάλυψη της οικονομικής κατάστασης του νησιού! Οι Κύπριοι βουλευτές κατηγορούν τον Π. Δημητριάδη ότι περιφρόνησε και παραπλάνησε το Κοινοβούλιο όταν αυτοί του ζήτησαν να παράσχει στη Βουλή στοιχεία του δωδεκαμήνου 15 Μαρτίου 2012 - 15 Μαρτίου 2013 για τις εκροές καταθέσεων από την Κύπρο προς το εξωτερικό και αυτός καταδέχθηκε να τους δώσει στοιχεία του... δεκαπενθημέρου (!) 1-15 Μαρτίου 2013.
Ομόφωνα οι κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι όλων των κυπριακών κομμάτων αποφάσισαν να κινήσουν διαδικασίες εναντίον τους, ενώ και η προεδρία της Κύπρου έχει γνωστοποιήσει στους πολίτες ότι ο Νίκος Αναστασιάδης έχει απαιτήσει από τον κεντρικό τραπεζίτη να παραιτηθεί: «Εγώ έχω την εμπιστοσύνη της ΕΚΤ» απαντά όμως ο Πανίκος Δημητριάδης, ο οποίος αρνείται πεισματικά να παραιτηθεί! Προφανώς αισθάνεται ότι είναι ο εκπρόσωπος των κατοχικών δυνάμεων της Κύπρου, κάτι σαν αποικιακός διοικητής της εποχής της αγγλικής αποικιοκρατίας, αυτή τη φορά όμως εκπροσωπώντας την ευρωγερμανική επικυριαρχία! Τα πράγματα είναι πολύ σοβαρά.
Ο πρόεδρος της ΕΚΤ όμως απεφάνθη ότι... δεν είναι σοβαρές οι κατηγορίες κατά του Δημητριάδη και γι' αυτό θα παραπέμψει την Κύπρο στο Ευρωδικαστήριο επειδή η κυβέρνησή της προσπαθεί να... πιέσει τον κεντρικό τραπεζίτη της χώρας! Εύλογη είναι η απορία από πού αντλεί αυτό το θράσος ο Μάριο Ντράγκι να απαγορεύει στο Κοινοβούλιο μιας κυρίαρχης, υποτίθεται, χώρας να κάνει έλεγχο για τις ευθύνες του κεντρικού τραπεζίτη της.
Φαίνεται τρελή αυτή η προπέτεια. Αρκεί όμως μια ματιά σε έναν πίνακα για να συνειδητοποιήσει κανείς από πού προέρχεται. Εναν πίνακα που εμφανίζει τη σύγκριση του συνόλου του ενεργητικού όλων των τραπεζών μιας χώρας ως προς το ΑΕΠ της χώρας αυτής. Αν το ενεργητικό των τραπεζών υπερβαίνει το 100% του ΑΕΠ ή το προσεγγίζει, ευνόητο είναι ότι οι μεγαλοτραπεζίτες αυτού του κράτους αισθάνονται περίπου ίσοι ή ανώτεροι του πρωθυπουργού τους! Ενας ενδιαφέρων τέτοιος πίνακας δημοσιεύθηκε στη γερμανική εφημερίδα «Φράνκφουρτερ Αλγκεμάινε» και αφορά σε στοιχεία του 2012, με προέλευση το ερευνητικό τμήμα της «Ντόιτσε Μπανκ», της ισχυρότερης δηλαδή τράπεζας της Ευρώπης.
Ολοι έχουμε την αίσθηση ότι ο τραπεζικός τομέας έχει υπεραναπτυχθεί, αλλά αυτό δεν αποτρέπει ένα αίσθημα δέους και κατάπληξης, όταν βλέπει κανείς τα αριθμητικά μεγέθη. Καλά, το Λουξεμβούργο είναι προφανώς... εκτοξευμένο στο διάστημα: οι τράπεζες που βρίσκονται εγκατεστημένες στο μικροσκοπικό αυτό δουκάτο (όλη η έκταση του Λουξεμβούργου είναι ίση με τον... νομό Καρδίτσας!) έχουν ενεργητικό... 21,7 φορές το ΑΕΠ της χώρας!!! Δεύτερη στην Ευρωζώνη είναι η «αθόρυβη» Μάλτα, με το ενεργητικό των τραπεζών να ισούται με το 790% του ΑΕΠ - 7,9 φορές περισσότερο. Παρά το Μνημόνιο και την υποτιθέμενη συρρίκνωση του τραπεζικού της τομέα, τρίτη παραμένει η Ιρλανδία, με το ενεργητικό των τραπεζών της 7,2 φορές μεγαλύτερο από το ΑΕΠ.
Το 2012 και στην Κύπρο το ενεργητικό των τραπεζών ήταν 7,2 φορές περισσότερο από το ΑΕΠ, αλλά το νούμερο αυτό έχει ήδη μειωθεί και σύντομα θα συρρικνωθεί δραματικά. Είναι εντυπωσιακό το ότι ακόμα και το «θησαυροφυλάκιο του πλανήτη», η Ελβετία, έχει τις τράπεζές της «μόλις» κατά 4,6 φορές ισχυρότερες του ΑΕΠ. Μέχρι και η «σώφρων» Γερμανία παρουσιάζει ενεργητικό των τραπεζών της στο... 310% του ΑΕΠ της!
Η πραγματική οικονομία δηλαδή της πρώτης βιομηχανικής δύναμης της Ευρώπης, αυτού του πανίσχυρου γίγαντα, είναι... νάνος μπροστά στο χρηματοπιστωτικό της σύστημα! Οι Γερμανοί τραπεζίτες λοιπόν κυβερνούν τη Γερμανία, όχι οι βιομήχανοί της και προφανώς υπαγορεύουν στη Μέρκελ και στο υπόλοιπο πολιτικό προσωπικό του Βερολίνου γραμμή που προωθεί πρωτίστως τα συμφέροντα των γερμανικών τραπεζών. Αντιθέτως, στις ΗΠΑ το ενεργητικό των αμερικανικών τραπεζικών κολοσσών που κυριαρχούν στην παγκόσμια αγορά ανέρχεται μόνο στο 80% του ΑΕΠ. Συγκριτικά με την Ευρώπη δηλαδή η πολιτική ηγεσία στην Ουάσιγκτον έχει σαφώς μεγαλύτερα περιθώρια ισχύος, όπως φαίνεται και από την πολιτική που ακολουθεί.

Ο Ντράγκι, η Αριστερά και το Plan B...

Γιάννης Κιμπουρόπουλος, Αναδημοσιευση απο το αριστερο Βημα...

Σκέψεις πάνω σε διλήμματα για το ευρώ που δεν μπορούν να αποφεύγονται για πάντα
Δεν ξέρουμε αν (και δεν νομίζουμε ότι) ο άρχων του ευρώ Μάριο Ντράγκι παρακολουθεί τις πολιτικές διεργασίες στην Ελλάδα ή στην Κύπρο. Ωστόσο, η φρασεολογία που χρησιμοποίησε την περασμένη Πέμπτη, μετά τη συνεδρίαση της ΕΚΤ, περιείχε μια ενδιαφέρουσα σημειολογία για πράγματα που συζητούνται στην Αθήνα ή στη Λευκωσία. «Δεν υπάρχει σχέδιο Β, το ευρώ δεν είναι μια περιστρεφόμενη πόρτα να μπαίνεις και να βγαίνεις», είπε ο Ντράγκι, απαντώντας σε ερωτήματα με αφορμή την Κύπρο. Η σημειολογία της απάντησής του είναι ενδιαφέρουσα σε μια στιγμή που η κυπριακή κυβέρνηση υπογράφει βιαστικά το μνημόνιο θέλοντας να προλάβει συζητήσεις στα κόμματα της αντιπολίτευσης και στη μικρή κυπριακή κοινωνία για λύση εκτός τρόικας, ακόμη και εκτός ευρώ.
Προσπαθώντας να κλείσει τη σχετική συζήτηση ο Ντράγκι υποστήριξε ότι η έξοδος από το ευρώ ενέχει μεγάλους κινδύνους (για ποιον;) και δεν σημαίνει ότι τα προβλήματα που έχει μια χώρα εντός ευρώ θα εξαφανιστούν εκτός ευρώ.

Κραταιός ευρωσκεπτικισμός

Αν και οι παρεμβάσεις αυτές έχουν βασικούς αποδέκτες τις αγορές, ίσως και τη σοκαρισμένη από τα μέτρα του μνημονίου κυπριακή κοινωνία, κάποια αξία έχουν και για την σχεδόν «εξοικειωμένη» με τη λιτότητα ελληνική κοινωνία, στην οποία καταγράφεται πρωτοφανής απογείωση του ευρωσκεπτικισμού. Στη δημοσκόπηση της GPO που παρουσιάστηκε την περασμένη Δευτέρα από το Mega, ένα ποσοστό περίπου 90% των ερωτώμενων απαντούσε ότι η Ε.Ε. δεν είναι μια ένωση που λειτουργεί υπέρ των λαών και ότι στην πραγματικότητα είναι μια ένωση υπό την ηγεμονία της Γερμανίας. Παρ’ όλα αυτά, η ίδια κοινή γνώμη τοποθετείται επιφυλακτικά απέναντι στο ενδεχόμενο εξόδου από το ευρώ (59% υπέρ της πάση θυσία παραμονής, 38,5% υπέρ της εξόδου). Είναι προφανές ότι σ’ αυτό το συγκεχυμένο ρεύμα ευρωσκεπτικισμού, που ενίσχυσαν οι εξελίξεις στην Κύπρο και το (ανολοκλήρωτο ακόμη) κεφάλαιο που άνοιξε με τις καταθέσεις, συναντώνται πολλά στρώματα της κοινωνίας, με ποικίλες ιδεολογικές και πολιτικές αφετηρίες. Στην αναζήτησή τους δεν δίνει πλήρη απάντηση αυτή τη στιγμή καμιά πολιτική πρόταση: ούτε ο ρατσιστικός αντιευρωπαϊσμός της Χρυσής Αυγής, ούτε ο σταθερός αντιευρωπαϊσμός του ΚΚΕ που συνδέει την έξοδο από την Ε.Ε. με τον σοσιαλισμό μέσω «λαϊκής εξουσίας», ούτε η ταλάντευση του ΣΥΡΙΖΑ μεταξύ διακηρύξεων που κυμαίνονται από το «ευρώ, εθνικό νόμισμα» μέχρι το «ευρώ δεν είναι φετίχ», ούτε ο μαξιμαλισμός της ριζοσπαστικής αριστεράς που βλέπει στη ρήξη με το ευρώ τον συντομότερο δρόμο προς την αντικαπιταλιστική επανάσταση. Κι είναι υπό διερεύνηση αν μια πληρέστερη προγραμματική κάλυψη της εναλλακτικής της εξόδου από το ευρώ θα δώσει το υπό διαμόρφωση σχήμα «Σχέδιο Β΄», την εκκίνηση του οποίου κήρυξε ο Αλέκος Αλαβάνος.

Ο «αφελληνισμός»

Για πολλούς ανθρώπους που κινούνται – ενταγμένοι ή μη- στον χώρο της Αριστεράς φαντάζει πιο αυτονόητη από ποτέ η ανάγκη χαρτογραφηθεί η περιοχή εκτός ευρώ. Ωστόσο, η έξοδος από το ευρώ μπορεί ανά πάσα στιγμή να αποκτήσει ρεαλιστική βάση ακόμη και για δυνάμεις του αστικού χώρου, που ουδόλως σκέπτονται αντικαπιταλιστικά, αλλά απλώς αναρωτιούνται αν ένα περιβάλλον δραχμής είναι καταλληλότερο για τη διατήρηση των προνομίων τους, της πρόσβασής τους στις πηγές πλούτου και εξουσίας. Μια προσεκτικότερη ματιά σε όσα διαδραματίζονται στις τράπεζες και ιδιαίτερα γύρω από την υπόθεση της υπό αμφισβήτηση συγχώνευσης Εθνικής - Eurobank μπορεί να καταδείξει ότι ήδη, ένας κύκλος τραπεζικών στελεχών αλλά και βασικών μετόχων που αγωνιούν για τον κίνδυνο «αφελληνισμού» του τραπεζικού συστήματος προφανώς δεν αισθάνονται όμορφα υπό την επιτήρηση της τρόικας και θα αισθάνονται ακόμη χειρότερα αν οι «ελληνικές» τράπεζες βρεθούν σε «ξένα χέρια». Εξ ου και οι δεύτερες σκέψεις για έναν «εγχώριο» μηχανισμό ελέγχου του χρήματος, εξ ορισμού ασύμβατο με τη θέση στο ευρώ.
Ο μόνος λόγος που στο εγχώριο αστικό μπλοκ δεν εμφανίστηκε πραγματικά μέχρι σήμερα μια «συμμορία της δραχμής» είναι ότι δεν του το επέτρεπε η μακροχρόνια και βαθιά διαπλοκή του με την ευρωκρατία, τις ευρωπαϊκές και άλλες επιχειρηματικές ελίτ οι οποίες εδώ και δεκαετίες αντλούν υπεραξίες από την ενσωμάτωση της ελληνικής οικονομίας στην ευρωπαϊκή αγορά.
Σε μια αναλογία αυτό ισχύει και για άλλα στρώματα. Ο απογαλακτισμός τους από το ευρώ συντελείται μόνο στον βαθμό που αντιλαμβάνονται ότι ματαιώνεται οριστικά κάθε προσδοκία «ανασύστασης» της ρουτίνας συμφερόντων που ικανοποιούσαν πριν λίγα χρόνια. Από την οποία, πάντως, δεν έλειπε η ανασφάλεια, ο κίνδυνος της ανεργίας, η εκμετάλλευση, η ιδιοτέλεια, η απληστία, ο κανιβαλισμός ή οι εθνικές ταπεινώσεις.

