Το έδαφος της Αριστεράς...

του Νικου Σκοπλακη, απο την Αυγη...

Κάθε αριστερό κόμμα που υποτιμά τις πολιτικές και πολιτισμικές προϋποθέσεις της ηγεμονίας είναι καταδικασμένο να ενσωματωθεί, μαζί με τις έκθετες κοινωνικές-ταξικές συμμαχίες του, στον «κεντρώο» δημόσιο χώρο,
ακόμα κι αν αυταπατάται ότι με μια λειτουργιστική θεώρηση αυτού του χώρου και με τη συγκινησιακή επίκληση των κοινωνικών δεινών θα επιταχύνει την εδραίωση της αριστερής διακυβέρνησης. Γνωρίζουμε πόσες διαστρωματώσεις ιδεολογικής και κατασταλτικής εξουσίας, κατανεμημένης με τους ρόλους, τους όρους και τις επικοινωνιακές λειτουργίες των εθνικών του αυτονόητων, συνέχουν ως μορφή και περιεχόμενο τον δημόσιο χώρο του συγκεκριμένου «Κέντρου». Το αριστερό κόμμα που παραμελεί τον δημόσιο χώρο της Αριστεράς για να εγγράψει στον «κεντρώο» δημόσιο χώρο εκλογικίστικους πειραματισμούς με ιδεολογικά ψιμύθια ένδοξων αναμνήσεων δεν οξύνει τις αντιφάσεις τού εν λόγω χώρου, αλλά παγιδεύεται από αυτές, συρρικνώνοντας τον πολιτικό ορίζοντα της Αριστεράς σε ετεροκαθοριζόμενη αμηχανία, ανίκανη να επιδράσει αποτελεσματικά στην οικονομική δομή, τις κοινωνικές σχέσεις, την πολιτική κατάσταση.
Ο ιδεολογικός και συμβολικός κόσμος του «κεντρώου» δημόσιου χώρου ενδέχεται να διηθεί σύμφυτες αντιλήψεις, ακόμα και αντιφατικά ή υπόρρητα, στο αριστερό κόμμα. Για παράδειγμα, προδιαθέσεις για εξειδικευμένους ρόλους, οι οποίοι πραγματώνουν άτυπα, αλλά ουσιαστικά, διάφορες μορφές εξαναγκασμού, οιονεί θεμελιωμένες σε ανέκδοτες μορφές συγκεντρωτισμού. Κι εδώ, γίνονται χρήσιμες οι πολυτέλειες της «κεντρώας» πολεμικής. Μπορεί κάποιος να υπερασπίζεται τον αντιδιαλεκτικό δογματισμό του πρακτικισμού, τις διαχειριστικές τεχνικές του προσωποπαγούς, τον ανέξοδο και αλαζονικό διδακτισμό που κλείνει πολιτικές συζητήσεις ουσίας προτού αρχίσουν, αλλά να αποκαλεί «σταλινικούς» αυτούς που δεν του αρέσουν. Μπορεί κάποιος άλλος να ασπάζεται την αναπαραγωγή της εξαρτημένης αφωνίας που ανάγει τη χρησιμοθηρία σε ιδεολογία, αλλά να χαρακτηρίζει «μοχθηρούς» εκείνους που δεν βλέπουν το μέλλον στην ακρισία ή στην ανέμελη λήθη.

Μετά τις ευρωεκλογές, του Νίκου Σκοπλάκη..

του Νικου Σκοπλακη, απο την Αυγη...

Το σύνθετο τοπίο που προέκυψε από τις ευρωεκλογές πρέπει να αναλυθεί προσεκτικά σε όλο το εύρος των αντιθέσεων. Διαφαίνεται ότι στο πλαίσιο της μέχρι τώρα κυριαρχίας του νεοφιλελεύθερου ευρωπαϊσμού μορφοποιήθηκαν δύο ανησυχητικές όψεις: η αποχή, δηλαδή η παραίτηση ενός τμήματος των κυριαρχούμενων τάξεων από την πολιτική,
αλλά και η πολύμορφη Ακροδεξιά, η οποία προορίζεται από τμήματα του κεφαλαίου να διαρρυθμίσει το θεσμικό της μερίδιο στη διαχείριση της καπιταλιστικής κρίσης. Με άλλα λόγια, ο συστημικός ευρωπαϊσμός εγχάραξε βαθιά τις προϋποθέσεις ενός συστημικού ευρωσκεπτικισμού προς όφελος του κεφαλαίου.
Ο νεοφιλελεύθερος ευρωπαϊσμός πραγματοποιήθηκε σαν μια οργανική-λειτουργική ενότητα, στην οποία εντάχθηκαν οι επιμέρους κοινωνίες ως διάσπαρτες μονάδες, στεγανοποιημένες και εσωστρεφείς, ενώ η λιτότητα, η διάλυση των δημόσιων υποδομών και η ανεργία διάβρωναν τα ίδια τους τα σπλάχνα εν ονόματι του «υγιούς ανταγωνισμού». Η αντιπολιτική και γραφειοκρατική συγκρότηση του νεοφιλελεύθερου ευρωπαϊσμού ρευματοδοτήθηκε από το φαντασιακό ότι αυτή η πραγματικότητα των εθνικών ανταγωνισμών μετείχε μιας αγαθής, ευρωπαϊκής υπερβατικότητας. Μέσα στις συνθήκες της καπιταλιστικής κρίσης, κατέστη αδύνατη η συμφιλίωση της εμπειρίας των καταπιεζόμενων τάξεων με αυτή την υπερβατικότητα, διοχετεύοντας τον κατακερματισμό, την εσωστρέφεια, την αλλοτρίωση προς έναν ευρωσκεπτικισμό εκπαιδευμένο σε όλες τις μορφές του νεοφιλελεύθερου ανταγωνισμού. Ο ευρωπαϊσμός καταρράκωσε κάθε έννοια δημόσιας διαβούλευσης δαιμονοποιώντας τα αιτήματα κοινωνικής και οικονομικής δημοκρατίας, συντήρησε έναν υπεροργανωμένο χώρο μέθεξης στον ανταγωνισμό, όπου η υποπλασία της ταξικής συνείδησης έπαιζε τα εργασιακά της δικαιώματα στον βωμό των «εθνικών» χρηματιστηρίων, τροφοδότησε με νεοφιλελεύθερες αναθυμιάσεις το νεφέλωμα της Ακροδεξιάς και απέφυγε να εμποδίζει τη διάχυση και την εισχώρησή του στις συνειδήσεις, ώστε να περιθωριοποιεί την αριστερή αμφισβήτηση. Σ' έναν τέτοιο «κεντρώο» δημόσιο ευρωπαϊκό χώρο, αιμοδοτήθηκε ο (ακρο)δεξιός ευρωσκεπτικισμός, ως ένας άλλος πόλος σύγκλισης για την αναδιάταξη της συστημικής διαχείρισης.

Εμπρηστική Ακροδεξιά...

του Νικου Σκοπλακη, απο την Αυγη...

Ο οργανωμένος εμπρησμός του κτηρίου των συνδικάτων στην Οδησσό καταδεικνύει με τραγικό τρόπο ότι η σχηματική και σε πολλές περιπτώσεις ενορχηστρωμένα μεροληπτική προσέγγιση για την αλλαγή διακυβέρνησης στο Κίεβο αποκρύπτει το ουσιώδες: την ακροδεξιά ηγεμονία, μέσα από την οποία εδραιώθηκε η αποκαλούμενη «φιλοδυτική» μερίδα των ολιγαρχών στην Ουκρανία,
καταπνίγοντας τις αντίρροπες τάσεις στην ωμή βία των παραστρατιωτικών. Οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές δυνάμεις της Δύσης και ο επικοινωνιακός τους περίγυρος υπεραμύνθηκαν αυτού του συνασπισμού από ολιγάρχες και ακροδεξιούς όλου του φάσματος, που είχαν μετατρέψει το Κίεβο σε εκθετήριο φασιστικών και εθνικιστικών εμβλημάτων από τη «Μεσευρώπη» του 1930-1945. Μετά τη «Μαύρη Παρασκευή», επιχειρούν να κρατήσουν τη δημόσια προσοχή μακριά από τη συνάφεια της κυβερνητικής συμμαχίας στο Κίεβο με τον εμπρησμό που προκάλεσε τουλάχιστον σαράντα νεκρούς και πολλούς τραυματίες στην Οδησσό.
Οι μη εκλεγμένοι κυβερνώντες στο Κίεβο ανήγαγαν σε στυλοβάτη τους τις διπολικές εθνικιστικές ερμηνείες, καθώς έχουν συγκροτήσει ένα «εθνικό πάνθεον», στο οποίο βρίσκουν θέση μόνο φιλοφασιστικές, αντικομμουνιστικές και αυταρχικές αναφορές, με τα σύστοιχά τους αιτούμενα σαν προγραμματικό πλαίσιο στο παρόν. Η ανασύνθεση της ιδεολογικής πρόσληψης και παράστασης για το ουκρανικό έθνος διεξάγεται εκ μέρους τους με ταυτοτικούς προσδιορισμούς και συμβολικούς διαμεσολαβητές που δαιμονοποιούν ή αποβάλλουν μεγάλα τμήματα του ουκρανικού πληθυσμού. Το έθνος οφείλει να υπερασπίζεται τους οικονομικούς στόχους της Τιμοσένκο ή του «μεγιστάνα της σοκολάτας» Ποροσένκο, να αναπολεί τα δηλητηριώδη επιτεύγματα του Μπαντέρα και του Μέλνικ και να υιοθετεί ως κοινωνική θέαση την εσωτερική και εξωτερική διαμάχη χωρίς όρια, μέχρι την οριστική εξουθένωση των «Μόσκαλι», των «Εβραίων», των «κομμουνιστών». Με αυτή την έννοια οι κυβερνώντες στο Κίεβο κηρύττουν τον πόλεμο σε ένα μεγάλο τμήμα του ουκρανικού λαού έχοντας διαπραγματευτεί την αρραγή ανοχή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών δυνάμεων της Δύσης.

Ο αόρατος εκφασισμός....

του Νικου Σκοπλακη, απο την Αυγη...

