Ώρα να μιλήσει ο ΣΥΡΙΖΑ για την ΕΚΤ...

Χάρης Σαββίδης, απο την Αυγη...

Την ώρα που στα χρηματιστήρια οι δείκτες «πετάνε» και η αγορά ομολόγων «κολυμπάει» στη ρευστότητα, οι επιχειρήσεις των οικονομιών της περιφέρειας στην Ευρωζώνη (κυρίως οι μικρομεσαίες) δυσκολεύονται να έχουν πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό. Το πρόβλημα είναι έντονο στις μεγάλες οικονομίες του Νότου (Ιταλία, Ισπανία),
ενώ στις οικονομίες των Μνημονίων (Πορτογαλία, Ελλάδα) οι συνθήκες ρευστότητας είναι ασφυκτικές.
Το πρόβλημα έχει αναγνωρίσει ακόμα και η διοίκηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Στην τελευταία συνέντευξη Τύπου, ο πρόεδρος Ντράγκι αποκάλυψε ότι με τη συγκατάθεση και των Γερμανών, αναζητείται κατάλληλο πρόγραμμα εκτύπωσης χρήματος. Το πιθανότερο είναι η ΕΚΤ να αγοράσει (με ευρώ που θα δημιουργήσει από... αέρα, ως κεντρική τράπεζα) επενδυτικά «πακέτα», τα οποία θα περιέχουν δάνεια που έχουν χορηγήσει τράπεζες σε μικρομεσαίες εταιρείες. Έτσι οι τράπεζες θα «ξεφορτώσουν» στην ΕΚΤ τα παλιά δάνεια και με τα φρεσκοτυπωμένα ευρώ που θα λάβουν, θα μπορούν να χορηγήσουν νέα.
Στην Ελλάδα είναι επιτακτική ανάγκη η παραγωγική ανασυγκρότηση, οπότε η ρευστότητα που ετοιμάζεται να διοχετεύσει η ΕΚΤ είναι όχι απλά χρήσιμη αλλά απαραίτητη. Ένα «πακέτο» 10 δισ. ευρώ θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει με 100.000 ευρώ 100.000 επιχειρήσεις (προφανώς μικρού μεγέθους) ή με 100 εκατ. ευρώ 100 επιχειρήσεις (αρκετά μεγάλου μεγέθους για τα ελληνικά δεδομένα).
Θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει την τελευταία επενδυτική μόδα (π.χ. σουβλατζίδικα ή καφετέριες) ή να στήσει τον κορμό ενός σύγχρονου παραγωγικού ιστού. Θα μπορούσε να στηρίξει επιχειρήσεις που στηρίζονται στο χαμηλό κόστος εργασίας ή τη δημιουργία θέσεων εργασίας που θα αμείβονται ικανοποιητικά, επιμερίζοντας δίκαια τα κέρδη της παραγωγής. Θα μπορούσε να διατεθεί μέσω των τραπεζών ή μέσω ενός κεντρικού συστήματος που θα εφαρμόζει ένα εθνικό σχέδιο ανασυγκρότησης.

First we take Greece, then the European Central Bank *...

του Γιαννη Μηλιου, απο την Αυγη...

Η κυβέρνηση με τη βοήθεια των δανειστών παρουσίασε, όπως αναμενόταν, ως τεράστια εθνική επιτυχία το πρωτογενές πλεόνασμα του 2013. Είναι όμως δεδομένο πλέον ότι αυτή η «εθνική αφήγηση» δεν βρίσκει ευήκοα ώτα στη χειμαζόμενη πλειονότητα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η επικαιρότητα χρειαζόταν και το «κοινωνικό μέρισμα»,
για να μπορέσει κάπως η κυβέρνηση να προσποιηθεί ότι «αναγνωρίζει» την κοινωνική καταστροφή που έχει επιφέρει η πολιτική της. Το «κοινωνικό μέρισμα» και η βιοπολιτική διάστασή του είναι σημαντικό θέμα, αλλά εδώ θα επικεντρωθούμε στην αφήγηση του μέλλοντος: Το κρίσιμο ζήτημα είναι πώς θα αντιμετωπίσει η Αριστερά στην Ελλάδα, αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη, το σχέδιο των νεοφιλελεύθερων ελίτ για τη συνέχιση της αντεργατικής και γενικότερα αντικοινωνικής πολιτικής τους.
Η Αριστερά βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η πολιτική πρόταση που συζητείται σήμερα σχετικά με την έξοδο από την κρίση θα παίξει σημαντικό ρόλο τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα. Οι συστημικές πιέσεις που δέχεται η Αριστερά είναι για να αποδεχτεί ως «τετελεσμένα» τα αποτελέσματα που έχουν προκύψει από τη σαρωτική επέλαση των μνημονιακών πολιτικών. Ο ρόλος που θα έχει μια κυβέρνηση της Αριστεράς, σύμφωνα με την κυρίαρχη αφήγηση, θα είναι μια «τεχνική» σταθεροποίηση της σημερινής κατάστασης, με όρους συμβατούς με τον νεοφιλελευθερισμό. Η αριστερή διαχείριση, υποστηρίζουν, πρέπει να αποφύγει το κρίσιμο ζήτημα της αναδιανομής πλούτου και ισχύος από το κεφάλαιο στην εργασία και να επικεντρωθεί στη «βιωσιμότητα» της κοινωνίας. Όλη αυτή η λογική συμπυκνώνεται στο ότι μια αριστερή κυβέρνηση «δεν θα πάρει άλλα μέτρα λιτότητας και δεν θα προχωρήσει σε νέες κοινωνικές περικοπές».
Η άλλη οδός, αυτή που εκφράζεται στο πρόγραμμα που εγκρίθηκε στο 1ο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ, είναι η σύγκρουση με τον πυρήνα της νεοφιλελεύθερης πολιτικής.

Ανώμαλη προσγείωση από Economist...

απο το Newzup.net...

Η έξοδος των χωρών της ευρωπαϊκής περιφέρειας στις αγορές θα αποδεικτεί «φούσκα», σύμφωνα με το οικονομικό περιοδικό

«Φούσκα» χαρακτηρίζει το ράλι των ομολόγων της ευρωπεριφερειας ο Economist, καθώς όπως υποστηρίζει, οι οικονομίες του Νότου βρίσκονται σε χειρότερη κατάσταση από αυτήν που δείχνουν οι αποδόσεις των ομολόγων.

«Οι επενδυτές επιδεικνύουν αξιοσημείωτο ενθουσιασμό το τελευταίο διάστημα για τα ομόλογα της ευρωπεριφέρειας που κάποτε απέφευγαν», αναφέρει χαρακτηριστικά παραπέμποντας μάλιστα στην περίπτωση της Ελλάδας.

Όπως επισημαίνει: «Δύο μόλις χρόνια από τότε που η Ελλάδα πραγματοποίησε την μεγαλύτερη αναδιάρθρωση χρέους στην ιστορία επιβάλλοντας σημαντικές ζημιές στους ιδιώτες κατόχους ελληνικών τίτλων, η χώρα κατάφερε να αντλήσει 3 δισ. ευρώ μέσω 5ετούς ομολόγου με την απόδοση να υποχωρεί κάτω από το 5% και την έκδοση να υπερκαλύπτεται 7 φορές. Στις 15 Απριλίου η απόδοση των δεκαετών ιταλικών ομολόγων υποχώρησε στο 3,11%, σημειώνοντας ιστορικό χαμηλό.

H ύβρις των πτωχευμένων...

Του Γιαννη Βαρουφακη, απο το Protagon...
Τόσο η διανομή 500 εκ. ευρώ όσο και η προσεχής (σταδιακή) έξοδος στις αγορές, παρά το μη βιώσιμο χρέος και υπό την κηδεμονία της ΕΚΤ, είναι λόγος για να θρηνούμε αγαπητοί αναγνώστες. Όχι για να ζητωκραυγάζουμε. Ούτε καν για να αναπτερώνεται το ηθικό μας. Επιτρέψτε μου να εξηγήσω το γιατί με τέσσερα επιχειρήματα:

1. Το ζητούμενο δεν είναι να δοθούν μερικά ψίχουλα ενόψει ευρωεκλογών, που μετά τις εκλογές θα μετατραπούν σε νέες περικοπές. Η χώρα έχει υποφέρει τα μέγιστα από τέτοια προεκλογικά δωράκια. Τα 500 εκ. παροχών αποτελούν μέγιστη προσβολή στον χειμαζόμενο λαό όχι επειδή οι ένστολοι, οι άστεγοι ή οι συνταξιουχοι δεν τα έχουν ανάγκη, ή δεν τα αξίζουν, αλλά επειδή δεν μπορεί να υπάρξει συνέχεια στη διανομή κοινωνικού μερίσματος.
2. Γιατί δεν μπορεί; Κατ΄ αρχάς, επειδή το πρωτογενές πλεόνασμα του 2013 προέκυψε επειδή το κράτος δεν πλήρωσε 4,3 δισ. για φάρμακα, άλλα αγαθά και υπηρεσίες που αγόρασε από ιδιώτες (που αδυνατούν να καταβάλλουν μισθούς και ασφαλιστικές εισφορές) κατά τη διάρκεια του 2013 και, επί πλέον, επειδή δεν έχει καταγραφεί ακόμα η ζημία του δημοσίου από την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών (κάτι που θα φανεί τον Αύγουστο, μετά την σχετική αναφορά του Ελληνικού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας). Άρα πρωτογενές πλεόνασμα για το 2013 δεν υπάρχει. (Τότε γιατί η τρόικα αποδέχθηκε τη μοιρασιά των 500 εκ.ευρώ; Η μόνη εξήγηση είναι ότι το Βερολίνο και οι Βρυξέλλες έκαναν μια μικρή «υπέρβαση» για να βοηθήσουν τους κκ. Σαμαρά και Βενιζέλο πριν τις ευρωεκλογές.)

Στην παγίδα χρέους...

του Κωστα Βεργοπουλου, απο την Ελευθεροτυπια...
Εάν η Ευρώπη απειλείται σήμερα με αποπληθωρισμό, που συνεπάγεται μακροχρόνια καχεκτική οικονομική δραστηριότητα και μαζική ανεργία, δεν έχει παρά να αιτιάται τον εαυτόν της για τη συμφορά που η ίδια με τις επιλογές της επισπεύδει. Μπορεί με τις παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του προέδρου της Ντράγκι να κοπάσει η κερδοσκοπία σε βάρος της φερεγγυότητος των χωρών-μελών της Ευρωζώνης.

Ωστόσο, όλες οι πρωτοβουλίες της ΕΚΤ εφαρμόσθηκαν με ρητή αντίθεση της Γερμανίας, η οποία έχει προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επικαλούμενη «παραβίαση των ιδρυτικών Συνθηκών».
Εάν οι Συνθήκες είχαν τηρηθεί, η ευρωπαϊκή θρησκοληψία θα ήταν ικανοποιημένη, όμως το ευρωπαϊκό οικοδόμημα θα είχε ήδη καταρρεύσει, θύμα των κερδοσκοπικών επιθέσεων από τις θεοποιημένες αγορές, για τις οποίες, ως γνωστόν, δεν υπάρχει ούτε ιερό ούτε όσιο και κάθε είδους «ανωμαλία» νομιμοποιείται, με μοναδικό κριτήριο την ανταμοιβή των κερδοσκόπων.
Σήμερα, ενώ η κερδοσκοπία καταλαγιάζει και μάλιστα χωρίς να δαπανηθεί ούτε ένα ευρώ, ούτε από την ΕΚΤ ούτε από εθνικές κυβερνήσεις, ο κίνδυνος που με επιτάχυνση προβάλλει αφορά την πραγματική οικονομία, της οποίας οι επιδόσεις δεν παύουν να φθίνουν, σε πολλές χώρες-μέλη βρίσκονται ήδη σε αρνητικά επίπεδα και στη Γερμανία προσεγγίζουν το μηδέν. Εάν ληφθεί υπόψη ότι το πλεόνασμα από τις εξωτερικές συναλλαγές της ανέρχεται σε 7,5% του ΑΕΠ ενώ το τελευταίο αυξάνεται κατά μόλις 0,7%, αυτό σημαίνει ότι η πραγματική ανάπτυξη στο εσωτερικό της είναι αρνητική κατά -6,8%. Στην αυτή χώρα, ενώ το ύψος της ανεργίας εμφανίζεται χαμηλό, εν τούτοις πάνω από 8 εκατομμύρια «εργαζομένων» διατηρούνται κάτω από το όριο της φτώχειας με μισθούς πείνας.
Υπάρχει κάτι νοσηρό στο βασίλειο της Ευρώπης, που εμφανίζει τη γηραιά ήπειρο όχι πλέον ως υπόδειγμα προς μίμηση από τον υπόλοιπο κόσμο, αλλά ως «μαύρη κηλίδα» προς αποφυγή.

Ο Σύμβουλος του Μπαρόζο έπαθε ‘Τσίπρα’...

Apostolis Fotiadis....

Πριν από μερικές μέρες σε συνέδριο στο κέντρο της Αθήνας, ο οικονομολόγος Φιλίπ Λεγκραίν, μέλος του Γραφείου Πολιτικής Ανάλυσης (ΒΕPA), συμβουλευτικού οργάνου προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ετοιμάζεται να ξεκινήσει την ομιλία του σχετικά με την οικονομική κρίση: «Όσα θα πω στη συνέχεια τα λέω ως άτομο και όχι με την ιδιότητα του συμβούλου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Πριν από μια εβδομάδα παραιτήθηκα». Άλλη μια χαμένη ευκαιρία να ακούσουμε ποια είναι τα επίκαιρα επιχειρήματα υπέρ της λιτότητας στις Βρυξέλλες. Έστω όμως, τα πρώτα δύο λεπτά, ο ομιλητής αποδεικνύεται ιδιαίτερα οξυδερκής. Και ξαφνικά λέει «στη διάρκεια της κρίσης το ΔΝΤ και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διέσωσαν τις τράπεζες, όχι την Ελλάδα, αυτό ήταν το επίτευγμα των φορέων χάραξης πολιτικής»… δεύτερη έκπληξη, ο πρώην σύμβουλος όχι μόνο παραιτήθηκε αλλά έχει πάθει και «Τσίπρα».

Τα επόμενα είκοσι λεπτά ακολουθεί η πιο καταιγιστική αποδόμηση των πολιτικών δομικής αναπροσαρμογής που εφαρμόστηκαν τα τέσσερα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη.

Η αλήθεια είναι, υποστηρίζει ο Λεγκραίν, «ότι η πλήρης στροφή στην λιτότητα ξεκίνησε πριν από την ραγδαία άνοδο των επιτοκίων.

Το ευρώ και η Αριστερά...

Του Κωστα Βεργοπουλου, απο την Ελευθεροτυπια...

Εάν κάποια συζήτηση διεξάγεται στους κόλπους της ευρωπαϊκής Αριστεράς, σίγουρα δεν είναι για την έξοδο από το ευρώ και εθνικές λύσεις στα ευρωπαϊκά προβλήματα, αλλά κυρίως για τη σταθεροποίηση του κοινού νομίσματος έναντι εθνικιστικών απειλών.

Στη Γαλλία και στη Γερμανία αναγνωρίζεται ότι η σταθερότητα της Ευρωζώνης υπονομεύεται όχι από το κοινό νόμισμα, αλλά από το συναγωνισμό λιτότητος ανάμεσα στις χώρες-μέλη. Εφ' όσον το 90% της ευρωπαϊκής παραγωγής καταναλώνεται εντός της Ευρωζώνης, η τελευταία είναι η μεγαλύτερη αγορά όχι μόνον για τον υπόλοιπο κόσμο, αλλά επίσης για τον εαυτό της. Με τη γενίκευση της λιτότητος πλήττεται κυρίως η ίδια, όπως φυσικά ο υπόλοιπος κόσμος μαζί της. Η ανάγκη σταθεροποίησης του ευρώ και της ευρωπαϊκής οικονομίας προέχει κάθε άλλης συζήτησης και αυτό ισχύει για όλες τις πολιτικές πλευρές, της ευρωπαϊκής Αριστεράς συμπεριλαμβανομένης.

Η συζήτηση αναφέρεται στις αναγκαίες σταθεροποιητικές μεταβιβάσεις πόρων από τις πλεονασματικες περιοχές προς τις ελλειμματικές, ακόμη και μέσω ευρω-ομολόγων ή δανεισμού από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Οι μεταβιβάσεις δεν είναι ζήτημα αριστερής πολιτικής, αλλά πρακτικής αναγκαιότητος σε συνθήκες κοινού νομίσματος.

Αυτές ισχύουν σε όλες τις περιοχές με κοινό νόμισμα, όπως οι ΗΠΑ, Καναδάς, Γερμανία, και δεν θεσπίσθηκαν από «προοδευτικές» δυνάμεις αλλά από συντηρητικές, όπως οι Ρεπουμπλικανοί στις ΗΠΑ, οι Χριστανοδημοκράτες στη Γερμανία. Το Βερολίνο σήμερα δυστροπεί στο να εφαρμόζει στην Ευρωζώνη τον κανόνα που όμως αποδέχεται στο εσωτερικό της χώρας του. Ακόμη και η ενσωμάτωση της Ανατολικής Γερμανίας, από το 1990, αποδείχθηκε εξαιρετικά δαπανηρή επιλογή του συντηρητικού καγκελάριου Κολ, με τεράστια όμως οφέλη για τη δυτική πλευρά, ενώ ο Σοσιαλδημοκράτης Βίλι Μπραντ είχε αντιταχθεί, επικαλούμενος υψηλό κόστος.