Το πονηρό ερώτημα

Η «μαφία του ευρώ»- διότι αυτή υπάρχει πέραν πάσης αμφιβολίας- αντιλαμβάνεται πολύ καλά τις συγχύσεις και αντιφάσεις που διαπερνούν το κοινωνικό συνονθύλευμα το οποίο πλήττεται από τον μονόδρομο «μνημόνιο- ευρώ». Τα ερωτήματα των τελευταίων δημοσκοπήσεων έγιναν ιδιαίτερα τολμηρά και ευφυή. Το πιο πονηρό απ’ όλα (GPO για το MEGA) ρωτά ευθέως: «είναι εφικτή η θέση του ΣΥΡΙΖΑ για κατάργηση του μνημονίου με παραμονή στο ευρώ;» Όχι απάντησε το συντριπτικό 75,6%, καθιστώντας σχεδόν ρητορικό το ερώτημα. Θα μπορούσε να αναρωτηθεί κανείς τι ακριβώς θέλουν από τον ΣΥΡΙΖΑ οι καθωσπρέπει μνημονιακοί πολιτικοί και επικοινωνιολόγοι. Να τον στρέψουν σε έναν καθαρότερο ευρωσκεπτικισμό, σε μια άμεση διακήρυξη ότι καταγγελία του ευρώ ενέχει το ρίσκο εξόδου από το ευρώ, για το οποίο προετοιμάζεται Plan B ανασυγκρότησης με εθνικό νόμισμα; Ή να τον υποχρεώσουν σε μια αυτοεξευτελιστική αναδίπλωση, σε μια αποκήρυξη της «καταγγελίας του μνημονίου» που θα τον φέρει πάνω από τον παρονομαστή της διαπραγμάτευσης την οποία υποδύεται ότι κάνει η τρικομματική κυβέρνηση;
Εύκολα μπορεί να απαντήσει κανείς, «φυσικά το δεύτερο». Αλλά νομίζω ότι δεν ισχύει καν αυτό. Το κυριότερο για το «λόμπι του ευρώ» είναι να συντριβούν μέχρι εξαφανίσεως οι μεγάλες προσδοκίες από την Αριστερά που γεννήθηκαν σε σημαντική μερίδα της κοινωνίας. Επομένως, το ερώτημα αντιστρέφεται. Δεν είναι το τι θέλει το «λόμπι του ευρώ» από την Αριστερά. Αλλά τι θέλει η Αριστερά από τον εαυτό της. Μπορεί να δικαιώσει μέχρι τέλους τις κοινωνικές προσδοκίες; Μπορεί να κατανικήσει τον φόβο του αγνώστου ο οποίος είναι λογικό να καθηλώνει τους απλούς ανθρώπους -απορροφημένους στη μάχη επιβίωσης στη ζοφερή καθημερινότητα των μνημονίων- αλλά είναι αδιανόητο να καθηλώνει αυτούς που φιλοδοξούν να γίνουν πολιτική πρωτοπορία τους; Και για να κατανικηθεί ο φόβος πρέπει το άγνωστο να γίνει γνωστό. Να χαρτογραφηθεί σαν μια ακολουθία ρήξεων, αναμετρήσεων, δυσκολιών, πιθανοτήτων και κατακτήσεων. Ειδάλλως ο δογματισμός του «αδιανόητου» (της εξόδου από το ευρώ) καταλήγει απλώς ένας αδιανόητος (και ανόητος) δογματισμός.

Πηγή: "Δρόμος της Αριστεράς" 6/4/2013

Πως χρησιμοποίησαν τα σπρεντς για να επιβάλλουν τη λιτότητα...

απο το Περγαδι...

Μια επιστημονική εργασία του Paul De Grauwe δείχνει ότι η λιτότητα επιβλήθηκε στις PIIGS, με την απειλή των σπρεντς και των  "συναισθήματων" των αγορών. Δεν είναι ,όμως, οι κυβερνητικές πολιτικές που καθορίζουν τα σπρεντς αλλά η ίδια ΕΚΤ.

Ο Πολ Κρούγκμαν συγκρίνει τη δημοσιονομική λιτότητα με τις  μεσαιωνικές "θεραπείες", τις  αφαιμάξεις, που αφαιρούσαν το αίμα  του ασθενή. Ο Paul De Grauwe και ο Ji Yuemei σε πρόσφατο άρθρο τους [link] είναι πιο διπλωμάτες, αλλά επί τη βάσει των συμπερασμάτων τους μπορούμε να καταλήξουμε σε  πιο ακριβή συμπεράσματα για τα αίτια μιας τόσο κραυγαλέας αποτυχίας.

Σύμφωνα με τους δύο οικονομολόγους, οι κυβερνήσεις επέλεξαν να βασιστούν στο "συναίσθημα" των αγορών και όχι στη λογική. Το αποτέλεσμα ήταν να επιβληθεί μια βαριά λιτότητα, χωρίς όμως να μειωθούν τα επιτόκια των τίτλων τα οποία, όμως, μειώθηκαν μόνο και μόνο χάρη στην παρέμβαση της ΕΚΤ.


Σπρεντς και δημόσιο χρέος Υπάρχει ένα δόγμα, ιδιαίτερα διαδεδομένο στην δημοσιογραφία και την πολιτική, ότι οι αγορές είναι αυτές που κρίνουν ορθολογικά την υγεία των δημόσιων οικονομικών, με βάση αντικειμενικούς δείκτες και άρα τα σπρεντς κάτι σαν "ψήφος" ως προς τη βελτίωση ή την επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών και ως προς τη διαθεσιμότητα σε  προσαρμογές ακόμα και επώδυνες. Αλλά κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει:
Το γράφημα δείχνει ότι οι μεταβολές στα σπρεντ δεν συσχετίζονται καθόλου με τις διακυμάνσεις της υποτίθεται  σημαντικότερης παραμέτρου, δηλαδή το δημόσιο χρέος.


Σπρεντς, αγορές και Mario Draghi
Με τι λοιπόν μπορούν να συσχετιστούν τα σπρεντς; Προηγουμένως, μπορείτε να δοκιμάσετε να αξιολογήσετε την άνοδο  και την κάθοδο των σπρεντς  πριν και μετά την "αποτρεπτική" παρέμβαση της ΕΚΤ, το περιβόητο "ό, τι χρειαστεί" (whatever it takes) του Mario Draghi τον Ιούλιο του 2012:

Σε αντίθεση με το προηγούμενο, το γράφημα αυτό δείχνει μια έντονη συσχέτιση μεταξύ του αρχικού σπρεντ, πριν τη δήλωση Draghi , και την μείωση που ακολούθησε: με άλλα λόγια, οι χώρες που είδαν τα σπρεντ να ανεβαίνουν περισσότερο ήταν οι ίδιες που τα είδαν να πέφτουν αισθητά.Επομένως, οι αγορές στοιχηματίζουν "εναντίον" ορισμένων χωρών (για την έξοδο τους από το ευρώ), όταν όμως η δυνατότητα να στοιχηματίσουν μειώθηκε λόγω των "εγγυήσεων", ακόμα και δυνητικά, της ΕΚΤ, τότε οι ίδιες οι χώρες που είχαν γίνει ο βασικότερος  στόχος ήταν αυτές που  (σχετικά) ευνοήθηκαν περισσότερο. Με την Ιταλία πρώτη, πέρα από λιτότητα ή την αξιοπιστία της κυβέρνησης Monti.

Τα σπρεντς ως "πολιτική" αιτία  για τη λιτότητα
Το τελευταίο ενδιαφέρον σημείο της εργασίας των  De Grauwe-Ji είναι η συσχέτιση  σπρεντς και λιτότητας. Η μεγαλύτερη λιτότητα συμπίπτει με τα υψηλότερα σπρεντς. Επομένως οι κυβερνήσεις, όσο ανέβαιναν τα επιτόκια , τόσο πιο δραστικά μέτρα λιτότητας υιοθετούσαν. Αλλά, όπως είδαμε, οι κινήσεις των τελευταίων είχαν να κάνουν με τις εντάσεις στις αγορές και την επακόλουθη παρέμβαση της  ΕΚΤ και όχι με το δημόσιο χρέος. Στην ουσία,  προσπάθησαν να συγκρατήσουν τα ελλείμματα και το δημόσιο χρέος, υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημα των αγορών ήταν οι "σπατάλες" των κρατών, ενώ στην πραγματικότητα το χρέος αυτό καθαυτό δεν φαίνεται να είχε την όποια επίδραση στα σπρεντς. Κατά συνέπεια, η επιλογή ήταν πολιτική, και όχι τεχνικής / οικονομικής φύσης. Η ίδια η ΕΚΤ δεν είναι άσχετη με την πολιτική χρήση των σπρεντς.

Κάποιοι υποστήριξαν ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές έγιναν  η  μη εκλεγμένη " μόνιμη γερουσία ", η οποία αποφασίζει τις οικονομικές πολιτικές των κρατών. Αλλά, εκ των υστέρων, μπορούμε να προχωρήσουμε με βάση τα γεγονότα, και σε μια διαφορετική υπόθεση: ο φόβος στις αγορές χρησιμοποιήθηκε από τους φορείς χάραξης πολιτικής, ανεξάρτητα από τους λόγους που συνέβαλαν στην πορεία των κρατικών τίτλων στις ίδιες τις αγορές, για να επιβάλουν μια τέτοια λιτότητα και αυτές τις μεταρρυθμίσεις που διαφορετικά θα ήταν αδύνατον να γίνουν αποδεχτές.

Πηγη  [--->]

Γιάννης Βαρουφάκης: Και ο Θεός ο ίδιος να κατέβαινε στην Πλατεία Συντάγματος δε θα έβγαζε αυτό το πρόγραμμα...

www.thehellenicmail.gr Αναδημοσιευση απο ecoleft....

«Η εξαγορά χρόνου έτσι ώστε να συνεχίσει να σέρνεται αυτή η κρίση, ουσιαστικά εξασφαλίζει στην Ελλάδα τη συνέχιση της αγωνίας στην οποία βρισκόμαστε, τη συνέχιση της συρρίκνωσης, τη συνέχιση και το βάθεμα της ύφεσης αλλά δίνει ελπίδες τουλάχιστον ότι δεν θα μας εκπαραθυρώσουν, στο άμεσο μέλλον. Ελπίδες, όχι εγγυήσεις. Όλες αυτές οι εξελίξεις μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι μας περιμένουν πάρα πολύ δύσκολα χρόνια τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρωζώνη.»

Αυτό επισημαίνει μιλώντας στη Mail και τον Θάνο Σιαφάκα ο καθηγητής οικονομικής θεωρίας στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ.Γιάννης Βαρουφάκης.

Τι σημαίνουν για την Ευρωζώνη αλλά και για την Ευρώπη συνολικότερα, τα μέτρα που ανακοίνωσε ο Μάριο Ντράγκι;

Ο κύριος Ντράγκι έχει τις σωστές προθέσεις αλλά δεν έχει το ελεύθερο να εφαρμόζει, αυτά που θέλει να εφαρμόσει. Εφαρμόζει ένα πολύ μικρό μέρος αυτών που θα ήθελε και λιγότερα από αυτά που θα χρειάζονταν για να σωθεί το ευρώ. Όπως συνηθίζεται στην Ευρώπη για άλλη μια φορά στα τελευταία 3 χρόνια, έχουμε μεσοβέζικα μέτρα τα οποία θα δώσουν κάποιες ανάσες, εξαγοράζοντας λίγο χρόνο ακόμα αλλά δεν θα αντιμετωπίσουν το πρόβλημα.

Πόσο αφορούν στη Ελλάδα τα μέτρα Ντράγκι;

Η εξαγορά χρόνου έτσι ώστε να συνεχίσει να σέρνεται αυτή η κρίση, ουσιαστικά εξασφαλίζει στην Ελλάδα τη συνέχιση της αγωνίας στην οποία βρισκόμαστε, τη συνέχιση της συρρίκνωσης, τη συνέχιση και το βάθεμα της ύφεσης αλλά δίνει ελπίδες τουλάχιστον ότι δεν θα μας εκπαραθυρώσουν,  στο άμεσο μέλλον. Ελπίδες, όχι εγγυήσεις. Από την άλλη μεριά το δεύτερο είναι η συνεχιζόμενη εμπλοκή σε κάποια βασικά ζητήματα που έχουν να κάνουν με τις επενδύσεις σε Ευρωπαϊκό και περιφερειακό επίπεδο, με την απόλυτη αποσάθρωση του νομισματικού συστήματος, το οποίο κάποτε το λέγαμε κοινό νόμισμα. Όλες αυτές οι εξελίξεις μάς οδηγούν στο συμπέρασμα ότι μας περιμένουν πάρα πολύ δύσκολα χρόνια τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρωζώνη.

