Παρασκευή, 27 Ιουνίου 2014

Πως το WikiLeaks μας άνοιξε τα μάτια για την ψευδαίσθηση της ελευθερίας...

 
Θυμόμαστε τις επετείους που σηματοδοτούν τα σημαντικά γεγονότα της εποχής μας: H 11η Σεπτεμβρίου (όχι μόνο η επίθεση στους Δίδυμους Πύργους το 2001, αλλά και το στρατιωτικό πραξικόπημα εναντίον του Αλιέντε στη Χιλή το 1973), η D-day κτλ. Ίσως μια άλλη ημερομηνία θα πρέπει να προστεθεί στον κατάλογο αυτό: 19 Ιουνίου.
 
Οι περισσότεροι από εμάς θέλουμε να κάνουμε μια βόλτα κατά τη διάρκεια της ημέρας για να πάρουμε μια ανάσα καθαρού αέρα. Πρέπει να υπάρχει ένας καλός λόγος για όσους δεν μπορούν να το κάνουν - ίσως έχουν μια δουλειά που τους εμποδίζει (να δουλεύουν για παράδειγμα σε ανθρακωρυχεία η σε υποβρύχια) ή να έχουν μία περίεργη ασθένεια που κάνει την έκθεση στο φως του ήλιου ένα θανάσιμο κίνδυνο. Ακόμα και οι κρατούμενοι έχουν την καθημερινή τους ωριαία βόλτα στον καθαρό αέρα.
 
Η 19η Ιουνίου σηματοδοτεί δύο χρόνια από τότε που ο Julian Assange στερήθηκε το δικαίωμα αυτό: είναι μόνιμα περιορισμένος στο διαμέρισμα που στεγάζει τη πρεσβεία του Εκουαδόρ στο Λονδίνο. Αν βγει από το διαμέρισμα, θα συλληφθεί αμέσως. Τι έκανε ο Assange για να το αξίζει αυτό; Με έναν τρόπο, μπορεί κανείς να κατανοήσει τις αρχές: Ο Assange και οι πληροφοριοδότες συνάδελφοί του έχουν συχνά κατηγορηθεί ότι είναι προδότες, αλλά είναι κάτι πολύ χειρότερο (στα μάτια των αρχών).
 
Ο Assange περιγράφει τον εαυτό του σαν «κατάσκοπο για τον λαό». Η «κατασκοπία για τον λαό» δεν είναι μια απλή προδοσία (πράγμα που θα σήμαινε αντί ενεργεί ως διπλός πράκτορας, που πουλά τα μυστικά μας στον εχθρό), είναι κάτι πολύ πιο ριζοσπαστικό. Υπονομεύει την ίδια την αρχή της κατασκοπείας, την αρχή του απορρήτου, δεδομένου ότι ο στόχος του είναι να κάνει τα μυστικά δημόσια. Οι άνθρωποι που βοηθούν το WikiLeaks δεν είναι πλέον πληροφοριοδότες που καταγγέλλουν τις παράνομες πρακτικές των ιδιωτικών εταιρειών (τράπεζες, εταιρείες καπνού και πετρελαίου) στις δημόσιες αρχές. Καταγγέλλουν στο ευρύτερο κοινό τις ίδιες τις δημόσιες αρχές.
 
Δεν μάθαμε από το WikiLeaks τίποτα που δεν θεωρούσαμε ήδη ότι ήταν αληθινό -αλλά είναι άλλο πράγμα να γνωρίζεις κάτι σε γενικές γραμμές και άλλο να έχεις συγκεκριμένα στοιχεία. Είναι λίγο σαν να γνωρίζει κανείς ότι η σεξουαλική σύντροφός του παίζει. Κάποιος μπορεί να αποδεχθεί την αφηρημένη αυτή γνώση, αλλά ο πόνος προκύπτει όταν μαθαίνει τις καυτές λεπτομέρειες, όταν παίρνει εικόνες από ό, τι έκαναν.
 
Όταν έρχεται αντιμέτωπος με αυτά τα γεγονότα, δεν θα πρέπει κάθε αξιοπρεπής πολίτης των ΗΠΑ να αισθάνεται βαθιά ντροπή; Μέχρι τώρα, η στάση του μέσου πολίτη ήταν μια στάση υποκριτικής αποδοκιμασίας: θα προτιμούσε να αγνοεί τη βρώμικη δουλειά που έχει γίνει από τις μυστικές υπηρεσίες. Από τώρα και στο εξής, δεν μπορούμε να προσποιούμαστε ότι δεν γνωρίζουμε.
 
Δεν είναι αρκετό να δει κανείς το WikiLeaks ως ένα αντι-αμερικανικό φαινόμενο. Κράτη όπως η Κίνα και η Ρωσία είναι πολύ πιο καταπιεστικά από τις ΗΠΑ. Απλά φανταστείτε τι θα είχε συμβεί σε κάποιον σαν την Chelsea Manning σε ένα κινεζικό δικαστήριο. Κατά πάσα πιθανότητα, δεν θα υπήρχε δημόσια δίκη. Απλά θα εξαφανιζόταν.
 