Ιστορικά στις ΗΠΑ οι Δημοκρατικοί είχαν αντιταχθεί τόσο στη θέσπιση του δολαρίου ως κοινού νομίσματος μεταξύ των Πολιτειών όσο και στη λειτουργία κεντρικής τράπεζας ως τελικού πιστωτή που αναλαμβάνει πολιτειακά χρέη.

Χωρίς την ηρωίνης τους, οι αγορές καταρρέουν...

απο το Περγαδι...

Από τότε που ο Ben Bernanke έβαλε χρονικό όριο στις "ενέσεις ρευστότητας" τα χρηματιστήρια ακολούθησαν μόνο μία κατεύθυνση: την πτώση. Σήμερα είναι η τέταρτη ημέρα πτώσης.

 Το πλήγμα ήταν πολύ μεγάλο για να μπορέσει να απορροφηθεί τόσο εύκολα. Σε τελευταία ανάλυση η χρονιά  που μας πέρασε ήταν μια χρονιά "ηρεμίας"  για τα χρηματιστικά κεφάλαια μόνο και μόνο επειδή οι τεράστιες ενέσεις ρευστότητας (και η ΕΚΤ συνέβαλε σ’ αυτό, ακόμη και σε μικρότερο βαθμό, με τη μορφή άτοκων δανείων) έφεραν εύκολα κέρδη: οι τράπεζες καθάρισαν τους ισολογισμούς τους, ξεφορτώνοντας ένα μέρος από τα  "σκουπίδια" τους, μπορούσαν να πάρουν χρήμα με μηδενικό επιτόκιο και να το δανείσουν με "θετικό", σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις (π.χ.Ιταλία) άγγιζαν τα όρια της τοκογλυφίας.

Το πρόβλημα ήταν ότι δεν είχαν πού να επενδύσουν όλη αυτή τη ρευστότητα. Η πραγματική οικονομία στο σύνολο της- πέρα από κάποιους θύλακες - αντιμετωπίζει προβλήματα υπερπαραγωγής, οπότε δεν χρειάζεται  δάνεια για επενδύσεις, σε ιδιαίτερα μεγάλο βαθμό. Ετσι, το μόνο που έμενε ήταν οι αγορές μετοχών και τα κρατικά ομόλογα.
Ο Bernanke έκανε το θαύμα του. Ακόμη και τα γερμανικά ομόλογα άρχισαν να πουλιούνται , περισσότερο και από τα ιταλικά. Πώς κι έτσι; Εντωμεταξύ έβγαζες ένα καλό κέρδος αν πουλούσες αμέσως (η τιμή των γερμανικών ομόλογων  ήταν πλέον τέτοια που έδινε  "μηδενική απόδοση", οπότε δεν συνέφερε να τα κρατήσεις κι άλλο), και, δεύτερον, επέστρεψε η υποψία ότι το ευρώ δεν είναι και τόσο καλά όσο ο  Draghi και το Eurogroup  δείχνουν να πιστεύουν. Μπορεί να είχαμε τη διάσωση της Κύπρου (που κατέληξε μεταξύ άλλων με την υποχρεωτική εισφορά των τρεχούμενων  λογαριασμών, ένα είδος  "απόλυτου όπλου "  κατά των ντόπιων επενδυτών), αλλά η επιστροφή  μιας ενδεχόμενης στάσης πληρωμών της Ελλάδας –σε συνδυασμό με μια κάπως σοβαρή εσωτερική πολιτική κρίση - δεν θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητη.
Η "διαφυγή από τον κίνδυνο" αφορούσε – κάπως τρελό- ακόμα και τον χρυσό που έπεσε κάτω από 1.300 δολάρια την ουγγιά (είχε φτάσει σχεδόν τα 2.000), επιβραβεύοντας έτσι– τρόπος του λέγειν - το αμερικανικό δολάριο, το αυτοκρατορικό νόμισμα που λειτουργεί έτσι όχι μόνο σαν  λογιστική μονάδα και μέσο πληρωμής, αλλά και σαν αποθεματικό νόμισμα. Μια "καλή" θέση όπου μπορείς να παρκάρεις περιμένοντας να δεις αν  τα σύννεφα στον ορίζοντα αραιώσουν.

Μια "επιβράβευση"  τρόπος του λέγειν, επειδή όπως τόνιζαν, το "καταφύγιο" του δολαρίου ανεβάζει την τιμή του, βάζοντας έτσι σε κίνδυνο την οικονομική ανάπτυξη στις Ηνωμένες Πολιτείες που μόλις είχε αρχίσει να ανακάμπτει  κάπως λόγω του αδύναμου δολαρίου που έκανε πιο εύκολες τις εξαγωγές.

Αλλά αυτός που μπορεί να πληρώσει πολύ ακριβά την επιλογή του Bernanke είναι η Ιαπωνία, η οποία παραμένει ένας από τους πυλώνες της παγκόσμιας οικονομίας. Η επιλογή του συντηρητικού Abe – να τυπώσει γιεν για να το υποτιμήσει και ως εκ τούτου να αυξήσει τις εξαγωγές και  να βγει από τον αποπληθωρισμό στοχεύοντας σε ετήσιο ρυθμό πληθωρισμού 2 % - απειλεί να πάρει αυτοκτονικές διαστάσεις. Με την Κίνα και την Ευρώπη σε εμφανή επιβράδυνση, το Τόκιο θα ήθελε τις ΗΠΑ να παίξουν το ρόλο της ατμομηχανής για κάποιο χρονικό διάστημα, τουλάχιστον όσον αφορά την απορρόφηση των εξαγωγών τους. Αλλά αν οι ΗΠΑ πάνε καλά, τότε ο Bernanke μπορεί να κλείσει νωρίτερα από το αναμενόμενο τη βρύση της ρευστότητας. Και τότε για τα ιαπωνικά προϊόντα η αγορά των ΗΠΑ θα γίνει ξαφνικά λιγότερο φιλόξενη.

Όλα αυτά τα ονομάζουμε "αντιφάσεις" και σήμερα  τον όρο αυτό έχουν αρχίσει να τον χρησιμοποιούν και οι ναυαρχίδες των καπιταλιστικών μμε.

Το πρόβλημα είναι ότι, για να ξεπεραστεί αυτή "η αντίφαση", δεν υπάρχει  πλέον κανένας που να διαθέτει το κατάλληλο μοντέλο ανάπτυξης για το σκοπό αυτό. Στο χώρο του καπιταλισμού, τουλάχιστον. Έτσι, συνεχίζουν να πλέουν  χωρίς πυξίδα, με την ελπίδα ότι η διακοπή της  πηγής της ρευστότητας δεν θα οδηγήσει σε λουτρά αίματος. Μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο; Σύμφωνα με τον Richard Koo του Nomura Institute (Τράπεζα Nomura), όχι, "υπάρχουν πολύ λίγες πιθανότητες η εγκατάλειψη των πολιτικών  ποσοτικής χαλάρωσης να περάσουν  ανώδυνα."

Πόσος πόνος, ακόμα;

ΠΗΓΗ... [--->]

Τραπεζικά τέρατα «Φρανκενστάιν» απειλούν την ΕΕ...

του Γιωργου Δελαστικ, απο το Εθνος...

Πολιτικό σοκ τεραστίων διαστάσεων προκάλεσε η επιστολή που έστειλε την Πέμπτη ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι προς τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Αναστασιάδη και προς τον πρόεδρο του κυπριακού Κοινοβουλίου Γιαννάκη Ομήρου. Με ωμό επί της ουσίας τρόπο, ο επικεφαλής της ΕΚΤ απειλεί ότι θα παραπέμψει την Κύπρο στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, αν η Βουλή της Λευκωσίας τολμήσει να υλοποιήσει απόφαση που έχει ήδη λάβει να ξεκινήσει κοινοβουλευτική διαδικασία αναζήτησης ευθυνών του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου Πανίκου Δημητριάδη στη συγκάλυψη της οικονομικής κατάστασης του νησιού! Οι Κύπριοι βουλευτές κατηγορούν τον Π. Δημητριάδη ότι περιφρόνησε και παραπλάνησε το Κοινοβούλιο όταν αυτοί του ζήτησαν να παράσχει στη Βουλή στοιχεία του δωδεκαμήνου 15 Μαρτίου 2012 - 15 Μαρτίου 2013 για τις εκροές καταθέσεων από την Κύπρο προς το εξωτερικό και αυτός καταδέχθηκε να τους δώσει στοιχεία του... δεκαπενθημέρου (!) 1-15 Μαρτίου 2013.
Ομόφωνα οι κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι όλων των κυπριακών κομμάτων αποφάσισαν να κινήσουν διαδικασίες εναντίον τους, ενώ και η προεδρία της Κύπρου έχει γνωστοποιήσει στους πολίτες ότι ο Νίκος Αναστασιάδης έχει απαιτήσει από τον κεντρικό τραπεζίτη να παραιτηθεί: «Εγώ έχω την εμπιστοσύνη της ΕΚΤ» απαντά όμως ο Πανίκος Δημητριάδης, ο οποίος αρνείται πεισματικά να παραιτηθεί! Προφανώς αισθάνεται ότι είναι ο εκπρόσωπος των κατοχικών δυνάμεων της Κύπρου, κάτι σαν αποικιακός διοικητής της εποχής της αγγλικής αποικιοκρατίας, αυτή τη φορά όμως εκπροσωπώντας την ευρωγερμανική επικυριαρχία! Τα πράγματα είναι πολύ σοβαρά.
Ο πρόεδρος της ΕΚΤ όμως απεφάνθη ότι... δεν είναι σοβαρές οι κατηγορίες κατά του Δημητριάδη και γι' αυτό θα παραπέμψει την Κύπρο στο Ευρωδικαστήριο επειδή η κυβέρνησή της προσπαθεί να... πιέσει τον κεντρικό τραπεζίτη της χώρας! Εύλογη είναι η απορία από πού αντλεί αυτό το θράσος ο Μάριο Ντράγκι να απαγορεύει στο Κοινοβούλιο μιας κυρίαρχης, υποτίθεται, χώρας να κάνει έλεγχο για τις ευθύνες του κεντρικού τραπεζίτη της.
Φαίνεται τρελή αυτή η προπέτεια. Αρκεί όμως μια ματιά σε έναν πίνακα για να συνειδητοποιήσει κανείς από πού προέρχεται. Εναν πίνακα που εμφανίζει τη σύγκριση του συνόλου του ενεργητικού όλων των τραπεζών μιας χώρας ως προς το ΑΕΠ της χώρας αυτής. Αν το ενεργητικό των τραπεζών υπερβαίνει το 100% του ΑΕΠ ή το προσεγγίζει, ευνόητο είναι ότι οι μεγαλοτραπεζίτες αυτού του κράτους αισθάνονται περίπου ίσοι ή ανώτεροι του πρωθυπουργού τους! Ενας ενδιαφέρων τέτοιος πίνακας δημοσιεύθηκε στη γερμανική εφημερίδα «Φράνκφουρτερ Αλγκεμάινε» και αφορά σε στοιχεία του 2012, με προέλευση το ερευνητικό τμήμα της «Ντόιτσε Μπανκ», της ισχυρότερης δηλαδή τράπεζας της Ευρώπης.
Ολοι έχουμε την αίσθηση ότι ο τραπεζικός τομέας έχει υπεραναπτυχθεί, αλλά αυτό δεν αποτρέπει ένα αίσθημα δέους και κατάπληξης, όταν βλέπει κανείς τα αριθμητικά μεγέθη. Καλά, το Λουξεμβούργο είναι προφανώς... εκτοξευμένο στο διάστημα: οι τράπεζες που βρίσκονται εγκατεστημένες στο μικροσκοπικό αυτό δουκάτο (όλη η έκταση του Λουξεμβούργου είναι ίση με τον... νομό Καρδίτσας!) έχουν ενεργητικό... 21,7 φορές το ΑΕΠ της χώρας!!! Δεύτερη στην Ευρωζώνη είναι η «αθόρυβη» Μάλτα, με το ενεργητικό των τραπεζών να ισούται με το 790% του ΑΕΠ - 7,9 φορές περισσότερο. Παρά το Μνημόνιο και την υποτιθέμενη συρρίκνωση του τραπεζικού της τομέα, τρίτη παραμένει η Ιρλανδία, με το ενεργητικό των τραπεζών της 7,2 φορές μεγαλύτερο από το ΑΕΠ.
Το 2012 και στην Κύπρο το ενεργητικό των τραπεζών ήταν 7,2 φορές περισσότερο από το ΑΕΠ, αλλά το νούμερο αυτό έχει ήδη μειωθεί και σύντομα θα συρρικνωθεί δραματικά. Είναι εντυπωσιακό το ότι ακόμα και το «θησαυροφυλάκιο του πλανήτη», η Ελβετία, έχει τις τράπεζές της «μόλις» κατά 4,6 φορές ισχυρότερες του ΑΕΠ. Μέχρι και η «σώφρων» Γερμανία παρουσιάζει ενεργητικό των τραπεζών της στο... 310% του ΑΕΠ της!
Η πραγματική οικονομία δηλαδή της πρώτης βιομηχανικής δύναμης της Ευρώπης, αυτού του πανίσχυρου γίγαντα, είναι... νάνος μπροστά στο χρηματοπιστωτικό της σύστημα! Οι Γερμανοί τραπεζίτες λοιπόν κυβερνούν τη Γερμανία, όχι οι βιομήχανοί της και προφανώς υπαγορεύουν στη Μέρκελ και στο υπόλοιπο πολιτικό προσωπικό του Βερολίνου γραμμή που προωθεί πρωτίστως τα συμφέροντα των γερμανικών τραπεζών. Αντιθέτως, στις ΗΠΑ το ενεργητικό των αμερικανικών τραπεζικών κολοσσών που κυριαρχούν στην παγκόσμια αγορά ανέρχεται μόνο στο 80% του ΑΕΠ. Συγκριτικά με την Ευρώπη δηλαδή η πολιτική ηγεσία στην Ουάσιγκτον έχει σαφώς μεγαλύτερα περιθώρια ισχύος, όπως φαίνεται και από την πολιτική που ακολουθεί.

Η ΕΚΤ απειλεί να μας χρεοκοπήσει αν δεν πληρώσουμε!

του Γιωργου Δελαστικ, απο το εθνος...