Η πεποίθηση ότι οι τεχνικές της επικοινωνίας οφείλουν να κυριαρχούν επί της ιστορικής οπτικής και να εγκαθιδρύουν ηγεμονεύουσες αφηγήσεις για τα πολιτικά φαινόμενα αποτελεί το επίκεντρο στην ιδεολογία της σύγχρονης καπιταλιστικής κυριαρχίας. Με αυτόν τον τρόπο διηθείται στον δημόσιο λόγο η χρηστική για τον νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό σημασιοδότηση του ακροδεξιού και του φασιστικού φαινομένου,
απέναντι στην οποία η ιστορία εκβιάζεται να φεύγει με άδεια χέρια. Διότι η συγκεκριμένη σημασιοδότηση αντιστοιχεί σε πλήρη συσκότιση των δομικών παραγόντων και των προϋποθέσεων του εκφασισμού, προκειμένου να επιβάλλεται ως «αρμονική» και «δημοκρατική» η πρόσοψη του Κέντρου, το οποίο έχει επινοηθεί ως βιότοπος διαρκώς ανασυγκροτούμενης κυριαρχίας για την ηγεμονία του νεοφιλελευθερισμού.
Το πήγαινε-έλα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν του εκφασισμού αναπτύσσει αυτή τη στρατηγική της συσκότισης, αφενός ως μονομερή μικροανάλυση επικαιρικών και ιστορικών στιγμών με την τυφλή αποδοχή κατηγοριών έξω από αιτιακές σχέσεις, αφετέρου ως πλαίσιο αναγωγής του φασιστικού φαινομένου στις αντιφασιστικές και ριζοσπαστικές αριστερές δυνάμεις που το καταπολεμούν. Στο μακρο-θεωρητικό ιστορικό επίπεδο εξέλιξης των αντιθέσεων, ο «κεντρώος» ιστορικός αναθεωρητισμός ανέλαβε να υπαγάγει την κατάλυση της νικηφόρας αντιφασιστικής εμπειρίας σε όλες τις μορφές, με τις οποίες μπορούσε να συμμαχήσει γόνιμα η νέα Ακροδεξιά, καθώς λ.χ. τόσο οι «άλλοι καπετάνιοι» όσο και το ιδεολογικό τους οπλοστάσιο υπηρετούσαν τις αναγκαίες ψευδο-αναιρέσεις για την κοινωνική και πολιτισμική της διείσδυση, με όχημα τη μετριοπάθεια του νεοφιλελεύθερου Κέντρου. Στο μικρο-επίπεδο του επικαιρικού, η ίδια μετριοπάθεια συσσώρευσε χαοτικά μια ατέρμονη μετάλλαξη σημασιών, πάνω στις οποίες αρθρώνονταν εύληπτα οι προωθητικές για την Ακροδεξιά αφηγήσεις. Σταθερό τυφλό σημείο γινόταν η όλο και μεγαλύτερη εμπλοκή του έθνους της Ακροδεξιάς με το έθνος του νεοφιλελευθερισμού.

Ποιά αλήθεια αξίζει να ειπωθεί;

του Νικου Σκοπλακη, απο το Red NoteBook...

Η διδακτική τσιτατολογία είναι μια πρωτίστως χειρουργική τέχνη. Κατατέμνει τον λόγο σε αυτοαναφορικές αποφάνσεις, οι οποίες δεν προορίζονται για να ενεργοποιήσουν διαλεκτικά,
αλλά για να παθητικοποιήσουν προς επίρρωση ενός a priori πρωτοκόλλου. Η αξίωση ετεροβαρούς διεύθυνσης κάθε συζήτησης με τα νήματα μιας διδακτικής τσιτατολογίας υφαίνει πρώτα απ’ όλα ένα βαθύ τσουβάλι, μέσα στο οποίο ρίπτονται κατ’ εξακολούθηση η αυτοαναφορικότητα, που σε κάθε συγκυρία απαιτεί τα μονά-ζυγά δικά της, και η κριτική άμυνα της αμφισβήτησής της.
Οι ορθοτόμες αποφάνσεις του εσαεί αυταπόδεικτου δόγματος, που διεκδικούν να είναι πάντα πρώτη και τελευταία λέξη αντιδογματικής αντίληψης, κατορθώνουν έτσι να ξεμυτίζουν σε κάθε περίπτωση στην επιφάνεια των πολιτικών διεργασιών. Δικά τους τα ραπτικά, δικά τους και τα τσουβάλια, γι’ αυτό και η κριτική αμφισβήτηση δέον είναι να στριμώχνεται σαν «κακοθυμία» στον πάτο του τσουβαλιού.
Η διδακτική τσιτατολογία αναλαμβάνει με τη χειρουργική της να καταρρακώνει τον αναστοχασμό, ώστε να παραμένουν διαρκώς εκτός εξέτασης οι θεμελιώδεις προϋποθέσεις που πρεσβεύει στην απονομή ευσήμων ή επιτιμήσεων. Μέσα στα ράκη του αναστοχασμού, σταθεροποιείται η κίνηση του επικοινωνιακού λόγου της και η αυτοανακήρυξή της σε υπέρτερη μορφή πολιτικής ορθολογικότητας. Μυθοποιητικό σύστημα, το οποίο εκβιάζει τη λογικοφανή του συγκρότηση εις βάρος της κριτικής λειτουργίας.

Πέρα απ’ το θολό «Ποτάμι»...

Νικος Σκοπλακης, απο το Red NoteBook...

Μετά τους «58» σε αναζήτηση μιας δυσώνυμα εκσυγχρονιστικής γνησιότητας του νεοφιλελευθερισμού, φύτρωσε η «Ελιά»,
που επιζητεί να αντλήσει δυνάμεις από την καθεστωτική της γλάστρα, για να ακολουθήσει η αντιπολιτική συγχορδία του κιτς.
Η αερόλογη δημαγωγία εμπορευματικού τύπου, η κονιορτοποίηση της πολιτικής σε ιδεολογικοποιημένες συνάψεις με τους ανομοιογενείς κορπορατισμούς της «υγιούς επιχειρηματικότητας», η βουλιμική επιδίωξη να αξιοποιηθούν εκλογικά η επί χρόνια εκπαιδευμένη απόγνωση της εξατομίκευσης, ο πολιτικός αποκλεισμός που με επικοινωνιακές τεχνικές βαυκαλίζει τη στέρηση σε ψευδεπίγραφη αυτάρκεια, η φλύαρη αμηχανία του πολιτικού παροπλισμού που συσπειρώνεται στον θαυμασμό της ιδιωτικής (και τηλεοπτικής) καταξίωσης-όλα τούτα καθίστανται οι θεμέλιοι φθόγγοι της.
Περσόνες που καυγάδισαν για το μερίδιό τους στο κοινό πάπλωμα, αλλά υπήρξαν δραστήριοι συναυτουργοί σε κάθε εκδοχή καθήλωσης της πολιτοφροσύνης και έκαναν την παλιά τους τέχνη κόσκινο για να θεμελιωθούν τα ερείσματα της δημόσιας αλαλίας, σπεύδουν να ηχήσουν μαζί, τάχαμου σαν κελάρυσμα καθολικού ενδιαφέροντος, στην πραγματικότητα όμως σαν φάλτσο πλατσούρισμα από κάδο πλυντηρίου. Δεν είναι, λοιπόν, τυχαίο που ονοματοδότησαν το κοινό τους melting-pot ανατρέχοντας στο υγρό στοιχείο. Η διαφημιστική μετωνυμία, ως (νεο)φιλελεύθερο μέσο της αντιπολιτικής επικοινωνίας, προσαγορεύει σε «Ποτάμι» την παροχή για το ξέβγαλμα και το στύψιμο στον κάδο, την ύστατη εστία εξομοιωτικής συγχώνευσης των πάντων και αποκάθαρσης συσσωρευμένων αδιεξόδων, με απορρυπαντικά την ψυχοσυμβουλευτική των «public relations» και την ψευδόμενη ειρωνεία του τρέντυ κομφορμισμού.

Ουκρανία: οι ναζιστές στην εξουσία (;)

Νίκος Σκοπλάκης, απο το Red NoteBook...

Σε εκτεταμένο ρεπορτάζ τους, αναφέρουν μεταξύ άλλων και τα εξής: Άνδρες των παραστρατιωτικών ομάδων «περιφρούρησης» που φορούν στρατιωτικά κράνη συλλαμβάνουν, συχνά σε συνεργασία με αστυνομικούς, όποιους τους φαίνονται ή τους υποδεικνύονται ως ύποπτοι. Ένας από τους φασίστες φυρερίσκους του «Δεξιού Τομέα», ο Dmitrij Jarosch, δηλώνει ότι είναι στιγμή να διεκδικήσει η «εθνική ιδέα» συμμετοχή στην διακυβέρνηση. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των δύο ανταποκριτών, ο νέος υπουργός εσωτερικών της Ουκρανίας, Arsen Awakow, δήλωσε ότι οι ηγέτες του «Δεξιού Τομέα» θα μπορούσαν να υπολογίζουν σε θέσεις επιρροής σε κεντρικά υπουργεία. Ολόκληρο το ρεπορτάζ στα γερμανικά, εδώ.

Σε αυτό το σημείο, πρέπει να επισημάνω ότι το φασιστικό «Κόμμα της Ελευθερίας», το ακροδεξιό κόμμα του πυγμάχου Κλιτσκό και το κόμμα της αγαπημένης καταχράστριας των ευρωπαϊκών νεοφιλελεύθερων δυνάμεων, Τιμοσένκο, δρούσαν από κοινού εδώ και καιρό. Ένα από τα πολλά κοινά τους αιτήματα ήταν να ανακηρυχτεί και πάλι ο Ουκρανός ναζιστής Stepan Bandera σε «ήρωα της Ουκρανίας», όπως είχε συμβεί κατά την πρώτη διακυβέρνηση Γιούσενκο-Τιμοσένκο. Με αφορμή εκείνη την ανακήρυξη, μάλιστα, η γενική συνέλευση του ΟΗΕ είχε εκφράσει με απόφασή της έντονη ανησυχία για την ραγδαία αναβίωση του φασισμού στην Ουκρανία. Περιέργως ξεχασμένο αυτό τις τελευταίες μέρες!

Κριτική ή θερμομέτρηση;

του Νικου Σκοπλακη, απο την Αυγη...

Κατά την τελευταία τριετία, φαίνεται να έχει σπάσει οριστικά η παλιά συναίνεση του θριαμβεύοντος νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού στην ελληνική εκδοχή του. Ο τρόπος με τον οποίο θα αντιμετωπιστεί στο πολιτικό πεδίο αυτή η εξέλιξη, η εκ μέρους της Αριστεράς αναμέτρηση με τις κοινωνικές σχέσεις στις οποίες βασίστηκε η δυναμική της νεοφιλελεύθερης συναίνεσης και μέσα στις οποίες εξακολουθεί να επιβιώνει λανθάνουσα η δυναμική της θα αποβούν καθοριστικοί παράγοντες για την εξασφάλιση της αριστερής ηγεμονίας ή αντιθέτως για την ανάδυση νέων ολέθριων αντιθέσεων.