Είπατε ότι αγοράζουμε χρόνο, το είπατε και για την Ελλάδα, το είπατε και για την Ευρώπη. Αγοράζουμε χρόνο για να κάνουμε τι κ. Βαρουφάκη και αγοράζουμε χρόνο μέχρι να συμβεί τι ;

Αγοράζουμε χρόνο από την άποψη ότι χωρίς τις παρεμβάσεις του κ. Ντράγκι πέρσι το Δεκέμβριο και το Φεβρουάριο που έδωσε 1 τρισεκατομμύριο στις τράπεζες και τη τωρινή παρέμβαση, που ουσιαστικά θα αρχίσει πάλι να αγοράζει ομόλογα βασικά της Ισπανίας, σήμερα δεν θα υπήρχε το ευρώ. Οι παρεμβάσεις αυτές επεκτείνουν  παράλληλα την ύπαρξη του ευρώ και παράλληλα την κρίση.

Μέχρι πότε και για να συμβεί τι, όμως ;

Μέχρι, είτε να αναδομηθεί σε ορθολογική βάση η αρχιτεκτονική τής Ευρωζώνης, είτε μέχρι να πάψει να υπάρχει.

Έχω την εντύπωση ότι υιοθετείτε μάλλον τη δεύτερη άποψη.

Το φαινόμενο που παρατηρούμε δεν είναι φαινόμενο φυσικό. Δεν έχει να κάνει με τις δυνάμεις της αγοράς. Έχει να κάνει με πολιτικές αστοχίες και πολιτικές αποτυχίες. Όταν λοιπόν μπαίνει ο παράγοντας, πολιτική βούληση και δράση, είναι αδύνατον να κάνουμε προβλέψεις οι οποίες θα είναι ασφαλείς. Κρίνουμε από τα προηγούμενα 3 χρόνια  ότι η πολιτική αστοχία και αποτυχία είναι κυρίαρχη στην ευρωζώνη, οπότε αν προβάλλουμε στο μέλλον αυτά που συμβαίνουν εδώ και 3 χρόνια, έχετε δίκιο, κλείνω προς το συμπέρασμα ότι η ευρωζώνη δεν θα επιβιώσει. Αλλά πολιτικές αποφάσεις είναι αυτές, μπορεί κάποια στιγμή να ζητήσουν την επιφοίτηση του Αγίου πνεύματος ή του κάθε πνεύματος.

Τι προσδοκίες, αλήθεια, υπάρχουν από το πρόγραμμα των 11.9 δις για τη χώρα μας ;

Η ευρωζώνη από το Μάη του 2010, επιμένει σε μια λάθος διάγνωση του προβλήματος που την οδηγεί σε μια δηλητηριώδη θεραπεία του προβλήματος. Αυτό δεν έχει αλλάξει. Τα 11,5 δισεκατομμύρια περικοπών, γιατί περί αυτού πρόκειται, εντάσσονται σε αυτή τη δηλητηριώδη θεραπεία που προκύπτει από μια λάθος διάγνωση. Και ποια είναι η λάθος διάγνωση; Η λάθος διάγνωση είναι ότι εδώ έχουμε μια κρίση χρέους, το οποίο μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσα από περικοπές δαπανών. Και είναι λάθος, γιατί αυτό μπορεί να ισχύει για ένα νοικοκυριό, για μια επιχείρηση αλλά δεν μπορεί να ισχύσει για μια οικονομία, γιατί όταν έχεις μια οικονομία η οποία τελεί σε κατάσταση ελεύθερης πτώσης, η δραστική και πολύ large μείωση των δαπανών, οδηγεί και παράλληλα σε μια δραστική  μείωση των φορολογικών εσόδων του κράτους καθώς η ύφεση φουντώνει και τα εισοδήματα πέφτουν. Το οποίο σημαίνει ότι αυτά τα 11.5 δις, είναι κοινός τόπος, θεωρώ, για όλους και για τον κ. Σόϊμπλε και για τον κ. Ντράγκι και για τον κ. Σαμαρά και για το κ. Στουρνάρα, για όλους. Απλώς θα επιδεινώσουν την ύφεση και θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερες παρεκκλίσεις από το πρόγραμμα. Αυτό όμως δεν τους εμποδίζει, το να το εφαρμόζουν. Κι αυτό γιατί δεν είναι διατεθειμένοι να παραδεχθούν ότι ήταν λάθος η διάγνωση και δηλητηριώδης η θεραπεία, βέβαια το ξέρουν αλλά δεν θα το παραδεχθούν αυτό παρά μόνο αν συμφωνήσουν για το τι θα κάνουν για την Ισπανία και την Ιταλία.

Τώρα, με δεδομένη την ανύπαρκτη παραγωγή μας και την ανύπαρκτη ζήτηση, πιστεύετε, ότι η Ελλάδα μπορεί να βγει από την κρίση και μάλιστα με ένα τόσο ισχυρό νόμισμα;

Σε καμία των περιπτώσεων. Η Ελλάδα με τις δικές της δυνάμεις έχει φτάσει σε ένα σημείο που αδυνατεί πλέον, ακόμα και άγγελοι να γινόμασταν όλοι οι Έλληνες και οι Ελληνίδες, ακόμα και εάν ο θεός, ο ίδιος κατέβαινε στην πλατεία Συντάγματος για να λειτουργήσει το υπουργείο Οικονομικών και όλα τα άλλα υπουργεία, θα ήταν αδύνατον η ελληνική οικονομία να ξεφύγει από αυτή την τριπλή δίνη : του χρέους, της ύφεσης και των μηδενικών ή αρνητικών επενδύσεων. Αυτό θα γίνει μόνο εάν αλλάξει η πολιτική της ευρωζώνης απέναντι στην κρίση και υιοθετήσουν συστηματικά μέτρα για την αντιμετώπιση μιας συστημικής κρίσης.

Υπάρχει η εκτίμηση, η οποία αν δεν κάνω λάθος, εκπορεύεται από το Μέγαρο Μαξίμου, ότι το 2014 κάπως θα ισορροπήσουμε, ότι θα βγούμε από την κρίση, κάποιες άλλες εκτιμήσεις της ΓΣΣΕ αναφέρονται στο 2016. Εσείς έχετε κάποια τέτοια εκτίμηση;

Όποιος έχει κάποια τέτοια εκτίμηση, στην καλύτερη των περιπτώσεων ψεύδεται στον εαυτό του. Το μέλλον είναι δυσοίωνο αλλά παράλληλα είναι και μη προβλέψιμο. Έχουμε την αβεβαιότητα, της αβεβαιότητας και είναι αδύνατον, όχι μόνο να ξέρουμε τι θα γίνει αλλά και τι είναι αυτό το οποίο μπορεί να συμβεί και με τι πιθανότητα θα συμβεί. Και όποιος θεωρεί ότι μπορεί να διακρίνει και να κάνει προβλέψεις ουσιαστικά είναι εκτός τόπου και χρόνου.

Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία για μια μονάδα μείωσης της ανεργίας πρέπει το ΑΕΠ να ανεβαίνει 2-3% το χρόνο. Πώς και πότε θα απορροφηθεί αυτή η ανεργία με αυτό τον τρόπο ;

Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε μια ελεύθερη πτώση. Βρισκόμαστε κοντά στο -7, -8, -10%; Tο να μιλάμε για ην απορρόφηση της ανεργίας είναι το αντίστοιχο με το να μιλάμε για τη δημιουργία της καλής και αγαθής κοινωνίας ή του ουτοπικού σοσιαλισμού, δυστυχώς. Το ζητούμενο είναι να σταματήσει να αυξάνεται η ανεργία καταρχήν και μετά βλέπουμε για την απορρόφησή της . Θεωρώ ότι η Ευρώπη γενικά θα μπορούσε πάρα πολύ εύκολα να ξεπεράσει την υφεσιακή δίνη την οποία περνάμε, εφόσον έκανε τρία πράγματα τα οποία δεν είναι διατεθειμένη να κάνει και όσο δεν είναι διατεθειμένη να τα κάνει, οι πιθανότητες να απορροφηθεί η ανεργία είναι πάρα πολύ κοντά στο μηδέν.

Τι θα έπρεπε να κάνουμε για να μπορέσουμε να ξεπεράσουμε την κρίση;

Τα τρία πράγματα που συνεχώς επισημαίνω τα τελευταία τρία χρόνια. Το πρώτο πράγμα που χρειάζεται να γίνει, είναι η ενοποίηση υπό την Κεντρική Ευρωπαϊκή Τράπεζα του, κατά Μάαστριχτ, νόμιμου χρέους όλων των κρατών μελών της ευρωζώνης, μέσα από έκδοση ευρωομολόγων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, κάτι το οποίο θα μπορούσε να γίνει σε μια μέρα. Το δεύτερο που χρειάζεται να γίνει, είναι να ενοποιηθεί το τραπεζικό σύστημα της ευρωζώνης, αυτό που τελικά συμφώνησαν τον Ιούνιο αλλά δεν το εφαρμόζουν και δεν πιστεύω ότι θα το εφαρμόσουν παρά τις διαφορετικές τους εξαγγελίες, έτσι ώστε να σταματήσει αυτός ο θανάσιμος εναγκαλισμός μεταξύ πτωχευμένων κρατών και  πτωχευμένων τραπεζών. Να μην υπάρχει πια ελληνικό τραπεζικό σύστημα, ιταλικό, ισπανικό ,πορτογαλικό, αλλά να υπάρχει ευρωζωνικό τραπεζικό σύστημα το οποίο θα επιτηρείται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και να το επανακεφαλαιοποιεί άμεσα ο ευρωπαίος φορολογούμενος και όχι μέσα από δάνεια των πτωχευμένων κρατών μελών. Και το τρίτο που χρειάζεται να γίνει είναι μια μεγάλη επενδυτική προσπάθεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, έτσι ώστε να κινηθεί η οικονομία τής ευρωζώνης και να μεταφερθούν τα ολόκληρα βουνά αποταμιεύσεων  που δεν έχουν που να πάνε και παραμένουν ανενεργά. Οι ανενεργείς αποταμιεύσεις να μετατραπούν σε παραγωγικές και κερδοφόρες επενδύσεις. Αυτό μπορεί να το κάνει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, εφόσον την αφήσουν.

«Σούπερ-Μάριο» και εγχώριες ...«μαριονέτες»!

Του Γιαννη Τολιου απο την Αυγη...