Ξαφνικά, η τρόικα τα στύλωσε. Προβάλλει θρασύτατα υπερβολικές απαιτήσεις. Η συγκυβέρνηση Σαμαρά, Βενιζέλου, Κουβέλη σίγουρα θα υποκύψει. Οχι μόνο επειδή ούτως ή άλλως έχουν εκχωρήσει την διακυβέρνηση της χώρας στους ασήμαντους υπαλλήλους της ΕΕ και του ΔΝΤ. Οπως σε όλες τις ανάλογες περιπτώσεις, η τρόικα εκβιάζει ακόμη και αυτή την κυβέρνηση, την τόσο πρόθυμη να υπακούσει. Την εκβιάζει ότι δεν θα δώσει την έγκρισή της για να εκταμιευθεί μια σημαντική δόση δανείου προς την Ελλάδα. Σημαντική όχι γιατί θα διατεθεί στην ετοιμοθάνατη ελληνική οικονομία. Σημαντική επειδή σίγουρα θα λήγουν κάποια ελληνικά κρατικά ομόλογα που κάτοχοί τους είναι Ευρωπαίοι ή άλλοι κερδοσκόποι. Επειδή το ελληνικό κράτος δεν έχει φράγκο, αν δεν του δώσουν δάνειο οι Ευρωπαίοι, δεν θα μπορέσει να δώσει σχεδόν όλα τα λεφτά του δανείου στους Ευρωπαίους κερδοσκόπους και έτσι η χώρα μας θα χρεοκοπήσει - όχι υπό τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά υπό την «ένδοξη» ευρω-συγκυβέρνηση ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΔΗΜΑΡ!
Για να μην πολυλογούμε, το ίδιο γίνεται και τώρα. Στις 20 Μαΐου, η Ελλάδα πρέπει να πληρώσει κρατικά ομόλογα που λήγουν αξίας 5,6 δισ. ευρώ. Το κωμικοτραγικό είναι ότι αυτά τα 5,6 δισ. ευρώ η χώρα πρέπει να τα πληρώσει στην... Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα - αυτή δηλαδή που υποτίθεται ότι μας βοηθάει να σωθούμε! Η γελοιότητα του πράγματος έγκειται στο ότι η τρόικα εκβιάζει την κυβέρνηση Σαμαρά και υπολοίπων ότι, αν δεν υπακούσουν τυφλά στις εντολές τους, δεν θα εγκρίνει την εκταμίευση της δόσης Μαΐου προς την Αθήνα, η οποία δεν θα έχει έτσι λεφτά να πληρώσει την ΕΚΤ και με τον τρόπο αυτόν θα μας χρεοκοπήσει ως χώρα η... ΕΚΤ - αυτή που δήθεν μας σώνει!!!
Το τέλειο ευρω-τσίρκο! Πόσα είναι τα λεφτά της δόσης του Μαΐου που θα πάρει δάνειο η χώρα μας; Μα, μόλις 6 δισ. ευρώ, τα οποία αμέσως θα πάνε σχεδόν όλα κατευθείαν στα θησαυροφυλάκια της ΕΚΤ! Από τα 6 δισ. που θα χρεωθούμε, θα μείνουν μόλις τα 0,4 αφού τα 5,6 δισ. ευρώ θα τα πάρει η ΕΚΤ. Εχει κι άλλες γαργαλιστικές λεπτομέρειες η υπόθεση. Η ΕΚΤ θα πάρει 5,6 δισ., αλλά η Ευρωζώνη θα μας δανείσει τον Μάιο μόνο 4,2 δισ. Πού θα βρούμε τα υπόλοιπα; Δανειζόμενοι 1,8 δισ. ευρώ από το ΔΝΤ. Η Ευρωζώνη δηλαδή «σώζει» την Ελλάδα και «ενισχύει» την οικονομία της χώρας μας δανείζοντάς μας 4,2 δισ. και παίρνοντάς μας η ΕΚΤ... 5,6! Μας υποχρεώνει δηλαδή να δανειζόμαστε και από το ΔΝΤ για να δώσουμε τα λεφτά στην ΕΚΤ! Πρόκειται για πραγματικά εξωφρενικό μοντέλο «σωτηρίας», όπου πολλές φορές οι Ευρωπαίοι δανειστές μάς παίρνουν περισσότερα από όσα μας δανείζουν!
Οποιος νομίζει υπό τέτοιες συνθήκες ότι μπορεί όντως να υπάρξει ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, πρέπει να είναι αθεράπευτα αισιόδοξος - για να μην πούμε κάτι βαρύτερο. Γνωρίζουμε πάντως από τώρα πότε θα παιχτεί και η επόμενη φάση αυτού του κωμειδυλλίου με την τρόικα - λίγο πριν από τον Αύγουστο. Γιατί; Μα επειδή τον Αύγουστο η Ελλάδα θα χρειαστεί άλλα 3 δισ. ευρώ για να πληρώσει... την ΕΚΤ και το ΔΝΤ! Για την ακρίβεια θα χρειαστεί 2,17 δισ. ευρώ για να τα «σκάσει» στην ΕΚΤ και 0,7 δισ. για να πληρώσει το ΔΝΤ. Μπορούμε επομένως να είμαστε βέβαιοι ότι η τρόικα θα ξαναγριέψει μέσα στο κατακαλόκαιρο. Ενδεχομένως να προκλήθηκε και ένα μικρό αίσθημα ανακούφισης στους αναγνώστες ανάμεικτο με κάποιο ίχνος ευγνωμοσύνης προς την τρόικα, η οποία μας άφησε «ελεύθερους» τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο για να κάνουν οι Ελληνες, αν και λίγο πρόωρα, τα «μπάνια του λαού». Η ΕΕ είναι ευγενέστατη όταν πρόκειται για ιερό σκοπό. Ποιος είναι αυτός; Οχι, βεβαίως, το διάλειμμα στα βασανιστήρια που υποβάλλει τους Ελληνες. Απλούστατα, μας παραδίδει αυτό το δίμηνο στα νύχια των... ιδιωτών κερδοσκόπων.
Μας παραδίδει στους «γύπες», τους ακραίους κερδοσκόπους που δεν εντάχθηκαν στο «κούρεμα» των ελληνικών κεφαλαίων για να χάσουν το 80% του κεφαλαίου τους όπως οι υπόλοιποι ηλίθιοι και ως... «τιμωρία» θα πληρωθούν τα ομόλογα που κατέχουν στο 100% της ονομαστικής τους αξίας! Η κυβέρνηση Σαμαρά θα πληρώσει στους «γύπες» περίπου 1,4 δισ. ευρώ - για την ακρίβεια 853 εκατ. ευρώ τον Ιούνιο και 538 εκατ. τον Ιούλιο! Πανευτυχείς οι «γύπες» θα πίνουν στην υγειά των κορόιδων των Ελλήνων και θα μετρούν τα κέρδη τους, καθώς οι περισσότεροι είχαν αγοράσει τα ελληνικά ομόλογα πριν από ένα - δυο χρόνια στο... 12% έως το πολύ 20% της ονομαστικής τους αξίας και έτσι θα πάρουν φέτος... πέντε έως οκτώ φορές τα λεφτά που έβαλαν!!!

Αναστολή δημοκρατίας με πρόσχημα την κρίση: Η Ευρώπη στον δρόμο του κατά Γκράμσι καισαρισμού...

Επιμέλεια: Θανάσης Κούτσης, απο την Αυγη...

Καυστική ειρωνεία, ενθάρρυνση ή επιτάφιος; Η απονομή του Νόμπελ Ειρήνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση προξενεί αμηχανία όταν, την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Επιτροπή των Βρυξελλών διεξάγουν δημοσιονομικό πόλεμο εναντίον αρκετών κρατών-μελών. Γι’ αυτό και απαιτείται ένας στοχασμός πάνω στη φύση του πολιτικού καθεστώτος που σήμερα οικοδομείται στην Ένωση.
Tων Cédric Durand και Razmig Keucheyan*
«Αν πετάξουμε καταγής ένα κρύσταλλο, θρυμματίζεται -αλλά όχι με οποιονδήποτε τρόπο: θρυμματίζεται σύμφωνα με τις οδηγίες θραύσης του σε κομμάτια των οποίων η οριοθέτηση, αν και αόρατη, ήταν εκ των προτέρων καθορισμένη από τη δομή του κρυστάλλου". Η παρατήρηση αυτή του Σίγκμουντ Φρόιντ, που έγινε τη δεκαετία του 1930 και αφορούσε τους ψυχικά ασθενείς, έχει επίσης εφαρμογή και στους πολιτικά ασθενείς, στην πρώτη γραμμή των οποίων βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση: μια δομή όντως γεμάτη ραγίσματα και θραύσματα.
Η οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2007 φανέρωσε τις εγγενείς αντιφάσεις του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Κατέδειξε ιδίως ότι η Ένωση εδραζόταν σε ένα αυταρχικό πολιτικό καθεστώς, το οποίο ρέπει προς την αναστολή των δημοκρατικών διαδικασιών, επικαλούμενο την επείγουσα οικονομική ή χρηματοπιστωτική ανάγκη. Έτσι, κατά τη διάρκεια των τεσσάρων τελευταίων ετών, θεσμοί που ξεφεύγουν από κάθε λαϊκό έλεγχο, όπως η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπαγόρευσαν τον οδικό χάρτη τους στους λαούς της Ιρλανδίας, της Ουγγαρίας, της Ρουμανίας, της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Γαλλίας κ.ά. - με την ενεργό συνεργασία της άρχουσας τάξης των χωρών αυτών. Η Συνθήκη για τη σταθερότητα, τον συντονισμό και τη διακυβέρνηση (ΣΣΣΔ / TSCG), ο έλεγχος του προϋπολογισμού των κρατών-μελών και η επιτήρηση των τραπεζών από την Ένωση παρατείνουν αυτή τη μετατόπιση. Πώς να χαρακτηρίσουμε αυτή τη μορφή διακυβέρνησης των λαών χωρίς τους λαούς;
Προκειμένου να κατανοήσουμε τη φύση του νέου ευρωπαϊκού πολιτικού καθεστώτος, πρέπει να επανέλθουμε στις τέσσερις φάσεις της κρίσης. Όλα ξεκινούν τον Αύγουστο του 2007. Όταν η μεγαλύτερη γαλλική τράπεζα, η BNP Paribas, ανακοινώνει το πάγωμα τριών επενδυτικών κεφαλαίων της, επικαλούμενη την αδυναμία της να τα τιμολογήσει, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διαθέτει κανένα χρηματοπιστωτικό εργαλείο ικανό να της επιτρέψει να παρέμβει: το ενιαίο νόμισμα μπορεί να οδήγησε στην ανάδυση τραπεζών που δραστηριοποιούνται σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, όμως η εποπτεία της δραστηριότητάς τους παραμένει προνόμιο των κρατών. Η ΕΚΤ εγχέει σημαντική ρευστότητα, χωρίς να έχει ακόμη εξεταστεί το ενδεχόμενο μιας σε βάθος μεταρρύθμισης του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Η πτώχευση της τέταρτης επενδυτικής τράπεζας του κόσμου, της Lehman Brothers, τον Σεπτέμβριο του 2008, δίνει το εναρκτήριο λάκτισμα για τη δεύτερη φάση της κρίσης. Οδηγεί το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα στα πρόθυρα της χρεωκοπίας και προκαλεί μεγάλης έκτασης πιστωτική συρρίκνωση (credit crunch). Για πρώτη φορά μετά τον πόλεμο, η παγκόσμια οικονομία βυθίζεται στην ύφεση.
Η απάντηση έρχεται πρώτα από τους G20 και τις κεντρικές τράπεζες των κυριότερων οικονομιών του πλανήτη: όλοι αναγνωρίζουν την αναγκαιότητα λήψης προσωρινών μέτρων για την αντιστροφή του υφεσιακού κύκλου. Κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 15ης και 16ης Οκτωβρίου 2008, οι κυβερνήσεις ανακοινώνουν την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων που αντιμετωπίζουν πρόβλημα και υπόσχονται να εγγυηθούν τα τραπεζικά δάνεια. Στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δύο θεσμοί αυξάνουν την ισχύ τους: η ΕΚΤ και η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αποτελούν τα πραγματικά κέντρα ελέγχου μέσα στη θύελλα. Καθώς δεν διαθέτουν εκλογική νομιμοποίηση, η ενδυνάμωσή τους εντείνεται με τρόπο αντιστρόφως ανάλογο σε σχέση με το επίπεδο δημοκρατίας στην Ένωση.
Τρίτη φάση: στα τέλη του 2009, η Ευρώπη γίνεται το επίκεντρο της παγκόσμιας κρίσης. Και αρχίζει να ξετυλίγεται μια σατανική σπείρα: απογειώνονται τα επιτόκια του δημόσιου χρέους των χωρών της περιφέρειας, γενικεύονται τα μέτρα λιτότητας, με την ανάπτυξη να αγκομαχάει ή να βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση. Μέσα στην αναταραχή, κυρίαρχα κράτη που εγκλείστηκαν στο κοινό νόμισμα βρίσκονται στο έλεος κερδοσκοπικών επιθέσεων από τη στιγμή που η ΕΚΤ αρνείται να προσφέρει την εγγύησή της.