Ο «λαός της Αριστεράς», υπαρκτός και δυνητικός, θα κινηθεί μέσα από τις συγκεκριμένες αντιφάσεις είτε ως οργανικά προωθητική δύναμη της αριστερής ηγεμονίας είτε ως εύξεστο και ευτόρνευτο πλήθος στην τροχιά μιας νέας γραφειοκρατικής αφασίας και ενσωμάτωσης. Σε πείσμα μιας επιβίωσης του εστέτ σεκταρισμού, δεν είναι κακό που η κοινωνική - ταξική συμμαχία της Αριστεράς εμφανίζεται με χαρακτηριστικά ταλάντευσης ανάμεσα στο καινούργιο και το παλιό. Κακό, δηλαδή αυτοακυρωτικό για μια αριστερή πολιτική δύναμη, είναι να χειρίζεται αυτά τα χαρακτηριστικά, αντί να οργανώνει πολιτικά και ιδεολογικά τη νέα ιστορική συνείδηση, η οποία θα θεμελιώσει την αριστερή διακυβέρνηση σε επίπεδο πρακτικών και θεσμών.

Μέσα στον πολιτικό φορέα της σύγχρονης ριζοσπαστικής και ανανεωτικής Αριστεράς οφείλει να αναπτύσσεται διαλεκτικά, δηλαδή και συγκρουσιακά, η θεώρηση της πάλης των τάξεων και της αριστερής ηγεμονίας.

Η ευκολία ως μπούμερανγκ

Νίκος Σκοπλάκης, απο την Αυγη...

Σε μια συγκυρία, στην οποία οι πολίτες είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό στερημένοι από τις θεμελιωδέστερες εξουσίες τους, η Αριστερά καλείται να οργανώσει την υπεράσπιση της Δημοκρατίας, αλλά και να αναστρέψει τις τραγικές συνέπειες από τη μνημονιακή διαχείριση. Έλαχε στον ΣΥΡΙΖΑ να αναμετρηθεί στο πολιτικό πεδίο με τις δυνάμεις του νεοσυντηρητικού αυταρχισμού, διεκδικώντας την επάνοδο των κυριαρχούμενων τάξεων στο επίκεντρο της πολιτικής. Εκ των πραγμάτων, η επιτυχία ή η αποτυχία του αφορά όχι μόνο την Ελλάδα, αλλά την ενίσχυση ή αποδυνάμωση της αριστερής ριζοσπαστικής λύσης σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η Αριστερά δεν επιτρέπεται να διεκδικήσει τη διακυβέρνησή της στη ροπή αδρανείας που όρισαν παλαιότερες ματαιώσεις των κυριαρχούμενων τάξεων. Δεν επιτρέπεται να μετεωρίζεται αμήχανα (ή πολυμήχανα) ανάμεσα σε τεχνοκρατικά και αντιπολιτικά δίκτυα, τα οποία επέβαλαν σαν «πολιτική κουλτούρα» το αενάως παρεμφερές, τον αδρό φόβο της παθητικότητας, την υποκατάσταση της σοβαρής πολιτικής ανάλυσης και της επίμοχθης πολιτικοποίησης των κοινωνικών αιτημάτων από υποσυνολάκια, τα οποία αυτοϊκανοποιούνται με τερατωδώς παιδαριώδεις φαντασιώσεις αυτάρκειας και δήθεν απόλυτης γνώσης για τη «διεύθυνση των μαζών». Η αριστερή διακυβέρνηση δεν μπορεί να αρθρωθεί και να εδραιωθεί σαν δίκτυο μικρών θαυματοποιητικών εκπλήξεων, αλλά μόνο απαντώντας εμπράκτως και κάθε στιγμή για τον τόπο στον οποίο ασκείται η δημοκρατία, για τα πεδία όπου αλλάζουν οι κοινωνικοί συσχετισμοί, για τις δυνατότητες που ελέγχουν τις διαιτησίες και επιτρέπουν στην κοινωνική-ταξική συμμαχία της να αλληλεπιδρά στη λήψη των πολιτικών αποφάσεων με το να αναβαθμίζει την πολιτική συνείδηση και τη σημασία της.

Remember, remember the style of pretender...

Του Νίκου Σκοπλάκη, Red NoteBook...

Όλες οι υποβόσκουσες αντιθέσεις και οι αντίρροπες τάσεις πανικού εντός του αυταρχικού μνημονιακού μπλοκ απέναντι στο ενδεχόμενο αριστερής διακυβέρνησης με κοινωνική αυτοδυναμία χρειάζονται έδαφος για να ελιχθούν και να συγκροτηθούν σε προπαγανδιστική διαχείριση, ώστε να σφίγγουν τα κοινωνικά χαλινάρια σε μια κρίσιμη μάζα. Έδαφος κατασκευασμένο αλλά πρόσφορο, ραδιοτηλεοπτικά εντυπωσιοθηρικό και στερεοτυπικό: έδαφος των pretenders.

Oι pretenders αποκρυστάλλωσαν την αγορά, τα νούμερα, τις τράπεζες, τα προνομιακά δάνεια, τα υλικά και κοινωνικά κεφάλαια σε μια επικοινωνία σκληρής ταξικότητας, όπου η εργασία πρέπει να γίνεται ολοένα πιο απαξιωμένη, απροστάτευτη και απογυμνωμένη από δικαιώματα, ώστε το χρήμα να γίνεται πιο ακριβό και να συγκεντρώνεται σε ολοένα λιγότερα χέρια, έξω από οποιονδήποτε κοινωνικό έλεγχο, δίχως επιστροφή στις ανάγκες της δημόσιας σφαίρας. Υποδέχτηκαν τα Μνημόνια με άγρια χαρά, επιφυλάσσοντας στις καταπιεζόμενες τάξεις και τα πληττόμενα στρώματα την ηττοπαθή μνησικακία του κοινωνικού αυτοματισμού, τη γλιτσιασμένη υπερπληροφόρηση του «όλοι ίδιοι είναι», τον φαύλο κύκλο του καβγά για το ποιός κάθε φορά κλάδος εργαζομένων θά’ ναι το σκοινί και ποιός ο κρεμασμένος στην πορεία προς τη συλλογική κατάρρευση. Τα πάντα χωνεύονται σε μια φαντασμαγορία αποκρύψεων και υπερτονισμών, στοργικών συγκαλύψεων και τεχνουργημένων αποκαλύψεων, περιφρουρημένου ψεύδους και αληθοφανούς παραχάραξης, μιας επικοινωνιακά χειραγωγητικής σύγχυσης, η οποία συμπιέζει τα πάντα σε δικαιολογία του κρατούντος και δημιουργεί μια κατευθυνόμενη όραση για τις κρίσιμες στιγμές, τις κρίσιμες καμπές και τις κρίσιμες πρωθυπουργικές τουρνέ ενόψει πιο ύπουλου σερβιρίσματος του επόμενου Μνημονίου.

Ένα μέτρο κρίσης για την Αριστερά

του Νικου Σκοπλακη, απο το Red NoteBook...

Αυτή η επισήμανση έδωσε το έναυσμα στον Φουκώ να παρουσιάσει μα πολύ ενδιαφέρουσα αντίστιξη: «Δεν ξέρω καλά την Αργεντινή. Γνωρίζω λίγο την Βραζιλία. Η κατάσταση εκεί πέρα είναι ιδιαιτέρως περίπλοκη. Διότι είναι απολύτως αληθινό ότι αφενός Βραζιλιάνοι γιατροί συμμετέχουν στις ανακρίσεις που λαμβάνουν μορφή βασανιστηρίων. Δίνουν συμβουλές... Και είναι βέβαιο ότι υπάρχουν ψυχίατροι που συμμετέχουν σ’ αυτό. Πιστεύω πως μπορώ να επιβεβαιώσω ότι υπάρχει τουλάχιστον ένας ψυχίατρος στο Ρίο, ο οποίος είναι σύμβουλος βασανιστηρίων. [...] Και όχι ένας ψυχαναλυτής χαμηλής βαθμίδας, αλλά μία προσωπικότητα που αναφέρεται στις πιο εκλεπτυσμένες μορφές της σύγχρονης ψυχανάλυσης... Από την άλλη πλευρά, είναι απολύτως βέβαιο ότι υπάρχουν εκεί πέρα ψυχαναλυτές και ψυχίατροι που είναι θύματα της πολιτικής καταστολής. Και που έχουν καταφέρει να πάρουν πρωτοβουλίες δράσης στην αντίθετη κατεύθυνση, στην αντιπολίτευση. Επικεφαλής μιας πολύ σημαντικής διαδήλωσης ενάντια στην καταστολή, στη διάρκεια των ετών 1968-1969, βρήκα έναν ψυχαναλυτή από το Ρίο».

Μια παρόμοια αντίστιξη θα μπορούσαμε να εντοπίσουμε και στην εποχή της καπιταλιστικής κρίσης, κατά την οποία η ενοποίηση του πληθυντικού θρυμματισμού της κοινωνίας από τους οργανικούς διανοούμενους του νεοφιλελευθερισμού σε μια ακόμα πιο αυταρχική σύνθεση έρχεται αντιμέτωπη με πρωτοπόρες κοινωνικές αντιστάσεις, οι οποίες απορρίπτουν όχι μόνο τη νεοφιλελεύθερη οικονομική διαχείριση, αλλά και τις ιδεολογικές και κοινωνικές συντεταγμένες της. Τα «ευγενή» κατορθώματα του συστημικού life-style απειλούνται από μια ριζική, δημοκρατική κριτική, η οποία χτυπά κατ’ ευθείαν στον πυρήνα της ψυχοπολιτικής τους διαχείρισης. Το συστημικό life-style γαντζώνεται στα ερείσματά του αναδιατάσσοντάς τα ποικιλοτρόπως, ώστε να πλαγιοκοπήσει από παντού μια δημοκρατική κριτική, η οποία αρνείται να συσσωματωθεί τακτικιστικά στην ιδεολογική στρατηγική του, δεν ενσωματώνει «γεφυροποιές» εννοιολογικές πιρουέτες στον λόγο της και επιδιώκει να απεμπλέξει τις κοινωνικές αναγνώσεις από την κηδεμονία των νεοφιλελεύθερων οργανικών διανοουμένων.