Οι πρόσφατες αποφάσεις του προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι ήταν ευκαιρία για καλλιέργεια ψευδαισθήσεων από εγχώριους υπερασπιστές του «Μνημονίου» και της Ευρωζώνης. «Αρχή τέλους της κρίσης στην Ευρωζώνη», «Ματ Ντράγκι σε εννέα κινήσεις», «Τείχος προστασίας στις χώρες που κινδυνεύουν» κ.ά. ήταν πρωτοσέλιδοι τίτλοι (“Τα Νέα”, 7.9.12). Ποιες ακριβώς είναι οι «κινήσεις ματ» του «σούπερ-Μάριο», σύμφωνα με τις εγχώριες «μαριονέτες» των τραπεζιτών;
Η ΕΚΤ θα αγοράζει χωρίς ποσοτικό όριο βραχυπρόθεσμα κρατικά ομόλογα (διάρκειας 1-3 ετών) στη δευτερογενή αγορά και θα πιέζει προς τα άνω τα επιτόκια δανεισμού των κρατών από τις «αγορές», όπως Ιταλίας, Ισπανίας. Ως εδώ, καλά. Όμως η αγορά ομολόγων μέσω των «Άμεσων Νομισματικών Συναλλαγών» (OΜΤ), θα γίνεται κατόπιν προσφυγής στο μηχανισμό EFSF/EMS με «αντίτιμο» αυστηρά μέτρα λιτότητας παρόμοια με Ελλάδας, Ιρλανδίας, Πορτογαλίας. Σε περίπτωση που δεν τηρηθούν αυστηρά οι δεσμεύσεις… «τέρμα η πίστωση»! Γι' αυτό υπάρχει έντονος «σκεπτικισμός» σε Ισπανία και Ιταλία αντί για θριαμβολογίες. Όσον αφορά τις χώρες που βρίσκονται στον «μηχανισμό» θα έχουν δικαίωμα μόνο «εφόσον» επιστρέψουν στις «αγορές». Κατά συνέπεια οι προσδοκίες που καλλιεργούν διάφοροι «ευρωλάγνοι» για τις αποφάσεις Ντράγκι είναι εξωπραγματικές, ενώ ανησυχώντας για την επιβίωση του ευρώ, ξεχνούν την επιβίωση των λαών.
Επίσης, η αγορά ομολόγων από την ΕΚΤ για να μην είναι εντελώς «φρεσκοτυπωμένο χρήμα» (Bundesbank και κατ’ επέκταση η γερμανική κυβέρνηση αντιδρούν έντονα), θα εξισορροπούνται από πράξεις μείωσης της ρευστότητας σε άλλους τομείς. Ταυτόχρονα η ΕΚΤ εγκαταλείπει το καθεστώς του προνομιακού δανειστή (seniority status). Δηλαδή, δεν θα ζητά να πληρώνεται κατά προτεραιότητα για τα ομόλογα που κατέχει, κίνηση που «κλείνει μάτι» εφησυχασμού στις αγορές (ιδιώτες δανειστές). Την απόφαση της ΕΚΤ χαιρέτησαν με ενθουσιασμό οι επικεφαλής του ΔΝΤ Κρ. Λαγκάρντ και εκ μέρους του Εurogroup ο Ολί Ρεν, δεδομένου ότι και οι δύο φορείς θα παίζουν με την ΕΚΤ ρόλο «τρόικας» στην εφαρμογή των δεσμεύσεων.
Οι αποφάσεις της ΕΚΤ δεν αλλάζουν τον αντιδραστικό της ρόλο ως πυλώνα της ΟΝΕ. Να θυμίσουμε ότι η ΕΚΤ δεν υπόκειται στον έλεγχο των κοινοτικών οργάνων και λειτουργεί ως «Βατικανό» της Ευρωζώνης με «πάπα» τον Μάριο Ντράγκι. Επίσης η ΕΚΤ δεν παίζει ρόλο «κεντρικής τράπεζας» της Ε.Ε., δηλ. «δανειστή τελευταίας καταφυγής» των κρατών με χαμηλό επιτόκιο, όπως κάνουν οι κεντρικές τράπεζες ΗΠΑ, Αγγλίας, Ιαπωνίας κ.ά. χωρών. Λειτουργεί ως «τράπεζα των τραπεζιτών». Δανείζει χαμηλότοκα (0,75%) τις τράπεζες και αυτές δανείζουν τα κράτη-μέλη με πολλαπλάσια επιτόκια. Αυτό το καθεστώς, και άλλες δραστηριότητες, έχουν υπόβαθρο τα νεοφιλελεύθερα-μονεταριστικά δόγματα που εξυπηρετούν τα συμφέροντα του χρηματιστικού κεφαλαίου. Σε αυτή τη βάση κινήθηκαν και πρόσφατες αποφάσεις της, τέλος Μάρτη του ’12, με παροχή ρευστότητας ύψους 1 τρισ. ευρώ στις τράπεζες (260 δισ. σε ιταλικές και 250 δισ. σε ισπανικές) για συγκράτηση των επιτοκίων δανεισμού, χωρίς όμως επιτυχία (λίγες ημέρες αργότερα εκτινάχτηκαν στα 6-7%). Τότε ο «super-Μάριο» απείλησε με «μπαζούκας» τις αγορές. Τελικά όμως το «μπαζούκας» στράφηκε κατά των λαών των χωρών που θα κάνουν χρήση των επιλογών, αντί των αγορών. Τα μεγάλα θέματα της ανάπτυξης και της απασχόλησης, είναι έξω από τις προτεραιότητες της. Έχει αφεθεί στους αυτόματους μηχανισμούς των αγορών, ενώ η Ευρωζώνη βυθίζεται στην ύφεση (το ΑΕΠ το 2012 θα μειωθεί τουλάχιστον 0,5%).
Η ΕΚΤ ήταν εξ αρχής αντίθετη σε κάθε ιδέα αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους. Ούτε δέχτηκε «κούρεμα» στα ομόλογα, παρ’ ότι πολλά είχαν αγοραστεί με «σκοτωμένη» τιμή 35-40% στη δευτερογενή αγορά. Σήμερα η αξία των ομολόγων ανέρχεται σε 48-50 δισ. και με εκείνα των «κεντρικών τραπεζών» 57 δισ. ευρώ. Αν «κουρεύονταν» στην τιμή αγοράς η Ελλάδα θα εξοικονομούσε 18-20 δισ. ευρώ, υπερκαλύπτοντας τις «περικοπές-σφαγείο» του νέου Μνημονίου. Ωστόσο, η ΕΚΤ επιμένει εξόφληση 100%. Επίσης η ΕΚΤ παρείχε στις ελληνικές τράπεζες ρευστότητα με ενέχυρο ομόλογα. Από τον Ιούλιο του ’12 σταμάτησε συνδέοντας την παροχή ρευστότητας με την έκθεση της τρόικας, στην ουσία εκβιάζοντας για αυστηρή τήρηση του Μνημονίου. Γι' αυτό η παροχή ρευστότητας από 73,6 δισ. ευρώ τον Ιούνιο του ’11, μειώθηκε σε 23,9 δισ. στις αρχές Ιουλίου του ’12. Οι τράπεζες προσφεύγουν τώρα στον «έκτακτο μηχανισμό παροχής ρευστότητας», το λεγόμενο ELA (Emergency Liquidity Assistance), με κόστος δανεισμού 4% σε σχέση με 0,75% από την ΕΚΤ. Η παροχή έκτακτης ρευστότητας, αρχές Σεπτέμβρη του’ 12, ήταν 106,3 δισ. σε σχέση με 61,9 δισ. τον Ιούνιο. Το πρόσθετο κόστος δανεισμού φθάνει το 1 δισ. ευρώ και επιβαρύνει τις πιστώσεις σε επιχειρήσεις-νοικοκυριά, πέρα από τη γενικότερη συρρίκνωση του όγκου τους (από 253 δισ. τον Ιούνιο του ’11, σε 240 δισ. τον Ιούνιο του ’12).
Οι αποφάσεις της ΕΚΤ φέρνουν στο προσκήνιο τη «βιωσιμότητα» της Ευρωζώνης. Προφανώς η κρίση δεν αντιμετωπίζεται με μέτρα «ασπιρίνες», πολύ περισσότερο που για τους λαούς και τους εργαζόμενους αποτελούν «κινίνο», διότι σημαίνουν πολιτικές «Μνημονίου». Η βιωσιμότητά της απαιτεί αλλαγή αρχιτεκτονικής και επαναθεμελίωσή της με όρους λαών και εργαζόμενων. Κι αυτό το έργο είναι υπόθεση όλων των λαών της Ε.Ε. και κάθε λαού ξεχωριστά. Για τον ελληνικό λαό η ανατροπή του «Μνημονίου» είναι όρος για την αποτροπή της εξαθλίωσής του και ταυτόχρονα αφετηρία για ριζική στροφή στις ασκούμενες πολιτικές. Ανατροπή «Μνημονίου» σημαίνει «αθέτηση πληρωμών χρέους με επίκληση του διεθνούς δικαίου» και στόχο τη διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του (πάνω από 80%). Παράλληλα σημαίνει πρόγραμμα παραγωγικής ανασυγκρότησης, εθνικοποίησης-κοινωνικοποίησης τραπεζών, κλείσιμο «διαρροών» δημοσίων πόρων (εσόδων και δαπανών), στήριξη αγοραστικής δύναμης μισθών-συντάξεων κ.ά. Αυτή είναι η «κόκκινη γραμμή» και δεν μπορεί να εγκαταλειφθεί στο όνομα της παραμονής στο ευρώ.
Η αντίληψη «πάση θυσία παραμονή στην Ευρωζώνη”, που καλλιεργούν διάφοροι «ευρωλάγνοι» και «οι δυνάμεις της χρεωκοπίας του ελληνικού λαού» εντός και εκτός χώρας, με επικεφαλής την κυβέρνηση Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜ.ΑΡ., έχουν σαφή στόχο. Την αποτροπή του κινδύνου κατάρρευσης της Ευρωζώνης, τη διασφάλιση των συμφερόντων των πιστωτών, καθώς των στενών πολιτικο-οικονομικών συμφερόντων της ιθύνουσας ελίτ στην Ελλάδα. Ωστόσο ο ελληνικός λαός δεν είναι διατεθειμένος να παίζει τον ρόλο της Ιφιγένειας προς χάριν του ευρώ και του εγχώριου αστικού συστήματος. Με την ανάπτυξη του κινήματος αντίστασης, αλληλεγγύης και ανατροπής, την κοινή δράση των δυνάμεων της Αριστεράς, την απομάκρυνση της σημερινής κυβέρνησης χρεωκοπίας του ελληνικού λαού και την άνοδο στην εξουσία των αριστερών-ριζοσπαστικών δυνάμεων, μπορεί να γίνει πραγματικότητα η πολιτική προοδευτικής εξόδου από την κρίση, για ελπιδοφόρα προοπτική του λαού και της νέας γενιάς στο μέλλον.

* Ο Γιάννης Τόλιος είναι διδάκτωρ Οικονομικών, μέλος της ΠΣΕ του ΣΥΡΙΖΑ

Ένα αίτημα για τον κ. Draghi...

του Γιάνη Βαρουφάκη, Protagon.gr...