Από τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη στον Μάριο Ντράγκι
Μάιος 2010. Το πρώτο σχέδιο διάσωσης της Ελλάδας θέτει την Αθήνα υπό την κηδεμονία της «τρόικας»: Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), ΕΚΤ και Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στον απόηχό του, τα επιτόκια της Ιρλανδίας και της Πορτογαλίας τρελαίνονται, με τα επιτόκια της Ισπανίας και της Ιταλίας να ακολουθούν, ακυρώνοντας την εικασία σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα ήταν ειδική περίπτωση. Την ίδια στιγμή, το Ευρωπαϊκό Ταμείο για τη Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα (EFSF) βλέπει το φως της ημέρας. Παρά την αντίθεση ενός μέρους των ελίτ της ηπείρου, η ΕΚΤ διευρύνει το πεδίο των προνομίων της και αρχίζει να επαναγοράζει κρατικά χρεόγραφα στη δευτερογενή αγορά.
Οι αλλαγές αυτές αγκαλιάζουν τα συμφέροντα του χρηματοπιστωτικού τομέα. Ο Κλάους Ρέγκλινγκ αναλαμβάνει επικεφαλής του EFSF. Πρώην στέλεχος του ΔΝΤ, του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πέρασε ένα μέρος της καριέρας του στον ιδιωτικό χρηματοπιστωτικό τομέα, εργάστηκε κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980 για την Ομοσπονδιακή Ένωση Γερμανικών Τραπεζών, διεύθυνε ένα κερδοσκοπικό κεφάλαιο (hedge fund) μεταξύ του 1999 και του 2001 στο Λονδίνο και απασχολήθηκε ως ιδιωτικός σύμβουλος στις Βρυξέλλες. Παρόμοια περίπτωση: ο Ζακ ντε Λαροζιέρ. Πρώην γενικός διευθυντής του ΔΝΤ, υψηλόβαθμος αξιωματούχος του γαλλικού υπουργείου Οικονομικών, κατόπιν σύμβουλος του Μισέλ Πεμπερό, προέδρου-γενικού διευθυντή της BNP Paribas, τον Φεβρουάριο του 2009 ήταν επικεφαλής της ομάδας των εμπειρογνωμόνων που απέστειλε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή μια έκθεση για τη μεταρρύθμιση της ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής αρχιτεκτονικής. Τέσσερα από τα οκτώ μέλη αυτής της ομάδας έχουν ή είχαν δεσμούς με χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς: την Goldman Sachs, την BNP Paribas, τη Lehman Brothers και τη Citigroup.
Κατά την τέταρτη φάση, που αρχίζει τον Ιούλιο του 2011, η κρίση του δημόσιου χρέους στην ευρωπαϊκή περιφέρεια εξαπλώνεται σε ορισμένες χώρες του ιστορικού πυρήνα της Ένωσης, όπως η Ιταλία, η οποία βλέπει τα επιτόκια του χρέους της να εκτοξεύονται σε σχέση με εκείνα της Γερμανίας. Το σύνολο της ευρωπαϊκής ηπείρου φλερτάρει και πάλι με την ύφεση, ενώ οι χώρες του Νότου βυθίζονται στην κρίση. Ταυτόχρονα, η κρίση πολιτικοποιείται όλο και πιο πολύ. Οι εντάσεις μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών σε διεθνές επίπεδο οξύνονται, κυρίως στους κόλπους των πιο τυραννισμένων από τις οικονομικές αναταράξεις κοινωνιών: της Ισπανίας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ελλάδας.
Ο ρόλος που έπαιξε το Διεθνές Χρηματοπιστωτικό Ινστιτούτο (IIF) κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης αποδεικνύεται αποφασιστικός. Ο οργανισμός αυτός, ένα είδος λόμπι των μεγάλων παγκόσμιων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, πίεσε με όλο του το βάρος τους εκπροσώπους των εθνικών κυβερνήσεων και της Ένωσης. Ενεπλάκη ευθέως στις διαπραγματεύσεις γύρω από τη μεταρρύθμιση της ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής αρχιτεκτονικής, καταφέρνοντας λόγου χάρη να εκτροχιάσει τις συζητήσεις γύρω από την πρόταση επιβολής νέου φόρου στον τραπεζικό τομέα.
Όταν τον Οκτώβριο του 2012 ο Έλληνας πρωθυπουργός, Γιώργος Παπανδρέου, ανακοινώνει την πρόθεσή του να διενεργήσει δημοψήφισμα σχετικά με το νέο σχέδιο βοήθειας, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις γίνονται απειλητικές. Ο Νικολά Σαρκοζί επικαλείται για πρώτη φορά το ενδεχόμενο της εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ. Ο Γ. Παπανδρέου παραιτείται· αντικαθίσταται από τον Λουκά Παπαδήμο, πρώην κεντρικό τραπεζίτη σε Αθήνα και Φρανκφούρτη, επικεφαλής μιας "κυβέρνησης εθνικής ενότητας".
Στην Ιταλία, ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι γνωρίζει την ίδια μοίρα. Μετά την επιστολή που απηύθυνε στην Ιταλία ο επίτροπος για οικονομικά και νομισματικά θέματα, Όλι Ρεν, και με την οποία απαιτούσε δραστικές οικονομικές και φορολογικές μεταρρυθμίσεις, ο Μπερλουσκόνι υποχρεώθηκε σε παραίτηση. Αντικαταστάθηκε από τον Μάριο Μόντι, έναν νοτίως των Άλπεων κλώνο των κ.κ. Παπαδήμου, Λαροζιέρ και Ρέγκλινγκ. Πρώην Ευρωπαίος Επίτροπος για τον ανταγωνισμό, ο κ. Μόντι έχει χρηματίσει πρόεδρος του European Money and Finance Forum (Ευρωπαϊκό Νομισματικό και Χρηματοπιστωτικό Φόρουμ, μια δεξαμενή σκέψης που συνενώνει τραπεζίτες, χρηματιστές, πολιτικούς και πανεπιστημιακούς) και σύμβουλος της Goldman Sachs και της Coca-Cola.
Η ανικανότητα των εθνικών κυβερνήσεων να αντεπεξέλθουν οδηγεί σε επιτάχυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η εν αναμονή της επικύρωσής της νέας συνθήκης περιορίζει ασφυκτικά τις εθνικές πολιτικές σχετικά με τους προϋπολογισμούς, υποβάλλοντάς τους στην κηδεμονία της Επιτροπής και άλλων κυβερνήσεων. Η αρχή σύμφωνα με την οποία "η εθνική κυριαρχία σταματά όταν σταματά η φερεγγυότητα" υποβιβάζει τις χώρες που δέχονται πρόγραμμα βοήθειας σε οιονεί προτεκτοράτα. Σε Αθήνα, Λισσαβώνα και Δουβλίνο, οι άντρες με τα μαύρα της τρόικας υπαγορεύουν τη σειρά των μέτρων που πρέπει να υιοθετηθούν, εκθέτοντας σε κοινή θέα τις νεοαποικιακές σχέσεις στις οποίες υποβάλλονται οι χώρες της περιφέρειας. Υποστηριζόμενες από τη νέα κυβέρνηση της Γαλλίας, η Ισπανία και η Ιταλία απέσπασαν στην ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής του Ιουνίου 2012 μια αόριστη υπόσχεση, σύμφωνα με την οποία η επιβολή κηδεμονίας θα είναι λιγότερο αυστηρή στο μέλλον. Αυτές οι πλάνες θρυμματίστηκαν μετά τις πρόσφατες δηλώσεις του Μάριο Ντράγκι, ότι δεν προτίθεται να προσφέρει την πλήρη εγγύηση της ΕΚΤ -της οποίας έγινε διοικητής τον Νοέμβριο του 2011- παρά μόνο με αντάλλαγμα την απόλυτη συμμόρφωση των εθνικών αρχών στις προσταγές της τρόικας.
Έτσι, από την έναρξη της κρίσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν σταμάτησε να επιδεικνύει χαρακτηριστικά αυταρχικού καθεστώτος. Εκλεγμένες κυβερνήσεις που εξαναγκάζονται σε παραίτηση και αντικαθίστανται από τεχνοκράτες χωρίς δημοκρατική νομιμοποίηση· απόλυτο προβάδισμα υποτιθέμενα "ουδέτερων" θεσμών όπως η ΕΚΤ· εξάλειψη του ρόλου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τον οποίο ο Γερμανός σοσιαλδημοκράτης πρόεδρος, Μάρτιν Σουλτς, εις μάτην προσπαθεί να αναδείξει ματαίωση δημοψηφισμάτων· παρείσφρηση του ιδιωτικού τομέα στη λήψη πολιτικών αποφάσεων… Προκειμένου να κατανοήσουμε αυτή την αντιδημοκρατική δυναμική, που μόνο ένα ευρύ κοινωνικό κίνημα πανευρωπαϊκής κλίμακας θα μπορούσε να αναστρέψει, δεν θα ήταν ανώφελο να στραφούμε προς έναν σύγχρονο του Φρόιντ, έναν επίσης διορατικό παρατηρητή της κρίσης του πολιτισμού στη δεκαετία του 1930: τον Αντόνιο Γκράμσι.
Σύμφωνα με τον Ιταλό διανοούμενο, κατά τη διάρκεια των μεγάλων κρίσεων του καπιταλισμού, οι θεσμοί που εξαρτώνται από την καθολική ψηφοφορία, όπως τα κοινοβούλια, περνούν σε δεύτερο πλάνο. Αντιθέτως, οι περιστάσεις ενισχύουν "τη σχετική θέση της εξουσίας της γραφειοκρατίας (πολιτικής και στρατιωτικής), των υψηλών χρηματοπιστωτικών κύκλων, της Εκκλησίας και εν γένει όλων των οργανισμών που είναι σχετικά ανεξάρτητοι από τις διακυμάνσεις της κοινής γνώμης [1]". Σε κανονικές συνθήκες, όλοι αυτοί οι πόλοι εξουσίας αφήνουν τους δημοκρατικούς θεσμούς να κρατούν τα ηνία χωρίς ιδιαίτερα προσκόμματα. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει πλέον σε κατάσταση κρίσης: από τη μία, οξύνονται οι εγγενείς αντιφάσεις των θεσμών που νομιμοποιούνται σε εκλογικό επίπεδο, ελαττώνοντας την ικανότητά τους να λαμβάνουν τις αποφάσεις που απαιτεί η επιτάχυνση των πολιτικών εξελίξεων· από την άλλη, η κοινή γνώμη έχει σημαντικότατες διακυμάνσεις, απειλώντας να στραφεί προς τις πιο ριζοσπαστικές λύσεις.
Ο Γκράμσι ονομάζει "καισαρισμό" την προδιάθεση αυτή των δημοκρατικών καθεστώτων να επιδεικνύουν αυταρχικές τάσεις σε καιρούς κρίσης. Κατά τον 19ο αιώνα και στο πρώτο μισό του 20ού, τα "καισαρικά" στοιχεία αναδύονταν από τους κόλπους των στρατευμάτων - κάτι που ισχύει για τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη, τον Όττο φον Βίσμαρκ και τον Μπενίτο Μουσολίνι, τρεις εμβληματικές μορφές του φαινομένου. Εξάλλου, ο καισαρισμός δανείζεται το όνομά του από έναν χαρισματικό Ρωμαίο στρατηγό που, διαβαίνοντας τον Ρουβίκωνα, εξάλειψε τα όρια μεταξύ στρατού και πολιτικής. Ο Γκράμσι, ωστόσο, είχε διαβλέψει ότι και μη στρατιωτικοί παράγοντες μπορούν επίσης να ασκήσουν τη λειτουργία του καίσαρα: πρόκειται για την περίπτωση της Εκκλησίας, του χρηματοπιστωτικού τομέα ή της κρατικής γραφειοκρατίας. Ο συγγραφέας των "Τετραδίων της Φυλακής" καταγράφει λόγου χάρη την κατακερματισμένη φύση του έθνους που προέκυψε από την Ιταλική Αναβίωση του 19ου αιώνα: η σύστασή του μέσα από διαδοχικές προσκτήσεις περιφερειών λαμβάνει χώρα χωρίς την πραγματική εμπλοκή των λαϊκών μαζών. Μόνη η γραφειοκρατία εγγυούνταν την ενότητα, παίζοντας τον ρόλο του καίσαρα, χωρίς τον οποίο οι φυγόκεντρες δυνάμεις θα διαρρήγνυαν το σύνολο.
Οι δυναμικές που αυτή την περίοδο αναπτύσσονται στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραπέμπουν σε μια μορφή καισαρισμού όχι στρατιωτική, αλλά χρηματοπιστωτική και γραφειοκρατική. Πολιτική οντότητα με κατακερματισμένη κυριαρχία, η Ευρώπη δεν βλέπει την ενότητά της να διασφαλίζεται παρά μόνο μέσα από τη γραφειοκρατία των Βρυξελλών και τη δομική παρέμβαση του διεθνούς χρηματοπιστωτικού τομέα στη λειτουργία της. Και οι υποτιθέμενες "πρόοδοι" που έχουν συντελεστεί προς την κατεύθυνση της ολοκλήρωσης κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών δίνουν έμφαση σε αυτόν τον χαρακτήρα.
Ο καισαρισμός αυτός δεν αποτελεί πρόσφατο φαινόμενο στη σύγχρονη Ευρώπη. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ορισμένοι μη δημοκρατικοί θεσμοί, ανάμεσα στους οποίους τα συνταγματικά δικαστήρια ή οι ανεξάρτητες κεντρικές τράπεζες, ισχυροποιούνταν όλο και περισσότερο στη δυτική Ευρώπη. Η ιδέα που εκείνη την εποχή κινητοποιεί τις ελίτ της ηπείρου είναι ότι οι "δίδυμοι" ολοκληρωτισμοί -ναζισμός και σταλινισμός- αποτελούσαν προϊόν των "υπερβολών" της δημοκρατίας - κι αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο η τελευταία θα έπρεπε να προστατευθεί απέναντι στον ίδιο της τον παραλογισμό. Ήδη από την έναρξή της, η ευρωπαϊκή ιδέα εγγράφεται σε αυτή τη λογική της αποστασιοποίησης από τους λαούς. Όμως, η βάρβαρη επιτάχυνση που επιτελέστηκε από το 2009 ριζοσπαστικοποίησε τη διαδικασία: η οικονομική και νομισματική ένωση έγινε ένα αυταρχικό εργαλείο διαχείρισης των κοινωνικών και οικονομικών αντιφάσεων που προξένησε η κρίση.
Έτσι, οι επιλογές που από εδώ και στο εξής προσφέρονται δεν αντιπαραθέτουν πλέον την επιδίωξη της ευρωπαϊκής οικοδόμησης με την επιστροφή στην εθνική κλίμακα, όπως θα ήθελαν να μας κάνουν να πιστέψουμε τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης και οι ευρωφιλελεύθεροι διανοούμενοι, αλλά δύο ανταγωνιστικά μεταξύ τους ενδεχόμενα: τον καισαρισμό ή τη δημοκρατία.
* Αντίστοιχα, λέκτορας Οικονομίας στο πανεπιστήμιο Παρίσι XIII και λέκτορας Κοινωνιολογίας στο πανεπιστήμιο της Σορβόνης (Παρίσι IV)

1. Antonio Gramsci, "Guerre de mouvement et guerre de position", κείμενα από τα "Τετράδια της Φυλακής" επιλεγμένα και σχολιασμένα από τον Razmig Keucheyan, La Fabrique, Παρίσι 2012. Βλ. επίσης "Gramsci, une pensée devenue monde", "Le Monde Diplomatique», Ιούλιος 2012.

Γη και ύδωρ στους πιστωτές...

απο την Αυγη...

Ζεματισμένος από το καψόνι με την καθυστέρηση της δόσης, ο Σαμαράς εμφανίστηκε χθες από τις Βρυξέλλες βέβαιος πως η Ελλάδα θα πάρει περισσότερα απ' όσα αρχικώς υπολογιζόταν. Υπονοεί τα 11 δισ. ευρώ από τα καθυστερούμενα των δόσεων του Σεπτεμβρίου και του Δεκεμβρίου.
Ο Σαμαράς κρύβει και πάλι την αλήθεια από τον λαό. Για να πετύχει την "ενισχυμένη" δόση των 41,5 δισ. ευρώ, έδωσε γη και ύδωρ στους πιστωτές. Κατάπιε την εντολή τους για τη σύσταση ειδικού λογαριασμού, έξω από τον έλεγχο της εκάστοτε ελληνικής κυβέρνησης, όπου θα κατατίθενται όλα τα δημόσια έσοδα προκειμένου να αποπληρώνονται κατά προτεραιότητα οι δανειστές. Ο πρωθυπουργός προσπάθησε να θολώσει τα νερά λέγοντας ότι "ξεπεράστηκε το θέμα του εξωτερικού λογαριασμού", επειδή τυπικώς θα τηρείται στην Τράπεζα της Ελλάδος. Αλήθεια, αγνοεί ότι οι όροι που έχουν τεθεί μεταβάλλουν την Τράπεζα της Ελλάδος σε εισπράκτορα των τοκοχρεωλυσίων για λογαριασμό των πιστωτών; Αγνοεί επίσης ότι η Τράπεζα της Ελλάδος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του συστήματος της ΕΚΤ;
Αποκρύπτει κι άλλους όρους ο πρωθυπουργός, ο οποίος μετατρέπεται σε τύποις πρωθυπουργό, καθώς τα κλειδιά της χώρας θα παραδοθούν στη Μέρκελ. Η τρόικα επιβάλλει στη χώρα σύστημα επιτροπείας, τον αλήστου μνήμης Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο (ΔΟΕ), σύμφωνα με τον οποίο επίτροποι θα ελέγχουν κάθε μήνα τις εισπράξεις και τα έξοδα του προϋπολογισμού και θα λαμβάνουν, χωρίς την "ενοχλητική" διαμεσολάβηση και τον έλεγχο της Βουλής, μέτρα "αυτόματης διόρθωσης" των αποκλίσεων. Δηλαδή κάθε μήνα θα "ψηφίζεται" νέος προϋπολογισμός προκειμένου να ικανοποιηθούν οι αξιώσεις των πιστωτών. Αν π.χ. τα έσοδα από τις αποκρατικοποιήσεις που προϋπολογίζονταν για έναν συγκεκριμένο μήνα δεν επιβεβαιωθούν, τότε θα αποφασίζεται η άμεση πώληση άλλων "παγίων" του ελληνικού Δημοσίου, επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας και ακινήτων - "φιλέτων".
Επιπλέον στην έκθεση της Κομισιόν καταγράφεται σημείωση που αφορά "αδιευκρίνιστα μέτρα" ύψους 6,4 δισ. ευρώ. Το Μνημόνιο 3 δεν είναι ο τελευταίος κάβος πριν από την ανάπτυξη, όπως υποκριτικά και παρηγορητικά ισχυρίζονται οι μνημονιακοί πολιτικοί αρχηγοί. Αποδεικνύεται ως το κατ' ευφημισμόν αποκαλούμενο Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, δηλαδή απειλείται βαθύτερο ναυάγιο της ελληνικής οικονομίας.
Ο πρωθυπουργός αποδείχθηκε μοιραίος ακόμη και ως προς την εφαρμογή της πολιτικής που ο ίδιος προεκλογικά επαγγελλόταν. Δεν διαπραγματεύτηκε τίποτα! Η κυβέρνηση, ερχόμενη σε αντιπαράθεση με τον λαό, κατέφυγε ικέτης στη Μέρκελ. Από το Βερολίνο εξαρτά ο Σαμαράς την όποια παράταση της κυβερνητικής θητείας του. Και με τη στήριξη της Μέρκελ επιχειρεί να καταστήσει δορυφόρους του το εναπομείναν ΠΑΣΟΚ και την πελαγωμένη ΔΗΜ.ΑΡ.
Το πιθανότερο είναι η δόση, με το "παραπάνω", να εκταμιευθεί πριν από τα Χριστούγεννα. Τα λεφτά όμως θα κατατεθούν στον ειδικό λογαριασμό και θα κατευθυνθούν στην ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Ακόμη κι αν επιβεβαιωθούν οι ευσεβείς πόθοι του Σαμαρά για οικονομική αιμοδοσία 12-20 δισ. ευρώ το 2013 από τα "αναπτυξιακά κονδύλια" της Ευρωζώνης, τα ποσά αυτά δεν θα επαρκέσουν ούτε για "ζήτω". Η ύφεση θα σαρώσει την κοινωνία και εκατομμύρια πολίτες θα αντιμετωπίσουν, για πρώτη φορά μετά τον πόλεμο, το φάσμα του κρύου και της κακής διατροφής ή και πείνας. Ο φετινός χειμώνας θα καταγραφεί στη λαϊκή μνήμη, τηρουμένων των αναλογιών, σαν τον χειμώνα του 1942, όταν η πείνα και το κρύο, σε συνθήκες κατοχής, δημιούργησε ανθρωπιστική κρίση.
Υπερβολικές προβλέψεις; Μακάρι. Όμως βουλευτές όλων των κομμάτων, που εκλέγονται στη Βόρεια Ελλάδα, κατά τη συζήτηση του προϋπολογισμού προειδοποιούσαν ότι φέτος οι περιοχές τους θα ξυλιάσουν.

Ένα σωσίβιο από μολύβι...

ΧείριστοΆριστο 

του Θόδωρου Παρασκευόπουλου απο τα Ενθεματα...

Aντρέ Ντεραίν, «Σπουδή στο γυμνό», 1906
Όλη η συζήτηση που γίνεται για την «επιμήκυνση» του ελληνικού προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής επιβεβαιώνει πλήρως όσα υποστήριζε όχι μόνο η ελληνική αλλά και η ευρωπαϊκή Αριστερά: Ότι αυτό το πρόγραμμα βοήθειας, υποτίθεται, προς την Ελλάδα ήταν, πρώτον, όπως το είχε αποκαλέσει ένας γερμανός βουλευτής της Αριστεράς, ένα «σωσίβιο από μολύβι», το οποίο τραβάει τη χώρα προς τα κάτω. Και, δεύτερον, ότι τα λεφτά τα οποία δόθηκαν για την εξυπηρέτηση του ελληνικού χρέους είναι πεταμένα. Οι ευρωπαίοι φορολογούμενοι επιβαρύνθηκαν χωρίς λόγο ή, ακριβέστερα, για έναν και μοναδικό λόγο: να βοηθηθούν οι τράπεζες. Αυτά έλεγε και ο ΣΥΡΙΖΑ και αυτά ήταν μέρος της επιχειρηματολογίας του όταν καταψήφισε στη Βουλή μνημόνια και εφαρμοστικούς νόμους· τα ίδια είπαν οι βουλευτές του Μετώπου της Αριστεράς στη Γαλλία και του Die Linke στη Γερμανία. Αυτή ήταν επίσης η επιχειρηματολογία της ολλανδικής Αριστεράς, του Σοσιαλιστικού Κόμματος, στις πρόσφατες εκλογές. Επιμήκυνση του προγράμματος σημαίνει άλλα δύο χρόνια θυσίες προς όφελος των τραπεζιτών.

Ας δούμε ποια είναι σήμερα η κατάσταση. Ένα από τα βασικά επιχειρήματα της τρικομματικής κυβέρνησης για την ψήφιση των μέτρων των 13 δισεκατομμυρίων με τα οποία θέλουν να επιβαρύνουν τα φτωχότερα στρώματα είναι πως αυτό αποτελεί προϋπόθεση για την «επιμήκυνση». Μόνο που με κάθε νέο μέτρο αυξάνονται τα προβλήματα. Πρώτον, έχουμε την κατάρρευση των δημόσιων εσόδων λόγω της ύφεσης, αλλά και της ακολουθούμενης οικονομικής πολιτικής που την επιδεινώνει. Ισχυρίζονται ότι ένα μέρος της αποτυχίας οφείλεται στο ότι δεν έγιναν εγκαίρως ιδιωτικοποιήσεις. Αυτό είναι ψευδές: πουλώντας μια δημόσια επιχείρηση εισπράττεις μία φορά, και αυτό δεν αποτελεί εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών, άσε που μειώνεται η περιουσία του Δημοσίου και το κράτος χάνει εργαλεία για την άσκηση πολιτικής. Επίσης, ισχυρίζονται ότι φταίει που δεν απολύονται δημόσιοι υπάλληλοι. Αυτό είναι ακόμα ψευδέστερο, γιατί η κατάρρευση των εσόδων του Δημοσίου οφείλεται κατά μεγάλο μέρος στη δραματική μείωση του προσωπικού στις εφορίες. Δεύτερον, αν και δεν λέγεται, φαίνεται ότι η ανακεφαλοποίηση των τραπεζών θα χρειαστεί πολύ περισσότερα χρήματα από τα 50 δισ. που είχαν υπολογιστεί αρχικά. Ακόμα, εάν συμφωνηθεί η επιμήκυνση, θα χρειαστούν άλλα 13-15 δισ. (σύμφωνα με τους υπολογισμούς του κ. Στουρνάρα που ίσαμε σήμερα αποδεικνύονται πάντα λάθος) για τη εξυπηρέτηση του ελληνικού δημόσιου χρέους.