Αυτή η εξέλιξη ενέχει τον μέγιστο κίνδυνο να εκπαιδευτεί στις καταπιεζόμενες τάξεις η δυνατότητα ενός βλέμματος, το οποίο θα συλλάβει την ετερογένεια του ταξικού και του κοινωνικού, καταστρέφοντας την λεπτή και συγχρόνως βάναυση ιδεολογική αρχιτεκτονική του νεοφιλελευθερισμού, επομένως και τα προνόμια των αρχιτεκτόνων αλλά και των μπετατζήδων του. Έτσι, μπορεί να επικρατήσει μια ηγεμονική συγχρονικότητα των κοινωνικών αντιστάσεων, η οποία θα ενοποιήσει τον πληθυντικό θρυμματισμό της κοινωνίας σε μια πραγματική αριστερή διέξοδο με κοινωνική και οικονομική δημοκρατία, όχι λιγότερο και δημοκρατία της γνώσης. Δεν είναι, λοιπόν, καιροί για τέτοια βλέμματα, εξ ου και το συστημικό life-style γαντζώνεται στα ερείσματά του με την πυκνή βία μιας κατασταλτικής πνευματικότητας: ευπρόσδεκτοι και σοβαροί ανακηρύσσονται οι κατασταλτικοί ψυχολογισμοί της ενοχοποίησης, οι φορείς δηλητηριώδους χλεύης για ό, τι απομυθοποιεί το «know-how» της συμπιεζόμενης πολιτοφροσύνης, της απονεύρωσης του ταξικού, της πολιτικής ακύρωσης των καταπιεζόμενων τάξεων. Ευπρόσδεκτοι και σοβαροί συστήνονται οι ζηλωτές, οι μισθοφόροι και οι λογχοφόροι σταυρωτές που κατατεμαχίζουν κάθε εννοιολόγηση και κάθε πολιτισμικά θησαυρισμένη γνώση, ώστε να την επιβάλουν με αδρομερείς συγχωνεύσεις και αποτρόπαιες συρραφές ως «αίρεση», απέναντι σε αυτό που παραπλανητικά, ύπουλα και αυτάρεσκα αποκαλούν «δόγμα», δηλαδή την υπόσχεση κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής χειραφέτησης, με την κοινωνία όχι μόνο όρθια, αλλά και ομιλούσα.

Η γραμμή επαφής αυτής της «αίρεσης» με αυτό το «δόγμα» είναι η πρέσα που ισοπεδώνει τις έννοιες και τα νοήματα σε τέτοιο βαθμό, ώστε τα μεταλλάσσει σε άγραφο χαρτί, το οποίο προορίζεται να απλωθεί ασφυκτικά πάνω από την κοινωνία και τις αντιθέσεις της. Πάνω σε αυτό το χαρτί καλούνται οι φορείς της «κατασταλτικής πνευματικότητας» να γράψουν τον λόγο των συστημικών επιταγών για την κοινωνία, με την κοινωνία φιμωμένη, υποταγμένη, πνιγμένη, παροχετεύοντας τις προσδοκίες της σε ένα νέο αδιέξοδο απομορφωτικής κατάτμησης. Αυτή η πρέσα συμπυκνώνει όλη την τεχνογνωσία του «μηχανικού των ψυχών» (που κανιβαλίζει και με παντοειδείς προβολές το ανάγει στα θύματά του), αλλά και την τεχνογνωσία της, κατά Ρεζίς Ντεμπραί, νεοφιλελεύθερης τηλεοπτικής εικονομίας, η οποία, με μοχλούς τα ακροδεξιά στερεότυπα και τον κοινωνικό δαρβινισμό των τεχνοκρατικών ελίτ, απέκτησε ένα ανεκτίμητο επιχειρησιακό κεφάλαιο για την αναπαραγωγή της δοσμένης εξουσίας. Στο φόντο της καπιταλιστικής κρίσης, μόνο οι απόλυτοι και αυθαίρετοι ορισμοί της κατασταλτικής πνευματικότητας μπορούν να στηρίξουν την κλονισμένη αυθεντία του άρχοντος συνασπισμού, διαμεσολαβώντας την ιδεολογία και την πρακτική της βίας του σε ένα περιβάλλον όπου θα κυριαρχεί η εξατομικευμένη οδύνη, το απολογητικό άγχος, η σιωπηλή διλημματικότητα στη στάση και τη δράση.

Μια εξήγηση που παρακολουθεί την εξέλιξη της κατασταλτικής πνευματικότητας στην Ελλάδα των Μνημονίων, δεν θα μπορούσε να προσπεράσει την κληρονομιά της θατσερικής Αγγλίας. Όχι μόνο επειδή η κατασταλτική πνευματικότητα στην Ελλάδα συναρπάζεται, ομολογημένα ή υπόρρητα, από τις βιοπολιτικές τεχνικές της νεοφιλελεύθερης μητρίδας, αλλά επειδή προσφέρονται παραδείγματα, τα οποία μας βοηθούν να κατανοήσουμε όψεις και πρακτικές των εγχώριων οργανικών του νεοφιλελευθερισμού και του συστημικού life-style. Ο έγκριτος αριστερός δημοσιογράφος, Owen Jones, δημοσίευσε το 2011 μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μονογραφία για τη δαιμονοποίηση της αγγλικής εργατικής τάξης, αλλά και των πρωτοπόρων κοινωνικών αντιστάσεων  και όσων συμβάλλουν στην οργάνωση συναινέσεων υπέρ αυτής της τάξης. Οργανικοί διανοούμενοι του νεοφιλελευθερισμού, δημοσιογράφοι, δημοσιολόγοι, ψυχολόγοι και ψυχίατροι, κοινωνιολόγοι και σκηνοθέτες, με όλες τις υλικές/ιδεολογικές πρακτικές των συστημικών ΜΜΕ, ενθέτουν στερεότυπα μίσους και κοινωνικού δαρβινισμού στον πυρήνα της καρικατούρας που περιφέρουν ως εικόνα των θυμάτων του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού, με όλα τα οχήματα της πολιτιστικής βιομηχανίας, αλλά επίσης χαρακτηρίζουν και ταξινομούν ως κολάσιμη ανωμαλία κάθε ενοχλητική κριτική φωνή.

Σύμφωνα με τον Owen Jones, αυτό το μίσος «είναι κάτι πολύ περισσότερο από σνομπισμός. Είναι ταξικός πόλεμος», ενώ ο, τιδήποτε αντιτίθεται στη διάπλαση εξουθένωσης και διαρκούς καθυπόταξης, «συστηματικά γίνεται θρύψαλα σε εφημερίδες, στην τηλεόραση, στο facebook και στη γενική συζήτηση. Αυτό σημαίνει δαιμονοποίηση της εργατικής τάξης ». Ένα από τα πιο αποτρόπαια παραδείγματα αυτής της δαιμονοποίησης παραδίδεται με την ταινία «Eden Lake» του James Watkins, στην οποία οι κοινωνικά απαξιωμένοι παρουσιάζονται ως ψυχοπαθείς, θέσει και δυνάμει δολοφόνοι ωραίων, φωτογενών και επιτυχημένων εκλεκτών . Το είδος της ψυχιατρικοποίησης που ο Φουκώ ανέφερε ως συνεργό βασανιστηρίων, εμφανίζεται εδώ ως συνεργός ενοχοποίησης, συκοφαντίας και εξευτελισμού.

Στην Ελλάδα πριν από την κρίση, οι οργανικοί διανοούμενοι του νεοφιλελευθερισμού δημιουργούσαν αλυσίδες θαυμάτων για το καταναλωτικό φαντασιακό του ληστρικού εκσυγχρονισμού. Στις σημερινές συνθήκες, οι ίδιοι οργανικοί διανοούμενοι συσπειρώνουν το θεσμικό (και παραθεσμικό) διασκορπισμό τους στη νέα κεντροθέτηση που αποκαλώ κατασταλτική πνευματικότητα. Ο πειθαρχικός χώρος που εγκαθιδρύει, στοχεύει να εντατικοποιήσει στην κοινωνία με το στανιό οργανικές σχέσεις και σαθρές ιεραρχήσεις που εκείνη, με διαβαθμίσεις, όλο και περισσότερο απορρίπτει. Ως προς αυτό, κατασκευάζει αλυσίδες από «ηθικά παίγνια» (εν ου παικτοίς), τα οποία ανασυντάσσουν την κανονικοποίηση, σύροντας στην πρέσα της «αίρεσης» και του «δόγματος» τους «αυθάδεις», οι οποίοι εγκαλούν τους οργανικούς του νεοφιλελευθερισμού για καταστροφική μονοπώληση του πολιτισμού και της δημόσιας συζήτησης, δηλαδή για τον αποκλεισμό των καταπιεζόμενων τάξεων από οποιαδήποτε δυνατότητα κοινωνικού ελέγχου και συμμετοχής στην πολιτική.

Με εντατικό και εξαντλητικό ρυθμό προσπαθούν, όπως οι Άγγλοι ομόλογοί τους παραπάνω, να παρουσιάσουν το διεφθαρμένο, εκφασιστικό και ολιγαρχικό πεδίο εξουσίας τους σαν ένα αναγκαίο «δωμάτιο πανικού». Όσες/-οι διεκδικούν τα δημοκρατικά και κοινωνικά δικαιώματά τους, ευτελίζονται σε στίφη με μαχαίρια στα δόντια: η ζωντανή και ενδυναμωμένη ταξική και πολιτική συνείδηση θα καθιστούσε άχρηστους τους τηλεοπτικούς και διαπλοκογραφικούς διαύλους της κατασταλτικής πνευματικότητας, θα την σάρωνε, απογυμνώνοντας τους ενοχοποιητικούς ψυχολογισμούς της. Γι’ αυτό, οι θεράποντες και οι θεραπαινίδες της χαρακτηρίζουν και ταξινομούν κάθε μορφή κοινωνικής αφύπνισης (πρωτογενή ή ώριμη) σαν εγκληματική και κολάσιμη ανωμαλία: οι καταπιεζόμενες τάξεις είθισται να διδάσκονται πρώτα τι πρέπει να καταλάβουν. Η άρνηση αυτού του έθους συνεπάγεται στιγματισμό και χρήση λάσπης-δεν μπορεί, κάτι από τον ακτινωτό και μιντιακό καταιονισμό ασυναρτησιών θα πιάσει (ή θα εκβιάσει). Άλλωστε, μόνο στο φόντο της άβουλης μάζας μπορεί να λάμπει το (φικτίβ) πνεύμα και μόνο όσο οι κοινωνικά πληττόμενοι ζουν ή πεθαίνουν στα πόδια της καλής θέλησης των πλουσίων, θα μπορούν να εξαργυρώνουν οι οργανικοί του νεοφιλελευθερισμού αυτό που ξέρουν να κάνουν καλύτερα: να κοινωνικοποιούν ημιμορφωτικά τον οίκτο, τη μιζέρια, την ενοχοποίηση και τον διασυρμό υπέρ πριγκίπων και πριγκιπισσών από τις ανθηρές εργολαβίες του παντός.