Photo: ECB

Ο πρωθυπουργός, πολύ σωστά, μετέβη στην Φραγκφούρτη για συνομιλίες με τον μοναδικό Ευρωπαίο ο οποίος γνωρίζει το βάθος της Κρίσης της Ευρωζώνης και έχει και την εξουσία να κάνει κάτι για αυτό: τον Πρόεδρο της ΕΚΤ κ. Mario Draghi. Το κακό με τον κ. Draghi είναι ότι πιστεύει πως, για να λυθούν τα χέρια του να διασώσει την Ιταλία και την Ισπανία, δεσμεύεται να μην ασχολείται με την Ελλάδα. Η γερμανική πλευρά του έχει μηνύσει ότι το «ελληνικό πρόβλημα» το χειρίζεται εκείνη, σε αγαστή συνεργασία με την τρόικα, και πως το τι θα γίνει με την Ελλάδα θα αποφασιστεί κάποια άλλη στιγμή – μετά το κλείσιμο των διαβουλεύσεων εντός της γερμανικής ηγεσίας και των διαπραγματεύσεων με Ρώμη και Μαδρίτη. Από αυτή την σκοπιά, είναι φανερό ότι ο Πρόεδρος της ΕΚΤ δεν έχει να προσφέρει πολλά στον κ. Σαμαρά. Οπότε το ερώτημα τίθεται: Τι θα του ζητήσει, ή προτείνει, ο έλληνας πρωθυπουργός;
Διαβάζω ότι ο κ. Σαμαράς θα διερευνήσει τα εξής αιτήματα:
1. «το ενδεχόμενο να διακρατήσει η ΕΚΤ έως το 2020 τα ελληνικά ομόλογα που έχει στην κατοχή της»
2. το πώς μπορεί «να ωφεληθεί η Ελλάδα» από το πρόγραμμα αγοράς ομολογών υπό όρους, που μόλις ανακοίνωσε ο Πρόεδρος της ΕΚΤ
3. «το να δεχθεί η ΕΚΤ να αποπληρωθεί για τα ελληνικά ομόλογα στην τιμή κτήσης τους και όχι στην ονομαστική τους αξία, να παραιτηθεί δηλαδή η ΕΚΤ από τα κέρδη της»
4. «το ενδεχόμενο το πακέτο των 25 δισ. ευρώ από τα 50 δισ. για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών... να εξαιρεθεί από το χρέος»
Από αυτά τα τέσσερα αιτήματα, θα πρότεινα στον κ. Σαμαρά να ξεχάσει παντελώς το πρώτο, να αφήσει το τέταρτο για άλλο φόρουμ, να κρατήσει το δεύτερο ως ένα απλό ερώτημα που στόχο έχει να κάνει τον κ. Draghi να νιώσει δυσάρεστα, και να ρίξει όλο το βάρος του στην ενίσχυση του τρίτου αιτήματος. Ας τα πάρουμε ένα-ένα.
Αίτημα 1: Δεν γνωρίζω ποιος φωστήρας σκέφτηκε την ιδέα «διακράτησης» από την ΕΚΤ των ελληνικών ομολόγων που έχει στην κατοχή της. Κάτι τέτοιο δεν έχει ειρμό και λογική. Με τα λογιστικά συστήματα που χρησιμοποιεί η ΕΚΤ, μια τέτοια διακράτηση ισοδυναμεί με κούρεμα. Αν όμως είναι να γίνει κούρεμα των ελληνικών ομολόγων που έχει η ΕΚΤ, και τα οποία επέμεινε να μην κουρευτούν μαζί με των ιδιωτών (στο πλαίσιο του PSI), τότε ας γίνει. Οπότε πάμε στο σημείο 3, βλ. πιο κάτω, το οποίο αναφέρεται στο πόσα χρήματα θα πρέπει να λάβει η ΕΚΤ την ώρα της λήξης των ομολόγων μας που αγόρασε πριν δύο χρόνια
Αίτημα 2: Η απάντηση που θα λάβει ο κ. Σαμαράς στο εν λόγω αίτημα θα είναι: Δεν μπορεί να ωφεληθεί η Ελλάδα από το νέο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων επειδή αυτό το πρόγραμμα σχεδιάστηκε ώστε να μην ωφεληθεί η Ελλάδα από αυτό. Σχεδιάστηκε για χώρες επισήμως εκτός Μνημονίων με το ένα πόδι όμως στον τάφο: δηλαδή, την Ιταλία και την Ισπανία. Αυτό είναι καλό ο κ. Σαμαράς να το αναφέρει στον κ. Draghi, μόνο και μόνο ως υπενθύμιση των δύο μέτρων και δύο σταθμών. Όμως θα ήταν λάθος να ζητήσει οφέλη για την Ελλάδα από αυτό το πρόγραμμα καθώς η όλη του δομή δεν μας αφορά. Στόχος της κυβέρνησης πρέπει να είναι τα οφέλη από το αίτημα 3, βλ. αμέσως πιο κάτω:
Αίτημα 3: Εδώ και μήνες σας κουράζω λέγοντας ότι είναι σκάνδαλο το γεγονός (α) ότι η ΕΚΤ βγάζει «κέρδη» από το πτωχευμένο ελληνικό δημόσιο απαιτώντας την αποπληρωμή της ονομαστικής αξίας των ομολόγων μας, δεδομένου ότι τα αγόρασε κοψοτιμής, και (β) ότι η ελληνική κυβέρνηση δέχεται να αποπληρώνει στην ΕΚΤ αυτά τα ποσά χωρίς να χρησιμοποιεί αυτό το διαπραγματευτικό χαρτί στο πλαίσιο μιας γενικότερης διαπραγμάτευσης με την ΕΕ για την δανειακή μας συμφωνία. Θεωρούσα μάλιστα την αποπληρωμή της 20ης Αυγούστου ως την τελευταία μας ευκαιρία. Εξακολουθώ να το πιστεύω αυτό. Αργά λοιπόν θυμήθηκε ο κ. Σαμαράς να καταθέσει στην ΕΚΤ ένσταση για τα «κέρδη» που απαιτεί να βγάζει από το ελληνικό δημόσιο. Σημαίνει ότι δεν πρέπει να απαιτήσει την επιστροφή αυτών των κερδών, έστω και αργά; (1)  Όχι βέβαια. Απλά, σημαίνει ότι τώρα ήρθε η στιγμή ο κ. πρωθυπουργός να ζητήσει περισσότερα. Τι δηλαδή; Να απαιτήσει το 47% των ποσών που έχει ήδη δώσει στην ΕΚΤ και, παράλληλα, να ανακοινώσει, μονομερώς, πως από εδώ και εμπρός το ελληνικό δημόσιο, στην βάση της ισονομίας εντός της ΕΕ, θα καταβάλει στην ΕΚΤ μόνο το 53% της ονομαστικής αξίας των ομολόγων που λήγουν. Γιατί και με ποιο σκεπτικό; Έως τώρα, η ΕΚΤ ισχυριζόταν ότι τα ομόλογα που έχει στην κατοχή της δεν πρέπει ποτέ να κουρεύονται γιατί αυτό αποτελεί παραβίαση της αρχής της μη διάσωσης των χωρών-μελών (το no bailout clause). Όμως τώρα, ο Πρόεδρος της ΕΚΤ ανακοίνωσε ότι αυτό ήταν λάθος καθώς αυτή η πολιτική εξεδίωξε τους ιδιώτες από τις αγορές ομολόγων της Περιφέρειας. Ανακοίνωσε μάλιστα ότι, για αυτόν τον λόγο, από εδώ και εμπρός η ΕΚΤ δεν θα απαιτεί την εξαίρεση των ομολόγων της από το οποιοδήποτε κούρεμα –εφόσον βέβαια η εν λόγω χώρα υπόκειται στις διαδικασίες ελέγχου της τρόικα. Με απλά λόγια, ο ίδιος ο κ. Draghi έχει αιτιολογήσει πλήρως γιατί η εξαίρεση των ομολόγων της ΕΚΤ από ένα κούρεμα είναι καταστροφική για την Ευρωζώνη. Το μόνο που έχει να κάνει ο έλληνας πρωθυπουργός είναι πει ότι αυτό, για λόγους ισονομίας, πρέπει να ισχύσει και για την Ελλάδα και μάλιστα αναδρομικά – εξασφαλίζοντας ένα κούρεμα 47% για τα ομόλογα που αγόρασε η ΕΚΤ την περίοδο 2010/11. Θα του συνιστούσα μάλιστα να εκκινήσει και νομική διαδικασία εντός των οργάνων της ΕΕ ώστε να ισχυροποιήσει την θέση του. Μια επιτυχία σε αυτό το πεδίο θα απέδιδε στο ελληνικό δημόσιο ένα σημαντικό ποσό τουλάχιστον 20 δις ευρώ. Ένα ποσόν που, αν και δεν θα απέτρεπε τα δεινά που έρχονται, θα έδινε πολλές ανάσες στην κυβέρνηση.
Αίτημα 4: Πρόκειται για ένα αίτημα το οποίο υποστηρίζω εδώ και διόμιση χρόνια. Ένα αίτημα που ο κ. Σαμαράς και ο υπουργός οικονομικών της χώρας έπρεπε να είχαν βροντοφωνάξει στην Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου – τότε που το επέβαλε ο κ. Monti στην Γερμανία. Δυστυχώς τότε ο κ. Σαμαράς ήταν απών και ο υπουργός οικονομικών δεν είχε ακόμα ορκιστεί (με τον κ. Ζανιά, που εκτελούσε χρέη υπηρεσιακού υπουργού, να παραμένει βουβός). Κάλιο αργά παρά ποτέ. Να τεθεί έστω και τώρα. Όχι όμως στον κ. Draghi, ο οποίος είναι καθόλα αναρμόδιος για το συγκεκριμένο ζήτημα. Να τεθεί στην Σύνοδο Κορυφής, όπου δεν ετέθη τον Ιούνιο.
Περίληψη
Άριστα πράττει ο κ. Σαμαράς που πηγαίνει στην Φραγκφούρτη για συνομιλίες με τον Πρόεδρο της ΕΚΤ. Ας μιλήσουν εφ’ όλης της ύλης. Όμως το θέμα ουσίας για το οποίο πρέπει να διαπραγματευτεί ο κ. Σαμαράς είναι ένα και μοναδικό: να αποδεχθεί η ΕΚΤ, και μάλιστα αναδρομικά, την εφαρμογή στην περίπτωση και της Ελλάδας του νέου δόγματος της ΕΚΤ (που ανακοινώθηκε από τα χείλη του Προέδρου της) περί μη εξαίρεσης των ομολόγων που αγοράζει από συμπεφωνημένα κουρέματα. Κι αν ο κ. Draghi δεν μπορεί να το αποδεχθεί, δεσμευόμενος από το Βερολίνο, τότε να ανακοινώσει ο έλληνας πρωθυπουργός προσφυγή στα ευρωπαϊκά δικαστήρια με το ερώτημα της ισονομίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θεωρώ ότι, τουλάχιστον από νομικής πλευράς, η Ελλάδα έχει ισχυρότατα επιχειρήματα – κάτι που ο κ. Draghi θα λάβει υπ’ όψη του, εφόσον βέβαια του τεθεί από την ελληνική κυβέρνηση. Ακόμα και στην ύστατη ώρα, έχει αξία η χρήση των ευρωπαϊκών θεσμών ώστε να αρχίσει επιτέλους να διαπραγματεύεται η ελληνική κυβέρνηση, αντί να επαφίεται στην «γενναιοδωρία των ξένων».

1. Κάποιοι σχολιαστές συνηθίζουν να αναφέρουν, λανθασμένα, ότι αυτά τα κέρδη επιστρέφονται στην Ελλάδα μέσω των Κεντρικών Τραπεζών που αποτελούν το ευρύτερο σύστημα των ευρωπαϊκών κεντρικών τραπεζών. Αυτό είναι αναληθές. Κέρδη από συναλλαγές της ΕΚΤ πράγματι μοιράζονται έτσι. Όχι όμως τα υπερκέρδη της ΕΚΤ από το πρόγραμμα αγοράς των ελληνικών, ιρλανδικών και πορτογαλικών ομολόγων της περιόδου 2010/11. Ας σταματήσει παρακαλώ αυτή η παραπληροφόρηση.

Φαρισαϊσμός...

Η Αυγή online...

Του Κώστα Βεργόπουλου

Ο Μάριο Ντράγκι, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ανακοίνωσε "ιστορικές" αποφάσεις με στόχο την απεμπλοκή της Ευρωζώνης από την κρίση χρέους και την ενοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματαγορών.
Οι αποφάσεις, ανεξάρτητα από κάθε περιεχόμενο, μπορούν πράγματι να θεωρηθούν "ιστορικές" και μόνο από το γεγονός ότι ελήφθησαν παρά τη δεδηλωμένη αντίθεση της Γερμανίας.
Τόσο η Μπούντεσμπανκ όσο και η συντηρητική πτέρυγα του κυβερνητικού συνασπισμού, όπως και οι Βαυαροί χριστιανοκοινωνιστές, όχι μόνον εκ των προτέρων αντιτάχθηκαν σε αυτές, αλλά και εκ των υστέρων ολοφύρονται, προεξοφλώντας την εξαιτίας αυτών κατάρρευση ακόμη και της εναπομένουσας "ελάχιστης ευρωπαϊκής αξιοπιστίας". Καταγγέλλουν ότι παραβιάζεται η αρχή της "ανεξάρτητης" της ΕΚΤ με αποφάσεις που έχουν έντονο πολιτικό χαρακτήρα. Ωστόσο εάν σήμερα η Ευρώπη στενάζει υπό το βάρος των συσσωρευμένων χρεών, αυτό μπορεί ίσως να θεωρείται και "πολιτικό" ζήτημα, αλλά γιατί δεν είναι πάνω απ' όλα "οικονομικό";
Η ΕΚΤ, ανεξάρτητη από τους πολιτικούς και τις κυβερνήσεις, γιατί άραγε θα πρέπει να είναι και ανεξάρτητη από τις οικονομικές εξελίξεις και τις εκάστοτε ανάγκες της οικονομικής συγκυρίας; Παρ' όλο που ο πρόεδρος της ΕΚΤ δεν υπερέβη το πλαίσιο της αποστολής του, όπως παραδέχθηκε η Μέρκελ, εν τούτοις είναι γεγονός ότι με τις αποφάσεις της 6ης Σεπτεμβρίου μπορεί να ανοίγει μια νέα εποχή για την ευρωπαϊκή διαχείριση της τρέχουσας κρίσης χρέους. Σε αυτήν, καθοριστικός θα είναι ο ρόλος της ΕΚΤ τόσο για την απεμπλοκή από την παγίδα του χρέους όσο και για τη βαθύτερη ενοποίηση του ευρωπαϊκού νομισματοπιστωτικού και οικονομικού χώρου.
Η "τόλμη" του Ιταλού προέδρου της ΕΚΤ να προβαίνει σε αγορές κρατικών ομολόγων χωρίς ποσοτικό περιορισμό δεν είναι τόσο απεριόριστη, αλλά βρίσκεται περιχαρακωμένη, ώστε "γκρίζες ζώνες" και ερωτηματικά παραμένουν αναπάντητα. Εφ' όσον η αγορά ομολόγων περιλαμβάνει τίτλους με ωρίμανση όχι ανώτερη της τριετίας, έπεται ότι σοβαρό μέρος των ομολόγων θα παραμένει ακάλυπτο. Τι θα γίνει με αυτά που ωριμάζουν πέραν της τριετίας, που μπορεί να είναι και τα περισσότερα; Έπειτα, αφού η ΕΚΤ θα αγοράζει κρατικά ομόλογα μόνο από τη δευτερογενή αγορά, έπεται ότι κατά την έκδοση τα επιτόκια θα διαμορφώνονται χωρίς τις παρεμβάσεις της και πάντως αυτές θα ασκούν μειωμένη επίδραση.
Εξάλλου εφ' όσον η αγορά ομολόγων θέτει ως προϋπόθεση την εφαρμογή της ενισχυμένης λιτότητας, αυτό σημαίνει ότι, ενώ, διευθετείται ίσως το πρόβλημα της βραχυχρόνιας χρηματοδότησης της Ευρωζώνης, παραμένει και οξύνεται το μακροχρόνιο έλλειμμα ορατότητας, που μπορεί να αποσταθεροποιεί όχι μόνον το μέλλον αλλά και μέσω αυτού το παρόν.
Ήδη γίνεται λόγος για "πύρρεια νίκη", αφού η λιτότητα τίθεται ως όρος για τις αγορές ομολόγων. Όταν η ευρωπαϊκή οικονομία κινείται καθοδικά, ποιος άραγε δέχεται να δεσμευτεί σε μακροχρόνιες τοποθετήσεις; Με τις αγορές του, ο Ντράγκι επιδιώκει να εξουδετερώσει την κερδοσκοπία και πιθανώς το επιτυγχάνει. Ωστόσο, εκτός από την κερδοσκοπία και τη χρηματοπιστωτική σταθεροποίηση, υπάρχει επίσης η ανάγκη για οικονομική σταθεροποίηση, με τις επενδύσεις, την παραγωγή, την απασχόληση. Δεν αρκεί να ενοποιηθούν τα επιτόκια δανεισμού, να ξεπεραστεί ο σημερινός κατακερματισμός των ευρωπαϊκών χρηματαγορών, να ενοποιηθεί πραγματικά το ευρώ, να αποκλειστεί η κερδοσκοπία που επιτείνει το πρόβλημα χρηματοδότησης. Χρειάζεται ακόμη να σταθεροποιηθούν οι οικονομίες της Ευρωζώνης, να συγκλίνουν προς την πραγματική ενοποίηση, αντί της σημερινής αύξουσας απόκλισης στην οποία οδηγούνται υπό γερμανική ανευθυνότητα. Για την Ελλάδα, η απόφαση είναι χαρακτηριστική φαρισαϊσμού: η ΕΚΤ προτίθεται να αγοράζει ελληνικά ομόλογα, όταν η χώρα μας εξυγιανθεί και μπορέσει τότε να προσέλθει στις αγορές. Ποιος φαντάστηκε ότι, με την παράδοση σκυτάλης από τη Μέρκελ στον Ντράγκι, ο τιμωρητικός μοραλισμός εξέλιπε;
Όταν η χώρα γίνει "ενάρετη", τότε θα συγχωρεθούν οι "αμαρτίες" της. Το πώς θα γίνει "ενάρετη", αυτό είναι δικό της πρόβλημα και βέβαια μια άλλη ιστορία.
kvergo@gmail.com

Αναμένοντας τον κ. Draghi...