Όλα αυτά δημιουργούν μια τρύπα ύψους 20-30 δισ., μέχρι το 2014-2015, όπως εκτιμούν ξένοι αναλυτές. Βέβαια, ούτε αυτοί οι υπολογισμοί είναι αξιόπιστοι, γιατί επηρεάζονται από συμφέροντα, επιδιώξεις, σκοπιμότητες. Εν πάση περιπτώσει, η τρύπα είναι δεδομένη και αυτό συνεπάγεται ότι το ΔΝΤ, βάσει του κανονισμού του, δεν επιτρέπεται να συμμετάσχει πλέον στη χρηματοδότηση της Ελλάδας, δεν μπορεί να δώσει τη συμβολή του για την επόμενη δόση. Ακόμα και αν η διεύθυνση του ΔΝΤ είναι διατεθειμένη να κάνει τα στραβά μάτια, είναι βέβαιο ότι θα αντιδράσουν φτωχά κράτη-μέλη του που βλέπουν τους πόρους του Ταμείου να κατευθύνονται σε προγράμματα για αναπτυγμένες χώρες σαν την Ελλάδα. Γι’ αυτό πιέζει η Λαγκάρντ την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναλάβει αυτή τη χρηματοδότηση (το βούλωμα της τρύπας) και να δεχτεί νέο κούρεμα που θα περιλάβει και τις απαιτήσεις κρατών προς την Ελλάδα. Αυτά είναι δύσκολο να γίνουν χωρίς αλλαγή των Ευρωπαϊκών Συνθηκών που απαγορεύουν απευθείας διακρατική βοήθεια. Επιπλέον, ορισμένα ευρωπαϊκά κράτη που –δικαίως, κατά τη γνώμη μου– έχουν προβλέψει ότι τέτοιες εξαιρετικές ενέργειες πρέπει να εγκρίνονται από τα κοινοβούλιά τους, βρίσκονται σε δύσκολη θέση: τα κοινοβούλια, π.χ. το γερμανικό ή το φιλανδικό, αναμένεται να απορρίψουν τέτοιες προτάσεις.

Πρόκειται για αδιέξοδο, και η μόνη λύση είναι η στροφή 180 μοιρών. Και αυτό σημαίνει ευρωπαϊκή συμφωνία, όχι για μόνο την Ελλάδα, αλλά για όλη την Ευρώπη: να κουρευτούν τα χρέη των ευρωπαϊκών κρατών. Το ελληνικό χρέος, βέβαια, έχει μια ιδιαιτερότητα, που κάνει πιο δύσκολο το κούρεμα. Τα χρέη των άλλων χωρών (το 86% της Γερμανίας, το 120% της Ιταλίας, το 100% του Βελγίου κ.ο.κ.) είναι κυρίως σε ιδιώτες. Το δικό μας, που ανήκει σε κράτη-μέλη της Ε.Ε., δεν μπορείς να το κουρέψεις: το απαγορεύουν οι συνθήκες, θεωρείται άμεση χρηματοδότηση. Επομένως, απαιτείται ευρωπαϊκή διάσκεψη και απόφαση ότι έτσι θα γίνεται από εδώ και πέρα. Δεύτερον, χρειάζεται ανάληψη της χρηματοδότησης των κρατών, αν όχι από την ΕΚΤ (κάτι εξαιρετικά δύσκολο, επειδή η απαγόρευση να χρηματοδοτεί η ΕΚΤ κράτη, μια από τις ιερές αγελάδες του νεοφιλελευθερισμού, χρειάζεται ομοφωνία για να αλλάξει), αλλά από μια άλλη δημόσια ευρωπαϊκή τράπεζα, η οποία θα δανείζεται από την ΕΚΤ, και θα δανείζει τα κράτη-μέλη με χαμηλό επιτόκιο, ανάλογο με αυτό που δανείζει η ΕΚΤ τις τράπεζες — ίσως λίγο μεγαλύτερο, για τα έξοδά της.

Υπάρχει, βέβαια, και άλλο ένα μέσον: τα κράτη να μη δημιουργούν χρέη. Η φορολόγηση των πλουσίων να επαρκεί για να καλύπτουν τις ανάγκες τους, και να παίρνουν δάνεια μόνο σε περιπτώσεις ταμειακής δυσκολίας, σε εξαιρετικές περιστάσεις ή για μεγάλες δημόσιες επενδύσεις. Αλλά μια τέτοιας έκταση φορολόγηση των πλουσίων προϋποθέτει τόσο ριζική αλλαγή συσχετισμών στις ευρωπαϊκές κοινωνίες που θα επέφερε ανατροπή της κρατούσας τάξης πραγμάτων.

Τι θα γίνει τώρα, εφόσον καθυστερήσει η απόφαση για την εκταμίευση της δόσης, παρόλο που ήταν, υποτίθεται, προσυμφωνημένη; Ας μην ξεχνάμε ότι εδώ βασίστηκε και όλη η προεκλογική καμπάνια, τον Μάιο και, κυρίως, τον Ιούνιο: «Μη βγάλετε τον ΣΥΡΙΖΑ, γιατί δεν θα πάρουμε την επόμενη δόση», η οποία υποτίθεται θα δινόταν τον Αύγουστο κλπ. κλπ. Μα δεν υπάρχει άλλο μέσο από αυτό που εφαρμόζεται ήδη: μια άτυπη εσωτερική στάση πληρωμών, η οποία με τη σειρά της επιδεινώνει την οικονομική κρίση, μειώνει τα έσοδα του Δημοσίου και πάει λέγοντας.

Το κείμενο είναι εμπλουτισμένη μορφή συνέντευξης που έδωσε ο Θόδωρος Παρασκευόπουλος στον Μπάμπη Αγρολάμπο, στο ραδιοσταθμό «Στο Κόκκινο», την Τρίτη 25 Σεπτεμβρίου.

Γιάννης Βαρουφάκης: Και ο Θεός ο ίδιος να κατέβαινε στην Πλατεία Συντάγματος δε θα έβγαζε αυτό το πρόγραμμα...

www.thehellenicmail.gr Αναδημοσιευση απο ecoleft....

«Η εξαγορά χρόνου έτσι ώστε να συνεχίσει να σέρνεται αυτή η κρίση, ουσιαστικά εξασφαλίζει στην Ελλάδα τη συνέχιση της αγωνίας στην οποία βρισκόμαστε, τη συνέχιση της συρρίκνωσης, τη συνέχιση και το βάθεμα της ύφεσης αλλά δίνει ελπίδες τουλάχιστον ότι δεν θα μας εκπαραθυρώσουν, στο άμεσο μέλλον. Ελπίδες, όχι εγγυήσεις. Όλες αυτές οι εξελίξεις μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι μας περιμένουν πάρα πολύ δύσκολα χρόνια τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρωζώνη.»

Αυτό επισημαίνει μιλώντας στη Mail και τον Θάνο Σιαφάκα ο καθηγητής οικονομικής θεωρίας στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ.Γιάννης Βαρουφάκης.

Τι σημαίνουν για την Ευρωζώνη αλλά και για την Ευρώπη συνολικότερα, τα μέτρα που ανακοίνωσε ο Μάριο Ντράγκι;

Ο κύριος Ντράγκι έχει τις σωστές προθέσεις αλλά δεν έχει το ελεύθερο να εφαρμόζει, αυτά που θέλει να εφαρμόσει. Εφαρμόζει ένα πολύ μικρό μέρος αυτών που θα ήθελε και λιγότερα από αυτά που θα χρειάζονταν για να σωθεί το ευρώ. Όπως συνηθίζεται στην Ευρώπη για άλλη μια φορά στα τελευταία 3 χρόνια, έχουμε μεσοβέζικα μέτρα τα οποία θα δώσουν κάποιες ανάσες, εξαγοράζοντας λίγο χρόνο ακόμα αλλά δεν θα αντιμετωπίσουν το πρόβλημα.

Πόσο αφορούν στη Ελλάδα τα μέτρα Ντράγκι;

Η εξαγορά χρόνου έτσι ώστε να συνεχίσει να σέρνεται αυτή η κρίση, ουσιαστικά εξασφαλίζει στην Ελλάδα τη συνέχιση της αγωνίας στην οποία βρισκόμαστε, τη συνέχιση της συρρίκνωσης, τη συνέχιση και το βάθεμα της ύφεσης αλλά δίνει ελπίδες τουλάχιστον ότι δεν θα μας εκπαραθυρώσουν,  στο άμεσο μέλλον. Ελπίδες, όχι εγγυήσεις. Από την άλλη μεριά το δεύτερο είναι η συνεχιζόμενη εμπλοκή σε κάποια βασικά ζητήματα που έχουν να κάνουν με τις επενδύσεις σε Ευρωπαϊκό και περιφερειακό επίπεδο, με την απόλυτη αποσάθρωση του νομισματικού συστήματος, το οποίο κάποτε το λέγαμε κοινό νόμισμα. Όλες αυτές οι εξελίξεις μάς οδηγούν στο συμπέρασμα ότι μας περιμένουν πάρα πολύ δύσκολα χρόνια τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρωζώνη.

Είπατε ότι αγοράζουμε χρόνο, το είπατε και για την Ελλάδα, το είπατε και για την Ευρώπη. Αγοράζουμε χρόνο για να κάνουμε τι κ. Βαρουφάκη και αγοράζουμε χρόνο μέχρι να συμβεί τι ;

Αγοράζουμε χρόνο από την άποψη ότι χωρίς τις παρεμβάσεις του κ. Ντράγκι πέρσι το Δεκέμβριο και το Φεβρουάριο που έδωσε 1 τρισεκατομμύριο στις τράπεζες και τη τωρινή παρέμβαση, που ουσιαστικά θα αρχίσει πάλι να αγοράζει ομόλογα βασικά της Ισπανίας, σήμερα δεν θα υπήρχε το ευρώ. Οι παρεμβάσεις αυτές επεκτείνουν  παράλληλα την ύπαρξη του ευρώ και παράλληλα την κρίση.

Μέχρι πότε και για να συμβεί τι, όμως ;

Μέχρι, είτε να αναδομηθεί σε ορθολογική βάση η αρχιτεκτονική τής Ευρωζώνης, είτε μέχρι να πάψει να υπάρχει.

Έχω την εντύπωση ότι υιοθετείτε μάλλον τη δεύτερη άποψη.

Το φαινόμενο που παρατηρούμε δεν είναι φαινόμενο φυσικό. Δεν έχει να κάνει με τις δυνάμεις της αγοράς. Έχει να κάνει με πολιτικές αστοχίες και πολιτικές αποτυχίες. Όταν λοιπόν μπαίνει ο παράγοντας, πολιτική βούληση και δράση, είναι αδύνατον να κάνουμε προβλέψεις οι οποίες θα είναι ασφαλείς. Κρίνουμε από τα προηγούμενα 3 χρόνια  ότι η πολιτική αστοχία και αποτυχία είναι κυρίαρχη στην ευρωζώνη, οπότε αν προβάλλουμε στο μέλλον αυτά που συμβαίνουν εδώ και 3 χρόνια, έχετε δίκιο, κλείνω προς το συμπέρασμα ότι η ευρωζώνη δεν θα επιβιώσει. Αλλά πολιτικές αποφάσεις είναι αυτές, μπορεί κάποια στιγμή να ζητήσουν την επιφοίτηση του Αγίου πνεύματος ή του κάθε πνεύματος.

Τι προσδοκίες, αλήθεια, υπάρχουν από το πρόγραμμα των 11.9 δις για τη χώρα μας ;

Η ευρωζώνη από το Μάη του 2010, επιμένει σε μια λάθος διάγνωση του προβλήματος που την οδηγεί σε μια δηλητηριώδη θεραπεία του προβλήματος. Αυτό δεν έχει αλλάξει. Τα 11,5 δισεκατομμύρια περικοπών, γιατί περί αυτού πρόκειται, εντάσσονται σε αυτή τη δηλητηριώδη θεραπεία που προκύπτει από μια λάθος διάγνωση. Και ποια είναι η λάθος διάγνωση; Η λάθος διάγνωση είναι ότι εδώ έχουμε μια κρίση χρέους, το οποίο μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσα από περικοπές δαπανών. Και είναι λάθος, γιατί αυτό μπορεί να ισχύει για ένα νοικοκυριό, για μια επιχείρηση αλλά δεν μπορεί να ισχύσει για μια οικονομία, γιατί όταν έχεις μια οικονομία η οποία τελεί σε κατάσταση ελεύθερης πτώσης, η δραστική και πολύ large μείωση των δαπανών, οδηγεί και παράλληλα σε μια δραστική  μείωση των φορολογικών εσόδων του κράτους καθώς η ύφεση φουντώνει και τα εισοδήματα πέφτουν. Το οποίο σημαίνει ότι αυτά τα 11.5 δις, είναι κοινός τόπος, θεωρώ, για όλους και για τον κ. Σόϊμπλε και για τον κ. Ντράγκι και για τον κ. Σαμαρά και για το κ. Στουρνάρα, για όλους. Απλώς θα επιδεινώσουν την ύφεση και θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερες παρεκκλίσεις από το πρόγραμμα. Αυτό όμως δεν τους εμποδίζει, το να το εφαρμόζουν. Κι αυτό γιατί δεν είναι διατεθειμένοι να παραδεχθούν ότι ήταν λάθος η διάγνωση και δηλητηριώδης η θεραπεία, βέβαια το ξέρουν αλλά δεν θα το παραδεχθούν αυτό παρά μόνο αν συμφωνήσουν για το τι θα κάνουν για την Ισπανία και την Ιταλία.

Τώρα, με δεδομένη την ανύπαρκτη παραγωγή μας και την ανύπαρκτη ζήτηση, πιστεύετε, ότι η Ελλάδα μπορεί να βγει από την κρίση και μάλιστα με ένα τόσο ισχυρό νόμισμα;

Σε καμία των περιπτώσεων. Η Ελλάδα με τις δικές της δυνάμεις έχει φτάσει σε ένα σημείο που αδυνατεί πλέον, ακόμα και άγγελοι να γινόμασταν όλοι οι Έλληνες και οι Ελληνίδες, ακόμα και εάν ο θεός, ο ίδιος κατέβαινε στην πλατεία Συντάγματος για να λειτουργήσει το υπουργείο Οικονομικών και όλα τα άλλα υπουργεία, θα ήταν αδύνατον η ελληνική οικονομία να ξεφύγει από αυτή την τριπλή δίνη : του χρέους, της ύφεσης και των μηδενικών ή αρνητικών επενδύσεων. Αυτό θα γίνει μόνο εάν αλλάξει η πολιτική της ευρωζώνης απέναντι στην κρίση και υιοθετήσουν συστηματικά μέτρα για την αντιμετώπιση μιας συστημικής κρίσης.

Υπάρχει η εκτίμηση, η οποία αν δεν κάνω λάθος, εκπορεύεται από το Μέγαρο Μαξίμου, ότι το 2014 κάπως θα ισορροπήσουμε, ότι θα βγούμε από την κρίση, κάποιες άλλες εκτιμήσεις της ΓΣΣΕ αναφέρονται στο 2016. Εσείς έχετε κάποια τέτοια εκτίμηση;

Όποιος έχει κάποια τέτοια εκτίμηση, στην καλύτερη των περιπτώσεων ψεύδεται στον εαυτό του. Το μέλλον είναι δυσοίωνο αλλά παράλληλα είναι και μη προβλέψιμο. Έχουμε την αβεβαιότητα, της αβεβαιότητας και είναι αδύνατον, όχι μόνο να ξέρουμε τι θα γίνει αλλά και τι είναι αυτό το οποίο μπορεί να συμβεί και με τι πιθανότητα θα συμβεί. Και όποιος θεωρεί ότι μπορεί να διακρίνει και να κάνει προβλέψεις ουσιαστικά είναι εκτός τόπου και χρόνου.

Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία για μια μονάδα μείωσης της ανεργίας πρέπει το ΑΕΠ να ανεβαίνει 2-3% το χρόνο. Πώς και πότε θα απορροφηθεί αυτή η ανεργία με αυτό τον τρόπο ;

Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε μια ελεύθερη πτώση. Βρισκόμαστε κοντά στο -7, -8, -10%; Tο να μιλάμε για ην απορρόφηση της ανεργίας είναι το αντίστοιχο με το να μιλάμε για τη δημιουργία της καλής και αγαθής κοινωνίας ή του ουτοπικού σοσιαλισμού, δυστυχώς. Το ζητούμενο είναι να σταματήσει να αυξάνεται η ανεργία καταρχήν και μετά βλέπουμε για την απορρόφησή της . Θεωρώ ότι η Ευρώπη γενικά θα μπορούσε πάρα πολύ εύκολα να ξεπεράσει την υφεσιακή δίνη την οποία περνάμε, εφόσον έκανε τρία πράγματα τα οποία δεν είναι διατεθειμένη να κάνει και όσο δεν είναι διατεθειμένη να τα κάνει, οι πιθανότητες να απορροφηθεί η ανεργία είναι πάρα πολύ κοντά στο μηδέν.