Είναι φθινόπωρο του 2013: Abyssus abyssum invocat, και οι τεχνικές της δαιμονοποίησης δεν μπορούν παρά να καθιστούν πιο αδίστακτο και αποκρουστικό τον μνημονιακό νεοφιλελευθερισμό όσο επικαθορίζουν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, τη δημόσια συζήτηση. Η κοινωνική συμμαχία της Αριστεράς θα εκφραστεί αποτελεσματικότερα, θα επεξεργαστεί πολιτικά υποδείγματα ή έστω θα κατορθώσει να βιωθεί οσοδήποτε ως συλλογικότητα, μόνον εφόσον κατοχυρώνει και διευρύνει το πολιτικό της έδαφος στον απόλυτο αντίποδα αυτών των τεχνικών. Πολλές, ναι, πολλές τέτοιες τεχνικές συρρικνώνουν ή απειλούν την κοινωνική κίνηση για αριστερή διέξοδο. Ο βαθμός απόκρουσής τους θα είναι το μέτρο κρίσης για την Αριστερά.

«Αμολάτε τους!»

του Νικου Σκοπλακη απο το Red NoteBook...
«Ενώπιον του βλέμματος των φασιστών δεσποτών, το οποίο περιπλανιέται, όπως είδαμε, πάνω από χιλιετηρίδες, είναι η διαφοροποίηση των σκλάβων, που κατασκεύασαν τις πυραμίδες από κυβόλιθους, και των προλεταριακών μαζών, που μπροστά στον φύρερ οι ίδιες σχηματίζουν κυβόλιθους πάνω στις πλατείες και τα πεδία ασκήσεων, μια διαφοροποίηση που εξαφανίζεται».

Αυτά έγραφε ο Βάλτερ Μπένγιαμιν το 1936. Και όπως υπογραμμίζει ο Κλάους Τέβελαϊτ, με αναφορά στο προηγούμενο απόσπασμα, το δεσποτικό βλέμμα, το βλέμμα του κυρίαρχου, το «Herrenblick», που αναδύεται σε δυναμικό κινητήρα του φασισμού,  υπάρχει στην εκμεταλλευτική συνθήκη πριν από τον φασισμό. Αυτό το εκπραγματισμένο σύνθεμα, το χυτό κουβούκλιο που παγώνει αυθαίρετα τις κοινωνικές διεργασίες, το αυταρχικό πήγμα του ρευστού γίγνεσθαι της δημοκρατίας είναι το κατ’ εξοχήν στοιχείο μόχλευσης του εκφασισμού και των ολιγαρχικών εκτροπών που τον περιέχουν, τον ανασυγκροτούν και τον προσημαίνουν. Συνιστά ιεραρχική διάταξη στρεβλωτικών εξιδανικεύσεων και χειριστικών συκοφαντιών για να διαμορφωθεί ως κλίνη μετάλλαξης των πολιτών σε άμορφη ύλη και κοίτη διοχέτευσής τους για στερεοποίηση σε ανθρώπινους κυβόλιθους μαζικής χειραγωγίας.

Ο Μπαλζάκ και ο Σταντάλ στο νεοφιλελεύθερο σήμερα...

Του Νίκου Σκοπλάκη, απο το Red NoteBook...

Ήταν μεγάλη η κατακραυγή εναντίον της τυραννίας των αριστοκρατών, σήμερα η κατακραυγή απευθύνεται στην τυραννία των χρηματιστών», έγραφε ο Μπαλζάκ το 1844 στο μυθιστόρημα Les Paysans («Οι Χωρικοί»). Ο Μπαλζάκ, αλλά και ο Σταντάλ, δεν έζησαν τις μεγάλες καπιταλιστικές κρίσεις του 20ου και του 21ου αιώνα. Γνώριζαν, όμως, πολύ καλά τις χρηματοπιστωτικές κρίσεις του 1813 και του 1827 (ο Μπαλζάκ, μάλιστα, πρόλαβε να ζήσει και εκείνη του 1847), με τις οποίες ο καπιταλισμός εδραιωνόταν ως τρόπος παραγωγής, πολιτικής διεύθυνσης, ιδεολογικής και κοινωνικής επικυριαρχίας.
Το 1848, ο Μπαλζάκ ολοκλήρωσε το βιβλίο Envers de l’histoire contemporaine («Η άλλη όψη της σύγχρονης ιστορίας»), όπου περιγράφει πώς πολυεδρικοί τραπεζικοί οίκοι διοργάνωσαν ανεπίληπτες κερδοσκοπίες, αναδιατάσσοντας το πεδίο της πολιτικής εξουσίας και νομιμοποιούμενες σε αυτό, για να καταγάγουν «πελώρια κέρδη επί των πρώτων εθνικών δανείων της Παλινόρθωσης». Συνειρμικά, έθετε δύο ενοχλητικά ερωτήματα: Εις βάρος ποιών, παρακαλώ, αποκομίζονται αυτά τα «πελώρια κέρδη»; Ποιοί πληρώνουν, σε τελική ανάλυση, τα «πελώρια κέρδη» που πραγματοποιούν οι τραπεζικοί οίκοι επί του εθνικού δανεισμού;

Αφηγούμενος τους ανταγωνιστικούς, αλλά επί της ουσίας συμπληρωματικούς σχεδιασμούς των τραπεζιτών-κερδοσκόπων (με εμβληματικό μεταξύ τους τον βαρώνο-τραπεζίτη-αδίστακτο κερδοσκόπο Frédéric de Nucingen), ο Μπαλζάκ είχε στην πραγματικότητα παρουσιάσει από το 1838 το συστηματικό περίγραμμα μιας απάντησης: Η ανάγνωση του μυθιστορήματος La Maison Nucingen («Ο οίκος Νυσανζέν») θα μάς βοηθούσε να αντιληφθούμε καλύτερα, μέσα από τις πυκνές διαλεκτικές εικόνες του, πώς οι κερδοσκοπίες, οι απανωτές χειραγωγήσεις και οι «άμεμπτες» μοχλεύσεις συναρθρώθηκαν στην κατοχύρωση του πολιτικού πεδίου της κοινωνικής τους κατίσχυσης, δηλαδή σαν θεσμοποιημένο χρηματοκιβώτιο, ώστε να σωρεύεται το χρήμα ως προνόμιο των μερίδων και των συμμάχων της άρχουσας τάξης.

Είναι κι ο Καβάφης του «success story»;

ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΣΚΟΠΛΑΚΗ*, απο την Αυγη...

O καβαφικός στίχος καλείται να διακοσμήσει τα άχαρα τοιχώματα του λεωφορείου - μπας και πλατύνουν ή ανεβούν σε ύψη «πνευματικά»; Πρέπει, όμως, πρώτα να κατακυρωθεί σε μια μεταπολιτική θέαση, η οποία, ως εξ ορισμού «αντικειμενική», επιδιώκει να μαστορέψει το ποιητικό συγκείμενο στα μέτρα της, έτσι ώστε στα τοιχώματα του λεωφορείου να πλαταίνει και να υπερυψούται το ιδεολογικό «success story» μέσω Καβάφη.
Δεν ξέρω σε ποιον βαθμό ισχύει η διαπίστωση του Κ.Θ. Δημαρά, δηλαδή ότι η προσφυγή του Καβάφη στην Ιστορία προσδιορίστηκε «από το δράμα μιας ψυχής που θέλει να εκφράσει τα αισθήματά της, αλλά φοβάται την κρατούσα τάξη και τα κρύβει». Υποψιάζομαι, πάντως, ότι μια πολύ συγκεκριμένη κρατούσα τάξη στο δικό της δράμα φοβάται και κρύβει την κειμενική μήτρα και τη νοηματική συνοχή του ποιήματος «Εν μεγάλη ελληνική αποικία, 200 π.Χ.»: με συγκολλητικές παραγραφές κρατά δυο στίχους, οι οποίοι, ως προσδοκία μιας τάξης λιγότερο ή περισσότερο διαθέσιμης στη μνήμη του επιβάτη-αναγνώστη, παρουσιάζουν τον Καβάφη σαν στοιχειοθέτη των αυτονόητων στην τρέχουσα σοφία του «success story», σαν αβρόχοις ποσίν επίκληση των οικείων κοινών τόπων. Υπεροψία και μέθη με έναν τρόπο, προσαρμογή του Καβάφη στον χρηστικό διδακτισμό μεταπολιτικών συνθημάτων με άλλον τρόπο. Και με πολλούς τρόπους, τρέμε Όργουελ! Αν η διακοσμητική απομόνωση δύο στίχων της «Αποικίας» οδηγεί τους ανίδεους της ποιητικής λειτουργίας σε μια μηχανική, διοικητική και ουσιαστικά εκβιασμένη ανάγνωση, τόσο το χειρότερο για την ποιητική λειτουργία και για την ανάγνωση. Με αυτή την έννοια, το λεωφορείο με τα καβαφικά θραύσματα συνιστά εύγλωττη πραγματεία για το πώς πρέπει να τρώγεται η ποίηση και για το πώς πρέπει να διακοσμεί τις μαζικές μεταφορές στους καιρούς του «success story».
Είμαι σίγουρος ότι πολλοί και πολλές θα αντιτάξουν με ειρωνικό μειδίαμα ότι δεν τρέχει και τίποτα. Μάλλον είναι οι ίδιοι που έσπευδαν το 2009 να διαβεβαιώσουν εκτός ποιητικού συγκείμενου ότι ο Σολωμός δεν εννοούσε τη βία, αλλά τη βιασύνη (το είχε αποδείξει και ο γνωστός συγκριτολόγος Γιώργος Καρατζαφέρης). Απολύτως συνεπές, λοιπόν, να θεωρούν πως η επίσης εκτός ποιητικού συγκειμένου μεταβολή της βιασύνης του καβαφικού ποιήματος σε βία είναι ορθή και γόνιμη. Τέτοια γονιμότητα γεννάει την προοπτική των πολιτικών και κοινωνικών συμμαχιών του «success story» σαν ορθοφρονούσα σύνθεση θραυσμάτων επιφανείας.

Και ο εκφασισμός, κύριε;

του Νικου Σκοπλακη, απο το Κοκκινο Σημειωματαριο...

Το παιδί μίλησε! Μετά από χρόνια, ο Κουβέλης θυμήθηκε ότι δεν υπάρχει "βία" γενικώς και αορίστως, αλλά "εκφασισμός", με ό,τι ο όρος αυτός συνεπάγεται κοινωνικά και πολιτικά. Φυσικά, δεν είπε κουβέντα για την θεσμοποιημένη και επίσημη ακροδεξιά, μέσα στην οποία διαμορφώθηκαν η ανοχή και η συνέργεια υπέρ της ναζιστικής συμμορίας. Φυσικά, όπως και πάρα πολλοί άλλοι που ανακάλυψαν σήμερα το πρωί τον εκφασισμό, δεν αναφέρθηκε καθόλου στις πολύτροπες διασυνδέσεις των ναζιστών με μηχανισμούς του κράτους και τους στεγανούς λαβυρίνθους που επέτρεπαν τη διάδοση, τη χρηματοδότηση και την ατιμωρησία του ναζιστικού μορφώματος. Είναι πολύ δυσάρεστο για την πολιτική και επικοινωνιακή τακτική εκείνων που προέβαιναν σε απαράδεκτες, ανιστόρητες εξισώσεις και συγκαλυπτικούς συσχετισμούς, να μιλήσουν επί της ουσίας ΠΩΣ η ναζιστική συμμορία (που επισήμως ανάγεται στα 1987) απολάμβανε άνεση κινήσεων και εγκληματικών ενεργειών.