Protagon...

Photo: BCald7@Flickr

  του Γιάννη Βαρουφάκη

Στις 8 Αυγούστου, ο Πρόεδρος της ΕΚΤ κ. Draghi έκανε μια δήλωση-βόμβα: Με γλώσσα διπλωματική πλην σαφέστατη παραδέχθηκε ότι η ευρωζώνη βρίσκεται σε διαδικασία διάλυσης (1) και υποσχέθηκε ότι η ΕΚΤ θα κάνει ό,τι χρειάζεται για να αποφευχθεί μια τέτοια εξέλιξη. Μάλιστα, προανήγγειλε την 6η Σεπτεμβρίου, αύριο, ως την μέρα που θα ανακοίνωνε τα εργαλεία με τα οποία θα θέσει τέλος στην τρέχουσα διαδικασία αποδόμησης της ευρωζώνης. Όλος ο πλανήτης αναμένει με κομμένη την ανάσα την αυριανή ανακοίνωση του κ. Draghi. Στις γραμμές που ακολουθούν θα αναφερθώ σε αυτό που νομίζω ότι θα ήθελε να ανακοινώσει ο Πρόεδρος της ΕΚΤ και, κατόπιν, σε αυτό που πιστεύω ότι, τελικά, θα ανακοινώσει.
Πριν μερικές μέρες, η ΕΚΤ δημοσιοποίησε στοιχεία τα οποία καταδεικνύουν την αποδόμηση που ανησυχεί τον κ. Draghi. Ας πάρουμε δύο μικρομεσαίες εταιρείες αντίστοιχης πιστοληπτικής ικανότητας, κερδοφορίας, αποτελεσματικότητας, μεγέθους, τζίρου κλπ. Μία γερμανική και μία ισπανική. Η ΕΚΤ αναφέρει ότι για δάνεια μέχρι του 1 εκ. ευρώ, η ισπανική εταιρεία καλείται να πληρώσει επιτόκιο κατά μέσον όρο 2,2% μεγαλύτερο από εκείνο της γερμανικής. Το οποίο σημαίνει ότι η ισπανική εταιρεία, ακόμα κι όταν είναι το ίδιο ανταγωνιστική με μία γερμανική εταιρεία του κλάδου της, αδυνατεί να την ανταγωνιστεί δεδομένης αυτής της τεράστιας διαφοράς επιτοκίων. Με απλά λόγια, η ιδέα της οικονομικής ολοκλήρωσης, της μας μεγάλης και ενιαίας αγοράς σε επίπεδο ευρωζώνης, έχει ακυρωθεί εκ των πραγμάτων.
Θα πουν κάποιοι ότι αυτή η διαφορά επιτοκίων είναι λογική καθώς αντανακλά την χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα, λόγω κρίσης χρέους, της Ισπανίας σε αντιδιαστολή με εκείνη της Γερμανίας. Προφανώς. Όμως δεν θα έπρεπε. Τα στοιχεία της ΕΚΤ, να σας θυμίσω, δεν αφορούν δάνεια που λαμβάνει το κράτος αλλά δάνεια μιας μικρομεσαίας ισπανικής επιχείρησης «αντίστοιχης πιστοληπτικής ικανότητας, κερδοφορίας, αποτελεσματικότητας, μεγέθους, τζίρου κλπ.» με μια γερμανική. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, δύο συγκρίσιμες εταιρείες, η μία στην Καλιφόρνια και η άλλη στην πολιτεία της Ν. Υόρκης (σημ. η πολιτεία της Καλιφόρνια είναι βαθειά χρεωμένη ενώ της Ν. Υόρκης όχι), δανείζονται με τα ίδια, πάνω-κάτω, επιτόκια. Η πιστοληπτική ικανότητα της πολιτείας στην οποία εντάσσονται γεωγραφικά δεν έχει καμία σημασία όταν οι τραπεζίτες αποφασίζουν αν, και με τι επιτόκιο, θα τις δανείσουν. Όταν η πιστοληπτική ικανότητα της κρατικής ή πολιτειακής οντότητας εντός της οποίας εντάσσεται μια επιχείρηση επηρεάζει το επιτόκιο δανεισμού της, τότε η νομισματική ένωση έχει αποδομηθεί.
Η ειρωνεία είναι ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει αν συγκρίνουμε μια βρετανική (εκτός ευρώ) με μια γερμανική εταιρεία: τα κόστη δανεισμού είναι αντίστοιχα παρά το γεγονός ότι τόσο το χρέος της Βρετανικής κυβέρνησης όσο και το έλλειμμα είναι πολύ μεγαλύτερα των αντίστοιχων μεγεθών της Ισπανίας. Φτάσαμε λοιπόν στο σημείο η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς να είναι ισχυρότερη μεταξύ χωρών που δεν μοιράζονται το ίδιο νόμισμα με χώρες της ευρωζώνης παρά εντός της ευρωζώνης. Παράλληλα, παρατηρείται το εξής φαινόμενο: Να προσπαθεί η ΕΚΤ να μειώσει τα επιτόκια δανεισμού των ισπανικών επιχειρήσεων, μειώνοντας το βασικό της επιτόκιο από 1% σε 0,75%, και να βλέπει έντρομη τα επιτόκια δανεισμού των ισπανικών επιχειρήσεων να αυξάνονται την ώρα που τα αντίστοιχα επιτόκια των γερμανικών επιχειρήσεων μειώνονται! Από την σκοπιά των στόχων της νομισματικής ένωσης, μεγαλύτερη αποτυχία δεν μπορούσε να καταγραφεί. Και ο κ. Draghi το γνωρίζει καλά.
Χτες, το Bloomberg ανέφερε τα εξής συγκλονιστικά σχόλια του Προέδρου της ΕΚΤ:
«Αυτή την εποχή αδυνατούμε να προωθήσουμε την σταθερότητα των τιμών [σημ. δηλαδή τον βασικό στόχο της ΕΚΤ] επειδή οι αλλαγές των επιτοκίων που εισάγουμε αφορούν μια ή δυο χώρες στην καλύτερη των περιπτώσεων [σημ. αναφέρεται στην Γερμανία και στην Ολλανδία]. Οι αλλαγές των επιτοκίων που κάνει η ΕΚΤ αφήνουν ανεπηρέαστη την υπόλοιπη ευρωζώνη... Χωρίς περιστροφές θα πω ότι όλα αυτά αφορούν την συνεχιζόμενη ύπαρξη του ευρώ.»
Δεν μπορούσε ο άνθρωπος να το πει πιο γλαφυρά. Ουσιαστικά μήνυσε σε όσους ενδιαφέρονται να ακούσουν την αλήθεια ότι η Κρίση έχει αφεθεί να καταστρέψει την ικανότητα της ΕΚΤ να ασκεί την νομισματική πολιτική που της έχει ανατεθεί. Τα θεμέλια της ευρωζώνης έχουν γίνει τόσο σαθρά που τα μερεμέτια της ΕΚΤ των τελευταίων δώδεκα μηνών (συγκεκριμένα, τα δάνεια ύψους 1 τρις που διέθεσε στις τράπεζες της ευρωζώνης) έχουν αρχίσει να αποδομούνται.
Τι θα ήθελε λοιπόν να ανακοινώσει ο κ. Draghi αύριο ως μέτρα ανατροπής αυτής της θλιβερής κατάστασης; Θα ήθελε να σταματήσει η ευρωζώνη να προσπαθεί να αντιμετωπίσει την ακολουθία πτώχευσης κρατών και τραπεζών μέσα από δάνεια προερχόμενα είτε από τα πλεονασματικά κράτη είτε από την ίδια την ΕΚΤ. Θα ήθελε να σπάσει τον θανάσιμο εναγκαλισμό πτωχευμένων κρατών και πτωχευμένων τραπεζών αναλαμβάνοντας η ΕΚΤ πλήρως την επιτήρηση και διαχείρηση του ευρωζωνικού τραπεζικού συστήματος, πετώντας εκτός γηπέδου τις εθνικές αρχές επιτήρησης των τραπεζών. Και τι μέτρα και θεσμούς θα χρειζόταν να ανακοινώσει ώστε να συμβούν αυτά τα σημαντικά και ωραία;
1. Δημιουργία μια νέας διεύθυνσης εντός της ΕΚΤ η οποία να αναλάβει την επιτήρηση όλων των τραπεζών της ευρωζώνης. Μια διεύθυνση που να δύναται να βλέπει τα πραγματικά βιβλία των τραπεζών (αντί για τα κάλπικα που παρουσιάζουν οι εθνικές αρχές στην European Banking Authority), να μπορεί να παύει και να διορίζει διοικήσεις, να έχει την δυνατότητα να κλείνει τράπεζες οι οποίες δεν πληρούν βασικές προϋποθέσεις λειτουργίας (σημ. στις ΗΠΑ, οι αρχές κλείνουν περί τις 80 με 100 τράπεζες τον χρόνο – στην ευρωζώνη καμμία...).
2. Υπό την νέα αυτή αρχή, η επανακεφαλαιοποίηση των ευρωζωνικών τραπεζών (που, για να γίνει σωστά, απαιτεί κεφάλαιο τουλάχιστον 500 δις) να φύγει από τις εθνικές κυβερνήσεις και τα κεφάλαια που δίδονται (από το EFSF-ESM) να μην βαραίνουν το δημόσιο χρέος κανενός – ακριβώς όπως η επανακεφαλαιοποίηση των αμερικανικών τραπεζών το 2009 από το TARP δεν επιβάρυνε το χρέος καμίας εκ των πολιτειών στις οποίες έδρευαν οι συγκεκριμένες τράπεζες).
3. Μια απλή ανακοίνωση ότι η ΕΚΤ θα παρεμβαίνει στις αγορές κρατικών ομολόγων (χωρών της ευρωζώνης) ώστε να εγγυάται πως κανένα spread δεν θα ξεπερνά ένα συγκεκριμένο αριθμό (π.χ. 3%). Κάτι τέτοιο θα λειτουργούσε άμεσα: Όπως η Κεντρική Τράπεζα της Ελβετίας «μήνυσε» στις αγορές ότι θα αγοράζει όσα ευρώ χρειάζεται για να μην υπερβεί το ελβετικό φράγκο τα 1,2 ευρώ, μια αντίστοιχη ανακοίνωση θα σταθεροποιούσε τα spreads της ευρωζώνης, εφόσον βέβαια τα χέρια του κ. Draghi ήταν ελεύθερα να αγοράζει όσα ομόλογα των ελλειμματικών χωρών χρειαζόταν για να κρατήσει τα spreads τους κάτω από ένα δεδηλωμένο επίπεδο.
Αυτά τα τρία μέτρα θα ήθελε να ανακοινώσει ο κ. Draghi αύριο το πρωί. Παρακολουθήστε την συνέντευξη τύπου που θα δώσει. Είμαι σίγουρος ότι όποιος τον ακούσει μπορεί εύκολα να πιστέψει πως, λίγο-πολύ, τα παραπάνω μέτρα έγιναν πραγματικότητα. Συνιστώ προσοχή: Αν και τα λεγόμενα του κ. Draghi θα αφήσουν πολλές ελπίδες ότι τα τρία αυτά μέτρα εισάγονται σιγά-σιγά, η πραγματικότητα θα είναι ιδιαίτερα διαφορετική. Για την ακρίβεια, κανένα από τα τρία αυτά μέτρα δεν πρόκειται να εφαρμοστεί ουσιαστικά και με τρόπο που να μπορεί να επιτύχει τους στόχους του Προέδρου της ΕΚΤ.
Ας τα πάρουμε ένα-ένα. Το δεύτερο μέτρο (η άμεση επανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών από το «κέντρο» της ευρωζώνης) έχει ως προαπαιτούμενο το πρώτο (την κεντρική επίβλεψη των τραπεζών από την ΕΚΤ). Θα εφαρμοστεί το πρώτο μέτρο όμως έτσι ώστε να έχει ελπίδες το δεύτερο; Στις 30 Αυγούστου, ο γερμανός υπουργός οικονομικών, ο κ. Schauble, έκανε κάτι το πολύ ενδιαφέρον: δημοσίευσε άρθρο του στην Financial Times στο οποίο φάνηκε να υποστηρίζει την δημιουργία μιας τέτοιας διεύθυνσης ελέγχου των τραπεζών της ευρωζώνης εντός της ΕΚΤ. Λέω «φάνηκε» επειδή, αν διαβάσουμε προσεκτικά το άρθρο του γερμανού υπουργού, διαφαίνεται μια άλλη πρόθεση. Αυτό που ο Shakespeare ονόμαζε την στρατηγική του «να επιβεβαιώνεις μιαν αρχή περισσότερο μέσω της παραβίασής της παρά μέσα από την συμμόρφωση με αυτήν» («confirm in the breach rather than in the observance»)! Τι προτείνει ο κ. Schauble; Προτείνει ένα διττό σύστημα όπου η ΕΚΤ θα παρακολουθεί (όχι επιτηρεί!) περί τις 25 με 30 μεγάλες τράπεζες αφήνοντας τις υπόλοιπες στις εθνικές αρχές. Με άλλα λόγια, τράπεζες σαν αυτές που πτώχευσαν παταγωδώς (Dexia, Northen Rock, Bankia, Proton κλπ), ή σαν τις δικές μας, να μείνουν εκτός του ραντάρ της ΕΚΤ. Το ίδιο και για τις (αμαρτωλές) θυγατρικές της Deutsche Bank ή της BNP-Paribas, χωρίς γνώση και επίβλεψη των οποίων η ΕΚΤ δεν θα μπορεί να διαγνώσει το πόσο υγιείς είναι οι μεγάλες αυτές τράπεζες (οι οποίες, ως γνωστόν, έχουν το κακό συνήθειο να ξεφορτώνουν όλα τα σκουπίδια τους στις θυγατρικές τους). Τι σόι επιτήρηση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος θα είναι αυτή που, τελικά, προτείνει ο κ. Schauble; Η απάντηση είναι απλή: ένα δήθεν σύστημα επιτήρησης που θα αφήσει τον έλεγχο των τραπεζών στις εθνικές αρχές (όπως σήμερα), εντείνοντας την διαπλοκή μεταξύ πολιτικών και τραπεζιτών και ακυρώνοντας στην πράξη τα μέτρα 1&2 παραπάνω.
Όσο για το μέτρο 3, o κ. Draghi (από όσα διαρρέουν από την Φραγκφούρτη αυτές τις μέρες) έχει χάσει αυτόν τον αγώνα. Μπορεί να προσεταιρίστηκε τον κ. Asmussen (τον γερμανό που συμμετέχει στο ΔΣ της ΕΚΤ) εναντίον του κ. Weideman (τον Πρόεδρο της Γερμανικής Κεντρικής Τράπεζας), ο οποίος αντιτίθεται σε οποιαδήποτε αγορά ομολόγων, καταφέρνοντας έτσι να εξασφαλίσει μια πλειοψηφία στο ΔΣ της ΕΚΤ (και με την ανοχή της κας Μέρκελ) υπέρ αγοράς ομολόγων των οποίων η διάρκεια δεν ξεπερνά τα δύο έτη. Όμως απέτυχε στα εξής σημαντικά σημεία:
(α) Να μην υπάρχει όριο στις αγορές αυτές (ώστε οι κερδοσκόποι να αποφύγουν να στοιχηματίσουν ότι η ΕΚΤ θα κάνει πίσω πριν κάνουν εκείνοι πίσω).
(β) Να ανακοινωθούν τα μέγιστα spreads που θα «ανέχεται» η ΕΚΤ.
(γ) Να μην σχετίζονται οι αγορές αυτές με επισκέψεις της τρόικα (και αναφορές σαν αυτές που αναμένουμε σήμερα στην Ελλάδα) στις χώρες των οποίων τα ομόλογα θα αγοράζει η ΕΚΤ.
Χωρίς αυτά τα τρία, (α),(β) και (γ), το πρόγραμμα αγορών ομολόγων της ΕΚΤ το οποίο σίγουρα θα ανακοινωθεί με φανφάρες αύριο θα αποτύχει. Για κάποιον καιρό τα spreads θα πέσουν, οι αγορές θα φανούν ενθουσιασμένες, οι καθεστωτικοί δημοσιογράφοι θα γράφουν ύμνους για το πως η Κρίση τελείωσε. Όμως για λόγους που είναι προφανείς από τα παραπάνω (και τους οποίους αναφέρω πιο διεξοδικά εδώ), τίποτα από αυτά που θα ανακοινωθούν αύριο δεν θα σταματήσουν την αποδόμηση της ευρωζώνης. Και ο κ. Draghi, είμαι πεπεισμένος, το γνωρίζει καλά.
Κλείνω με ένα ερώτημα: Γιατί δεν αφήνουν τον άνθρωπο να κάνει την δουλειά του; Γιατί ένιωσε την ανάγκη ο κ. Schauble να γράψει το άρθρο εκείνο στην Financial Times της 30ης Αυγούστου, τραβώντας το χαλί κάτω από τα πόδια του Προέδρου της ΕΚΤ; Η δική μου απλή  απάντηση είναι (βλ. κι εδώ για μια μακροσκελέστερη έκδοση) ότι η γερμανική πολιτική ηγεσία δεσμεύεται από τις γερμανικές ιδιωτικές τράπεζες οι οποίες επ’ ουδενί δεν θέλουν να κοιτάξει κάποιος μη-γερμανός, κάποιος αδέκαστος γραφειοκράτης, τα λογιστικά τους βιβλία. Βλέπετε, οι γερμανικές τράπεζες ποτέ δεν κατάφεραν να «γεμίσουν» με πραγματικά κεφάλαια τις τεράστιες μαύρες τρύπες που αποκαλύφθηκαν το 2008. Καταφέρνουν να τις κρύβουν μέσα από τα πακέτα διάσωσης χωρών όπως η δική μας και με τις καταθέσεις που σπεύδουν από την Περιφέρεια να βρουν ασφαλές λιμάνι στην Φραγκφούρτη. Το τελευταίο που χρειάζονται οι τραπεζίτες που συνομιλούν καθημερινά με τον κ. Schauble είναι (Α) ένας μη γερμανός ελεγκτής που να εργάζεται για τον κ. Draghi και (Β) μια πραγματική λύση στην ευρωζωνική Κρίση που θα σταματήσει την ροή καταθέσεων στις, ουσιαστικά, πτωχευμένες τους τράπεζες.