Τι θα έπρεπε να κάνουμε για να μπορέσουμε να ξεπεράσουμε την κρίση;

Τα τρία πράγματα που συνεχώς επισημαίνω τα τελευταία τρία χρόνια. Το πρώτο πράγμα που χρειάζεται να γίνει, είναι η ενοποίηση υπό την Κεντρική Ευρωπαϊκή Τράπεζα του, κατά Μάαστριχτ, νόμιμου χρέους όλων των κρατών μελών της ευρωζώνης, μέσα από έκδοση ευρωομολόγων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, κάτι το οποίο θα μπορούσε να γίνει σε μια μέρα. Το δεύτερο που χρειάζεται να γίνει, είναι να ενοποιηθεί το τραπεζικό σύστημα της ευρωζώνης, αυτό που τελικά συμφώνησαν τον Ιούνιο αλλά δεν το εφαρμόζουν και δεν πιστεύω ότι θα το εφαρμόσουν παρά τις διαφορετικές τους εξαγγελίες, έτσι ώστε να σταματήσει αυτός ο θανάσιμος εναγκαλισμός μεταξύ πτωχευμένων κρατών και  πτωχευμένων τραπεζών. Να μην υπάρχει πια ελληνικό τραπεζικό σύστημα, ιταλικό, ισπανικό ,πορτογαλικό, αλλά να υπάρχει ευρωζωνικό τραπεζικό σύστημα το οποίο θα επιτηρείται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και να το επανακεφαλαιοποιεί άμεσα ο ευρωπαίος φορολογούμενος και όχι μέσα από δάνεια των πτωχευμένων κρατών μελών. Και το τρίτο που χρειάζεται να γίνει είναι μια μεγάλη επενδυτική προσπάθεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, έτσι ώστε να κινηθεί η οικονομία τής ευρωζώνης και να μεταφερθούν τα ολόκληρα βουνά αποταμιεύσεων  που δεν έχουν που να πάνε και παραμένουν ανενεργά. Οι ανενεργείς αποταμιεύσεις να μετατραπούν σε παραγωγικές και κερδοφόρες επενδύσεις. Αυτό μπορεί να το κάνει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, εφόσον την αφήσουν.

«Σούπερ-Μάριο» και εγχώριες ...«μαριονέτες»!

Του Γιαννη Τολιου απο την Αυγη...

Οι πρόσφατες αποφάσεις του προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι ήταν ευκαιρία για καλλιέργεια ψευδαισθήσεων από εγχώριους υπερασπιστές του «Μνημονίου» και της Ευρωζώνης. «Αρχή τέλους της κρίσης στην Ευρωζώνη», «Ματ Ντράγκι σε εννέα κινήσεις», «Τείχος προστασίας στις χώρες που κινδυνεύουν» κ.ά. ήταν πρωτοσέλιδοι τίτλοι (“Τα Νέα”, 7.9.12). Ποιες ακριβώς είναι οι «κινήσεις ματ» του «σούπερ-Μάριο», σύμφωνα με τις εγχώριες «μαριονέτες» των τραπεζιτών;
Η ΕΚΤ θα αγοράζει χωρίς ποσοτικό όριο βραχυπρόθεσμα κρατικά ομόλογα (διάρκειας 1-3 ετών) στη δευτερογενή αγορά και θα πιέζει προς τα άνω τα επιτόκια δανεισμού των κρατών από τις «αγορές», όπως Ιταλίας, Ισπανίας. Ως εδώ, καλά. Όμως η αγορά ομολόγων μέσω των «Άμεσων Νομισματικών Συναλλαγών» (OΜΤ), θα γίνεται κατόπιν προσφυγής στο μηχανισμό EFSF/EMS με «αντίτιμο» αυστηρά μέτρα λιτότητας παρόμοια με Ελλάδας, Ιρλανδίας, Πορτογαλίας. Σε περίπτωση που δεν τηρηθούν αυστηρά οι δεσμεύσεις… «τέρμα η πίστωση»! Γι' αυτό υπάρχει έντονος «σκεπτικισμός» σε Ισπανία και Ιταλία αντί για θριαμβολογίες. Όσον αφορά τις χώρες που βρίσκονται στον «μηχανισμό» θα έχουν δικαίωμα μόνο «εφόσον» επιστρέψουν στις «αγορές». Κατά συνέπεια οι προσδοκίες που καλλιεργούν διάφοροι «ευρωλάγνοι» για τις αποφάσεις Ντράγκι είναι εξωπραγματικές, ενώ ανησυχώντας για την επιβίωση του ευρώ, ξεχνούν την επιβίωση των λαών.
Επίσης, η αγορά ομολόγων από την ΕΚΤ για να μην είναι εντελώς «φρεσκοτυπωμένο χρήμα» (Bundesbank και κατ’ επέκταση η γερμανική κυβέρνηση αντιδρούν έντονα), θα εξισορροπούνται από πράξεις μείωσης της ρευστότητας σε άλλους τομείς. Ταυτόχρονα η ΕΚΤ εγκαταλείπει το καθεστώς του προνομιακού δανειστή (seniority status). Δηλαδή, δεν θα ζητά να πληρώνεται κατά προτεραιότητα για τα ομόλογα που κατέχει, κίνηση που «κλείνει μάτι» εφησυχασμού στις αγορές (ιδιώτες δανειστές). Την απόφαση της ΕΚΤ χαιρέτησαν με ενθουσιασμό οι επικεφαλής του ΔΝΤ Κρ. Λαγκάρντ και εκ μέρους του Εurogroup ο Ολί Ρεν, δεδομένου ότι και οι δύο φορείς θα παίζουν με την ΕΚΤ ρόλο «τρόικας» στην εφαρμογή των δεσμεύσεων.
Οι αποφάσεις της ΕΚΤ δεν αλλάζουν τον αντιδραστικό της ρόλο ως πυλώνα της ΟΝΕ. Να θυμίσουμε ότι η ΕΚΤ δεν υπόκειται στον έλεγχο των κοινοτικών οργάνων και λειτουργεί ως «Βατικανό» της Ευρωζώνης με «πάπα» τον Μάριο Ντράγκι. Επίσης η ΕΚΤ δεν παίζει ρόλο «κεντρικής τράπεζας» της Ε.Ε., δηλ. «δανειστή τελευταίας καταφυγής» των κρατών με χαμηλό επιτόκιο, όπως κάνουν οι κεντρικές τράπεζες ΗΠΑ, Αγγλίας, Ιαπωνίας κ.ά. χωρών. Λειτουργεί ως «τράπεζα των τραπεζιτών». Δανείζει χαμηλότοκα (0,75%) τις τράπεζες και αυτές δανείζουν τα κράτη-μέλη με πολλαπλάσια επιτόκια. Αυτό το καθεστώς, και άλλες δραστηριότητες, έχουν υπόβαθρο τα νεοφιλελεύθερα-μονεταριστικά δόγματα που εξυπηρετούν τα συμφέροντα του χρηματιστικού κεφαλαίου. Σε αυτή τη βάση κινήθηκαν και πρόσφατες αποφάσεις της, τέλος Μάρτη του ’12, με παροχή ρευστότητας ύψους 1 τρισ. ευρώ στις τράπεζες (260 δισ. σε ιταλικές και 250 δισ. σε ισπανικές) για συγκράτηση των επιτοκίων δανεισμού, χωρίς όμως επιτυχία (λίγες ημέρες αργότερα εκτινάχτηκαν στα 6-7%). Τότε ο «super-Μάριο» απείλησε με «μπαζούκας» τις αγορές. Τελικά όμως το «μπαζούκας» στράφηκε κατά των λαών των χωρών που θα κάνουν χρήση των επιλογών, αντί των αγορών. Τα μεγάλα θέματα της ανάπτυξης και της απασχόλησης, είναι έξω από τις προτεραιότητες της. Έχει αφεθεί στους αυτόματους μηχανισμούς των αγορών, ενώ η Ευρωζώνη βυθίζεται στην ύφεση (το ΑΕΠ το 2012 θα μειωθεί τουλάχιστον 0,5%).
Η ΕΚΤ ήταν εξ αρχής αντίθετη σε κάθε ιδέα αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους. Ούτε δέχτηκε «κούρεμα» στα ομόλογα, παρ’ ότι πολλά είχαν αγοραστεί με «σκοτωμένη» τιμή 35-40% στη δευτερογενή αγορά. Σήμερα η αξία των ομολόγων ανέρχεται σε 48-50 δισ. και με εκείνα των «κεντρικών τραπεζών» 57 δισ. ευρώ. Αν «κουρεύονταν» στην τιμή αγοράς η Ελλάδα θα εξοικονομούσε 18-20 δισ. ευρώ, υπερκαλύπτοντας τις «περικοπές-σφαγείο» του νέου Μνημονίου. Ωστόσο, η ΕΚΤ επιμένει εξόφληση 100%. Επίσης η ΕΚΤ παρείχε στις ελληνικές τράπεζες ρευστότητα με ενέχυρο ομόλογα. Από τον Ιούλιο του ’12 σταμάτησε συνδέοντας την παροχή ρευστότητας με την έκθεση της τρόικας, στην ουσία εκβιάζοντας για αυστηρή τήρηση του Μνημονίου. Γι' αυτό η παροχή ρευστότητας από 73,6 δισ. ευρώ τον Ιούνιο του ’11, μειώθηκε σε 23,9 δισ. στις αρχές Ιουλίου του ’12. Οι τράπεζες προσφεύγουν τώρα στον «έκτακτο μηχανισμό παροχής ρευστότητας», το λεγόμενο ELA (Emergency Liquidity Assistance), με κόστος δανεισμού 4% σε σχέση με 0,75% από την ΕΚΤ. Η παροχή έκτακτης ρευστότητας, αρχές Σεπτέμβρη του’ 12, ήταν 106,3 δισ. σε σχέση με 61,9 δισ. τον Ιούνιο. Το πρόσθετο κόστος δανεισμού φθάνει το 1 δισ. ευρώ και επιβαρύνει τις πιστώσεις σε επιχειρήσεις-νοικοκυριά, πέρα από τη γενικότερη συρρίκνωση του όγκου τους (από 253 δισ. τον Ιούνιο του ’11, σε 240 δισ. τον Ιούνιο του ’12).
Οι αποφάσεις της ΕΚΤ φέρνουν στο προσκήνιο τη «βιωσιμότητα» της Ευρωζώνης. Προφανώς η κρίση δεν αντιμετωπίζεται με μέτρα «ασπιρίνες», πολύ περισσότερο που για τους λαούς και τους εργαζόμενους αποτελούν «κινίνο», διότι σημαίνουν πολιτικές «Μνημονίου». Η βιωσιμότητά της απαιτεί αλλαγή αρχιτεκτονικής και επαναθεμελίωσή της με όρους λαών και εργαζόμενων. Κι αυτό το έργο είναι υπόθεση όλων των λαών της Ε.Ε. και κάθε λαού ξεχωριστά. Για τον ελληνικό λαό η ανατροπή του «Μνημονίου» είναι όρος για την αποτροπή της εξαθλίωσής του και ταυτόχρονα αφετηρία για ριζική στροφή στις ασκούμενες πολιτικές. Ανατροπή «Μνημονίου» σημαίνει «αθέτηση πληρωμών χρέους με επίκληση του διεθνούς δικαίου» και στόχο τη διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του (πάνω από 80%). Παράλληλα σημαίνει πρόγραμμα παραγωγικής ανασυγκρότησης, εθνικοποίησης-κοινωνικοποίησης τραπεζών, κλείσιμο «διαρροών» δημοσίων πόρων (εσόδων και δαπανών), στήριξη αγοραστικής δύναμης μισθών-συντάξεων κ.ά. Αυτή είναι η «κόκκινη γραμμή» και δεν μπορεί να εγκαταλειφθεί στο όνομα της παραμονής στο ευρώ.
Η αντίληψη «πάση θυσία παραμονή στην Ευρωζώνη”, που καλλιεργούν διάφοροι «ευρωλάγνοι» και «οι δυνάμεις της χρεωκοπίας του ελληνικού λαού» εντός και εκτός χώρας, με επικεφαλής την κυβέρνηση Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜ.ΑΡ., έχουν σαφή στόχο. Την αποτροπή του κινδύνου κατάρρευσης της Ευρωζώνης, τη διασφάλιση των συμφερόντων των πιστωτών, καθώς των στενών πολιτικο-οικονομικών συμφερόντων της ιθύνουσας ελίτ στην Ελλάδα. Ωστόσο ο ελληνικός λαός δεν είναι διατεθειμένος να παίζει τον ρόλο της Ιφιγένειας προς χάριν του ευρώ και του εγχώριου αστικού συστήματος. Με την ανάπτυξη του κινήματος αντίστασης, αλληλεγγύης και ανατροπής, την κοινή δράση των δυνάμεων της Αριστεράς, την απομάκρυνση της σημερινής κυβέρνησης χρεωκοπίας του ελληνικού λαού και την άνοδο στην εξουσία των αριστερών-ριζοσπαστικών δυνάμεων, μπορεί να γίνει πραγματικότητα η πολιτική προοδευτικής εξόδου από την κρίση, για ελπιδοφόρα προοπτική του λαού και της νέας γενιάς στο μέλλον.

* Ο Γιάννης Τόλιος είναι διδάκτωρ Οικονομικών, μέλος της ΠΣΕ του ΣΥΡΙΖΑ

Μνημόνιο: Ιδού πού πήγαν τα…λεφτά...

Του Γιώργου Παπανικολάου, euro2day...

Έως και συνταρακτικά τα στοιχεία που κατέθεσε στη Βουλή ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας, μετά από ερώτηση του βουλευτή (της Ν.Δ.) Προκόπη Παυλόπουλου.

Διότι αποκαλύπτουν «πού πήγαν τα λεφτά» που μας δάνεισαν οι Ευρωπαίοι εταίροι και το ΔΝΤ, αλλά και το πώς άλλαξε η σύνθεση των κατόχων ελληνικού «χρέους» ανάμεσα στο τέλος του 2009 και στο τέλος του 2011,  οπότε και ξεκίνησε πρακτικά η διαδικασία του μεγάλου «κουρέματος», που έχει μείνει γνωστό ως PSI.

Oι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Στο τέλος του 2009, ο εγχώριος τομέας, περιλαμβανομένης και της Τ.τ.Ε., είχε στην κατοχή του ομόλογα ονομαστικής αξίας 56,9 δισ. ευρώ, ενώ οι ξένες τράπεζες και λοιποί φορείς κατείχαν… 145 δισ. ευρώ.

Εν ολίγοις, αν το «κούρεμα» γινόταν τότε, οι απώλειες θα ήταν συντριπτικά εις βάρος των ξένων συμφερόντων και όχι των ελληνικών, ενώ η εξοικονόμηση χρέους θα ήταν πολύ μεγαλύτερη.

Στο τέλος του 2011, όμως, ο εγχώριος τομέας (κυρίως τράπεζες και ασφαλιστικά ταμεία) είχε στην κατοχή του 86,2 δισ. ευρώ, ήτοι περίπου 25 δισ. ευρώ περισσότερα.

Από την άλλη πλευρά, τα ξένα ιδιωτικά συμφέροντα, την ίδια ημερομηνία, είχαν περιορίσει την έκθεσή τους μόλις σε … 35 δισ. ευρώ, ήτοι περίπου 110 δισ. ευρώ λιγότερα!

Όπως ίσως θα προσέξατε, εδώ προκύπτει κι ένα σημαντικό «κενό». Το σύνολο ελληνικών ομολόγων που ήταν στην κατοχή του εγχώριου και του ξένου τομέα, στο τέλος του 2009, ήταν κάτι παραπάνω από 200 δισ. ευρώ.

Στις 31/12/2011, όμως, το σύνολο εγχώριου και ξένου τομέα (με τον εγχώριο τομέα να έχει τα σκήπτρα) μόλις ξεπερνά τα 120 δισ. ευρώ, πάντα με τους αριθμούς του κ. Σταϊκούρα.

Η διαφορά που προκύπτει, έστω και «μπακάλικα», είναι περίπου 80 δισ. ευρώ, τα οποία αποπλήρωσε σε αυτό το μεσοδιάστημα των δύο ετών η χώρα μας, με την ΕΚΤ να έχει κι εκείνη «αγοράσει» ένα σημαντικό ποσό...

Με απλά λόγια, λοιπόν, η συντριπτική πλειονότητα των χρημάτων που δανείστηκε η χώρα μας από τους Ευρωπαίους και το ΔΝΤ (πέραν της κάλυψης του πρωτογενούς ελλείμματος) πληρώθηκε σε τοκοχρεολύσια, υπέρ των ξένων ιδιωτικών συμφερόντων, τα οποία μάλιστα το ίδιο διάστημα πουλούσαν ελληνικούς τίτλους που είχαν στην κατοχή τους, με αγοραστές (ποιος άλλος άραγε θα αγόραζε;) εγχώριες τράπεζες και ασφαλιστικά ταμεία.