Οι ΗΠΑ δεν μεταχειρίζονται τους κρατούμενους τόσο βάναυσα - λόγω της τεχνολογικής ανωτερότητάς της, δεν χρειάζεται την ανοιχτά βίαιη προσέγγιση (την οποία είναι παραπάνω από έτοιμη να εφαρμόσει όταν χρειάζεται). Αλλά ακριβώς για αυτό οι ΗΠΑ είναι πιο επικίνδυνη απειλή για την ελευθερία μας από την Κίνα: τα μέτρα ελέγχου που χρησιμοποιεί δεν γίνονται αντιληπτά ως τέτοια, ενώ η κινεζική βαρβαρότητα εκδηλώνεται ανοικτά.
 
Σε μια χώρα όπως η Κίνα οι περιορισμοί της ελευθερίας είναι σαφές σε όλους, χωρίς αυταπάτες. Στις ΗΠΑ, ωστόσο, οι τυπικές ελευθερίες εξασφαλίζονται, έτσι ώστε τα περισσότερα άτομα βιώνουν τη ζωή τους ως ελεύθερη και δεν έχουν καν επίγνωση του βαθμού στον οποίο ελέγχονται από κρατικούς μηχανισμούς. Οι πληροφοριοδότες κάνουν κάτι πολύ πιο σημαντικό από το να δηλώνουν το προφανές καταγγέλλοντας τα ανοικτά καταπιεστικά καθεστώτα. Καθιστούν δημόσια την ανελευθερία που κρύβεται πίσω από την συνθήκη στην οποία εμείς οι ίδιοι βιώνουμε τον εαυτό μας ως ελεύθερο.
 
Τον Μάιο του 2002 αναφέρθηκε ότι επιστήμονες στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης είχαν τοποθετήσει ένα τσιπ υπολογιστή ικανό να μεταδίδει στοιχειώδη σήματα απευθείας στον εγκέφαλο ενός αρουραίου - επιτρέποντας στους επιστήμονες να ελέγχουν τις κινήσεις του αρουραίου μέσω ενός μηχανισμού διεύθυνσης, όπως σε ένα τηλεκατευθυνόμενο αυτοκίνητο παιχνίδι. Για πρώτη φορά, μια εξωτερική μηχανή πήρε τον έλεγχο της ελεύθερης βούληση; ενός ζωντανού ζώου.
 
Πώς ο άτυχος αρουραίος βίωνε τις κινήσεις του, οι οποίες ουσιαστικά αποφασίζονταν από έξω; Ήταν εντελώς ανυποψίαστος ότι οι κινήσεις του κατευθύνονταν; Ίσως εκεί βρίσκεται η διαφορά μεταξύ των Κινέζων πολιτών και εμάς, των ελεύθερων πολιτών των δυτικών, φιλελεύθερων κρατών: οι Κινέζοι ανθρώπινοι αρουραίοι τουλάχιστον γνωρίζουν ότι ελέγχονται, ενώ εμείς είμαστε οι ηλίθιοι αρουραίοι που κάνουμε βόλτες αγνοώντας το πώς ελέγχονται οι κινήσεις μας.
 
Επιδιώκει το WikiLeaks ένα άπιαστο όνειρο; Σίγουρα όχι, και η απόδειξη είναι ότι ο κόσμος έχει ήδη αλλάξει από τις αποκαλύψεις του.
 
Όχι μόνο έχουμε μάθει πολλά για τις παράνομες δραστηριότητες των ΗΠΑ και των άλλων μεγάλων δυνάμεων. Όχι μόνο οι αποκαλύψεις του WikiLeaks έβαλαν τις μυστικές υπηρεσίες σε άμυνα και έθεσαν σε κίνηση νομοθετικές πράξεις για τον καλύτερο έλεγχό τους. Το WikiLeaks έχει επιτύχει πολύ περισσότερα: εκατομμύρια απλών ανθρώπων έχουν συνειδητοποιήσει σε ποια κοινωνία ζουν. Κάτι που μέχρι τώρα ανεχόμασταν σιωπηλά ως μη προβληματικό, έχει τώρα καταστεί προβληματικό.
 
Για αυτόν τον λόγο ο Assange έχει κατηγορηθεί ότι προκάλεσε τόση ζημιά. Εν τούτοις δεν υπάρχει βία σε ό, τι κάνει το WikiLeaks. Όλοι γνωρίζουμε την κλασική σκηνή από τα κινούμενα σχέδια: ο χαρακτήρας φτάνει σε ένα γκρεμό, αλλά συνεχίζει να τρέχει αγνοώντας το γεγονός ότι δεν υπάρχει έδαφος κάτω από τα πόδια του. Πέφτουν μόνο όταν κοιτάξουν κάτω και παρατηρήσουν την άβυσσο. Αυτό που κάνει το WikiLeaks είναι να υπενθυμίζει σε όσους βρίσκονται στην εξουσία να κοιτάξουν κάτω.
 
Οι αντιδράσεις στις αποκαλύψεις του WikiLeaks πάρα πολλών ανθρώπων, που υφίστανται πλύση εγκεφάλου από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, θα μπορούσαν να συνοψιστούν από τους αξέχαστους στίχους του τελευταίου τραγουδιού από την ταινία Nashville του Altman: “Mπορείς να πεις ότι δεν είμαι ελεύθερος, αλλά δεν με πειράζει”. To WikiLeaks μας κάνει να ανησυχούμε. Και, δυστυχώς, σε πολλούς ανθρώπους δεν αρέσει αυτό.
 
Μετάφραση: Αντώνης Γαλανόπουλος
Πηγή: Guardian

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Ροη αρθρων