(1) Δεν χρησιμοποίησε αυτές τις λέξεις αλλά αναφέρθηκε στον «κίνδυνο μετατροπής» (convertibility risk). Τι εννοούσε; Εννοούσε την «μετατροπή» των τιμών από ευρώ σε εθνικά ή νέα νομίσματα. Δηλαδή, αναφέρθηκε εμμέσως πλην σαφώς στον υπαρκτό κίνδυνο διάλυσης της ευρωζώνης.

Η ομολογία του Ντράγκι...

Η Αυγή online...

Ο Ευρωπαίος αρχιτραπεζίτης Μάριο Ντράγκι υπήρξε αποκαλυπτικός: "Το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο έχει τελειώσει". Σε μια περίοδο που θεσμοποιείται, και μάλιστα σε συνταγματικό επίπεδο, ο νεοφιλελευθερισμός και η λιτότητα αντιμετωπίζεται ως... αιώνια, ο κατ' εξοχήν εκπρόσωπος της Ευρώπης των τραπεζιτών διατυπώνει με ωμό τρόπο το αξίωμα της μετάλλαξης της Ευρώπης.
Πρόκειται για το τέλος της ευρωπαϊκής ενότητας, όπως είχε διατυπωθεί μεταπολεμικά στη βάση των ελπίδων των Ευρωπαίων πολιτών για ειρηνική, δημοκρατική και κοινωνική Ευρώπη. Κράτος δικαίου και κοινωνικό κράτος αποτελούσαν τους δυο πυλώνες του μεταπολεμικού ευρωπαϊκού ιδεώδους και αποτέλεσαν στόχους για τους λαούς και εκτός της Ευρώπης.
Το ευρωπαϊκό δημοκρατικό και κοινωνικό κεκτημένο είχε ως θεμέλιο την αντιφασιστική νίκη και θεμελίωσε την επαγγελία της κοινωνικής ευημερίας σε συνθήκες ταχείας οικονομικής ανάπτυξης. Σταδιακά, μετά τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, που στηρίχτηκε στη σοσιαλ-φιλελεύθερη συναίνεση, η Ευρώπη μπήκε σε δοκιμασία, με κορύφωση την αντεπίθεση των δυνάμεων του κεφαλαίου και την αναζωπύρωση των εθνικισμών, με κεντρική απειλή τον μεγαλογερμανισμό, μεσούσης της οικονομικής κρίσης.
Η Ιστορία έχει αποδείξει ότι δεν υπάρχει τέλος, δηλαδή αρχή αδιατάρακτης και συναινετικής πορείας. Οι κοινωνικές συγκρούσεις αναφύονται πάνω στο καυτό έδαφος της οικονομικής κρίσης, των κραυγαλέων ανισοτήτων και της ανυπόφορης αδικίας. Στον αντίποδα της "αποκάλυψης" του Ντράγκι, οι λαοί της Ευρώπης, ο καθένας στον χρόνο του, ανασυντάσσονται και αμφισβητούν το δόγμα της αιωνιότητας του νεοφιλελευθερισμού.
Το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, που αναπτύχθηκε στον αντίποδα του αμερικανικού μοντέλου, δεν είναι μια ανάμνηση, ούτε ένας σωρός από συντρίμμια. Είναι ο πυρήνας της διεκδίκησης των πολιτών για αξιοβίωτη ζωή, για δημοκρατία και κοινωνική απελευθέρωση. Είναι η σημαία των Αγανακτισμένων στις πλατείες, των απεργών, των απόκληρων που αρνούνται την περιθωριοποίησή τους, των νέων και των εκπαιδευτικών που υπερασπίζονται το δικαίωμα στη μόρφωση, των πολιτών που διεκδικούν συμμετοχή στα δημόσια κοινωνικά αγαθά.
Το 1990, στα συντρίμμια των καθεστώτων της Ανατολικής Ευρώπης, Αμερικανοί ιδεολόγοι διατύπωσαν τη θεωρία του "τέλους της Ιστορίας". Η Ιστορία τούς εκδικήθηκε. Και ανάγκασε τον επιφανέστερο απ' αυτούς, τον Φουκουγιάμα, να παραδεχτεί ότι δεν υπήρξε τέλος. Κάθε τέλος σηματοδοτεί και μια αρχή. Στην περίπτωση της Ευρώπης επείγει η επαναθεμελίωσή της.

Στα «πλοκάμια» της Goldman Sachs...

Επίκαιρα Online | epikaira.gr...

του Άρη Χατζηστεφάνου

Η παρουσιάστρια στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του BBC κοιτούσε αποσβολωμένη τον καλεσμένο της. Ο Αλέσιο Ραστάνι, ένας καλοντυμένος χρηματιστής με σημαντικό όνομα στην «πιάτσα» της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής αγοράς, είχε μόλις εξαπολύσει μια βόμβα μεγατόνων: «Νομίζετε ότι ο κόσμος μας ελέγχεται από κυβερνήσεις;» αναρωτήθηκε ο Ραστάνι, για να δώσει αμέσως τη δική του απάντηση στο ρητορικό ερώτημα: «Ο κόσμος ελέγχεται από την Goldman Sachs». Η φράση του έκανε σε δευτερόλεπτα το γύρο του Διαδικτύου μέσα από το twitter και το facebook, ενώ σε ελάχιστα 24ωρα είχε γίνει ακόμη και τραγούδι στο YouTube.

Η παρατήρηση του νεαρού χρηματιστή, όμως, θα είχε ξεχαστεί, σαν ένα ακόμη ξέσπασμα ειλικρίνειας από έναν εκπρόσωπο της παγκό σμιας οικονομικής ελίτ, εάν λίγες ημέρες αργότερα τα γεγονότα στην Ευρώπη δεν έρχονταν να δώσουν νέα βαρύτητα στα λόγια του: Μέσα σε λιγότερο από είκοσι ημέρες τρεις Ευρωπαίοι τεχνοκράτες, που σχετίζονταν άμεσα ή έμμεσα με την Goldman Sachs, ανέλαβαν πόστα, τα οποία θα κρίνουν σε σημαντικό βαθμό το μέλλον της Ευρωζώνης και εκατομμυρίων πολιτών όχι μόνο την Ευρώπη, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο. Ο πρώτος ήταν, φυσικά, ο νέος πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, ο οποίος είχε θητεύσει από το 2002 έως το 2005 στη θέση του αντιπροέδρου της Goldman Sachs. Στα μέσα του μήνα ήρθε η πρωθυπουργοποίηση στην Ιταλία του Μάριο Μόντι, ο οποίος από το 2005 διετέλεσε σύμβουλος επί διεθνών θεμάτων του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού κολοσσού. Σχεδόν ταυτόχρονα ανέλαβε πρωθυπουργικό θώκο και ο Λουκάς Παπαδήμος, ο οποίος από τη θέση του επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας της Ελλάδας, επί πρωθυπουργίας Σημίτη, επέβλεπε τις διαβόητες συναλλαγές της χώρας με την Goldman Sachs.