Όπως εύκολα γίνεται αντιληπτό, αν το «κούρεμα» των ομολόγων, επί τη βάσει του PSI, γινόταν τότε, το 2010, όταν εμείς υπογράφαμε το πρώτο μνημόνιο, η εξοικονόμηση θα ήταν τεράστια σε ό,τι αφορά το ελληνικό χρέος, αλλά και η Ελλάδα θα είχε δανειστεί λιγότερα από τον «Ευρωπαίο φορολογούμενο».

Η σκληρή αλήθεια, όμως, είναι ότι τόσο η ηγεσία της Ευρώπης και του ΔΝΤ (το οποίο, πάντως, όπως προκύπτει από τις όψιμες αποκαλύψεις Ρουμελιώτη είχε ενδοιασμούς) όσο και η τότε ελληνική κυβέρνηση, που δέχτηκε να υπογράψει το θνησιγενές πρώτο μνημόνιο, δεν τόλμησαν να δυσαρεστήσουν τους τραπεζίτες και τις «αγορές».

Δεδομένων μάλιστα των συσχετισμών, είναι προφανές ότι η ευρωπαϊκή ηγεσία (με επικεφαλής τη Μέρκελ και τον Σαρκοζί), μιλώντας από θέση ισχύος απέναντι στην πανικόβλητη ελληνική κυβέρνηση, επέλεξε να δανείζει την Ελλάδα, για να πληρώνει έμμεσα τις ξένες τράπεζες (ιδίως δε τις… γερμανικές και τις γαλλικές, που είχαν τη μεγαλύτερη έκθεση σε ελληνικά ομόλογα).

Το βάρος του τελικού αποτελέσματος, όμως, το φέρει σήμερα η Ελλάδα. Κι όχι μόνο γιατί καλείται να αποπληρώσει δυσβάσταχτο χρέος. Υπάρχουν δύο ακόμη λόγοι:

- Πρώτον, διότι στην κοινή γνώμη των περισσότερων ευρωπαϊκών κρατών δεν έχει περάσει η αντίληψη ότι οι χειρισμοί που έγιναν στη χώρα μας είχαν ως βασικό στόχο να προστατεύσουν τις μεγάλες τράπεζες, κυρίως της Ευρώπης (οι οποίες στο μεγάλο μέγεθος ζημίας θα έπρεπε να αναχρηματοδοτηθούν από τις κυβερνήσεις των χωρών τους), αλλά ότι «χρηματοδότησαν» την Ελλάδα και τους άσωτους Έλληνες.

-Δεύτερον διότι, εφόσον προκύψει νέα ανάγκη «κουρέματος» του ελληνικού χρέους (στην περίπτωση δηλαδή που κριθεί είτε τώρα είτε στο μέλλον ότι το ελληνικό χρέος δεν είναι βιώσιμο), αυτήν τη φορά το «κούρεμα» θα το υποστεί ο «επίσημος τομέας», δηλαδή οι… Ευρωπαίοι φορολογούμενοι! Πράγμα ιδιαίτερα οδυνηρό για τη διεθνή εικόνα και τα πολιτικά συμφέροντα της χώρας μας.

Τι θα έχουν «πληρώσει» στην ουσία οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι;

Όχι τόσο την (αδιαμφισβήτητη) δική μας σπατάλη και κακοδιαχείριση τα έτη πριν από το ξέσπασμα της κρίσης, όσο την «προστασία» τραπεζών, που τυφλωμένες από την απληστία της περιόδου δάνειζαν επί χρόνια την Ελλάδα με επιτόκια Γερμανίας, παρότι γνώριζαν, και μάλιστα πολύ καλά, τις… διαφορές.

Ένα αίτημα για τον κ. Draghi...

του Γιάνη Βαρουφάκη, Protagon.gr...

Photo: ECB

Ο πρωθυπουργός, πολύ σωστά, μετέβη στην Φραγκφούρτη για συνομιλίες με τον μοναδικό Ευρωπαίο ο οποίος γνωρίζει το βάθος της Κρίσης της Ευρωζώνης και έχει και την εξουσία να κάνει κάτι για αυτό: τον Πρόεδρο της ΕΚΤ κ. Mario Draghi. Το κακό με τον κ. Draghi είναι ότι πιστεύει πως, για να λυθούν τα χέρια του να διασώσει την Ιταλία και την Ισπανία, δεσμεύεται να μην ασχολείται με την Ελλάδα. Η γερμανική πλευρά του έχει μηνύσει ότι το «ελληνικό πρόβλημα» το χειρίζεται εκείνη, σε αγαστή συνεργασία με την τρόικα, και πως το τι θα γίνει με την Ελλάδα θα αποφασιστεί κάποια άλλη στιγμή – μετά το κλείσιμο των διαβουλεύσεων εντός της γερμανικής ηγεσίας και των διαπραγματεύσεων με Ρώμη και Μαδρίτη. Από αυτή την σκοπιά, είναι φανερό ότι ο Πρόεδρος της ΕΚΤ δεν έχει να προσφέρει πολλά στον κ. Σαμαρά. Οπότε το ερώτημα τίθεται: Τι θα του ζητήσει, ή προτείνει, ο έλληνας πρωθυπουργός;
Διαβάζω ότι ο κ. Σαμαράς θα διερευνήσει τα εξής αιτήματα:
1. «το ενδεχόμενο να διακρατήσει η ΕΚΤ έως το 2020 τα ελληνικά ομόλογα που έχει στην κατοχή της»
2. το πώς μπορεί «να ωφεληθεί η Ελλάδα» από το πρόγραμμα αγοράς ομολογών υπό όρους, που μόλις ανακοίνωσε ο Πρόεδρος της ΕΚΤ
3. «το να δεχθεί η ΕΚΤ να αποπληρωθεί για τα ελληνικά ομόλογα στην τιμή κτήσης τους και όχι στην ονομαστική τους αξία, να παραιτηθεί δηλαδή η ΕΚΤ από τα κέρδη της»
4. «το ενδεχόμενο το πακέτο των 25 δισ. ευρώ από τα 50 δισ. για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών... να εξαιρεθεί από το χρέος»
Από αυτά τα τέσσερα αιτήματα, θα πρότεινα στον κ. Σαμαρά να ξεχάσει παντελώς το πρώτο, να αφήσει το τέταρτο για άλλο φόρουμ, να κρατήσει το δεύτερο ως ένα απλό ερώτημα που στόχο έχει να κάνει τον κ. Draghi να νιώσει δυσάρεστα, και να ρίξει όλο το βάρος του στην ενίσχυση του τρίτου αιτήματος. Ας τα πάρουμε ένα-ένα.
Αίτημα 1: Δεν γνωρίζω ποιος φωστήρας σκέφτηκε την ιδέα «διακράτησης» από την ΕΚΤ των ελληνικών ομολόγων που έχει στην κατοχή της. Κάτι τέτοιο δεν έχει ειρμό και λογική. Με τα λογιστικά συστήματα που χρησιμοποιεί η ΕΚΤ, μια τέτοια διακράτηση ισοδυναμεί με κούρεμα. Αν όμως είναι να γίνει κούρεμα των ελληνικών ομολόγων που έχει η ΕΚΤ, και τα οποία επέμεινε να μην κουρευτούν μαζί με των ιδιωτών (στο πλαίσιο του PSI), τότε ας γίνει. Οπότε πάμε στο σημείο 3, βλ. πιο κάτω, το οποίο αναφέρεται στο πόσα χρήματα θα πρέπει να λάβει η ΕΚΤ την ώρα της λήξης των ομολόγων μας που αγόρασε πριν δύο χρόνια
Αίτημα 2: Η απάντηση που θα λάβει ο κ. Σαμαράς στο εν λόγω αίτημα θα είναι: Δεν μπορεί να ωφεληθεί η Ελλάδα από το νέο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων επειδή αυτό το πρόγραμμα σχεδιάστηκε ώστε να μην ωφεληθεί η Ελλάδα από αυτό. Σχεδιάστηκε για χώρες επισήμως εκτός Μνημονίων με το ένα πόδι όμως στον τάφο: δηλαδή, την Ιταλία και την Ισπανία. Αυτό είναι καλό ο κ. Σαμαράς να το αναφέρει στον κ. Draghi, μόνο και μόνο ως υπενθύμιση των δύο μέτρων και δύο σταθμών. Όμως θα ήταν λάθος να ζητήσει οφέλη για την Ελλάδα από αυτό το πρόγραμμα καθώς η όλη του δομή δεν μας αφορά. Στόχος της κυβέρνησης πρέπει να είναι τα οφέλη από το αίτημα 3, βλ. αμέσως πιο κάτω:
Αίτημα 3: Εδώ και μήνες σας κουράζω λέγοντας ότι είναι σκάνδαλο το γεγονός (α) ότι η ΕΚΤ βγάζει «κέρδη» από το πτωχευμένο ελληνικό δημόσιο απαιτώντας την αποπληρωμή της ονομαστικής αξίας των ομολόγων μας, δεδομένου ότι τα αγόρασε κοψοτιμής, και (β) ότι η ελληνική κυβέρνηση δέχεται να αποπληρώνει στην ΕΚΤ αυτά τα ποσά χωρίς να χρησιμοποιεί αυτό το διαπραγματευτικό χαρτί στο πλαίσιο μιας γενικότερης διαπραγμάτευσης με την ΕΕ για την δανειακή μας συμφωνία. Θεωρούσα μάλιστα την αποπληρωμή της 20ης Αυγούστου ως την τελευταία μας ευκαιρία. Εξακολουθώ να το πιστεύω αυτό. Αργά λοιπόν θυμήθηκε ο κ. Σαμαράς να καταθέσει στην ΕΚΤ ένσταση για τα «κέρδη» που απαιτεί να βγάζει από το ελληνικό δημόσιο. Σημαίνει ότι δεν πρέπει να απαιτήσει την επιστροφή αυτών των κερδών, έστω και αργά; (1)  Όχι βέβαια. Απλά, σημαίνει ότι τώρα ήρθε η στιγμή ο κ. πρωθυπουργός να ζητήσει περισσότερα. Τι δηλαδή; Να απαιτήσει το 47% των ποσών που έχει ήδη δώσει στην ΕΚΤ και, παράλληλα, να ανακοινώσει, μονομερώς, πως από εδώ και εμπρός το ελληνικό δημόσιο, στην βάση της ισονομίας εντός της ΕΕ, θα καταβάλει στην ΕΚΤ μόνο το 53% της ονομαστικής αξίας των ομολόγων που λήγουν. Γιατί και με ποιο σκεπτικό; Έως τώρα, η ΕΚΤ ισχυριζόταν ότι τα ομόλογα που έχει στην κατοχή της δεν πρέπει ποτέ να κουρεύονται γιατί αυτό αποτελεί παραβίαση της αρχής της μη διάσωσης των χωρών-μελών (το no bailout clause). Όμως τώρα, ο Πρόεδρος της ΕΚΤ ανακοίνωσε ότι αυτό ήταν λάθος καθώς αυτή η πολιτική εξεδίωξε τους ιδιώτες από τις αγορές ομολόγων της Περιφέρειας. Ανακοίνωσε μάλιστα ότι, για αυτόν τον λόγο, από εδώ και εμπρός η ΕΚΤ δεν θα απαιτεί την εξαίρεση των ομολόγων της από το οποιοδήποτε κούρεμα –εφόσον βέβαια η εν λόγω χώρα υπόκειται στις διαδικασίες ελέγχου της τρόικα. Με απλά λόγια, ο ίδιος ο κ. Draghi έχει αιτιολογήσει πλήρως γιατί η εξαίρεση των ομολόγων της ΕΚΤ από ένα κούρεμα είναι καταστροφική για την Ευρωζώνη. Το μόνο που έχει να κάνει ο έλληνας πρωθυπουργός είναι πει ότι αυτό, για λόγους ισονομίας, πρέπει να ισχύσει και για την Ελλάδα και μάλιστα αναδρομικά – εξασφαλίζοντας ένα κούρεμα 47% για τα ομόλογα που αγόρασε η ΕΚΤ την περίοδο 2010/11. Θα του συνιστούσα μάλιστα να εκκινήσει και νομική διαδικασία εντός των οργάνων της ΕΕ ώστε να ισχυροποιήσει την θέση του. Μια επιτυχία σε αυτό το πεδίο θα απέδιδε στο ελληνικό δημόσιο ένα σημαντικό ποσό τουλάχιστον 20 δις ευρώ. Ένα ποσόν που, αν και δεν θα απέτρεπε τα δεινά που έρχονται, θα έδινε πολλές ανάσες στην κυβέρνηση.
Αίτημα 4: Πρόκειται για ένα αίτημα το οποίο υποστηρίζω εδώ και διόμιση χρόνια. Ένα αίτημα που ο κ. Σαμαράς και ο υπουργός οικονομικών της χώρας έπρεπε να είχαν βροντοφωνάξει στην Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου – τότε που το επέβαλε ο κ. Monti στην Γερμανία. Δυστυχώς τότε ο κ. Σαμαράς ήταν απών και ο υπουργός οικονομικών δεν είχε ακόμα ορκιστεί (με τον κ. Ζανιά, που εκτελούσε χρέη υπηρεσιακού υπουργού, να παραμένει βουβός). Κάλιο αργά παρά ποτέ. Να τεθεί έστω και τώρα. Όχι όμως στον κ. Draghi, ο οποίος είναι καθόλα αναρμόδιος για το συγκεκριμένο ζήτημα. Να τεθεί στην Σύνοδο Κορυφής, όπου δεν ετέθη τον Ιούνιο.
Περίληψη
Άριστα πράττει ο κ. Σαμαράς που πηγαίνει στην Φραγκφούρτη για συνομιλίες με τον Πρόεδρο της ΕΚΤ. Ας μιλήσουν εφ’ όλης της ύλης. Όμως το θέμα ουσίας για το οποίο πρέπει να διαπραγματευτεί ο κ. Σαμαράς είναι ένα και μοναδικό: να αποδεχθεί η ΕΚΤ, και μάλιστα αναδρομικά, την εφαρμογή στην περίπτωση και της Ελλάδας του νέου δόγματος της ΕΚΤ (που ανακοινώθηκε από τα χείλη του Προέδρου της) περί μη εξαίρεσης των ομολόγων που αγοράζει από συμπεφωνημένα κουρέματα. Κι αν ο κ. Draghi δεν μπορεί να το αποδεχθεί, δεσμευόμενος από το Βερολίνο, τότε να ανακοινώσει ο έλληνας πρωθυπουργός προσφυγή στα ευρωπαϊκά δικαστήρια με το ερώτημα της ισονομίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θεωρώ ότι, τουλάχιστον από νομικής πλευράς, η Ελλάδα έχει ισχυρότατα επιχειρήματα – κάτι που ο κ. Draghi θα λάβει υπ’ όψη του, εφόσον βέβαια του τεθεί από την ελληνική κυβέρνηση. Ακόμα και στην ύστατη ώρα, έχει αξία η χρήση των ευρωπαϊκών θεσμών ώστε να αρχίσει επιτέλους να διαπραγματεύεται η ελληνική κυβέρνηση, αντί να επαφίεται στην «γενναιοδωρία των ξένων».

1. Κάποιοι σχολιαστές συνηθίζουν να αναφέρουν, λανθασμένα, ότι αυτά τα κέρδη επιστρέφονται στην Ελλάδα μέσω των Κεντρικών Τραπεζών που αποτελούν το ευρύτερο σύστημα των ευρωπαϊκών κεντρικών τραπεζών. Αυτό είναι αναληθές. Κέρδη από συναλλαγές της ΕΚΤ πράγματι μοιράζονται έτσι. Όχι όμως τα υπερκέρδη της ΕΚΤ από το πρόγραμμα αγοράς των ελληνικών, ιρλανδικών και πορτογαλικών ομολόγων της περιόδου 2010/11. Ας σταματήσει παρακαλώ αυτή η παραπληροφόρηση.

Αναμένοντας τον κ. Draghi...

Protagon...