Η Αριστερά, διότι είναι η μόνη πολιτική δύναμη που μπορεί να το κάνει, οφείλει να επιμείνει στην αποκάλυψη όλων των πτυχών της κρατικής και παρακρατικής διασύνδεσης, στην επιφάνεια της οποίας διογκώθηκε η ναζιστική σπείρα. Η Αριστερά οφείλει να αποτρέψει την επικοινωνιακή διαχείριση της υπόθεσης με όρους "συγκλονιστικής" συγκάλυψης και αναδιάταξής της σε καινούργιες λεωφόρους εκτροπών, για να οδηγήσουν στην κυβερνητική επιβίωση του μνημονιακού νεφελώματος και στην προεκλογική διαφήμιση του κράτους έκτακτης ανάγκης (με τον Βορίδη, τον Πλεύρη και τους λοιπούς συγγενείς πλήρως αφομοιωμένους στο εσωτερικό του).

Κατασταλτική πνευματικότητα...

του Νικου Σκοπλακη, απο την Αυγη...
Οι οργανικοί διανοούμενοι του νεοφιλελευθερισμού καθιέρωσαν μια κεντρική πολιτισμική λειτουργία για κοινωνικό έλεγχο και κοινωνική κατανάλωση: ότι η «μάζα είναι μια μάζα χειρισμών». Και επειδή καμιά γενική πίστη στρατιωτικού τύπου δεν μακροημερεύει χωρίς τη μεταφυσική της έκδοση, αυτή η κεντρική πολιτισμική λειτουργία του νεοφιλελευθερισμού υπερασπίζεται την ηγεμονία της ως «πνευματικότητα» τώρα που άρχισαν τα δύσκολα, τα σύνθετα και τα τρικυμιώδη. «Δεν χρησιμοποιούν, σήμερα όπως και χθες, τη δημοκρατική κόπωση, τη ναυτία απέναντι στο κενό, τη σύγχυση απέναντι στην παραλυσία σαν προσχήματα για μια νέα ιστορική κατάσταση έκτακτης ανάγκης, η οποία απαιτεί έναν καινούργιο καταπιεστικό αυταρχισμό, ενοποιητικό των ανθρώπων που έγιναν πελάτες και καταναλωτές ενός συστήματος, μιας αγοράς, μιας συγκεντροποιημένης περιστολής;», είχε αναρωτηθεί ο Μανουέλ Βάσκεθ Μονταλμπάν το 1995, σχετικά με την «πνευματικότητα» του νεοφιλελεύθερου συντηρητισμού.
Κατά την προηγούμενη εικοσαετία, η μάζα χειρισμών συμπεριλάμβανε μεσσιανικούς μύθους καταναλωτικής δικαιοσύνης, επικολυρικές εγκλήσεις και techno-μποέμ ζωγραφιές μιας θολής κληρονομιάς που έπρεπε να εγγραφούν στην πολιτιστική βιομηχανία, οράματα και θαύματα ανάτασης, τα οποία «κάποια στιγμή» θα έβρισκαν κι αυτά τα καψερά τη δικαίωσή τους, κάπου στο βάθος της γραμμικής προόδου, του μη-χοίρου που γι' αυτό ήταν βέλτιστος, του «πρώτ' απ' όλα να κάνουμε καλά τη δουλειά μας». Τώρα που το πρωτογενές δημοκρατικό αίτημα και η κοινωνική δυσαρέσκεια κουρταλούν απαγορευμένες θύρες, δεν αρκεί ο μυθολογικός χαρακτήρας για να παραμείνει η μάζα «μάζα χειρισμών». Οι χειρισμοί πρέπει να αποκτήσουν κατασταλτική λειτουργία.

Χωρίς εισιτήριο...

Του Νίκου Σκοπλάκη, απο το Red NoteBook...

Ο νεοφιλελεύθερος μισεί τους φτωχούς.
Ο νεοφιλελεύθερος μισεί αυτούς που θέλουν να ζήσουν, ενώ το σύστημα έχει αποφασίσει αλλιώς.
Ο νεοφιλελεύθερος μισεί τα ανθρώπινα λάθη.
Ο νεοφιλελεύθερος μισεί την στιγμή αδυναμίας. Ο νεοφιλελεύθερος αγαπά τις σύνθετες κλοπές.
Ο νεοφιλελεύθερος αγαπά τον μαζικό καταναγκασμό. Ο νεοφιλελεύθερος αγαπά τα μεταξωτά βρακιά και τους επιδέξιους κώλους.
Ο νεοφιλελεύθερος θέλει μια τάξη ξερή σαν το τομάρι του.
Ο νεοφιλελεύθερος εκθειάζει το input του θανάτου και περιγελά το output των νεκρών.
Ο νεοφιλελεύθερος ενδιαφέρεται για την υγεία του Χριστοφοράκου, αλλά όχι για την υγεία του Γιάννη. Ο νεοφιλελεύθερος είναι οπαδός της ευγονικής με εισοδηματικά κριτήρια.
Ο νεοφιλελεύθερος προσεύχεται για την δικτατορία του κυκλικού επιχειρήματος.
Τελικά, ο νεοφιλελεύθερος είναι απλοϊκός, με όλη την απλοϊκότητα του τυράννου: Χωρίς δικαιοσύνη ναι, αλλά όχι και χωρίς εισιτήριο!

Homo Neoliberalis: Έργα και Ημέρες...

του Νικου Σκοπλακη, απο το Κοκκινο Σημειωματαριο...

Aνώτατος βαθμός του αλλοτριωμένου ανθρώπου στις μέρες μας πρέπει να θεωρείται ο homo neoliberalis. Στις άσπιλα συστημικές δοξασίες του, οι οποίες επιχειρούν να αναχθούν από προπαγανδιστική διδασκαλία σε έγκυρη γνωσιοθεωρία, η δημοκρατική πρωτοβουλία, η ενεργή πολιτική συμμετοχή, τα συνδικάτα, η υπεράσπιση του δημόσιου χώρου διαβάλλονται ως εγγενής αποσταθεροποίηση, αν όχι ως θεομηνία. Για τον homo neoliberalis, η νομιμοποιητική συναίνεση μπορεί να συγκροτηθεί μονάχα μέσα σε διαδικασίες και συσχετισμούς πολιτικού αποκλεισμού, κοινωνικού παροπλισμού, ετερόφωτου αυτοαποκλεισμού. Οι κληρονομιές της αντιδιαφωτιστικής ακροδεξιάς ανακαλούνται στο ιδεολογικό συντακτικό του, τώρα που έπαψαν να θάλλουν η αμέριμνη εξιδανίκευση και ο παρορμητικός εμπειρισμός των «αλάθητων αγορών», για να αναδιαμορφώσουν αυταρχικά την κοινωνία μέσα σε ένα παραθεσμικό κέλυφος δίχως το παραμικρό δημοκρατικό περιεχόμενο. Μια συνθήκη στην οποία οι «ελίτ», δηλαδή οι πολιτικοί και ιδεολογικοί λειτουργοί του άρχοντος συνασπισμού, θα μπορούν να αναπαράγουν την νεοφιλελεύθερη κυριαρχία σε όλο το φάσμα των κρατικών βαθμίδων, των μηχανισμών και παραμηχανισμών.

Σε μοναδική αποδεκτή σχέση ή «ανάδραση» των κυριαρχούμενων τάξεων με τον άρχοντα συνασπισμό αναδεικνύεται για τον homo neoliberalis η αποδοχή των προϋποθέσεων της παθητικότητας, η δεσμευτική για την αντίληψη αντιδημοκρατική δοξασία ως «φυσική κατάσταση», ως ένα συμβολικό κεφάλαιο που κατέχεται, εκταμιεύεται, επενδύεται και εξαπλώνεται κοινωνικά, ορίζοντας τις πρακτικές του στην κλίμακα της καθημερινότητας. Κι αυτό που διακυβεύεται στην κλίμακα της καθημερινότητας είναι το να σκεφτόμαστε την «αλήθεια» με όλους τους όρους της νεοφιλελεύθερης πεποίθησης, έτσι ώστε να κατοχυρώνεται ακόμα και η πιο σκοταδιστική δοξασία ως αυτονόητο διάβημα. Με όχημα τη διαβόητη «άμεση» θέαση των πραγμάτων, ο homo neoliberalis ανακαλεί τη βιαιότητα του ακροδεξιού ανορθολογισμού και του ολιγαρχικού υποδείγματος για να μην χειραφετηθεί η ορθολογική πολιτική και κοινωνική διαβούλευση από ό, τι ο εκείνος θεωρεί μη παραιτήσιμο υλικό του στην κλίμακα της καθημερινότητας, στον εμπειρικό κόσμο.

Γίνεται, λοιπόν, κατανοητό γιατί λ.χ. κάποιος κύριος ονόματι Ηλίας Κανέλλης αποκάλεσε «βλακώδη φανατισμό» την «αίσθηση ότι όλοι είναι δυνάμει παράγοντες της δημόσιας ζωής». Η αφοσίωση του εν λόγω στους βασιλικούς άνδρες, τους μνημονιακούς επαΐοντες και τους κυβερνητικούς τεχνοκράτες τον οδήγησε στο όρος Σινά της συστημικής ιδεολογικοποίησης, όπου κάθε άλλο παρά μόνος είναι, κι από όπου κατέρχεται ιερατικά, κρατώντας τους κώδικες με την ολιγαρχική ψευδοθεωρία του μερικού και καθολικού ελέγχου της κοινωνίας για την επέκταση των ευκαιριών κατίσχυσης. Σίγουρα σε αυτή τη διαδρομή ουδείς homo neoliberalis συναντήθηκε με τον Πρωταγόρα, ο οποίος διακήρυττε ότι η πολιτική αρετή είναι υπόθεση όλων και κανείς δεν επιτρέπεται να θεωρηθεί αναρμόδιος σε αυτήν. Καθώς, όμως, η σκοπιμότητα που τους επιτρέπει να παραμένουν σταθεροί είναι η σκοπιμότητα που διέπει το τυφλό δόγμα της ανάθεσης, ακόμα κι αν τον συναντούσαν, θα τον αντιπαρέρχονταν συνοπτικά ως ψηφοφόρο του ΣΥΡΙΖΑ.