Ο πρώτος που διαπίστωσε δημο σίως τις στενές σχέσεις των τριών ανδρών με την αμερικανική πολυεθνική του χρήματος δεν ήταν κάποιος οπαδός των θεωριών συνωμοσίας, αλλά ένας έγκριτος δημοσιογράφος της εφημερίδας Monde. Ο Μαρκ Ροσέ αποκάλυψε λεπτομέρειες για ένα πανίσχυρο δίκτυο τουλάχιστον είκοσι συμβούλων και στελεχών της εται ρείας στην Ευρώπη, που είτε κινούνται στο παρασκήνιο, επηρεάζοντας τους μηχανισμούς λήψης αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είτε βγαίνουν στο προσκήνιο, καταλαμβάνοντας θέσεις-κλειδιά σε χώρες της Ευρώπης αλλά και στα θεσμικά όργανα της Ένωσης. Ούτε λίγο ούτε πολύ, ο Ροσέ παρομοιάζει αυτό το δίκτυο της Goldman Sachs με μια ιδιό τυπη μασονική στοά, στην οποία, όπως λέει, ο Ντράγκι, ο Μόντι και ο Παπαδήμος αποτελούν «εμβληματικές μορφές». Στο άρθρο γίνεται ιδιαί τερη μνεία και στον πρόεδρο του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ), Πέτρο Χριστοδούλου, ο οποίος πέρασε κι αυτός από την αμερικανική πολυεθνική προτού βρεθεί σε θέσεις-κλειδιά για το «μαγείρεμα» του ελληνικού δημόσιου χρέους αλλά και τη διαχείρισή του μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου με την Goldman Sachs.

Η «χρυσή» διαπλοκή

με το κράτος

Ήδη από το 19ο αιώνα, όταν ο Γερμανός επιχειρηματίας Μάρκους Γκόλντ μαν συνεργάστηκε με το γαμπρό του, Σάμιουελ Σακς, για να μπουν στην αγορά συναλλαγματικών της Νέας Υόρκης, η Goldman Sachs έγινε συνώνυμο της οικονομικής «φούσκας» αλλά και της διαπλοκής με το κράτος. Το περιοδικό Rolling Stone υποστήριζε παλαιότερα ότι από το 19ο αιώνα μέχρι σήμερα δεν υπήρξε καμία μεγάλη κρίση του χρηματοπιστωτικού τομέα στην οποία να μην έχει εμπλακεί η Goldman Sachs.

Τα πραγματικά προβλήματα, όμως, ξεκινούν μετά τη δεκαετία του ’80, όταν ο Ρόναλντ Ρέιγκαν ανοίγει τις πύλες του Λευκού Οίκου στη WallStreet. Από τη δεκαετία του ’90 διευθυντικά στελέχη της Goldman Sachs καταλαμβάνουν θέσεις-κλειδιά στην αμερικανική κυβέρνηση, σε μια εισβολή την οποία αρκετοί αναλυτές έχουν χαρακτηρίσει «οικονομικό πραξικόπημα». Ο ένας μετά τον άλλο, οι πρόεδροι των ΗΠΑ προσέφεραν στους διευθύνοντες συμβούλους της εταιρείας τα «κλειδιά» της αμερικανικής οικονομίας: Ο Χένρι Πόλσον έγινε υπουργός Οικονομικών, ο Στιβ Φρίντμαν έγινε βασικός σύμβουλος του προέδρου Μπους για την οικονομία, ο Μπομπ Ρούμπιν έγινε κι αυτός υπουργός Οικονομικών και παλαιότερα ήταν βασικός σύμβουλος του Κλίντον. Ακόμη, όμως, και ο υπεύθυνος του προεδρικού γραφείου επί Μπους προερχόταν από την Goldman Sachs.

Επί προεδρίας Ομπάμα και παρά το γεγονός ότι ο τραπεζικός γίγαντας βρισκόταν ήδη στο στόχαστρο ερευνών για το ρόλο του στη «φούσκα» της αγοράς ακινήτων, η GoldmanSachs κατάφερε να επεκτείνει περαιτέρω τα πλοκάμια της στην αμερικανική κυβέρνηση – γεγονός που της έδωσε και το παρατσούκλι «vampiresquid» («το καλαμάρι βαμπίρ»). Στοιχεία που ήρθαν πρόσφατα στο φως της δημοσιότητας αποδεικνύουν ότι η αμερικανική τράπεζα επενδύσεων αποτέλεσε το σημαντικότερο χορηγό του Δημοκρατικού Κόμματος και του ίδιου του Ομπάμα, προσφέροντας επισήμως περίπου ένα εκατομμύριο δολάρια. Και η κυβέρνηση των Δημοκρατικών, βέβαια, φάνηκε να τιμά τους χορηγούς της, αφού άφησε στο απυρόβλητο όλα τα μεγαθήρια του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος, τα οποία κατηγορούνται για τεράστια σκάνδαλα διαφθοράς και έμμεσης διασπάθισης των δημόσιων ταμείων.

Το πέρασμα στην Ευρώπη

Πολύ πριν έρθει στην επιφάνεια η διαπλοκή στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα, ο αμερικανικός γίγαντας έστηνε μεθοδικά το δίκτυό του στην Ευρώπη, ακολουθώντας, όμως, ένα σχετικά διαφορετικό μοντέλο: Αντί να στρατολογεί πρώην πολιτικούς και διπλωμάτες, όπως έκανε πολύ συχνά στις ΗΠΑ, στράφηκε απευθείας στους τεχνοκράτες οικονομολόγους των μεγάλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων της Ευρώπης. Σύμφωνα με παλαιότερο άρθρο της Monde, η GoldmanSachs στρατολογούσε στελέχη από το 1985, γεγονός που της έδωσε απευθείας πρόσβαση στα σημαντικότερα κέντρα λήψης αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και ανεξάρτητων κρατών.

Ο Ευρωπαίος πρώην επίτροπος Πίτερ Σάδερλαντ πέρασε από την Κομισιόν στην BP και στη συνέχεια στην Goldman Sachs International, αφού πρώτα έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία οικονομικής «διάσωσης» της Ιρλανδίας. Στο Λονδίνο συναντάμε το λόρδο Γρίφιθς, ο οποίος είχε διατελέσει και σύμβουλος της Μάργκαρετ Θάτσερ. Η Γερμανία έχει τον Ότμαρ Ίσινγκ, άλλοτε στέλεχος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Μπούντεσμπανγκ.

Χαρακτηριστική είναι η προτίμηση της συγκεκριμένης τράπεζας επενδύσεων σε Ευρωπαίους επιτρόπους που σχετίζονται με θέματα ανταγωνισμού και εσωτερικής αγοράς, καθώς μέσω αυτών αποκτά πρόσβαση σε ευαίσθητες πληροφορίες για τις κινήσεις της ΕΕ και θωρακίζεται από ρυθμίσεις και κανονισμούς που θα μπορούσαν να βλάψουν τις δραστηριότητές της. Δεν είναι διόλου τυχαίο ότι η GoldmanSachs προσέγγισε τον Μάριο Μόντι το 1995, όταν ο Μπερλουσκόνι τον προώθησε στη θέση του επιτρόπου εσωτερικής αγοράς και στη συνέχεια τον όρισε επίτροπο ανταγωνισμού.

Ενώ, όμως, μέχρι σήμερα οι άνθρωποι της GoldmanSachs που δρούσαν στο εσωτερικό της ΕΕ κρατούσαν χαμηλό προφίλ σε ό,τι αφορά στις σχέσεις τους με τον αμερικανικό κολοσσό, η πρωθυπουργοποίηση των Μόντι και Παπαδήμου και η «κατάληψη» της ΕΚΤ από τον Ντράγκι φαίνεται να σηματοδοτούν μια ιστορική αλλαγή στρατηγικής: Οι άνθρωποι που κατά το παρελθόν εργάζονταν για λογαριασμό ή συνεργάζονταν με τον αμερικανικό κολοσσό σήμερα αντικαθιστούν δημοκρατικά εκλεγμένους –έστω και πολιτικά απονομι μοποιημένους– πολιτικούς. Από τις σελίδες του βρετανικού Independent
o Στέφεν Φόλεϊ σχολίαζε ότι η αντικατάσταση του Μπερλουσκόνι από τον Μόντι αχρηστεύει τους κανόνες λειτουργίας της δημοκρατίας, εάν δεν αναιρεί την ίδια την έννοια της δημοκρατίας. Αναζητώντας τα βαθύτερα αίτια της εμπλοκής της GoldmanSachs σε αυτή τη διαδικασία, ο Φόλεϊ υποστηρίζει ότι σε περίπτωση που οι χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας προχωρούσαν σε στάση πληρωμών, η συγκεκριμένη επενδυτική τράπεζα, που διατηρεί ασφάλειες ύψους 2 τρις δολαρίων, δεν θα έβγαινε αλώβητη. Η πολιτική της λιτότητας αλλά και της «διάσωσης» των χωρών αυτών, καταλήγει η βρετανική εφημερίδα, εξυπηρετεί άμεσα τα συμφέροντα της αμερικανικής τράπεζας επενδύσεων. 

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Επίκαιρα: 24/11/2011

Ο κοινός σύνδεσμος Παπαδήμου, Μόντι, Ντράγκι | Επίκαιρα Online | epikaira.gr

epikaira.gr...
Τι κοινό έχουν ο Λουκάς Παπαδήμος, ο Μάριο Μόντι και ο Μάριο Ντράγκι; Ανήκει ο καθένας σε διαφορετικό επίπεδο σε αυτό που έχει ονομαστεί ευρωπαϊκή «κυβέρνηση Sachs», όπως αποκαλύπτει η γαλλική εφημερίδα Le Monde.
Η τράπεζα αμερικανικών συμφερόντων έχει υφάνει ένα δίκτυο επιρροής στην Ευρώπη για την προώθηση των συμφερόντων της. Πρώτος τη τάξη είναι χωρίς αμφιβολία ο Μάριο Ντράγκι, πρώην αντιπρόεδρος της Goldman Sachs για την Ευρώπη μεταξύ 2002 και 2005. Ήταν ο βασικός εταίρος με τομές ευθύνης «τις επιχειρήσεις και τις κυρίαρχες χώρες». Δηλαδή μια από τις αποστολές του ήταν να πουλήσει χρηματοοικονομικά προϊόντα «swap», με την απόκρυψη ενός μέρους του κυρίαρχου χρέους, επιτρέποντας έτσι να «φτιασιδωθούν» τα ελληνικά στοιχεία.
Δεύτερος είναι ο Μάριο Μόντι, εντολοδόχος πρωθυπουργός της Ιταλίας, διεθνής σύμβουλος από το 2005. Τρίτος τη τάξη ο «δικός μας» Λουκάς Παπαδήμος, κεντρικός τραπεζίτης της χώρας από το 1994 έως το 2002, ο οποίος συμμετείχε στην επιχείρηση «μαγειρέματος» των ελληνικών λογαριασμών από τη Goldman Sachs. Και ο διαχειριστής του δημόσιου χρέους είναι ο Πέτρος Χριστοδούλου, πρώην επιχειρηματίας, νυν επικεφαλής του ΟΔΔΗΧ.
Τα άλλα δυνατά ονόματα είναι ο Otmar Issing, πρώην πρόεδρος της Bundesbank, o Jim O’Neil, εφευρέτης του όρου BRICS και ο πρώην πρόεδρος της Goldman Sachs εξωτερικού Peter Sutherland που έπιαξε σημαντικό ρόλο στη διάσωση της Ιρλανδίας.
Τέλος, ο Paul Deighton, γενικός διευθυντής της οργανωτικής επιτροπής των Ολυμπιακών αγώνων τους Λονδίνου 2012.
Το δίκτυο επιρροής έχει χάσει την αποτελεσματικότητά του, αλλά η κρίση δίνει μια ευκαιρία στη Goldman Sachs να εξασκήσει την επιρροή της. Η ατζέντα με τα ονόματα καλό είναι να υπάρχει αλλά δεν αρκεί λόγω της πολυπλοκότητας του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος. Το παιχνίδι έχει αλλάξει και οι ευρωπαίοι πελάτες της Goldman Sachs ζητούν ένα μίνιμουμ ηθικής.
Και είναι η «συσκευασία» που τραυματίζει την εικόνα. Γι’ αυτό το λόγο η τράπεζα θέλει να πλασάρει τους ανθρώπους της χωρίς να «πέσουν οι μάσκες». Έτσι ποτέ δεν αναφέρεται η σχέση τους είτε όταν δίνουν συνεντεύξεις είτε όταν αναλαμβάνουν επίσημες αποστολές. ( Ο Μπαρόζο είχε αναθέσει στο Μάριο Μόντι το 2010 να συντάξει μια μελέτη για την ευρωπαϊκή κοινή αγορά).
Ο Μάριο Ντράγκι δήλωσε ότι δεν είχε καμιά σχέση με το μαγείρεμα των ελληνικών στοιχείων που είχε ενορχηστρώσει δύο χρόνια πριν την ανάληψη των καθηκόντων του η Goldman Sachs. Παραιτήθηκε ένα χρόνο πριν τη μεταπώληση του εν λόγω «swap» στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας, τη μεγαλύτερη εμπορική τράπεζα της χώρας, η οποία διοικούνταν από τον υπάλληλο της Goldman Sachs. Κ. Πέτρο Χριστοδούλου, υπεύθυνος σήμερα του Οργανισμού Διαχείρισης του Δημόσιου Χρέους.
Πηγή: Le MondeΒ