Photo: BCald7@Flickr

  του Γιάννη Βαρουφάκη

Στις 8 Αυγούστου, ο Πρόεδρος της ΕΚΤ κ. Draghi έκανε μια δήλωση-βόμβα: Με γλώσσα διπλωματική πλην σαφέστατη παραδέχθηκε ότι η ευρωζώνη βρίσκεται σε διαδικασία διάλυσης (1) και υποσχέθηκε ότι η ΕΚΤ θα κάνει ό,τι χρειάζεται για να αποφευχθεί μια τέτοια εξέλιξη. Μάλιστα, προανήγγειλε την 6η Σεπτεμβρίου, αύριο, ως την μέρα που θα ανακοίνωνε τα εργαλεία με τα οποία θα θέσει τέλος στην τρέχουσα διαδικασία αποδόμησης της ευρωζώνης. Όλος ο πλανήτης αναμένει με κομμένη την ανάσα την αυριανή ανακοίνωση του κ. Draghi. Στις γραμμές που ακολουθούν θα αναφερθώ σε αυτό που νομίζω ότι θα ήθελε να ανακοινώσει ο Πρόεδρος της ΕΚΤ και, κατόπιν, σε αυτό που πιστεύω ότι, τελικά, θα ανακοινώσει.
Πριν μερικές μέρες, η ΕΚΤ δημοσιοποίησε στοιχεία τα οποία καταδεικνύουν την αποδόμηση που ανησυχεί τον κ. Draghi. Ας πάρουμε δύο μικρομεσαίες εταιρείες αντίστοιχης πιστοληπτικής ικανότητας, κερδοφορίας, αποτελεσματικότητας, μεγέθους, τζίρου κλπ. Μία γερμανική και μία ισπανική. Η ΕΚΤ αναφέρει ότι για δάνεια μέχρι του 1 εκ. ευρώ, η ισπανική εταιρεία καλείται να πληρώσει επιτόκιο κατά μέσον όρο 2,2% μεγαλύτερο από εκείνο της γερμανικής. Το οποίο σημαίνει ότι η ισπανική εταιρεία, ακόμα κι όταν είναι το ίδιο ανταγωνιστική με μία γερμανική εταιρεία του κλάδου της, αδυνατεί να την ανταγωνιστεί δεδομένης αυτής της τεράστιας διαφοράς επιτοκίων. Με απλά λόγια, η ιδέα της οικονομικής ολοκλήρωσης, της μας μεγάλης και ενιαίας αγοράς σε επίπεδο ευρωζώνης, έχει ακυρωθεί εκ των πραγμάτων.
Θα πουν κάποιοι ότι αυτή η διαφορά επιτοκίων είναι λογική καθώς αντανακλά την χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα, λόγω κρίσης χρέους, της Ισπανίας σε αντιδιαστολή με εκείνη της Γερμανίας. Προφανώς. Όμως δεν θα έπρεπε. Τα στοιχεία της ΕΚΤ, να σας θυμίσω, δεν αφορούν δάνεια που λαμβάνει το κράτος αλλά δάνεια μιας μικρομεσαίας ισπανικής επιχείρησης «αντίστοιχης πιστοληπτικής ικανότητας, κερδοφορίας, αποτελεσματικότητας, μεγέθους, τζίρου κλπ.» με μια γερμανική. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, δύο συγκρίσιμες εταιρείες, η μία στην Καλιφόρνια και η άλλη στην πολιτεία της Ν. Υόρκης (σημ. η πολιτεία της Καλιφόρνια είναι βαθειά χρεωμένη ενώ της Ν. Υόρκης όχι), δανείζονται με τα ίδια, πάνω-κάτω, επιτόκια. Η πιστοληπτική ικανότητα της πολιτείας στην οποία εντάσσονται γεωγραφικά δεν έχει καμία σημασία όταν οι τραπεζίτες αποφασίζουν αν, και με τι επιτόκιο, θα τις δανείσουν. Όταν η πιστοληπτική ικανότητα της κρατικής ή πολιτειακής οντότητας εντός της οποίας εντάσσεται μια επιχείρηση επηρεάζει το επιτόκιο δανεισμού της, τότε η νομισματική ένωση έχει αποδομηθεί.
Η ειρωνεία είναι ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει αν συγκρίνουμε μια βρετανική (εκτός ευρώ) με μια γερμανική εταιρεία: τα κόστη δανεισμού είναι αντίστοιχα παρά το γεγονός ότι τόσο το χρέος της Βρετανικής κυβέρνησης όσο και το έλλειμμα είναι πολύ μεγαλύτερα των αντίστοιχων μεγεθών της Ισπανίας. Φτάσαμε λοιπόν στο σημείο η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς να είναι ισχυρότερη μεταξύ χωρών που δεν μοιράζονται το ίδιο νόμισμα με χώρες της ευρωζώνης παρά εντός της ευρωζώνης. Παράλληλα, παρατηρείται το εξής φαινόμενο: Να προσπαθεί η ΕΚΤ να μειώσει τα επιτόκια δανεισμού των ισπανικών επιχειρήσεων, μειώνοντας το βασικό της επιτόκιο από 1% σε 0,75%, και να βλέπει έντρομη τα επιτόκια δανεισμού των ισπανικών επιχειρήσεων να αυξάνονται την ώρα που τα αντίστοιχα επιτόκια των γερμανικών επιχειρήσεων μειώνονται! Από την σκοπιά των στόχων της νομισματικής ένωσης, μεγαλύτερη αποτυχία δεν μπορούσε να καταγραφεί. Και ο κ. Draghi το γνωρίζει καλά.
Χτες, το Bloomberg ανέφερε τα εξής συγκλονιστικά σχόλια του Προέδρου της ΕΚΤ:
«Αυτή την εποχή αδυνατούμε να προωθήσουμε την σταθερότητα των τιμών [σημ. δηλαδή τον βασικό στόχο της ΕΚΤ] επειδή οι αλλαγές των επιτοκίων που εισάγουμε αφορούν μια ή δυο χώρες στην καλύτερη των περιπτώσεων [σημ. αναφέρεται στην Γερμανία και στην Ολλανδία]. Οι αλλαγές των επιτοκίων που κάνει η ΕΚΤ αφήνουν ανεπηρέαστη την υπόλοιπη ευρωζώνη... Χωρίς περιστροφές θα πω ότι όλα αυτά αφορούν την συνεχιζόμενη ύπαρξη του ευρώ.»
Δεν μπορούσε ο άνθρωπος να το πει πιο γλαφυρά. Ουσιαστικά μήνυσε σε όσους ενδιαφέρονται να ακούσουν την αλήθεια ότι η Κρίση έχει αφεθεί να καταστρέψει την ικανότητα της ΕΚΤ να ασκεί την νομισματική πολιτική που της έχει ανατεθεί. Τα θεμέλια της ευρωζώνης έχουν γίνει τόσο σαθρά που τα μερεμέτια της ΕΚΤ των τελευταίων δώδεκα μηνών (συγκεκριμένα, τα δάνεια ύψους 1 τρις που διέθεσε στις τράπεζες της ευρωζώνης) έχουν αρχίσει να αποδομούνται.
Τι θα ήθελε λοιπόν να ανακοινώσει ο κ. Draghi αύριο ως μέτρα ανατροπής αυτής της θλιβερής κατάστασης; Θα ήθελε να σταματήσει η ευρωζώνη να προσπαθεί να αντιμετωπίσει την ακολουθία πτώχευσης κρατών και τραπεζών μέσα από δάνεια προερχόμενα είτε από τα πλεονασματικά κράτη είτε από την ίδια την ΕΚΤ. Θα ήθελε να σπάσει τον θανάσιμο εναγκαλισμό πτωχευμένων κρατών και πτωχευμένων τραπεζών αναλαμβάνοντας η ΕΚΤ πλήρως την επιτήρηση και διαχείρηση του ευρωζωνικού τραπεζικού συστήματος, πετώντας εκτός γηπέδου τις εθνικές αρχές επιτήρησης των τραπεζών. Και τι μέτρα και θεσμούς θα χρειζόταν να ανακοινώσει ώστε να συμβούν αυτά τα σημαντικά και ωραία;
1. Δημιουργία μια νέας διεύθυνσης εντός της ΕΚΤ η οποία να αναλάβει την επιτήρηση όλων των τραπεζών της ευρωζώνης. Μια διεύθυνση που να δύναται να βλέπει τα πραγματικά βιβλία των τραπεζών (αντί για τα κάλπικα που παρουσιάζουν οι εθνικές αρχές στην European Banking Authority), να μπορεί να παύει και να διορίζει διοικήσεις, να έχει την δυνατότητα να κλείνει τράπεζες οι οποίες δεν πληρούν βασικές προϋποθέσεις λειτουργίας (σημ. στις ΗΠΑ, οι αρχές κλείνουν περί τις 80 με 100 τράπεζες τον χρόνο – στην ευρωζώνη καμμία...).
2. Υπό την νέα αυτή αρχή, η επανακεφαλαιοποίηση των ευρωζωνικών τραπεζών (που, για να γίνει σωστά, απαιτεί κεφάλαιο τουλάχιστον 500 δις) να φύγει από τις εθνικές κυβερνήσεις και τα κεφάλαια που δίδονται (από το EFSF-ESM) να μην βαραίνουν το δημόσιο χρέος κανενός – ακριβώς όπως η επανακεφαλαιοποίηση των αμερικανικών τραπεζών το 2009 από το TARP δεν επιβάρυνε το χρέος καμίας εκ των πολιτειών στις οποίες έδρευαν οι συγκεκριμένες τράπεζες).
3. Μια απλή ανακοίνωση ότι η ΕΚΤ θα παρεμβαίνει στις αγορές κρατικών ομολόγων (χωρών της ευρωζώνης) ώστε να εγγυάται πως κανένα spread δεν θα ξεπερνά ένα συγκεκριμένο αριθμό (π.χ. 3%). Κάτι τέτοιο θα λειτουργούσε άμεσα: Όπως η Κεντρική Τράπεζα της Ελβετίας «μήνυσε» στις αγορές ότι θα αγοράζει όσα ευρώ χρειάζεται για να μην υπερβεί το ελβετικό φράγκο τα 1,2 ευρώ, μια αντίστοιχη ανακοίνωση θα σταθεροποιούσε τα spreads της ευρωζώνης, εφόσον βέβαια τα χέρια του κ. Draghi ήταν ελεύθερα να αγοράζει όσα ομόλογα των ελλειμματικών χωρών χρειαζόταν για να κρατήσει τα spreads τους κάτω από ένα δεδηλωμένο επίπεδο.
Αυτά τα τρία μέτρα θα ήθελε να ανακοινώσει ο κ. Draghi αύριο το πρωί. Παρακολουθήστε την συνέντευξη τύπου που θα δώσει. Είμαι σίγουρος ότι όποιος τον ακούσει μπορεί εύκολα να πιστέψει πως, λίγο-πολύ, τα παραπάνω μέτρα έγιναν πραγματικότητα. Συνιστώ προσοχή: Αν και τα λεγόμενα του κ. Draghi θα αφήσουν πολλές ελπίδες ότι τα τρία αυτά μέτρα εισάγονται σιγά-σιγά, η πραγματικότητα θα είναι ιδιαίτερα διαφορετική. Για την ακρίβεια, κανένα από τα τρία αυτά μέτρα δεν πρόκειται να εφαρμοστεί ουσιαστικά και με τρόπο που να μπορεί να επιτύχει τους στόχους του Προέδρου της ΕΚΤ.
Ας τα πάρουμε ένα-ένα. Το δεύτερο μέτρο (η άμεση επανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών από το «κέντρο» της ευρωζώνης) έχει ως προαπαιτούμενο το πρώτο (την κεντρική επίβλεψη των τραπεζών από την ΕΚΤ). Θα εφαρμοστεί το πρώτο μέτρο όμως έτσι ώστε να έχει ελπίδες το δεύτερο; Στις 30 Αυγούστου, ο γερμανός υπουργός οικονομικών, ο κ. Schauble, έκανε κάτι το πολύ ενδιαφέρον: δημοσίευσε άρθρο του στην Financial Times στο οποίο φάνηκε να υποστηρίζει την δημιουργία μιας τέτοιας διεύθυνσης ελέγχου των τραπεζών της ευρωζώνης εντός της ΕΚΤ. Λέω «φάνηκε» επειδή, αν διαβάσουμε προσεκτικά το άρθρο του γερμανού υπουργού, διαφαίνεται μια άλλη πρόθεση. Αυτό που ο Shakespeare ονόμαζε την στρατηγική του «να επιβεβαιώνεις μιαν αρχή περισσότερο μέσω της παραβίασής της παρά μέσα από την συμμόρφωση με αυτήν» («confirm in the breach rather than in the observance»)! Τι προτείνει ο κ. Schauble; Προτείνει ένα διττό σύστημα όπου η ΕΚΤ θα παρακολουθεί (όχι επιτηρεί!) περί τις 25 με 30 μεγάλες τράπεζες αφήνοντας τις υπόλοιπες στις εθνικές αρχές. Με άλλα λόγια, τράπεζες σαν αυτές που πτώχευσαν παταγωδώς (Dexia, Northen Rock, Bankia, Proton κλπ), ή σαν τις δικές μας, να μείνουν εκτός του ραντάρ της ΕΚΤ. Το ίδιο και για τις (αμαρτωλές) θυγατρικές της Deutsche Bank ή της BNP-Paribas, χωρίς γνώση και επίβλεψη των οποίων η ΕΚΤ δεν θα μπορεί να διαγνώσει το πόσο υγιείς είναι οι μεγάλες αυτές τράπεζες (οι οποίες, ως γνωστόν, έχουν το κακό συνήθειο να ξεφορτώνουν όλα τα σκουπίδια τους στις θυγατρικές τους). Τι σόι επιτήρηση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος θα είναι αυτή που, τελικά, προτείνει ο κ. Schauble; Η απάντηση είναι απλή: ένα δήθεν σύστημα επιτήρησης που θα αφήσει τον έλεγχο των τραπεζών στις εθνικές αρχές (όπως σήμερα), εντείνοντας την διαπλοκή μεταξύ πολιτικών και τραπεζιτών και ακυρώνοντας στην πράξη τα μέτρα 1&2 παραπάνω.
Όσο για το μέτρο 3, o κ. Draghi (από όσα διαρρέουν από την Φραγκφούρτη αυτές τις μέρες) έχει χάσει αυτόν τον αγώνα. Μπορεί να προσεταιρίστηκε τον κ. Asmussen (τον γερμανό που συμμετέχει στο ΔΣ της ΕΚΤ) εναντίον του κ. Weideman (τον Πρόεδρο της Γερμανικής Κεντρικής Τράπεζας), ο οποίος αντιτίθεται σε οποιαδήποτε αγορά ομολόγων, καταφέρνοντας έτσι να εξασφαλίσει μια πλειοψηφία στο ΔΣ της ΕΚΤ (και με την ανοχή της κας Μέρκελ) υπέρ αγοράς ομολόγων των οποίων η διάρκεια δεν ξεπερνά τα δύο έτη. Όμως απέτυχε στα εξής σημαντικά σημεία:
(α) Να μην υπάρχει όριο στις αγορές αυτές (ώστε οι κερδοσκόποι να αποφύγουν να στοιχηματίσουν ότι η ΕΚΤ θα κάνει πίσω πριν κάνουν εκείνοι πίσω).
(β) Να ανακοινωθούν τα μέγιστα spreads που θα «ανέχεται» η ΕΚΤ.
(γ) Να μην σχετίζονται οι αγορές αυτές με επισκέψεις της τρόικα (και αναφορές σαν αυτές που αναμένουμε σήμερα στην Ελλάδα) στις χώρες των οποίων τα ομόλογα θα αγοράζει η ΕΚΤ.
Χωρίς αυτά τα τρία, (α),(β) και (γ), το πρόγραμμα αγορών ομολόγων της ΕΚΤ το οποίο σίγουρα θα ανακοινωθεί με φανφάρες αύριο θα αποτύχει. Για κάποιον καιρό τα spreads θα πέσουν, οι αγορές θα φανούν ενθουσιασμένες, οι καθεστωτικοί δημοσιογράφοι θα γράφουν ύμνους για το πως η Κρίση τελείωσε. Όμως για λόγους που είναι προφανείς από τα παραπάνω (και τους οποίους αναφέρω πιο διεξοδικά εδώ), τίποτα από αυτά που θα ανακοινωθούν αύριο δεν θα σταματήσουν την αποδόμηση της ευρωζώνης. Και ο κ. Draghi, είμαι πεπεισμένος, το γνωρίζει καλά.
Κλείνω με ένα ερώτημα: Γιατί δεν αφήνουν τον άνθρωπο να κάνει την δουλειά του; Γιατί ένιωσε την ανάγκη ο κ. Schauble να γράψει το άρθρο εκείνο στην Financial Times της 30ης Αυγούστου, τραβώντας το χαλί κάτω από τα πόδια του Προέδρου της ΕΚΤ; Η δική μου απλή  απάντηση είναι (βλ. κι εδώ για μια μακροσκελέστερη έκδοση) ότι η γερμανική πολιτική ηγεσία δεσμεύεται από τις γερμανικές ιδιωτικές τράπεζες οι οποίες επ’ ουδενί δεν θέλουν να κοιτάξει κάποιος μη-γερμανός, κάποιος αδέκαστος γραφειοκράτης, τα λογιστικά τους βιβλία. Βλέπετε, οι γερμανικές τράπεζες ποτέ δεν κατάφεραν να «γεμίσουν» με πραγματικά κεφάλαια τις τεράστιες μαύρες τρύπες που αποκαλύφθηκαν το 2008. Καταφέρνουν να τις κρύβουν μέσα από τα πακέτα διάσωσης χωρών όπως η δική μας και με τις καταθέσεις που σπεύδουν από την Περιφέρεια να βρουν ασφαλές λιμάνι στην Φραγκφούρτη. Το τελευταίο που χρειάζονται οι τραπεζίτες που συνομιλούν καθημερινά με τον κ. Schauble είναι (Α) ένας μη γερμανός ελεγκτής που να εργάζεται για τον κ. Draghi και (Β) μια πραγματική λύση στην ευρωζωνική Κρίση που θα σταματήσει την ροή καταθέσεων στις, ουσιαστικά, πτωχευμένες τους τράπεζες.

(1) Δεν χρησιμοποίησε αυτές τις λέξεις αλλά αναφέρθηκε στον «κίνδυνο μετατροπής» (convertibility risk). Τι εννοούσε; Εννοούσε την «μετατροπή» των τιμών από ευρώ σε εθνικά ή νέα νομίσματα. Δηλαδή, αναφέρθηκε εμμέσως πλην σαφώς στον υπαρκτό κίνδυνο διάλυσης της ευρωζώνης.