Τέτοια και άλλα παραδείγματα καταδεικνύουν πώς ο homo neoliberalis μετατοπίστηκε προς πρακτικές και συμπεριφορές που προσιδιάζουν στην ακροδεξιά. Ο τρομοκρατικός ετεροφωτισμός της κοινωνίας, για να παραμένει σε θέσεις αδράνειας και παραίτησης ή για να προσχωρεί σε αντιλήψεις υποταγής, πηγάζει από ένα είδος αυτοσκηνοθετημένης αθανασίας. Είναι θρασυδειλία και ταυτοχρόνως ύβρη. Φαντασιώνεται ότι η πολιτοφροσύνη θα ρευστοποιείται εις το διηνεκές σε άμορφη ύλη, προσαρμοζόμενη στο υπαγορευμένο, περιοριστικό, αντιδημοκρατικό τυπικό για να προστατεύεται η νεοφιλελεύθερη κυριαρχία από την αποσύνθεση. Η προγραμματική και μεταρρυθμιστική αγόρευση του homo neoliberalis αδυνατεί να αποκρύψει την κατεύθυνση μιας συσχετιστικής αντίληψης, που αντιλαμβανόμενη τη νομιμότητα με ακροδεξιές διαμεσολαβήσεις θεωρεί τις ολιγαρχικές αναβιώσεις ως νομιμότητα.

Γι’ αυτό, η συστημική θεωρία του homo neoliberalis πασχίζει να καταργήσει και  να εξοβελίσει τους ιστορικούς χρόνους, συντηρώντας στην κλίμακα της καθημερινότητας την αδυναμία να κατανοηθεί η Ιστορία ως κοινωνική κίνηση. Η τεχνοκρατική κυρίαρχη γνώση του homo neoliberalis αποπειράται να αποσμικρύνει όσες επιστημονικές προσεγγίσεις αναδεικνύουν τις δυναμικές διαδικασίες που κρατιούνται παγωμένες μέσα στις στατικές συνθέσεις της νεοφιλελεύθερης μεταφυσικής. Η ενδογενής αλλαγή δια της εκδίπλωσης των κοινωνικών αντιθέσεων και των ταξικών συγκρούσεων αποσιωπάται, διαστρέφεται, εξαφανίζεται ως δια μαγείας. Η εξιστορικευμένη μαγεία στηρίζεται δομικά στη μοναδολογική ερμητικότητα, καταναγκάζει στην αντίληψη της μεταβολής με όρους εξωγενούς επακόλουθου: Οι «εσωτερικοί εχθροί», οι «κουκουλοφόροι» με τα χαϊδεμένα αυτιά, οι εξωγήινοι αναρχικοί, οι κακομαθημένοι «προνομιούχοι» σε διατεταγμένη υπηρεσία κατασκευάζονται για να περισταλεί η ιστορική-κριτική ερμηνεία σε υστερικό και υστερόβουλο αφορισμό. Καμιά τεχνική δεν θα μπορούσε να είναι περισσότερο συσχετιστική: Η εξωτερικότητα αυτής της τεχνοκρατικής, ψευδο-ιστορικής γνώσης ως προς την κοινωνία μεταφέρεται σ’ αυτή με τις ιδιότητες εύπλαστου λαϊκιστικού δόγματος, εξασφαλίζοντας ότι η σύνθεση του γεγονότος με το εξηγητέο δεν θα αποστεί ούτε στιγμή από τον συστημικό τρόπο οργάνωσης της δημόσιας συζήτησης για το κοινωνικό ζήτημα. Άλλωστε, ο homo neoliberalis απεχθάνεται ό, τι πολυπρισματικά φωτίζει το πλέγμα συμφερόντων και εξουσίας και μεθοδολογικά ορίζει πως αυτό μπορεί με συγκεκριμένο τρόπο να αναλυθεί.

Επομένως, δεν είναι τυχαίο ότι ο homo neoliberalis, με τις ποικίλες επικοινωνιακές εκδοχές του, προσλαμβάνει το παρελθόν υπό τη γενική κατηγορία μιας εξυπηρετικής ανορθολογικότητας. Κομματιάζει τις ιστορικές διεργασίες, ονομάζοντας αυτόν τον ακρωτηριασμό «κατανόηση του παρελθόντος» και φορτίζοντάς τον έτσι, ώστε η συγκεκριμένη «κατανόηση» να υποκλίνεται ασμένως στο κοινωνικό και πολιτικό status quo και την κανονιστική ισχύ του. Η πολύπλοκη πραγματικότητα που εξετάζεται στο ημίφως της αυτονομιμοποιούμενης ψευδοθεωρίας καθιστά ιδιαιτέρως επίκαιρο αυτό που είχε πει ο W. Dilthey: «Ο στόχος που θέτουμε για το μέλλον, καθορίζει τη σημασία που έχει για μας το παρελθόν». Σύμφωνα με τους στόχους κυριαρχίας που έχει θέσει ο  homo neoliberalis, το παρελθόν πετσοκόβεται σε διαφορετικού εύρους μέρη, τα οποία αλληλοεπικαλύπτονται σαν μανδύας, περιβάλλοντας την παραμορφωμένη συνείδηση στο παρόν.

Δεν είναι, πάλι, τυχαίο ότι ο  homo neoliberalis μόχθησε να προσδώσει ιστορικό κύρος στις ολιγαρχικές αναβιώσεις και τις ακροδεξιές διαμεσολαβήσεις της αντιδημοκρατικής του εμβάθυνσης. Λ.χ., στην Γερμανία, η περί τον Rainer Zittelmann ομάδα βρήκε στον Χίτλερ έναν «εκσυγχρονιστή», του οποίου ο εκσυγχρονισμός εγκαθίδρυσε μια «μεταπολιτική κοινωνία». Ήταν περίπου την ίδια εποχή που ο Alain Minc δήλωνε: «Ο καπιταλισμός δεν μπορεί  να καταρρεύσει, είναι η φυσική κατάσταση της κοινωνίας. Η δημοκρατία δεν είναι φυσική κατάσταση της κοινωνίας. Η αγορά είναι». Στα καθ’ ημάς, ο Στάμος Ζούλας θα το διατύπωνε ως εξής: «Το Σύνταγμα αναγνωρίζει τη “λαϊκή κυριαρχία”. Αυτή, όμως, είναι παντελώς ασύμβατη, αλλά και ιδιαίτερα επικίνδυνη, όταν ταυτίζεται με τη λαϊκή ανευθυνότητα». Ή όπως θα το έθετε επιγραμματικότερα ο Στ. Κασιμάτης, «οφείλουμε ένα μεγάλο “ευχαριστώ” στην Χρυσή Αυγή».

Η χειραγώγηση σημείων και συμβόλων όπως και η εξουθένωση των εννοιών από τον homo neoliberalis επιβεβαιώνουν πλήρως αυτό που είχε γράψει ο Αντόρνο: «Ταίριαζε πάντα στα σχέδια των κρατούντων όταν η κατάντια των μαζών λόγω του ρόλου που επιφυλάσσουν οι ίδιοι σε αυτές χρεωνόταν στον λογαριασμό των ίδιων των μαζών». Διότι τα ασφυκτικά προτάγματα του homo neoliberalis είναι πολύ χειρότερα από ένα «preaching to the saved».

Ο δικός μας ορίζοντας...

του Νίκου Σκοπλάκη, απο την Αυγη...

«Για να είναι δίκαιη, δηλαδή για να έχει λόγο ύπαρξης, η κριτική πρέπει να είναι μεροληπτική, πολιτική, δηλαδή διατυπωμένη από μια αποκλειστική άποψη, αλλά από την άποψη που διανοίγει τους περισσότερους ορίζοντες», επεσήμαινε ο Μποντλέρ στο κείμενό του «Salon de 1846 aux bourgeois, I». Υπό αυτό το πρίσμα, λοιπόν, ο ΣΥΡΙΖΑ ενοχλεί, διότι εισηγείται την αναγκαιότητα «μεταβολής ορίζοντα» ενάντια σε ένα κοινωνικό και οικονομικό πρότυπο,
στο οποίο κυριαρχούν η ανεργία, η ερείπωση των υποδομών, η καταστροφή των δημοκρατικών δικαιωμάτων και του περιβάλλοντος, η ύφεση, η δυστυχία και η φτώχεια για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους. Επιπλέον, ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να διευρύνει τη δυναμική του μόνο εφόσον θέτει με συνέπεια και διάρκεια την αναγκαιότητα εγκαθίδρυσης του ορίζοντα που μεροληπτεί υπέρ της κοινωνίας, υπέρ ενός προτύπου, το οποίο θα διαμορφώσουν οι πολλαπλά στερημένοι, οι πολίτες που δεν είναι απλοί θεατές των κοινωνικών διεργασιών, τα κοινωνικά στρώματα που έχουν απορρίψει κάθε εκδοχή νεοφιλελεύθερης διαχείρισης, αναζητώντας επώδυνα και αντιφατικά έναν καινούργιο βηματισμό. Γραμμή άμυνας για τον ορίζοντα του νεοφιλελεύθερου αυταρχισμού είναι η ψευδομανής πρόσμειξη της μικροαστικής παραδοσιοκρατίας, του μεγαλοαστικού κοινωνικού δαρβινισμού, του ακροδεξιού εθνοφυλετισμού και του εθνικόφρονος κιτρινισμού. Συγκολλήσεις θνησιγενείς, οι οποίες, ωστόσο, προωθούν για ένα κρίσιμο διάστημα την καθήλωση των συνειδήσεων στις συνιστώσες του συστημικού ιδεολογικού λόγου και αναδιαρθρώνουν τις ομόλογες πρακτικές κυριαρχίας. «Οι ξεπερασμένες ιδέες πεθαίνουν δύσκολα και άσχημα, βρυκολακιάζουν», έλεγε ο Άγγελος Ελεφάντης. Το ότι, λ.χ., οι κ.κ. Καλύβας και Μαραντζίδης εξιστορικεύουν τη «θεωρία των άκρων» και ο κ. Μεϊμάρογλου λιβελογραφεί σκαιά εναντίον του Αλ. Τσίπρα δεν είναι συμπτώματα ιδιωτικής παθολογίας, αλλά συνεκτική ιδεολογική πρακτική στράτευσης. Ο Heinrich Böll είχε γράψει το 1977 ότι «μεγάλη είναι η ευθύνη των επαϊόντων των επιστημών του ανθρώπου, που άφησαν να γίνει η ισοπέδωση: κομμουνισμός-αναρχία-τρομοκρατία». Ο κ. Γιανναράς δεν τον συμμερίζεται, διότι οι δικές του ανησυχίες εγγράφονται αποφασιστικά στην αμυντική στρατηγική του βρυκολακιασμένου και εθνοπρεπούς συστημικού μπλοκ.
Η άλλη όψη αυτής της συστημικής ιδεολογικής άμυνας είναι μια δήθεν έκφραση ενδιαφέροντος για την Αριστερά, κατά την οποία επιδιώκεται η ισοπεδωτική συστοιχία των απολύτως συγκρουόμενων ρημάτων «οργανώνω» και «στοιχίζω». Η καραβανάδικη πολιτική αγωγή και η ρυθμική του αρειμάνιου βοναπαρτισμού εγκαλούν «φιλικά» την Αριστερά, επειδή δεν υποτάσσεται στο τερατόμορφο πολίτευμα κοινωνικής δυσλειτουργίας, το οποίο μορφοποιείται ως «ηγέτης - στελέχη - οπαδοί», αλλά ανιχνεύει και συζητά μορφές οργάνωσης και συμμετοχής με γνώμονα τόσο το στίγμα της ενότητας όσο και την πολυμέρεια στην κριτική και τον δημοκρατικό έλεγχο. Το νεοφιλελεύθερο σύστημα εξουσίας γιγαντώθηκε μέσα στο δημοκρατικό έλλειμμα των χειροκροτητών και την ασυδοσία αυτοσχεδιασμού κομματικών τεχνοκρατών. Είναι, λοιπόν, επόμενο να ανησυχεί πολλαπλά για την «αλλαγή προτύπου», την οποία θέλει να εκφράσει ο ΣΥΡΙΖΑ ως διάσταση ουσιαστικής δημοκρατίας.
Με αυτή την έννοια, η Αριστερά καλείται να αναστοχαστεί και να πράξει για τη διάνοιξη και τη διεύρυνση του κοινωνικού και πολιτικού ορίζοντά της. Οι βρυκολακιασμένες ιδέες διατηρούν χώρο ως αμυντική στρατηγική του συστήματος όσο δεν ξεπερνιέται ο απολογητικός φόβος μπροστά στις δημαγωγικές κραυγές και τις νεοσυντηρητικές υστερίες της ευρύτερης Δεξιάς, μήπως κατηγορηθεί η Αριστερά για τον ριζοσπαστισμό της ή για τον «αντιπατριωτισμό» της σε φαντασιακά ακροατήρια. Η πολιτική αυτοπεποίθηση του νέου ορίζοντα, όμως, σαρκώνεται μέσα από αυτή την αντίθεση. Μόνο έτσι η Αριστερά θα υπάρξει ως έκφραση του πολιτικού ορθολογισμού με ηγεμονικούς όρους, σπάζοντας το συστημικό ιδεολογικό μέτωπο. Μόνον έτσι θα καταστεί ασυρρίκνωτη από παλινωδίες και ασυμπίεστη από εκβιαστικά διλήμματα η σχέση της με ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Αλλιώς, οι άνθρωποι θα εξακολουθήσουν να χειραγωγούνται στη σκιά των ιδεολογικών μηχανισμών, με τα φαναράκια της αριστερής συνθηματολογίας ως πρόσκαιρη παρηγοριά.
Και κάτι τελευταίο: «Κάποτε πρέπει να συνεννοηθούμε τι σημαίνει αυτό το ιδεολογικό πασπαρτού του 'αντιδογματισμού'. Ο χαρακτηρισμός δεν είναι ανάλυση, πολύ περισσότερο δεν είναι ανασκευή», είχε γράψει πάλι ο Ελεφάντης. Μεγάλη συζήτηση κι αυτή, αλλά σίγουρα «αντιδογματισμός» στον δικό μας ορίζοντα δεν είναι η αμετροέπεια της ετεροκαθοριζόμενης εξωστρέφειας.

Ο Ν. Σκοπλάκης είναι ιστορικός.

Οι εγγαστρίμυθοι του εκφασισμού...

Νίκος  Σκοπλάκης, απο την Αυγη...  

Ήδη από το 1945, ο φιλόσοφος Alexandre Koyré είχε επισημάνει, αποτιμώντας το ναζιστικό φαινόμενο, την ευπάθεια των δημοκρατιών στη διήθησή τους από «εσωτερικούς» ειδότες, οι οποίοι δεν έχουν ενδοιασμούς στην εξαπάτηση των πολιτών/υπηκόοων. Στεγανοποιημένοι μηχανισμοί και αυταρχικές φατρίες διακινούν κατ' εξακολούθηση κρυπτογραφήματα ψεύδους, προορισμένα να κατευνάσουν ή να εκμαυλίσουν ευρύτερα ακροατήρια, μεταβιβάζοντας ταυτοχρόνως το μήνυμα στους εσωτερικούς δέκτες της συνθήκης που επιδιώκουν να υπηρετηθεί. «Η αλήθεια παραμένει διαρκώς κρυμμένη, άρρητη-και όμως αισθητή, ένα κοινό μυστικό».
Υπό αυτή την έννοια, η διακίνηση της «θεωρίας των άκρων» από το μνημονιακό μπλοκ κρυπτογραφεί την όξυνση της συγκρουσιακής εννοιολογίας από το σύστημα εξουσίας, για να ανακοπεί η αλλαγή του συσχετισμού δυνάμεων προς τα αριστερά. Η τεχνοκρατική διάπλεξη της αντιαριστερής συκοφαντίας με την σχετικοποίηση του φασισμού ανασυστήνει συμφραζόμενα από τον ανεξίτηλα ιστορικά προσδιορισμένο, δικτατορικό «αντιολοκληρωτισμό» του Σάββα Κωνσταντόπουλου και του Θεοφ. Παπακωνσταντίνου.
Η σύνθετη και συμπληρωματική σχέση του νεοφιλελεύθερου μνημονιακού αυταρχισμού με την ακροδεξιά αποτυπώνεται σε μια πραγματικότητα, η οποία θυμίζει όσα έχει περιγράψει η συγγραφέας Gabriele Tergit για τη μεσοπολεμική Γερμανία: Ο εκτροχιασμός του δικαιικού θετικισμού προς τα δεξιά χρωματίζει την έννοια της νομιμότητας με πλασματικές αναπαραστάσεις σκοταδιστικών ιδεολογημάτων. Καθιερώνεται η διαφημιστική απεικόνιση ακροδεξιών εγκλημάτων στα ΜΜΕ, ενώ η ανάπτυξη ακροδεξιών παραστρατιωτικών μορφωμάτων συμβαδίζει με μια ευνοϊκή αυτονόμηση στο πλαίσιο των κατασταλτικών μηχανισμών. «Ένας ειδικός βραχίονας διαφήμισης» υπήρξε για την Τergit η ανοχή στις σκηνοθετημένες εμφανίσεις ναζιστών εναγομένων, ώστε να αναδεικνύεται η ειδική μεταχείριση σε θιασώτες της σοβινιστικής αυθαιρεσίας.
Είναι ευκρινής η οργανική σύνδεση του μνημονιακού «κράτους έκτακτης ανάγκης» με την άνοδο της ακροδεξιάς και στο πεδίο του δημόσιου λόγου: Η μνημονιακή ιδιόλεκτος είναι η συμπυκνωμένη -στο hic et nunc μιας στρατηγικής της έντασης- κοινωνιόλεκτος του δεξιού λαϊκισμού, του κοινωνικού δαρβινισμού και του μισαλλόδοξου εθνοφυλετισμού με όρους διάχυσης και στα πιο τριχοειδή αγγεία του κοινωνικού σώματος. Ο νεοφιλελευθερισμός καταγωγικά, από τον μακαρθιστή William Buckley ως τον μέντορα της Θάτσερ, Keith Joseph, μέχρι την ίδια την Θάτσερ, επικρότησε την σκοταδιστική σύλληψη του κοινωνικού και κάθε δικτατορικό καθεστώς, από τον Φράνκο μέχρι τον Πινοσέτ. Στόχος ήταν και παραμένει η αποδιοργάνωση των ταξικών κινημάτων και η περιθωριοποίηση της Αριστεράς. Πίσω από το κρυπτογράφημα της «θεωρίας των άκρων», στρώματα με συντηρητικές ιδεολογικές καταβολές ενθαρρύνονται να προσανατολιστούν στους ψευδο-αντισυστημικούς εκλεκτούς του συστήματος: ένα κοινό και, ενδεχομένως, προσοδοφόρο μυστικό.
Έτσι, ακόμα και οι μη ταξικές σχέσεις εξουσίας αποκτούν ταξική μορφή με την επικύρωση πλαστών διαιρετικών τομών στις κυριαρχούμενες τάξεις, προσδίδοντας συνοχή στην τάξη της απαγόρευσης, της καταστολής, του αποκλεισμού. Δεν διαγράφονται δύο διιστάμενες χωρικές μήτρες για την ακροδεξιά και το μνημονιακό μπλοκ, αλλά καταγράφεται η επιδίωξη να χρησιμοποιηθεί η ακροδεξιά μήτρα, ώστε να διαμορφωθεί κοινωνική βάση με πρότυπο τη λαίμαργη ιδιωτική-ατομική επικράτηση, καθιστώντας εύκολη βορά τις κοινωνικές αντιστάσεις που αιτούνται αριστερή διέξοδο δημοκρατίας και αξιοπρέπειας από την κρίση.
Οι εκπρόσωποι και οι οργανικοί διανοούμενοι του μνημονιακού μπλοκ συμπεριφέρονται ως εγγαστρίμυθοι του εκφασισμού, ως ένα πολιτικό παλίμψηστο, το οποίο απομυζά την έννοια του αντιφασιστικού μετώπου, κάθε φορά που το παρασυνταγματικό φυτώριο του εκφασισμού πλασάρεται σαν πολιτικό αντίδοτο στο φασιστικό υποπροϊόν του. Η εγγαστρίμυθη πρόσκληση αρθρώνεται ως ομαλοποιητικός στραγγαλισμός ενός δημοκρατικού σχεδίου κοινωνικής οικονομίας, του μόνου που μπορεί να εγγυηθεί την ανάσχεση του εκφασισμού, χάρη στον οποίο επιχειρεί να σταθεροποιηθεί ο άρχων συνασπισμός.
Ο αντιφασισμός της εποχής μας είναι υπαρκτός όσο φέρει ως σφραγίδα των καταβολών του την αντίθεσή του στα Μνημόνια και την αντίσταση στον αυταρχικό νεοφιλελευθερισμό. Αυτή η παραδοχή δεν αντιβαίνει στον χαρακτήρα ενός αντιφασιστικού μετώπου, αντιθέτως αναβαθμίζει το λαϊκό έρεισμα, χωρίς να παραδίδει τις αμφισημίες του σε καταστροφικές αυταπάτες. Δεν χωράει σε κανέναν αντιφασισμό το νεοσυντηρητικό μνημονιακό νεφέλωμα, από το οποίο αναδύεται ο φασισμός. Δεν μοιράζεται ο αντιφασισμός της εποχής μας τους ίδιους ορίζοντες προσδοκιών με τους εγγαστρίμυθους του εκφασισμού.

* O Νίκος Σκοπλάκης είναι ιστορικός